Kreu Blog

Reagim publik ndaj deklaratës së Myftiut të Kosovës, Naim Tërnava, kur “zbardhja” bëhet perde përballë hijes së “Top Secret 2”

Drini.us
-
0
Reagim publik ndaj deklaratës së Myftiut të Kosovës, Naim Tërnava, kur “zbardhja” bëhet perde përballë hijes së “Top Secret 2”

Luan – Asllan Dibrani, Durrës

Ka raste kur një deklaratë nuk e ndriçon një çështje, por e mbështjell me mjegull.

Ka raste kur fjala “zbardhje” përsëritet aq shumë, sa fillon të tingëllojë si përpjekje për ta zbehur pikërisht atë që duhet zbardhur.

Këtë përshtypje ma la deklarata e Naim Tërnavës rreth dokumentit “Top Secret 2” dhe zhvillimeve që lidhen me aktakuzën ndaj Fatmir Shehollit.

Në vend se të dëgjojmë një qëndrim të prerë: “Hetoni gjithçka, ndiqni çdo gjurmë dhe mos kurseni askënd, as neve”, dëgjojmë një ligjërim të gjatë për reputacionin, denigrimin, bashkëjetesën dhe dëmtimin e emrit të Bashkësisë Islame.

Por problemi nuk lindi nga reputacioni.

Nuk lindi nga një koment në Facebook.

Nuk lindi nga një polemikë mes intelektualësh.

Problemi lindi kur në një çështje penale për spiunazh u shfaqën materiale me pretendime shumë të rënda për ndikim të huaj, financime, institucione fetare dhe interesa që mund të prekin sigurinë kombëtare.

Dhe këtu, zoti Tërnava, nuk mjafton të kërkoni që të hetohet letra.

Duhet të kërkoni të hetohet gjithçka që ajo letër pretendon se përshkruan.

Mos e lini Beogradin të dalë nga dera e pasme

Ajo që më shqetëson më shumë është rreziku që debati të zhvendoset nga përmbajtja te forma.

Nga pyetja:

A ka pasur ndikim të huaj, rrjete financimi, ndërmjetësim politik apo instrumentalizim të fesë?

te pyetja:

Kush e ka shkruar dokumentin?

Sigurisht që duhet ditur kush e ka shkruar.

Duhet ditur nëse është autentik.

Duhet ditur nga cili burim ka ardhur.

Por nëse gjithë debati reduktohet në autenticitetin e një dokumenti, atëherë ekziston rreziku që Beogradi, si faktor historik i ndërhyrjes dhe destabilizimit në Kosovë, të dalë nga skena si spektator.

Kjo nuk duhet lejuar.

Nëse dokumenti është fals, të zbulohet kush e fabrikoi dhe përse.

Nëse është autentik, të zbulohet kush e hartoi dhe për çfarë qëllimi.

Nëse disa nga elementet që përshkruhen aty përputhen me veprime konkrete, financime, ndërtime apo rrjete reale, atëherë ato duhet të hetohen një nga një.

Sepse problemi nuk është vetëm letra.

Problemi është nëse dikush ka shkruar planin — dhe dikush tjetër e ka zbatuar.

BIK-u nuk është feja, dhe Tërnava nuk është Islami

Këtë dallim duhet ta bëjmë pa frikë.

Të kritikosh Naim Tërnavën nuk do të thotë të sulmosh fenë islame.

Të kërkosh transparencë nga Bashkësia Islame nuk do të thotë të denigrosh qytetarët e besimit islam.

Të kërkosh hetim të financimeve të huaja nuk është urrejtje fetare.

Është përgjegjësi shtetërore.

Feja mund të jetë çështje e ndërgjegjes.

Por institucioni është çështje e ligjit.

Besimi është i lirë.

Paraja duhet të jetë e gjurmueshme.

Predikimi është i lirë.

Thirrja për ekstremizëm nuk është.

Objekti fetar mund të jetë i shenjtë për besimtarin.

Por leja e ndërtimit, financimi dhe dokumentacioni i tij nuk janë jashtë ligjit.

Atëherë le të hapen dosjet e xhamive

Nëse tashmë kemi një material të përfshirë në një dosje penale që flet për ndërtimin e xhamive në vende të dukshme apo strategjike, atëherë shteti duhet të bëjë atë që duhet të kishte bërë prej kohësh:

të hapë dokumentet.

Jo kundër fesë.

Jo kundër besimtarëve.

Por për të ndarë të ligjshmen nga e paligjshmja.

Të kontrollohet:

Kush e kërkoi ndërtimin?

Kush e financoi?

Nga cili shtet, ambasadë, fondacion apo organizatë erdhën paratë?

Nëpër cilat llogari kaluan?

Kush e dha lejen urbanistike?

Kush e nënshkroi lejen e ndërtimit?

A kishte leje fare?

A janë respektuar kriteret urbanistike?

Kush ndryshoi destinimin e tokës?

Kush në komunë apo në institucion e hodhi firmën?

Nëse ka objekte të ndërtuara pa leje, nuk mund të shpallen të paprekshme vetëm sepse janë objekte fetare.

Ndërtimi pa leje është çështje ligjore, pavarësisht nëse objekti është shtëpi, hotel, objekt biznesi, kishë apo xhami.

Nëse diku dalin falsifikim, korrupsion, shpërdorim detyre, financim i padeklaruar apo ndikim i huaj, duhet ndjekur zinxhiri i plotë i përgjegjësisë.

Kush solli paratë.

Kush i pranoi.

Kush i legalizoi.

Kush ndërmjetësoi.

Kush firmosi.

Kush heshti.

Dhe nëse faktet çojnë drejt veprave penale më të rënda, atëherë le të veprojë Prokuroria.

Publicisti nuk vendos prangat.

Gjykata i vendos.

Por publicisti dhe qytetari kanë të drejtë të kërkojnë që dosja të mos mbyllet para se të jetë hapur.

Xhami pa besimtarë, por me rëndësi “strategjike”?

Kjo është një pyetje që duhet bërë me gjakftohtësi.

A ka objekte fetare të ngritura në zona ku numri real i besimtarëve nuk e ka justifikuar madhësinë, dendësinë apo ritmin e ndërtimeve?

Nëse po, pse?

Nëse ka xhami që qëndrojnë pothuajse të zbrazëta, ndërsa investimet kanë qenë të mëdha, shteti ka të drejtë të pyesë:

A ka qenë nevoja shpirtërore arsyeja e vetme?

Apo ka pasur edhe interesa të tjera?

Këto pyetje nuk i poshtërojnë besimtarët.

Përkundrazi.

Ato i mbrojnë nga mundësia që dikush ta ketë përdorur fenë e tyre si dekor për projekte të tjera.

Sepse minarja nuk mund të bëhet perde ndaj hetimit.

Dhe gjysmëhëna nuk e anulon ligjin e Republikës.

Kush i indoktrinoi të rinjtë që shkuan në luftëra të huaja?

Këtu është një kapitull tjetër që nuk mund të harrohet.

Kosova ka kaluar edhe nëpër fenomenin e të rinjve që shkuan në luftëra të huaja dhe iu bashkuan organizatave ekstremiste.

Prandaj duhen pyetje.

Të rënda.

Të pakëndshme.

Por të domosdoshme.

Kush i radikalizoi?

Ku u rekrutuan?

Çfarë literature lexuan?

Kush i frymëzoi?

Cilët predikues ushtruan ndikim?

A kishte rrjete financimi?

A kishte organizata të jashtme?

A kishte struktura vendore që i dinin shenjat dhe heshtën?

A kishte institucione që reaguan me vonesë?

Nëse BIK-u ka luftuar seriozisht radikalizimin, atëherë le t’i nxjerrë dokumentet.

Le të tregojë:

cilët imamë u disiplinuan,

cilat raste iu raportuan institucioneve,

cilat organizata u denoncuan,

çfarë masash u morën,

çfarë bashkëpunimi pati me policinë dhe organet e sigurisë.

Kjo do ta ndihmonte edhe vetë BIK-un.

Por përgjegjësia nuk mund të zëvendësohet me një deklaratë të përgjithshme për “bashkëjetesën”.

Myftiu i përhershëm dhe kujtesa e shkurtër

Naim Tërnava nuk ka ardhur dje në krye të institucionit.

Ai ka qenë aty për vite të gjata.

Ka pasur autoritet.

Ka pasur ndikim.

Ka pasur qasje institucionale.

Prandaj nuk mund të paraqitet sot si kalimtar që pyet:

“Po kush i bëri gjithë këto?”

Karrigia e gjatë sjell edhe faturë të gjatë përgjegjësie.

Nuk mund të jesh myfti i Kosovës kur kërkohet autoritet, por vetëm qytetar i zakonshëm kur kërkohet llogari.

Nuk mund të kërkosh mikrofonin kur flitet për paqe dhe respekt, ndërsa kur pyetet për financime, ndikim dhe përgjegjësi, ta quash pyetjen “denigrim”.

Reputacioni nuk mbrohet duke mbyllur dosjet.

Mbrohet duke i hapur.

Mos na jepni vetëm ligjërata — jepni dokumente

Zoti Tërnava,

mos kërkoni vetëm që të zbardhet dokumenti.

Hapni edhe institucionin.

Hapni financimet.

Hapni marrëveshjet.

Hapni raportet me fondacionet.

Hapni dokumentacionin e ndërtimeve.

Hapni burimet e donacioneve.

Hapni të dhënat për predikuesit që kanë qenë problematikë.

Hapni çdo informacion që mund ta ndihmojë shtetin të kuptojë se ku mbaron besimi dhe ku fillon ndikimi politik.

Nëse gjithçka është në rregull, hetimi do t’ju pastrojë emrin më mirë se njëqind deklarata.

Nëse ka probleme, atëherë populli ka të drejtë t’i dijë.

Mos e ktheni kritikën ndaj institucionit në luftë fetare

Kosovës nuk i duhet një përplasje ndërfetare.

Kjo do të ishte një marrëzi.

Dhe do t’u shërbente pikërisht atyre që duan ta dobësojnë shoqërinë tonë.

Kritika ime nuk është kundër shqiptarëve të besimit islam.

Përkundrazi.

Besimtari i ndershëm nuk duhet të mbajë mbi shpinë barrën e gabimeve të një institucioni.

Imami i ndershëm nuk duhet të identifikohet me ekstremistin.

Qytetari i ndershëm nuk duhet të bëhet mburojë e askujt.

Ne po flasim për institucione.

Për financime.

Për ligj.

Për ndikim të huaj.

Për siguri kombëtare.

Dhe, nëse provohet, për spiunazh.

Nuk flas si spektator — flas si njeri që e ka paguar lirinë me burg, zjarr dhe humbje

Unë nuk e shkruaj këtë reagim nga komoditeti i një zyre.

Nuk flas si njeri që e ka njohur represionin serb nga librat.

Flas si ish i burgosur politik.

Si njeri që ka parë aktakuza politike kundër rinisë shqiptare, studentëve, profesorëve, intelektualëve dhe veprimtarëve.

Si njeri që e di se çfarë do të thotë kur shteti serb të shpall armik sepse kërkon të drejta kombëtare.

Në atë kohë nuk na pyesnin çfarë feje kishim.

Na godisnin sepse ishim shqiptarë.

Na burgosnin sepse kërkonim liri.

Na ndiqnin sepse kërkonim Republikë.

Nga përvoja ime, represioni godiste studentë, profesorë, punëtorë, intelektualë e veprimtarë kombëtarë.

Pikërisht për këtë arsye sot më dhemb kur shoh çdo përpjekje për ta zhvendosur debatin nga siguria e Kosovës te një konflikt artificial për fenë.

Familja ime e njeh zjarrin

Familja Dibrani nuk e njeh dhunën serbe nga kronikat televizive.

E kemi përjetuar.

Babai im ka përjetuar tri herë djegien dhe shkatërrimin e pasurisë familjare.

Shtëpitë.

Kapitalin.

Punën.

Sigurinë e familjes.

Kur digjet një shtëpi nuk digjen vetëm tullat.

Digjen kujtimet.

Fotografitë.

Djersa e prindërve.

Puna e brezave.

Por një gjë nuk digjet:

kujtesa se kush ta ka bërë.

Prandaj unë nuk mund të pranoj që në një debat ku shfaqet hija e ndikimit serb, Beogradi të tretet në fund të faqes dhe kritiku shqiptar të vendoset në qendër të akuzës.

Kjo do të ishte përmbysje e historisë.

Lufta jonë nuk ishte luftë fetare

Kosova nuk u çlirua për të krijuar luftë mes besimeve.

Lufta jonë ishte për ekzistencë kombëtare, liri dhe shtet.

Prandaj askush nuk duhet ta përdorë fenë si bunker kundër pyetjeve.

Feja nuk është në bankën e të akuzuarve.

Por askush që drejton një institucion fetar nuk mund të jetë mbi ligjin.

As politikani.

As biznesmeni.

As gazetari.

As imami.

As myftiu.

Republika duhet të jetë më e madhe se çdo karrige.

Përmbyllja ime për Naim Tërnavën

Zoti Tërnava,

nuk po ju kërkoj të pranoni një faj që ende nuk është provuar.

Po ju kërkoj të pranoni diçka shumë më të thjeshtë:

hetimin pa kufij institucionalë.

Jo vetëm hetimin e dokumentit.

Por hetimin e realitetit.

Nëse nuk ka asgjë, faktet do ta tregojnë.

Nëse ka pasur keqpërdorime, faktet do t’i zbulojnë.

Nëse ka pasur ndikim të huaj, faktet do ta ndjekin.

Nëse ka pasur krim, drejtësia duhet të veprojë.

Kosova na ka kushtuar shumë.

Mua personalisht më ka kushtuar burg.

Familjes sime i ka kushtuar zjarr dhe shkatërrim.

Brezit tim i ka kushtuar rrahje, përndjekje, burgje, varre dhe sakrifica të panumërta.

Prandaj nuk mund të hesht vetëm që dikush të ruajë rehatinë e karriges së vet.

Kosova është më e madhe se reputacioni i një individi.

Më e madhe se një institucion.

Më e madhe se një minare.

Më e madhe se çdo parti.

Dhe më e madhe se çdo interes i huaj.

Prandaj sot kërkoj:

hapni dosjet.

Ndiqni paratë.

Kontrolloni lejet.

Hetoni rrjetet.

Shikoni kush ka financuar, kush ka lejuar, kush ka heshtur dhe kush ka përfituar.

Dhe mbi të gjitha:

mos e lini Beogradin të largohet nga skena përmes mjegullës së një polemike fetare.

Nëse dokumenti është gënjeshtër, le të shembet me prova.

Nëse është e vërtetë, le të dridhen ata që kanë arsye të dridhen.

Sepse e vërteta nuk ka nevojë për minare që ta mbrojë.

As për kolltuk.

As për titull.

Ajo ka nevojë vetëm për një shtet që nuk trembet të hapë derën.

Luan – Asllan Dibrani
Ish i burgosur politik dhe veprimtar për çështjen kombëtare shqiptare

Kaloj në përjetësi edhe një Luftëtar i Lirisë, Ramadan Ramadani

Drini.us
-
0
Kaloj në përjetësi edhe një Luftëtar i Lirisë, Ramadan Ramadani

Shkruan: Sejdi Veseli

Kaloj në përjetësi edhe një Luftëtar i Lirisë

Vargut të të pavdekshmëve të popullit tonë iu shtua edhe njëri nga veprimtarët e orëve të para të luftës për çlirimin dhe ribashkimin e Atëmëmdheut tonë të shtrenjtë.

Sot, me 4 Shtatorë 2026, pas një sëmundjeje të rëndë u nda nga ne, vetëm fizikisht, Ramadan Ramadani.

Emëri dhe vepra e tij ishte dhe mbetet kushtrim i fuqishëm për të gjithë ne, që t’i ringjeshim radhët, në një front unik të veprimit të vendosur, deri në përmbushjen në plotni të betimit të Famëmadhës Ushtria Çlirimtare e Kosovës.

Si individ, e ndiej për krenari që isha njëri ndër bashkveprimtarët e Danit dhe u bashkohem ngushëllimeve të popullit shqiptar, drejtuar Familjes së Madhe Ramadani, bashkëpunëtorëve  dhe miqëve të shumtë të atëmëmdhetarit.

Kam besimin e plotë, se familja e Danit, këtë dhembje që e ka goditur, do ta kthej në forcë!

Qoftë i përjetshëm kujtimi për Ramadan Ramadanin!

Pasivizimi i adresave në krahinën e Preshevës. Medvegjës e Bujanocit

Drini.us
-
0
Pasivizimi i adresave në krahinën e Preshevës. Medvegjës e Bujanocit
Shtëpi e lënë shkretë në një fshat të Medvegjës, pas pasivizimit të adresave, që paraqesin një formë të re të dëbimit të dhunshëm të popullatës shqiptare nga vatrat e veta stërgjyshore.

Refik Hasani, analist

Hulumtim mbi efektet administrative, demografike, politike dhe diskriminuese ndaj shqiptarëve etnikë e autoktonë në Serbi 

Pasivizimi, fshirja ose pezullimi i adresave të banimit të qytetarëve shqiptar në krahinën e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit është bërë një çështje tepër serioze e të drejtave themelore të njeriut, të drejtave kolektive, sundimin e ligjit dhe funksionimin demokratik i institucioneve.

Kjo praktikë nuk duhet parë vetëm si një çështje teknike apo administrative, kur zbatimi i saj prek në mënyrë të veçantë shqiptarët etnik e autokton dhe jan prekur e përballen me vështirësi të shumta,  dhe tani jemi në procese të bazuara për të kundërshtuar vendimet administrative të pasivizimit, kështu lind një shqetësim i ligjshëm për diskriminim dhe për cenimin e ushtrimit efektiv të të drejtave themelore dhe kolektive të shqiptarëve në Serbi.

Si pasoj e gjithë këtij spastrimi etnik-lexo diskriminim  që quhet pasivizim, bazuar në hulumtimin  ku sipas Ligjit mbi vendbanimin dhe vendqëndrimin  (’’Gazeta Zyrtare e RS”), [1] me nr. 87/2011,që po vazhdon të zbatohet në mënyrë selektive e diskriminuese që na targetojnë vetëm neve shqiptarëve etnik e autokton në Serbi, dhe për të cilën kërkohet nga  BE-ja, të ndalojn këto praktika margjinalizuese e diskriminuese të bëjn trysni dhe ky Ligj  të ndryshohet, mbrenda  kësaj legjislatutra të Parlamentit të Serbisë, pasi është në kundërshtim me të gjitha aktet dhe konventa Evropiane dhe ndërkombëtare[2].

Kjo praktikë nuk duhet kuptuar e trajtuar thjesht si një procedurë administrative për verifikimin e vendbanimit. Serbia, pasivizimin  po zbatohet në mënyrë të njëanshme, disproporcionale,  ose pa mundësi efektive për kundërshtim ligjor, (në shumë raste të pasivizuarve fare nuk ju lëshohen vendime, mbi pasivizimin e adresave), kjo prodhon pasoja të drejtpërdrejta mbi pamundësin e ushtrimin e të drejtave civile, politike, sociale dhe ekonomike të qytetarëve shqiptar etnik e autokton në Krahinën e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, dhe gjithëandej Serbisë. Pikërisht për këtë arsye, çështja e pasivizimit të adresave në në këtë Krahinë kërkon vëmendje të shtuar nga institucionet evropiane dhe mekanizmat ndërkombëtarë për mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe atyre kolektive.

Pasivizimi i adresave dhe i vendbanimit ka rëndësi të madhe në marrëdhëniet e qytetarit me administratën publike dhe në ushtrimin praktik të një sërë të drejtash. Kur një qytetari i pasivizohet adresa, mund të shfaqen pengesa serioze në dokumentacionin personal, në dëshmimin e vendbanimit, në ushtrimin e të drejtës së votës dhe në procedura të tjera administrative.

Sa është numri i qytetarëve shqiptar etnik e autokton në Krahinën e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, dhe gjithëandej Serbisë i të pasivizuarve, dhe numri në raport me shtetasit e tjerë në Serbi? 

Numri i të pasivizuarve, fare nuk dihet zyrtarisht, pasi ka  një munges të pashembullt të transparencës, ndihet një munges e qasjes për të pasur një statistikë të pubikuar zyrtare.  Bazuar në shenime dhe statistikë jo  të verifikuar sakt, del konstatimi i mbështetur në disa të dhëna nga Shoqata shqiptare  që jan marr aktivisht me pasivizimin del  se çdo i 4-ti, shtetas i Serbisë që i përket nacionalitetit shqiptarë nga Komuna e Preshevës, Medvegjës,  dhe Bujanocit-është i pasivizuar, apo shprehur në numër, jan mbi 25 mijë qytetar shqiptarë, që na u pasivizuar adresat. Kur kësaj i shtojm edhe shqiptarët etnik e autokton, që jan jashta këtyre 3 komunave, del se numri i shtetasëve të Serbisë nga përkatësia nacionale e shqiptarëve jan mbi 50-70 mijë qytetar të pasivizuar, jan  fshirë nga rexhistrat civil-jan  pasivizuar në kuptimin administrativ, duke i humbur të gjithë të drejtat. Me pasivizimin e adresave, si një spastrim etnike me mjetet administrative, është  prekur më së shmti Komuna e  Medvegjës, sipas të dhënave rezultojn se  85 për qind e shqiptarëve janë pasivizuar në Komunën e Medvegjës, kurse në Bashkësin Lokale të Zarbicës dhe Bashkësin Lokale të Muhocit,rezultojn se mbi 80 për qind e shqiptarëve janë pasivizuar në këto 2 Bashkësi Lokale që njihet si  Malësi e Bujanocit.

Pasivizimi rrezikon  në përfaqësimin proporcional e demokratik të shqiptarëve në Serbi

Një nga aspektet më shqetësuese është ndikimi i mundshëm i pasivizimit mbi pjesëmarrjen politike të shqiptarëve, për të ushtruar të drejtën ligjore të votës, dhe për të qen i votuar. Nëse qytetarë të regjistruar më parë në një komunë nuk figurojnë më me adresë aktive dhe kjo ndikon në regjistrimin ose ushtrimin e të drejtës së votës, atëherë pasojat nuk janë më vetëm individuale, kalojn dhe jan edhe kolektive, dhe:

A.   zvogëlimi artificial i popullsisë,

B.   shpërndarjen e burimeve dhe buxheteve publike/Ndikimi në buxhet dhe investime/,

C.   rrezikimi i përdorimit të gjuhës dhe simboleve,

D.   pjesëmarrjen në zgjedhjet lokale,Këshillin Kombëtar Shqiptar  dhe zgjedhje parlamentare,

E.   përfaqësimin proporcional në Polici, Gjykatë, Prokurori, dhe institucione lokale dhe qendrore,

F.    vendimmarjen, peshën institucionale të shqiptarëve etnik dhe autokton,

Për këtë arsye, duhet  një transparencë[3], përmesë një statistike zyrtare e  të dokumentuar e ndryshimeve në numrin e qytetarëve me adresë aktive dhe e ndikimit të tyre në proceset zgjedhore dhe institucionale.

Çështja e pronës dhe e të drejtave pasurore që barten e trashëgohen

Çështja e pronës dhe e trashëgimisë, paraqet vështirësi të lartë administrative që prek dokumentacionin personal, dëshmimin e vendbanimit apo qasjen në procedura administrative mund të krijojë e shfaqë probleme serioze praktike për qytetarët në ushtrimin dhe mbrojtjen e të drejtave të tyre që trashëgohen e barten. Pasivizimi i adresës duhet kuptuar dhe shqyrtuar  edhe nga ky prizëm prandaj është e domosdoshme që institucionet të publikojn dhe garantojnë se pasivizimi i adresës nuk përdoret në mënyrë që qytetarëve t’u krijohen pengesa të pajustifikuara në mbrojtjen dhe ushtrimin e të drejtave të tyre pronësore të trashëguara.

Përmes heshtjes administrative-Serbia rrezikon shpopullimin e shqiptarëve, si  një spastrim etnik-diskriminim

Bashkimi Evropian, do të duhej të kupton se pasivizimi i adresave është duke prodhuar një efekt të prekshëm, si të tillë që qytetarët shqiptar etnik e autokton po largohen në heshtje dhe administrativisht nga vendbanimet dhe lokalitetet e  tyre, edhe atëherë kur ata vazhdojnë të kenë lidhje reale me këto vendbanime. Një praktikë e tillë po zhvillohet në përmasa të mëdha dhe po prek e dëmton kryesisht nacionalitetin shqiptar në Serbi, kjo është domosdoshmëri se duhet të hetohet se kemi të bëjmë me një mekenzëm shtetëror, drejtpërdrejt apo tërthorazi, kontribuon në dobësimin demografik, politik dhe institucional të Shqiptarëve enik e autkton. Prandaj, termi shpopullim administrativ, i quajtur në gjuhën zyrtare si pasivizim  i adresave meriton vëmendje dhe pasi është një shqetësim  serioz.

Shqiptarët e Krahinës së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit, jan duke kërkuar në realizim të drejtës se  çdo procedurë administrative të zbatohet në mënyrë të barabartë, transparente dhe jodiskriminuese.

Mbështeturse çdo i 4-ti, shtetas i Serbisë që i përket nacionalitetit shqiptarë nga Krahina  e Preshevës, Medvegjës, e Bujanocit, është i pasivizuar, apo shprehur në numër, jan mbi 25 mijë qytetar shqiptarë, që jan pasivizuar adresat, ky numër po e humbim statusin aktiv të adresës.

Si rrjedhoj e pasivizimit të adresave, po përballemi me pengesa në dokumentacion, në pjesëmarrjen politike apo në marrëdhëniet me institucionet publike, atëherë lind nevoja për një hetim të pavarur. Nuk mjafton që një praktikë të jetë e parashikuar formalisht me ligj. Ajo duhet të jetë edhe në përputhje me parimet e barazisë, proporcionalitetit, sigurisë juridike dhe mosdiskriminimit, që jan të zbatueshme edhe nga BE-ja.

Mbi arbitraritetin dhe jotransparencën, si proces i pasivizimit të adresave, e ka trajtuar edhe Këshilli për Mbrojtjen e Lirive dhe të Drejtave të Njeriut, dhe Këshilli Kombëtar Shqiptarë, dhe në bazë të grumbullimit të emrave është krijuar, punuar  një rexhistër, si data bazë, një statistik  e përafërt, ku jan evidentuar në bazë të vullnetit të secilit, me emra dhe mbiemra, dhe shenime përkatëse mbi   të pasivizuarit[4].

Pasojat e pasivizimit të adresave mbi qytetarët shqiptarë etnik

Një qytetar që përballet me pasivizimin e adresës mund të hasë vështirësi në marrëdhëniet e tij me institucionet shtetërore.Ndër pasojat që duhet të analizohen me kujdes janë:

1.   vështirësitë në pajisjen ose përditësimin e dokumenteve personale,

2.   pengesat në dëshmimin e vendbanimit,

3.   ndikimi mbi regjistrimin në listat zgjedhore dhe ushtrimin e të drejtës së votës,

4.   vështirësitë në procedura administrative dhe juridike,

5.   ndikimi i mundshëm në qasjen në shërbime publike dhe sociale,

6.   pasojat në marrëdhëniet pronësore dhe në procedurat që kërkojnë dëshmimin e statusit dhe adresës së banimit,

7.   Pamundësia për pronësi dhe punësim,

8.   Problemet me lirinë e lëvizjes etj

Këto pasoja duhet shqyrtuar[5]rast pas rasti dhe në përputhje me legjislacionin në fuqi.

Pasi pasivzimi  është duke prekur në mënyrë disproporcionale, vetëm shiqiptarët etnik e autkton, si  të një  etnikumi të caktuar, atëherë kemi një diskriminim shumë më të gjerë se një procedurë administrative. 

Serbia i bartë të gjitha përgjegjësit mbi pasivizimin e adresave mbi qytetarët shqiptarë etnik

Pasivizimi i adresave ka ndikuar gjithashtu në zvogëlimin e përfaqësimit të shqiptarëve në institucionet lokale, duke sjellë një përkeqësim të dukshëm të situatës demografike dhe shoqërore në Rajon, ka krijuar një ambient të pasigurisë për shumë individë dhe familje shqiptare, jemi të privuar nga mundësia e pjesëmarrjes në jetën publike dhe politike, ka për qëllim të reduktojë ndikimin e pakicës shqiptare në Serbi. Pasivizimi i adresave cilësohet si një mjet që ndihmon në arritjen e qëllimeve politike të autoriteteve serbe për të kontrolluar dhe për të ndryshuar përbërjen etnike të këtyre 3 komunave. Republika e Serbisë duhet të sigurojë që të gjitha procedurat administrative të jenë transparente,[6] të kontrollueshme dhe të zbatohen njësoj ndaj të gjithë qytetarëve, pa dallim të përkatësisë etnike.Çdo qytetar duhet të ketë, të drejtën,si të:

1. informohet për arsyen e pasivizimit,

2. ketë qasje në vendimin administrative,

3. për ankim dhe shqyrtim gjyqësor efektiv në gjitha instancat gjyqësore,

4. për trajtim me proritet të lëndëve dhe tretman të barabartë,

5. që vendbanimi i tij real të merret seriozisht në procedurat administrative.

Pa këto garanci, krijohet pasiguri juridike dhe dobësohet besimi i qytetarëve në institucionet shtetërore. 

Bashkimi Evropian,  ka përgjegjësi mbi pasivizimin e adresave mbi qytetarët shqiptarë etnik në Serbi

Bashkimi Evropian nuk duhet ta trajtojë këtë çështje vetëm si një problem të brendshëm administrativ të Serbisë.

Respektimi i të drejtave të njeriut, respektomi i të drejtave kolektive, sundimi i ligjit, mbi arbitraritetin dhe jotransparencën, si proces të pasivizimit të adresave,mosdiskriminimi dhe mbrojtja efektive e pakicave kombëtare janë pjesë e standardeve evropiane.Prandaj, institucionet e Bashkimit Evropian duhet të kërkojnë nga autoritetet më të larta  serbe,si:

1.   publikimin e të dhënave të plota për numrin e adresave të pasivizuara në krahinën e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit,

2.   transparencë mbi kriteret dhe procedurat e përdorura për pasivizim,

3.   analizë të ndikimit të kësaj praktike mbi shqiptarët etnik e autokton,

4.   sigurimin e mjeteve efektive juridike për qytetarët e prekur,

5.   monitorim të pavarur në zbatimin e kësaj procedure,

6.   dialog të drejtpërdrejtë me përfaqësuesit e shqiptarëve  në Krahinën e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit.

Krahina e Preshevës, Medvegjës e Bujanocit, nuk është një çështje e brendshme e Serbisë, por i përket Evropës

Çështja e shqiptarëve etnik e autokton të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit nuk duhet parë vetëm përmes prizmit të politikës së brendshme të Serbisë. Po ashtu përmesë kësaj trajtese të hulumtuar  shfrytëzoj rastin të apeloj, meqë tani informacionet e themelore e të nevojshme i posedon BE-ja, pasi është alarmuar  e sinjalizuar dhe do të duhej ndërmarrë veprime konkrete e emergjente duke ngritur një Komision i ngarkuar për hetimin e pasivizimit, të ndalojnë menjëherë këto praktika diskriminuese dhe të ofrojnë mundësi për hetime të pavarura dhe transparente, duke siguruar e garantuar paraqitjen e numrit të sakt  të pasivizuarave.

Jo standarde të dyfishta

Bashkimi Evropian, nuk mund të ketë standarde të ndryshme kur bëhet fjalë për të drejtat e komuniteteve.Nëse  kërkon respektimin e të drejtave të një komuniteti në një pjesë të rajonit, të njëjtat parime duhet të zbatohen edhe për shqiptarët etnik e autokton edhe në Krahinën e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit.Të drejtat e njeriut nuk mund të varen nga përkatësia etnike, nga vendndodhja gjeografike apo nga interesat politike të momentit.

Një Evropë e bazuar në sundimin e ligjit duhet të jetë konsistente në mbrojtjen e të drejtave të të gjithë komuniteteve. Ajo lidhet drejtpërdrejt me parimet evropiane të demokracisë, të drejtave të njeriut, mbrojtjes së pakicave dhe sundimit të ligjit. Për këtë arsye, Bashkimi Evropian duhet të tregojë interes të veçantë dhe të kërkojë të dhëna të verifikueshme, transparencë dhe përgjegjësi institucionale. Pasivizimi i adresave në Krahinën e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit, dhe gjithëandej në Serbi nuk duhet të trajtohet thjesht si një procedurë administrative. Pasi  zbatimi i tij prek në mënyrë disproporcionale vetëm shqiptarët etnik e autokton, ai cenonë jo vetëm të drejtat individuale të qytetarëve-si të drejtën për pjesëmarrje politike dhe qasje efektive në shërbime publike-por edhe të drejtat kolektive të  shqiptarëve të kësaj Krahine, duke ndikuar në përfaqësimin politik, strukturën demografike dhe realizimin e barabartë të të drejtave proporcionale. Për këtë arsye, pasivizimi duhet t’i nënshtrohet një kontrolli të plotë, të pa anshëm të ligjshmërisë, proporcionalitetit, transparencës, monitorim ndërkombëtar dhe mosdiskriminimit, nuk duhet të mjaftohemi me deklarata politike, BE-ja, do të duhej kërkon zyrtarisht nga Serbia, si:

A.   Sa shtetas të Serbisë në përgjithësi, ju është pasivizuar adresa,

B.   Sa shtetas të Serbisë,nga nacionaliteti shqiptar  ju është pasivizuar adresa,

C.   Sa është përpjestimi i qytetarëve shqiptar-në raport me nacionalitetet tjera në Serbi,

D.   Cila është pasqyra e sipas vendbanimeve dhe lokaliteteve, të qytetarëve që jan pasivizuar,

E.   Mbi çfarë kriteresh janë pasivizuar adresat,

F.    Sa qytetarë (sipas përkatësisë nacionale),  kanë parashtruar ankimim në Institicionin e Avokatit të Popullit, kan apeluar,në Gjykatën Supreme, Kushtetuese,  Gjykatën  e Strasburgut,

G.   Sa vendime janë rrëzuar nga instancat e gjyqësore,

Çfarë ndikimi ka pasur kjo praktikë në listat zgjedhore dhe në përfaqësimin proporcional, dhe mbi të gjitha:

A po zbatohet kjo praktikë në mënyrë të barabartë ndaj të gjithë qytetarëve, apo po prodhon një efekt disproporcional ndaj shqiptarëve të krahinës së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit.

Kështu Serbia, të ndëshkohet për këto veprime, gjithë të pasivizuarve t’ju kthehen adresat, mbrenda këtij viti kalendarik  dhe të kompenzohen për dëmet e shkaktuara, për këto vite. Pastrimi etnik, përmesë pasivizimit është një  diskrinimim klasik, po ndryshon strukturën etnike, formë e legalizimit të pastrimit etnik,është shkelje është në kundërshtim të gjitha dispozitave ligjore ndërkombetare.

Shqiptarët e Krahinës së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit nuk kërkojnë privilegje,kërkojnë barazi para ligjit, siguri juridike, mbrojtje të të drejtave individuale dhe kolektive  dhe trajtim të barabartë me çdo qytetar tjetër nga BE-ja.Janë standarde themelore të një shoqërie demokratike dhe të një Evrope që pretendon se respekton të drejtat e njeriut dhe të drejta Kolektive.

Më 3 shtator 2026 

Duke përdorur një qasje studimore, vështrimi  argumenton se veprimi  i Serbisë,  prodhon efekte të dëmshme dhe përbën shkeljen e të drejtave dhe Lirive Themelore të Njeriut, prandaj  me të drejtë është konstatim i bazar se është një spastrim etnik-diskriminim sistematik.

*Autori, përveç këtij vështrimi, ka realizuar edhe një studim më të gjerë si hulumtim mbi pasivizimin e adresave-si një  formë e spastrimit etnik-diskriminim, i prezantuar në trajtesa dhe kumtesa shkencore. Vështrimi përfshin referenca kredibile për temën  e trajtuar, që jan edh burimet kryesore nga hulumtimi mbi pasivizimin e adresave, për shqiptarët e Krahinës së Preshevës, Medvegjës e Bujanocit, si spastrimin etnik-diskriminimin sistematik.                     

[1]https://www.paragraf.rs/propisi/zakon_o_prebivalistu_i_boravistu_gradjana.html,

[2] Gjykatën Evropiane për të drejta të njeriut,  Deklaratën Universale për të drejta e njeriut,Konventën Evropiane për  mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore  të njeriut dhe protokollit të saj, Konventën Ndërkombëtare  për të drejtat civile e politike  dhe protokollit të saj, Konventën Kornizë e Këshillit të Evropës për mbrojtjen Pakicave Kombëtare, Konventën për të drejtat e fëmijës, Konventën për eleminimin e të gjitha formave të diskriminimit racor,

[3] zakona o državnoj upravu (Sl..GLASNIK R.Srbije br.79/05 i 10/07),

[4] https://pasivizimi.com/,

[5]Zakona o ministarstvima R.Srbije (Sl.Glasnik R.Srbije br.16/11),

[6]Zakona o opštem upravnom postupku (Sl.glasnik R.Srbije’’ br.18/16).

Çka e ka kapë paniku Naim Tërnavën – në vend që të kërkojë auditim të BIK-ut, sulmon punën e Prokurorisë Speciale

Drini.us
-
0
Çka e ka kapë paniku Naim Tërnavën – në vend që të kërkojë auditim të BIK-ut, sulmon punën e Prokurorisë Speciale

Naim ef. Tërnava, ka gjetur kohë dhe energji për të kërkuar nga Prokuroria Speciale “zbardhjen e plotë” të dokumentit të pretenduar “Top Secret 2”. Sipas kërkesës së tij, dokumenti gjoja e paraqet BIK-un në dritë të rreme dhe cenon integritetin e institucionit.

Kjo lëvizje duket më shumë si refleks paniku sesa si kërkesë e pastër për të vërtetën. Nëse dokumenti është i rrejshëm, autentikiteti dhe origjina e tij do të dalin në dritë përmes hetimeve të Prokurorisë. Por nëse ka dyshime serioze për financime, ndikime të jashtme apo menaxhim të mjeteve në xhami dhe medrese, pyetja e parë që duhet të shtrohet nuk është “pse po na sulmojnë”, por “a ka arsye për auditim të thellë e të pavarur të BIK-ut?”., shkruan TV Arberia.

Në vend që të kërkojë transparencë të brendshme – auditim financiar, kontroll të burimeve të financimit, verifikim të veprimeve të strukturave – Naim Tërnava zgjodhi të sulmojë indirekt punën e Prokurorisë Speciale. Kërkesa e tij e kthen vëmendjen nga përgjegjësia institucionale drejt mbrojtjes së imazhit. Kur një institucion fetar reagon me panik ndaj çdo informacioni që e vë në dyshim, në vend që të hapë dyert për kontroll, ai vetë ushqen dyshimet që pretendon se i lufton.

BIK-u, si çdo institucion që menaxhon fonde dhe ka ndikim social, duhet t’i nënshtrohet standardeve të larta të transparencës. Kërkesa për zbardhje të një dokumenti është e legjitimuar vetëm nëse shoqërohet me gatishmëri për auditim të plotë të vetë institucionit. Përndryshe, mbetet thjesht mbrojtje e pozitës, jo kërkim i së vërtetës.

TV Arberia

Një libër me vlera historike për Ali Maliqin, një pasuri për Konispolin dhe për Çamërinë

Drini.us
-
0
Një libër me vlera historike për Ali Maliqin, një pasuri për Konispolin dhe për Çamërinë
Nurie Maliqi Baduni, Sarandë
Një libër me vlera të larta historike i babait tonë Ali Maliqit, redaktuar nga Bardhyl Maliqi. Detaje, hulumtime, studime, të dhëna historike të dëshmitarëve okularë, referenca. Një pasuri për Çamërinë e luftës e pasluftës, për Konispolin dhe krahinën përreth, e më gjerë. Të interesuarit për ta patur në duart e tyre, mund të më shkruajnë në mesenger.

Ali Maliqi
Së shpejti edhe në Sarandë.

Përkujtime për Blerim Stavilecin, gazetarin dhe redaktorin e Rilindjes që “shiste edhe deviza”, i cili vdiq me 30 gusht 2026

Drini.us
-
1
Përkujtime për Blerim Stavilecin, gazetarin dhe redaktorin e Rilindjes që “shiste edhe deviza”, i cili vdiq me 30 gusht 2026
Gjergj – Bajram Kabashi
____
Me 30 gusht 2026 vdiq Blerim Stavileci, i cili ka punuar në gazetën Rilindja si redaktor etj, duke e vazhduar punën si redaktor në gazetën Lajm të Behxhet Pacollit dhe në media të tjera, pas luftës së vitit 1999, luftë që përfundoj kah mesi i qershorin të atij viti.
Blerim Stavilecin e kam gjetur në gazetën Rilindja, kur ia pata nisë punës me Veton Surroin, Agim Muhaxherin, Kelmend Hapçiun , e ndonjë tjetër, më 1 dhjetor 1982.
Më kujtohet se atë në atë kohë e mbanin si “të madh” në profesion, pasi ai i kishte kryer studimet për gazetarinë në Lubjanë të Sllovenisë.
Në atë kohë nuk kisha ndonjë marrëdhënje e afri me të, por në bazë të asaj që flitej prej disave për të, prisja “se kur do të lindte” me gazetarinë e tij…!
Por, Blerim Stavileci “nuk lindi kurrë”, derisa vdiq si i pafrytshëm në gazetari, me 30 gusht 2026 në Prishtinë.
Do të thotë se ai ka mundur të ishte redaktor, siç  ishte, por produkt në gazetari ai nuk ka pasur!
Në të vërtetë, pas vitit 1990 për ata që kuptojnë pak më thellë se sa të bërit gazetari sipërfaqësore, si njeri inteligjent që e mendonin, ishte personi i dytë në kujdestarim pas gazetarit që e mbante “alltinë e Drzhavna Bezbednosit tonë” në shokë, që, si njifar “kryeplaku” kujdesej për sigurinë e kolektivit.
Kjo punë dhe angazhim joprofesional në kohën kur pothuaj pjesa dërmuese e gazetarëve kishin aftësi, përvojë dhe kulturë për t’u ruajtur nga provokimi i njerëzve të shërbimit sekret të Serbisë, ishte tejet absurde dhe e pakuptimtë në çdo drejtim.
Por, kjo ishte punë e tij (tyre) dhe askush nuk mendonte për ato angazhime, për energjitë që i harxhonin kot, por, me gjasë ky dhe të tjerët i kishin marrë detyrat e tilla dhe ne të tjerët nuk kishim përse të brengoseshim për ta.
Blerim Stavileci ka qenë shumë vite aktiv në SHITBLERJE DEVIZASH NGA TREGU ILEGAL QË ZHVILLOHEJ NË NJË RRUGICË, PRANË GJYKATËS SË PRISHTINËS.
Shumëherë e kam parë Blerim Stavilecin teksa shiste e blente deviza, punë që ka nënkuptuar mashtrim, apo siç  thuaj “kush po ia pikë tjetrit” në pazare të tilla.
Une nuk dua të flas për vdekjen e tij , si disa gazetarë të tjerë, kolegë e kolege të mija të asaj kohe, por do të flas rreth asaj se si e njofta Blerim Stavilecin, redaktorin shumëvjeçar të gazetës Rilindja.
Nuk do të flas për vdekjen e tij, se ai që lindë edhe vdes, por nuk kam zemër e as ndërgjegje ta kapë KUJEN e KOKËN për te në dorë e të them se vdiq Blerim Stavileci…!
Une “qaj për te” vetëm për faktin se e paraqisnin dhe paraqitej shumë i madh dhe vdiq pa e lënë pas ndonjë vepër në profesion…!
Vdekja është përfundim i jetës njerëzore, për këdo që lindë, por kur kryen punë publike duhet të tregohesh i drejtë dhe human me të tjerët, sidomomos me ata që nuk ta kanë bërë asnjë të keqe, nëse nuk të kanë bërë të mira…!
Une nuk e dij se si është sjellë me të tjerët, por me mua Blerim Stavileci nuk është sjellë mirë…!
Pse…?
Këtë ai ka mundur ta dinte, megjithëse une e dija pak se përse sillej ashtu. I zhgënjyer se një gazetar nuk duhet të bjerë pre e paragjykimit në bazë të fjalëve të huaja, sidomos jo të atyre që e kanë bartur “allinë e Drzhavna Bezbednosit në shokë” dhe që i kanë shti (nxitë) të flisnin e përhapnin fjalë të kota për të tjerët.
Një herë poeti Ali Podrimja, me të cilin kisha shoqëri në atë kohë, më lavdëroj para tij se si i kishte pëlqyer dosja – analiza ime e fillimeve të viteve ’90-ta, me titullin “Kosova është e vogël për t’u ndarë“. Këtë e kisha bazuar në librat e shumtë të akademikëve serbë që përgatisnin “pyka” për shkatërrimin e Kosovës në rast se lirohej prej pushtimit të Serbisë, sikurse Sot – përmes “asociacionit”, që nuk është i asnjë politikani serbë veç  e veç, por projekt – dokument i SANU (Akademisë Serbe të Shkencave dhe të Arteve).
Më kujtohet se Blerim Stavileci i tha Aliut se, “une ia kam botue shkrimin” , ndërsa poeti i njohur i tha se nuk është aq me rëndësi se kush e ka botue, por kush e ka shkrue !
Blerim Stavileci ka qenë një njeri i padrejtë, tip xheloz deri në sëmundje, që nuk ia ke gjetë shoqin.
Këtë ma pati pohuar edhe VS, kur qe largue nga gazeta Rilindje në fund të viteve të ’80-ta dhe e nisi veprimtarinë tjetër mediale…!
Këtë ves të tij nga formimi i cekët intelektual dhe njerëzor, une e kisha vërejtur me kohë, por kurrë nuk i thoja gjë.
Sidomos në vitet e ’90-ta – jo vetëm une, por edhe disa të tjerë që shquheshim për angazhime e vepra në gazetari, siç  ishte kryesisht Zeqir Bekolli, e luftonim krahas punës që e bënim edhe krimin që bëhej në gazetari ndaj nesh, nga një elitë e rrejshme e gazetës, “elitë” që e përmbante krimin e madh që ndodhte në gazetë nga Mehmet Emërllahu e të tjerët.
Meqenëse Blerim Stavileci ka qenë PËRKRAHËS I ZËSHËM I SË KEQËS, në një mbledhje të tubimit të punëtorëve, pasi fola gjerë e gjatë, ai papritur “bagloj” si UDB-ash, duke thënë se “Bajrami ka shpi në Gurrakoc”.
Në të vërtetë nuk e kuptoja preokupimin dhe “zemërgjerësinë” e tij me mirëqenien që se kisha, por ajo “shpi” në Gurrakoc, ishte një gërmadhë që si plotësonte kushtet e jetesës, e une nuk mund të udhëtoja nga Gurrakoci në Prishtinë.
Fundja, “eprori i tij me allti të Drzhavna Bezbednosit në shokë”, e kishte shtëpinë e banueshme në Cercë të Istogut dhe kishte, po ashtu, edhe banesë në Prishtinë. Blerim Stavileci i padrejtë dhe shpirtkeq njëherit, këto nuk i merrte parasysh, por e kishte “analizue” vetëm jetën time dhe më “propozonte” që të kthehesha “tek shpija në Gurrakoc”.
Pasi mu duk shumë pa lidhje “zgjidhja” që para kolektivit e bëri për mua, i thash, pa e ditë fare gjendjen e tij pronësore, se mirë do të ishte që paraprakisht ti të ktheheshe “tek shtëpija në Gjakovë”.
Një pjesë e madhe e gazetarëve të Rilindjes nuk kanë menduar se gazetari duhet të luftoj për të drejtat e të tjerëve – e njëherit edhe për të drejtat e veta, andaj ata kanë menduar në mënyrë jointelektuale (dhe joprofesionale) , se të drejtat u takojnë vetëm atyre që i grabisin ato.
Dhe eprorëve të rrejshëm të gazetës…!
Siç i grabiti Mehmet Emërllahu me të tjerët dhe “rojet e mjegullës” që e mbronin dhe ruanin krimin e tyre, si Blerim Stavileci i pa shpirt…!
Mua për ata që s’kuptojnë apo që s’duan të kuptojnë, e them se të drejtat mi ka mohuar “Drzhavna Bezbednosti jonë” që ose më la të varfër ose vdiq, për të cilin pa e ditë apo duke e ditur mirë, kanë punuar disa gazetarë të rrejshëm.
Disa gazetarë që kanë vdekë edhe kur ishin gjallë dhe endeshin në mesin e të munduarëve.
Megjithëse isha Zëvendës/Kryeradaktor i Rilindjes në vitit 1998/1999, e vërejta se bjeshka nuk shtyhet me gjoks – duke luftuar e i kërkuar të drejtat që të takojnë dhe s’ka nevojë me t’i falë askush, se del ai që e ka kryer “gazetarinë” në Lubjanë dhe të thotë: “Shko në Gurrakoc“.
Une nuk jam njeri i zënkave e ngatërresave, por Blerim Stavilecit , këtij monstrumi që ka jetuar në mesin e gazetarëve, kur foli ashtu panjerëzishëm do të duhej t’i jipeshin “do shuplaka të nxehta”!!
Por, une, as asaj radhe kur nga “propozimi” i tij u ndjeva i fyer e poshtëruar, e as herë të tjera, njerëzve që kanë provokuar dhunë nuk ua kam kthyer me dhunë.
Pas luftës, në dhjetorin 2004, erdha në Prishtinë e Kosovë. Që ta shoh Nanën time e edhe ata “burra” që për interesat e “Drzhavna Bezbednosit tonë” më kishin munduar gjithë jetën.
Të asaj “UDB-e” që në disa aspekte na ka bërë më shumë e më zi se sa UDB-a e vërtetë e asaj kohe…!
Doja ta dija se si dukeshin ata në rrethana Lirie, por ata vërehej që kishin mbetë të njejtit…!
Kolegu im i ri Musa Sabedini që punonte në Lajm të Behxhet Pacollit më kishte treguar se Blerim Stavileci “po flet keq për ty dhe gazetarinë tënde”…?!
Me thanë të drejtën u befasova pak, por më shumë për faktin se si një jogazetar si Blerim Stavileci, merret me një gazetar si une, që jo vetëm që se ka njohur kurrë, por për të ka folë vetëm me paragjykime dhe vokabular të kufizuar fjalësh të atyre që ishin përgjegjës për “Drzhavna Bezbednosin tonë” në gazetën Rilindja.
Ai nuk ka guxuar të fliste hapur, ashtu qysh flasin gazetarët e njëmendt, por vetëm fshehurazi!
Për Blerimin une s’kisha nevojë të flisja as mirë e as keq, pasi e konsideroja si person që ka punuar aty ku angazhoheshin gazetarët, por ai gazetar nuk ka qenë, pavarësisht asaj që e ka thënë dhe menduar për vetën e vet.
Musa Sabedini diku kah fundi i dhjetorit 2004 më mori në lokalet e gazetës Lajm në Prishtinë, ku sapo më pa u ngrit në këmbë e më përqafoj Ibrahim Rexhepi, tashmë i ndjerë, një gazetar shumë i mirë nga gazeta Rilindja e dikurshme, që tashmë punonte si redaktor në Lajm.
Aty kishte qenë edhe Blerim Stavileci.
Blerimi, as “b” nuk e lujti vendit , e ajo “b.thë” që nuk ngrihet për një kokë, kanë thënë, ajo nuk ka kokë fare. Madje, ai i bëri disa gjeste e veprime të ulëta e poshtëruese, gjeste tejet befasuese për mua, sa që vetëm ata që kanë pasur njohuri për sjelljet e UDB-ashëve “tanë”, mund t’i bënin…!
Sikurse Blerim Stavileci, “që të tjerët kanë menduar për të“, e ai s’ka pasur nevojë të mendonte fare…!
Për herën e parë në jetë ndieja nevojë t’i afrohesha Blerimit…, por isha i goditur nga jeta prej “UDB-ës sonë”, dhe prej pseudogazetarëve sikurse ai, andaj duhej të duroja…!
Tash, Blerimin nuk e gjej askund se ai paska vdekur krejtësisht, se ashtu e kështu ishte i vdekur për së gjalli. “Gazetari” që kryen punë të huaja, pa e ditë se çka po bënë, përpos që është naivë, ai është  edhe mercenar.
Le të fryhet sa të dojë, kot fryhet…!
Ai e zbret vetën në “letër toaleti” për largimin e fëlliqësive të huaja…!
Këto fjalë nuk i them për Blerim Stavilecin që tashmë ka vdekur, të cilin nuk e kam vlerësuar kurrë, pasi ka qenë jonjeri, por fjalët i them për opinionin publik se e vërteta është ajo që duhet shpëtuar e jo ai apo ajo që vdes para se me vdekë fizikisht. 
Më 9 shkurt 2025 u emetua një bisedë e imja me Naim Abazin, moderatorin e emisionit argëtues Odeon, ku pos tjerash pata thënë se gazetar askend nuk e bën shkolla, porse gazetari a gazetarja duhet të kenë lindur. Të kenë përvojë e shkathtësi. Vetëm ata që lindin vet dhe zhvillohen në profesion, janë gazetarë e jo të tjerët. Me atë thënje dhe pa ia përmendur emrin, i qesh drejtuar Blerim Stavilecit, por ai deri më 30 gusht 2026, në ditën që vdiq, nuk mu përgjigj.
Jo Blerim Stavilecit, por mendësisë së tillë i drejtohem në këtë mënyrë, se une tashmë nga puna e madhe familjare në mërgim, e kam shtëpinë e re në Gurrakoc e banesën në Prishtinë, që i bëra me punën e pandërprerë dhe për inatin e “UDB-ës sonë” dhe argatëve të saj, të vetëdijshëm a të pavetëdijshëm qofshin ata…!
* Une e kam portalin e vogël www.drini.us , që është (pamëdyshje) më i njohuri për tematikat e caktuara ndër shqiptarët e globit.
* Mua nuk ka mund të më vlerësonte kurrë Blerim Stavileci , e as ndonjë redaktor “i UDB-ës sonë” nga ish-gazeta Rilindja.
* Une i kam të shkruara disa vepra për gazetarinë, që Blerim Stavileci dhe shoqëria e tij mediokre, as në ëndërr nuk do të mund t’i shihnin.
* Nuk ka më keq se sa me vdekë para kohe , si Blerim Stavileci, “gazetari i madh i Rilindjes”, por pa e lënë pas vetës asnjë vepër në jetën e tij.
____
Ps!
Sipas të drejtës sonë zakonore (Kanuni i Lekë Dukagjinit etj), për të vdekurin duhen folë vetëm “fjalë të mira”. Kështu, une do të duhej t’u bashkangjitesha në ato fjalë për Blerim Stavilecin shokëve të mij të dikurshëm në gazetari. Duke gënjyer për jetën “profesionale” të një njeriu që s’kam dashur të prishesha me te, por që ai u prishë me mua ndoshta edhe pa e ditë dhe për interesat e “UDB-ës sonë”.
Une kisha me folë mirë sikur ai të ishte sjellë mirë me mua, sa punonim bashkë në gazetën Rilindja.
Ne tashmë jetojmë në kohën e “Fshatit Global” dhe mirësia vlenë vetëm për të mirin.

Notë proteste për trekëndshin e Bermudës

Drini.us
-
0
Notë proteste për trekëndshin e Bermudës
Shkruen e knon: Lirim Patrioti
____
Lirim Gashi, Prishtinë
____
NJË NOTË PROTESTUESE PËR TREKËNDËSHIN E BERMUDËS
____
Në Shqipëri, problemet kombëtare kanë arritur një shkallë të tillë zhvillimi saqë, për t’i kuptuar, nuk mjafton më një ekspert i politikës. Tani na duhet edhe një ekspert i oqeanografisë, i diplomacisë dhe, në raste të caktuara, i Kamasutrës.
Dikur shqiptarët ankoheshin për çmimet, korrupsionin, rrugët dhe mungesën e shtetit. Sot, falë përparimit të madh shoqëror, po ankohemi edhe për atë që ndodh në ujë.
Më janë ankuar disa shqiptarë të Shqipërisë se turistët italianë të gjinisë mashkullore kanë zbuluar një mënyrë krejt të re për ta zhvilluar turizmin shqiptar: gjejnë disa femra shqiptare, futen me to në ujë dhe, para syve të femrave xheloze kosovare, fillojnë t’ua studiojnë atyre Trekëndëshin e Bermudës, me një përkushtim shkencor që, sipas ankuesve, i tejkalon të gjitha normat e Kamasutrës.
Këtu, natyrisht, lind pyetja më e rëndësishme e kohës sonë:
A është ky turizëm, kërkim shkencor apo thjesht një mënyrë italiane për të përfituar nga uji i ngrohtë shqiptar?
Ankuesit janë shqetësuar aq shumë, saqë kanë kërkuar ndërhyrje institucionale. Dhe, meqë në Shqipëri çdo problem i madh duhet të marrë fillimisht një rrugë zyrtare, unë propozoj që Qeveria Rama të veprojë pa humbur kohë.
Për këtë arsye, kërkoj nga Qeveria Rama që me urgjencë t’ia dërgojë një notë protestuese ambasadorit të Trekëndëshit të Bermudës, në adresën:
Rruga Karimadh 27, Tiranë.
Në të njëjtën kohë, kërkoj që një notë protestuese t’i dërgohet edhe Trekëndëshit të Bermudës së kryeministres italiane, Giorgia Meloni, me kërkesën që të verifikohet nëse kjo dukuri është pjesë e ndonjë marrëveshjeje të re strategjike shqiptaro-italiane për zhvillimin e turizmit vaginal.
Nëse marrëveshja ekziston, duhet të bëhet publike.
Nëse nuk ekziston, duhet të hartohet.
Sepse, në fund të fundit, turizmi është turizëm dhe një ekonomi moderne nuk duhet të diskriminojë asnjë pjesë të territorit kombëtar — as atë që ndodhet mbi ujë, as atë që zbulohet gjatë studimeve nënujore.
Megjithatë, për hir të së vërtetës, kam edhe një sqarim për ankuesit:
Unë nuk jam adresa e duhur për këto ankesa.
E di që kjo mund t’ju zhgënjejë, sepse jam ekspert i Trekëndëshit të Bermudës dhe kam bërë kërkime aq të thelluara në këtë fushë, saqë tashmë e di se ku fillon misteri, por jo gjithmonë ku përfundon.
Por ekspert nuk do të thotë ambasador.
Dhe, mbi të gjitha, nuk do të thotë inspektor plazhi.
Prandaj, ju lutem, mos më dërgoni më ankesa. Unë mund t’ju shpjegoj shkencërisht ku ndodhet Trekëndëshi i Bermudës, pse është i famshëm dhe përse anijet humbin në të.
Por nuk kam asnjë kompetencë të vendos:
kush hyn në të, me kë hyn, pse hyn dhe sa gjatë qëndron aty.
Përjashtim mund të bëhet vetëm nëse femrat italiane më kërcënojnë në stilin:
“Bëje ose vdis!”
Atëherë, si ekspert i Trekëndëshit të Bermudës dhe si studiues i zellshëm i diplomacisë shqiptare, do të detyrohem të dëshmoj se sa efikas është parimi albinian i reciprocitetit.
Në fund të fundit, edhe diplomacia ka nevojë për prova.
Sidomos kur provat ndodhen në ujë.
Dhe sidomos kur Trekëndëshi i Bermudës nuk pranon të japë deklarata për shtyp.

Siguria e qytetarëve është prioritet dhe përgjegjësi e përbashkët

Drini.us
-
0
Siguria e qytetarëve është prioritet dhe përgjegjësi e përbashkët
Prishtinë / Drenas
Në kuadër të bashkëpunimit me institucionet lokale, më 3 shtator mora pjesë në mbledhjen e Këshillit Komunal për Siguri në Bashkësi (KKSB) në Drenas.
Ky takim ishte një mundësi e mirë për të marrë nga afër informatat, shqetësimet dhe vlerësimet e komunitetit, me qëllim që problemet të identifikohen në kohë dhe të adresohen përmes veprimeve konkrete.
Drenasi është ndër komunat relativisht të qeta në kuptimin e problemeve të identifikuara të sigurisë në bashkësi, por kjo nuk nënkupton se sfidat mungojnë. Çdo shqetësim i qytetarëve meriton vëmendje dhe çdo dukuri që cenon sigurinë duhet të parandalohet dhe të adresohet me kohë.
Për një shoqëri të sigurt nevojitet bashkëpunim i vazhdueshëm ndërmjet institucioneve qendrore, komunave, Policisë dhe komunitetit. Vetëm përmes këtij bashkërendimi mund të ndërtojmë një mjedis më të sigurt, më të qetë dhe me cilësi më të mirë të jetës për të gjithë.
Në cilësinë e zëvendësministrit të Punëve të Brendshme, falënderova nënkryetarin e Komunës së Drenasit, z. Arben Shala si dhe të gjithë anëtarët e KKSB-së për angazhimin e tyre të vazhdueshëm.
Institucionet duhet të jenë pranë qytetarit, ta dëgjojnë shqetësimin e tij dhe të veprojnë në kohë. Kjo është mënyra më e mirë për ta parandaluar çdo rrezik dhe për ta forcuar sigurinë në komunitet.

Kur identiteti sulmohet, popujt kthehen te rrënjët

Drini.us
-
0
Kur identiteti sulmohet, popujt kthehen te rrënjët
Basri Beka Prishtinë
____
Imuniteti shqiptar përballë politizimit të fesë.
Në Kosovë, debatet mbi fenë shpesh paraqiten si çështje thjesht lokale. Në realitet, ato bëjnë pjesë në një proces shumë më të gjerë që po prek shoqëri të ndryshme: rishikimin e marrëdhënies midis fesë, identitetit, shtetit dhe lirisë individuale.
Në disa vende ky proces merr formën e një rikthimi te rrënjët historike. Në vende të tjera, shfaqet si largim gradual nga format e forta dhe të politizuara të religjionit. Edhe pse duken të kundërta, të dyja këto dukuri ndajnë të njëjtin impuls: kërkimin e kontrollit mbi identitetin dhe fatin e shoqërisë.
Gjeorgjia ofron një shembull të qartë. Në Adjarë, një pjesë e gjeorgjianëve etnikë që ishin islamizuar gjatë periudhës osmane, pas rënies së Bashkimit Sovjetik u afruan përsëri me traditën ortodokse. Për shumë prej tyre, ky nuk ishte thjesht një ndryshim besimi, por një rikthim te një shtresë e vjetër e identitetit historik. Fenomeni tregon se identiteti kombëtar nuk ndërtohet vetëm mbi bindjen fetare të momentit. Kujtesa, gjuha, kultura dhe trashëgimia shpesh mbijetojnë edhe kur përkatësia fetare e një shoqërie ndryshon. Kur një popull ndien se një pjesë e identitetit të tij po zëvendësohet, ai fillon të kërkojë në të kaluarën ato elemente që e lidhin me historinë e vet.
Në anën tjetër, në disa vende me shumicë myslimane po vërehet një proces i kundërt. Të dhënat e Arab Barometer dhe studime të tjera tregojnë rritje të numrit të njerëzve që deklarohen më pak fetarë ose që distancohen nga praktikat tradicionale, sidomos mes të rinjve. Në Iran, pas dekadash të një sistemi teokratik, kundërshtimi ndaj imponimit fetar, protestat kundër detyrimit të hixhabit dhe kërkesat për më shumë liri individuale kanë bërë të qartë se një pjesë e shoqërisë nuk pranon që shteti të përcaktojë se si duhet të besojë, të vishet apo të jetojë. Kur feja shndërrohet në instrument pushteti, ajo nuk prek më vetëm besimin; prek lirinë.
Pikërisht këtu hapet edhe çështja e Kosovës.
Kosova nuk vjen nga një sistem teokratik. Kushtetuta e saj e përcakton shtetin si laik dhe garanton lirinë e besimit. Sfida, pra, nuk është lufta kundër një feje, por parandalimi që përkatësia fetare të shndërrohet në kriter politik, kulturor apo kombëtar. Problemi nuk është shqiptari që është mysliman. Problemi fillon atëherë kur islami përdoret si projekt politik dhe kur përkatësia fetare tentohet të vendoset mbi identitetin kombëtar, mbi shtetin laik dhe mbi lirinë individuale.
Një mysliman shqiptar është po aq shqiptar sa një katolik, ortodoks, ateist apo person që nuk identifikohet me asnjë fe. Shqiptaria nuk mund të reduktohet në një besim, sepse ajo është më e gjerë: është gjuhë, histori, kulturë, kujtesë dhe përvojë e përbashkët. Shqiptarët nuk u shfaqën në histori me islamizimin. Popullsia shqiptare dhe paraardhësit e saj kanë ekzistuar shekuj përpara ardhjes së Perandorisë Osmane. Krishterimi ishte pjesë themelore e hapësirës shqiptare mesjetare dhe la gjurmë të thella në kulturë, art, arkitekturë, shkrim dhe institucione.
Muslims pray during the Eid al Fitr prayer marking the end of the Islam’s holy fasting month of Ramadan at the Exhibition Center of the Parc Chanot, in Marseille, southern France, Monday, July 28, 2014. (AP Photo/Claude Paris)
Të rikujtosh këtë nuk është sulm ndaj myslimanëve. Është refuzim për të lejuar që historia shqiptare të fillojë aty ku fillon historia e një feje të caktuar. Dhe pikërisht për këtë arsye, rikthimi te rrënjët historike e kulturore mund të funksionojë si një lloj imuniteti kombëtar. Imuniteti nuk do të thotë luftë kundër dikujt. Do të thotë aftësi për të mbrojtur organizmin nga një ndikim që mund ta dëmtojë. Një shoqëri që njeh historinë e vet, që dallon fenë nga politika dhe që e mbron trashëgiminë e saj, është më pak e cenueshme ndaj çdo ideologjie që synon ta zëvendësojë identitetin kombëtar me një identitet ekskluziv fetar.
Prandaj duhet të jemi të kujdesshëm edhe ndaj ndikimeve të jashtme. Investimet, fondet dhe projektet fetare apo kulturore nga jashtë nuk janë problematike thjesht sepse vijnë nga vende myslimane. Problemi lind kur financimi shoqërohet me agjenda që synojnë ndikim politik, ndryshim të strukturës kulturore ose dobësim të karakterit laik të shtetit. Shteti nuk duhet të ketë frikë nga feja, por feja nuk duhet të ketë pushtet mbi shtetin.
Kosova duhet të mbetet shtet laik jo sepse është kundër fesë, por sepse liria fetare ka nevojë për një shtet që nuk i përket asnjë feje. Në këtë kuptim, kishat, manastiret, traditat e krishtera dhe trashëgimia e hershme shqiptare nuk janë relikte që duhen fshehur. Ato janë pjesë e historisë sonë dhe duhet të njihen e të mbrohen njësoj si çdo pjesë tjetër e trashëgimisë. Të rikthesh kujtesën nuk do të thotë të imponosh fenë. Të njohësh krishterimin si pjesë të historisë shqiptare nuk do të thotë t’ua mohosh shqiptarëve myslimanë identitetin e tyre fetar. Përkundrazi, një komb që e njeh të gjithë historinë e vet bëhet më i fortë.
Stema e “Vëllazërisë Myslimane”
Rikthimi te rrënjët është kulturor dhe historik. Detyrimi fetar është politik. I pari forcon identitetin; i dyti e ngushton atë.
Gjeorgjia tregon se një shoqëri mund të kërkojë në të kaluarën elemente të identitetit të saj. Irani dhe disa shoqëri arabe tregojnë se kur religjioni politizohet dhe imponohet, një pjesë e shoqërisë reagon duke kërkuar më shumë liri. Kosova duhet të nxjerrë mësimin e vet. Ne nuk kemi nevojë të zgjedhim midis islamit dhe krishterimit si dy kampe politike. Kemi nevojë të zgjedhim midis lirisë dhe instrumentalizimit të fesë; midis identitetit të hapur shqiptar dhe reduktimit të shqiptarisë në një identitet fetar; midis shtetit laik dhe politizimit të besimit.
Kjo është beteja e vërtetë. Shqiptaria nuk ka nevojë të luftojë fenë për të mbijetuar. Ajo ka nevojë të mos lejojë që feja të përdoret për ta përkufizuar shqiptarin. Secili ka të drejtë të jetë mysliman, katolik, ortodoks, ateist ose të mos deklarojë asgjë. Por po aq e rëndësishme është e drejta e shoqërisë për ta njohur historinë e vet pa censurë dhe për të refuzuar çdo përpjekje që identitetin kombëtar ta zëvendësojë me një identitet të instrumentalizuar.
Rrënjët nuk janë kthim prapa. Janë kujtesë. Dhe kujtesa është mbrojtje. Në një kohë kur identitetet përdoren gjithnjë e më shumë si mjete politike, shqiptarët duhet ta dinë kush janë, nga vijnë dhe çfarë i bashkon — jo për të përjashtuar tjetrin, por për të mos lejuar që dikush tjetër t’u tregojë se kush janë.
Rikthimi te rrënjët historike dhe kulturore nuk është nostalgji. Është vetëdije. Është rezistencë ndaj instrumentalizimit. Dhe, mbi të gjitha, është imunitet.

Parathënie për një letër që duhet lexuar me qetësi

Drini.us
-
0
Parathënie për një letër që duhet lexuar me qetësi

Shqiptar Shaljani, Shalë e Bajgorës, Mitrovicë

Jo për shkak se kush e thotë, por për shkak të asaj që thuhet!
Përgjigjja e Imzot Dodë Gjergjit ndaj letrës së intelektualëve meriton të lexohet me vëmendje, jo si mbështetje për një udhëheqës shpirtëror, por si një dëshmi e matur, e sinqertë dhe e guximshme për një realitet që shoqëria jonë nuk duhet ta fshehë më.
Ipeshkvi nuk e përmend drejtpërdrejt rastin e Zogajt, por kush e njeh zhvillimin e ngjarjeve të fundit, i lexon lehtë mes rreshtave rrethanat që e kanë shtyrë këtë debat në sipërfaqe. Sidomos kur ai flet për tërheqjen e institucioneve përballë presionit, për kërcënimin që mund ta zëvendësojë ligjin dhe për rrezikun që një e drejtë e ligjshme të kushtëzohet nga reagimi i turmës.
Për mua kjo pjesë ka një peshë të veçantë, sepse rasti i Zogajt nuk është thjesht një ngjarje që e kemi parë nga distanca. Kam qenë drejtpërdrejt i përfshirë në çështjen e kishës në Zogaj dhe e kam përjetuar nga afër atë që ndodhi. Prandaj, disa nga paralajmërimet e Ipeshkvit nuk i lexoj vetëm si mendime të përgjithshme, por edhe si një reflektim të kujdesshëm mbi një realitet të cilin shumë prej nesh e kemi parë e përjetuar.
Dhe këtu qëndron një nga metaforat më të fuqishme të kësaj letre: nëse institucionet tërhiqen përballë presionit, apo edhe më keq, nëse krijohet përshtypja e bashkëveprimit me presionin për ta kufizuar një të drejtë të ligjshme, atëherë nuk dëmtohet vetëm një komunitet fetar. Dëmtohet vetë parimi i barazisë para ligjit.
Sepse nëse një e drejtë kushtetuese mund të ndalet nga zhurma, kërcënimi apo numri i njerëzve në rrugë, nesër mund të jetë në pikëpyetje e drejta e cilitdo prej nesh.
Kjo është arsyeja pse letra e Imzot Dodë Gjergjit duhet lexuar përtej ndarjeve fetare.
Ai nuk flet për një konflikt ndërmjet shqiptarëve katolikë e myslimanë. Përkundrazi, e mbron bashkëjetesën dhe vëllazërinë tonë. Por njëkohësisht nuk hesht për problemet që janë shfaqur: për përzierjen e fesë me politikën, arrogancën e shumicës, heshtjen e intelektualëve, dobësinë institucionale dhe mbi të gjitha për rrezikun që presioni dhe kërcënimi të bëhen më të fuqishëm se ligji.
Kjo është pjesa që duhet lexuar me kujdes.
Sepse një shoqëri nuk mbrohet duke fshehur problemet, por duke i thënë të vërtetat me qetësi, përgjegjësi dhe pa urrejtje ndaj askujt.
Dhe pikërisht këtu qëndron pesha e kësaj letre: në guximin për të folur për plagën pa e kthyer plagën në urrejtje.
Mund të mos pajtohemi për gjithçka, mund të kemi bindje të ndryshme fetare, politike apo historike, por duhet të pajtohemi për një parim themelor: asnjë shumicë nuk duhet të ketë të drejtë ta negociojë lirinë e një pakice dhe asnjë institucion nuk duhet të tërhiqet përballë presionit kur dikush ushtron një të drejtë të ligjshme.
Prandaj, kjo letër nuk duhet lexuar vetëm nga besimtarët.
Duhet lexuar nga intelektualët, akademia, politika, institucionet, mediat dhe çdo qytetar që e do Kosovën si vend të lirë, demokratik dhe të barabartë për të gjithë, pa dallim bindjeje.
Më poshtë po e sjellim të plotë, sepse në kohë të zhurmshme, ndonjëherë fjala më e fortë është ajo që thuhet me arsye, dashuri dhe të vërtetën :
PËRGJIGJE LETRËS SË HAPUR TË INTELEKTUALËVE
nënshkruesve të letrës së hapur të 28 gushtit 2026
Të nderuar,
e kam lexuar me vëmendje dhe me respekt letrën tuaj, me të cilën më jeni drejtuar edhe mua,
jo vetëm për shkak ndjenjës së përgjegjësisë dhe respektit ndaj çdo shqetësimi, por edhe për
shkak të përmbajtjes së saj, të shqetësimit që Ju shprehni e brengosjes tuaj për të ardhmen tonë.
Veç kësaj, sepse e vlerësoj bashkimin tuaj si intelektual, veprimtar dhe bashkëkombës me
përvojë, për të shprehë bashkërisht një shqetësim dhe për të mbrojt bashkëjetesën ndërfetare ndër ne. Po flas edhe unë publikisht me ju, në këtë moment kur debati mbi fenë, historinë, identitetin dhe shtetin po merr tone gjithnjë e më të ndjeshme që, nëse lihet në rrëshqitje të lirë, mund të na marrë në qafë të gjithëve.
Pas një meditimi të thellë dhe shoshitje të vazhdueshme mbi të gjitha gjërat vendosa t’ju
përgjigjem me respekt, dashuri e mirënjohje. Këndej uroj që do të mirëkuptoni çdo fjalë të kësaj letre, pasi edhe kur duket se është e ashpër, brenda e bartë butësinë dhe qëllim ka shërimin që të gjithë po e kërkojmë.
Një shenjë shprese dhe një thirrje për dialog Letrën tuaj e shoh si një shenjë shprese dhe si një shkëndijë të rizgjimit të ndërgjegjes kombëtare e të vetëdijes shoqërore për përgjegjësitë që kemi të gjithë. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për shtresën intelektuale dhe akademike, e cila ka një rol të pazëvendësueshëm në orientimin e mendimit publik. Për një kohë të gjatë, debati mbi çështje të ndjeshme si feja, historia, identiteti
dhe bashkëjetesa është lënë pothuajse tërësisht në duart e rrjeteve sociale, portaleve, polemikave të çastit dhe klerikëve të papërgjegjshëm fetarë. Pikërisht për këtë arsye, shqetësimin tuaj e mirëpres dhe ju siguroj që të gjitha kërkesat tuaj në atë letër janë të zbatueshme në Kishën tonë, dhe nga unë personalisht.
Varësisht dallimeve që kemi, mbi fenë, mbi historinë dhe mbi mënyrën e qasjes ndaj sfidave të sotme, megjithatë, unë dhe kryemyftiu jemi takuar shpeshherë, kemi përçua mesazhe të vazhdueshme paqeje, respekti, mirëkuptimi dhe jemi angazhuar të ruajmë bashkëjetesën ndërvëllazërore dhe tolerancën ndërfetare mes nesh. Kështu do të jetë edhe në të ardhmen. Edhe pse, dorën në zemër, këto ditë jemi paksa të hutuar brenda rrethanave të krijuara. Por jam i bindur që shpejtë do të kaloj frika, ekzaltimi apo shqetësimi. Si do që ta quajmë realitetin aktual, s’duhet të harrojmë që edhe mes vëllezërve ka pakënaqësi e mosmarrëveshje. Këndej, kërkohet durim me dashuri dhe duhet t’i jepet kohë të (zemëruarit) që të qetësohet.
I bindur se e gjithë situata e krijuar kohëve të fundit nuk është shkak i ndonjë veprimi të pamatur nga ana jonë, por vjen si pasoj e një “britme” të atyre që s’duhej të flisnin dhe heshtja e gjatë e intelektualeve gjatë dekadave. Pastaj, edhe nga neglizhenca e institucioneve arsimore dhe organeve institucionale, e mbi gjitha nga filtrimi i fesë me politiken dhe keqpërdorimi politik i fesë – për vota.
Vlerësova ta zgjeroj përgjigjen time ndaj letrës suaj, jo për t’i vënë në dyshim kërkesat tuaja, por nga dëshira për të filluar “një tryezë dialogu me ju” dhe me të tjerët që, brenda heshtjes tyre, ende kanë ndjenjë për vlerat tona dhe vullnet për t’i shpëtuar ato.
Mendoj që kërkesa ime për dialog të hapur me shoqërinë dhe me ju në veçanti është një hap i rëndësishëm, që mund të hapë rrugë të reja për një debat të pjekur, të përgjegjshëm dhe të dobishëm për shoqërinë tonë, për paqen tonë shpirtërore dhe për të ardhmen tonë të përbashkët.
Nuk ka konflikt ndërmjet katolikëve dhe myslimanëve Para se të zbërthej disa mendime lidhur me argumentet, më duhet të konstatoj, se: Nuk ka konflikt ndërmjet katolikëve dhe myslimanëve, pasi jeta reale e njerëzve tanë vazhdon të dëshmojë për një bashkëjetesë të qëndrueshme dhe dashuri të mjaftueshme. Njerëzit tanë vazhdojnë të jetojnë pranë njëri-tjetrit, punojnë së bashku, ndajnë miqësi, lidhje familjare, jetë bashkëshortore dhe bashkëndajnë gëzime dhe dhimbje. Ata ndahen në katolikë e myslimanë, kur shkojnë në xhami e kishë, kur vdesin ose kur varrosen, e sidomos në rrjete sociale. Bile, kohët e fundit njerëzit tanë kanë hyrë në një përvojë, në pamje të parë të re, por realisht shumë të moçme, pasi shumica e të pagëzuarve, viteve të fundit, vazhdojnë të jetojnë në dashuri, në
paqe e në harmoni, me familjarët e tyre, me miqtë dhe rrethin shoqëror. Pikërisht si dikur kur njëri vëlla konvertohej në islam e tjetri i rrinte besnikë bindjeve të tija, të dy këta vazhdonin ta donin, ta mbështetnin e ta mbronin njëri-tjetrin.
Edhe marrëdhëniet institucionale ndërmjet Kishës Katolike dhe Bashkësisë Islame kanë qenë, për vite të tëra dhe do të jenë marrëdhënie takimi, respekti dhe bashkëpunimi. Prandaj, do të ishte e pasaktë dhe madje e rrezikshme që debati i sotëm të përshkruhej si përplasje ndërmjet dy feve ose si një rrezik për bashkëjetesën ndërfetare, pasi këtë vlerë të paçmueshme të shqiptarëve, s’kanë arrite ta rrënojnë pushtuesit, ta tjetërsojnë ideologjitë e nuk do të arrinim ta rrënonim as ne prijësit fetar edhe po të donim. Pasi, kjo tashmë është ADN-ja e kombit tonë.
Vetëdija kombëtare, multireligjioziteti i popullit, uniteti i shpirtit dhe dashuria ndërvëllazërore mes nesh është aq e fortë sa s’ka fuqi që ta rrënojë. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që nuk jemi të vetëdijshëm për dëmin që mund të shkaktojë mendësia irracionale e disave, arroganca enumrave, ose mosveprimi i drejtë i organeve ligjzbatuese dhe heshtja e atyre që duhet të flasin.
Kur liria ndahet nga përgjegjësia
Liria e pa menaxhuar nga ligji, e drejta pa iu nënshtruar të vërtetës dhe shpërqendrimi i shtresës intelektuale nga përgjegjësia ka krijuar anarki mendimesh. Paqja pa qëllime sublime ka shkaktuar “hapësira boshe”, në kohën tonë të cilat janë mbushur me nostalgji për të rikthyer të kaluarën në lavdi imagjinare, në neotomanizëm, apo me narracion vetëkënaqësie. Pastaj, ushtrimi i mundësive pa respekt dhe pa e ballafaquar me të vërtetën ka trondit shpirtin tonë.
Kur i shtojmë këtu edhe shumë gjëra më të tmerrshme që kanë ndodhur ndër ne, atëherë me arsye ngritët pyetja: A po e rrezikojmë boshtin e unitetit kombëtarë?
Sigurisht janë të shumët ata që mund t’i japin përgjigje kësaj pyetjeje, nga aspekte të veçanta antropologjike, socio-filozofike, historike, kulturore etj., që duhet t’i trajtoni ju e shumë të tjerë.
Kështu që po ndalem vetëm te aspekti shpirtërorë dhe fetarë, që më takon, edhe atë pa u thelluar në tërësinë e problemit, por duke u ndalë vetëm te çështja kryesore, nga ku burojnë dallimet, përçarjet, fyerjet dhe shumë të këqija tjera që kanë luhatur bindjen kolektive të shqiptarëve, me narracione të reja, të dëmshme e të papranueshme.
Liria e shpirtit dhe realiteti i ri fetar Pa u ndal te radikalizmi islamik, influencat e të huajve dhe financimet e jashtme, por duke u mbështetur vetëm tek realiteti ynë, më duhet të konstatoj se deri në luftë e fundit, ishim të gjithë një mendje dhe një zemër, pasi kishim synim e qëllim lirinë. Kur arritëm lirinë, njerëzit tanë iu afruan xhamive dhe kishave, për t’u thelluar në fe, për të mos jetuar në hipokrizi shpirtërore dhe për të qenë të vërtetë. Deri këtu gjithçka brenda suazës së normales. Por, kur shqiptarët e islamizuar dikur u përballën me të vërtetat e fesë së tyre, u ndanë në tri taborë: në ata që duan
ta jetojnë fenë sipas doktrinës kuranore; në ata që insistojnë në parimin “feja e shqiptarit është shqiptaria” dhe në ata që duan të krijojnë relacion me Krijuesin, por nuk gjejnë përgjigje e as përmbushje shpirtërore në islam dhe duan të kthehen në fenë e të parëve të vet. Kështu, njëkohësisht filloj riislamizimi dhe rikristianizimi i shqiptarëve të konvertuar në islam, edhe pse shumica absolute akoma insiston të ruaj parimin e Pashko Vasës: feja e shqiptarit është shqiptaria.
Jam i bindur që gjërat kanë ndryshuar dhe që duhet të kalojnë në një moto të re, të pranueshme dhe të dobishme për kohën tonë dhe për secilin prej nesh, këndej fryma e re që duhet të na qoj përpara duhet të jetë: ”FEJA E SHQIPTARIT” ËSHTË LIRIA E SHPIRTIT TIJ dhe dashuria ndërvllazërore që i nënshtrohet përcaktimit individual të secilit.
Përplasja është mes koncepteve kombëtare, jo mes feve Marrë parasysh për sa u tha më lartë, nuk kemi të bëjmë me një përplasje mes katolikëve dhe myslimanëve, por mes koncepteve dhe pikëpamjeve të shqiptarëve të konvertuar dikur në islam.
Kanë filluar ushtrimin e lirisë së shpirtit e si pasoj e kësaj lirie ka filluar riislamizimi,
rikristianizimi ose braktisja e të dyja feve. Në fakt konflikti ka marrë përmasat që i ka, jo vetëm prej arrogancës së riislamizuarëve dhe rikristianizuarëve e as nga perceptimi i shumicës së shqiptarëve mbi një kombe fe ose nga pretendimi i disave për një fe komb. Por, se këto procese kanë nxjerrë në pah dallimet të ndryshme, mbi dinjitetin, identitetin, mbi historinë, fenë, kulturën, lirinë dhe karakterin e shtetit e mbi gjitha ndryshimin e rrugëtimit tonë drejtë të ardhmes. Ne, të gjithë arrogancën ekstremiste të riislamizuarëve e përballuam me heshtje, duresë dhe urti. E urojmë që edhe Bashkësia Islame, me të njëjtën urti dhe duresë, ta përballojë arrogancën e disa myslimanëve të deritanishëm që janë kthyer në fenë e të parëve e të ju japë kohën e duhur që t’i zbusim zemrat e tyre. Sepse, kemi bindjen që do t’i shndërrojmë në bijë të denjë për kombin tonë.
Pikërisht, për shkak se problemi është më i gjerë se marrëdhënia ndërmjet dy bashkësive fetare, përgjigjja ndaj këtij fenomeni nuk mund t’u lihet vetëm Kryemyftiut dhe Ipeshkvit. Kjo nuk do të thotë që unë dhe Kisha Katolike dëshirojmë t’i shmangemi përgjegjësisë e as pjesës së fajit për gjendjen e krijuar, por se jemi të bindur që të gjithë njerëzit vullnetmirë, duhet t’i bashkojnë forcat shpirtërore, intelektuale, shoqërore dhe shtetërore të kombit, për t’i dhanë përgjigje dilemave të krijuara, të vërtetave të manipuluara dhe të drejtave të cenuara, duke analizuar shkak-pasojë, dhe t’u gjemë përgjigje të përbashkët pyetjeve të shtruara në letrën tuaj dhe çështjeve më të rëndësishme, duke e shëruar “plagën”, pasi kjo plagë na ka bërë të vuajmë të gjithë.
Diagnostikimi i plagës dhe gjetja e ilaçit
Aktualisht, zhurma është më e fuqishme, por nuk duhet harruar që procesi është shumë më i gjatë. Në të vërtetë, ka dekada dhe vite me radhë që kur trumbetohen ide antikombëtare, mohohen vlerat identitare që i trashëgojmë e që na bashkojnë, promovohen pasaktësitë historike dhe nuk mungojnë as përpjekjet për të parcelizuar (copëzuar) historinë me pretendimin se vetëm një periudhë është e dobishme dhe e vlefshme. Pastaj, kur i shtojmë këtu interpretimet e cekëta të identitetit shqiptar, përzierjen e fesë në projekte politike dhe kulturore. Mbi gjitha, kur shumica fetare, për të dominuar dinamikat shoqërore, politike dhe ligjore, pretendon se toleranca është meritë e shumicës së censusit, e si rrjedhojë kur pakica do të ushtrojë një të
drejtë, duhet të marrë pëlqimin (nula osta) nga shumica se përndryshe rrezikohet paqja dhe toleranca ndërfetare dhe shkaktarë i gjithë kësaj do të shpallet pakica. Këto dhe shumë anomali tjera, me heshtjen e të gjithëve, janë lanë në dorën e të papërgjegjshmëve, e si rrjedhojë e heshtjes institucionale, shoqërore dhe akademike, e ndoshta shumë njerëz të dijes kanë menduarse sharlatanët dhe pseudo historianet nuk meritojnë përgjigje. Por koha ka treguar se heshtja nuk e shuan domosdoshmërisht të pavërtetën; shpeshherë i jep asaj kohë të zërë rrënjë në mendjen e njerëzve. Pasi, kur e vërteta hesht gënjeshtra e zë vendin e saj.
Heshtja krijon hapësirë për të pavërtetën
Kur universitet tërhiqen nga debati publik mbi argumentet që i theksova, rrjetet sociale fillojnë të formojnë bindje brenda grupeve të veçanta. Kur institucionet kulturore nuk e mbrojnë kujtesën historike me argumentet e qëndrueshme mbi të vërtetën, ajo kujtesë fillon të riformatohet sipas ideologjive të ditës. Dhe kur politika hesht e shteti përpiqet të negocioj liritë dhe obligimet me kërcënuesit e tyre, shumica mund të fillojë ta ngatërrojë fuqinë e numrit me të drejtën për të përcaktuar çfarë është e vërtetë, çfarë është kombëtare dhe çfarë është e lejueshme e çfarë është e ndaluar. Bile, të shkoj aq larg, sa të pretendojë se është shumica ajo e cila duhet të përcaktojë se kur dikush mund ta ushtrojë të drejtën e kur ushtrimi i saj kërcënon tolerancën ndërfetare ose paqen mes shqiptarëve.
Këtu, për mendimin tim, gjendet një nga problemet më serioze të momentit. Pasi, feja brenda një shoqërie të lirë, nuk mund të pretendojë potencë nëpërmjet shumicës, por të mbështetet në fuqinë e argumentit në mirësinë e të bijve të Hyjit dhe në të vërtetën. Shumica nuk ka të drejtë të përcaktojë lirinë e as nuk ka të drejtë ta përvetësojë të vërtetën, historinë, kulturën apo lirinë e ndërgjegjes së tjetrit. Shumica është njësi matëse në politiken demokratike që përcakton se kujt mund t’i jepet e drejta të drejtojë qeverinë dhe funksionalitetin demokratik të saj, por nuk mund të jetë njësi matëse që përcakton se kush ka më shumë dinjitet, kush është më autentik kombëtarisht apo se sa fuqi ka një shumicë, e aq më pak që ajo të përcaktojë se sa hapësirë duhet t’i takojë një pakice në ushtrimin e të drejtave të veta.
Toleranca ndërfetare nuk është meritë e shumicës
Shpeshherë edhe nga autoritetet institucionale dëgjohet formulimi se “toleranca fetare është meritë e shumicës”. Kjo është e pa pranueshme dhe konceptualisht krejt gabim, pasi e vendos shumicën në pozitën e atij që toleron dhe pakicën në pozitën e atij që tolerohet. Por, në një shtet të së drejtës, pakica nuk është mysafire e shumicës. Katoliku nuk jeton i lirë, sepse myslimani e toleron dhe myslimani nuk duhet të jetojë i lirë në një vend me shumicë të krishterë, sepse i krishteri është zemërgjerë. Të dy janë të lirë, sepse kanë dinjitet njerëzor dhe sepse shteti ua garanton këtë liri si të drejtë, jo si favor.
Kur kërcënimi bëhet më i fortë se ligji Pikërisht për këtë, mosfunksionimi i ligjit sidomos tërheqja e institucioneve përballë presionit të shumicës është shumë më tepër se një problem administrativ. Pasi një veprim i tillë prek vetë themelin e shtetit. Nëse një bashkësi, një individ apo një institucion vepron brenda ligjit, ndërsa një grup tjetër kërcënon me trazira, presion apo protesta për ta penguar atë, shteti nuk mund të
zgjidhë problemin duke kufizuar të drejtën e atij që respekton ligjin në favor të frikës së tij nga ata që e kërcënojnë atë. Në atë çast krijohet një precedent i rrezikshëm, sepse mesazhi që i dërgohet shoqërisë është se kërcënimi mund të ketë më shumë forcë se ligji. Dhe kur kjo ndodh, nuk humb vetëm një pakicë fetare apo një bashkësi e caktuar. Humb vetë Republika, sepse qytetari fillon të mësojë se të drejtat nuk varen nga Kushtetuta dhe ligji, por nga gatishmëria e shumicës për t’i pranuar ose refuzuar ato.
Natyrisht, shteti ka detyrim ta mbrojë rendin dhe sigurinë publike. Askush nuk kërkon që
rreziku të neglizhohet. Por, ka një dallim thelbësor ndërmjet mbrojtjes nga një rrezik real dhe dorëzimit përpara kërcënimit. Në rastin e parë, shteti garanton të drejtën dhe njëkohësisht mbron sigurinë. Në rastin e dytë, ai kufizon atë që vepron ligjërisht për t’iu përshtatur atij që kërcënon. Kjo e përmbys rendin moral dhe juridik të shoqërisë. Sepse në fund mësohet një parim i gabuar: kush bërtet më shumë, kush mobilizon më shumë njerëz ose kush kërcënon me më shumë pasoja, fiton më shumë pushtet mbi vendimmarrjen publike. Një shtet që e pranon këtë logjikë sidomos për çështjet fetare, nuk mund të jetë shtet i drejtë, demokratik e as evropian.
Shteti duhet të garantojë lirinë, jo ta negociojë atë
Pikërisht këtu kam ndier mungesën e një mbështetjeje më të qartë institucionale. Nuk mjafton që shteti të shpall në dokumente se qytetarët janë të barabartë dhe se Kosova është shtet laik.
Këto parime marrin kuptim vetëm atëherë kur provohen në situata konkrete, sidomos kur
mbrojtja e tyre kërkon guxim politik. Është e lehtë të flitet për tolerancë në konferenca dhe
ceremoni; është shumë më e vështirë të mbrohet barazia atëherë kur një pjesë e shumicës nuk është dakord. Por pikërisht aty matet serioziteti i institucioneve. Shteti nuk duhet të jetë arbitër i së vërtetës fetare, por duhet të jetë garant i lirisë së secilit. Dhe, kur ai tërhiqet para presionit, krijon jo vetëm pasiguri juridike, por edhe bindjen se shumica mund të zëvendësojë ligjin me vullnetin e vet dhe detyrimisht i imponon pakicës që të gjejë rrugë tjera për ta mbrojtur të drejtën e vet.
Ftesë për një dialog të hapur dhe serioz
Ndërkohë, meqë ju më jeni drejtuar publikisht, dua t’ju siguroj se Kisha Katolike në Kosovë
dhe unë personalisht do të vazhdojmë dialogun ndërfetar me myslimanët. Por, duam të fillojmë një dialog me kombin tonë dhe të hyjmë në dialog të hapur, të qetë, të sinqertë dhe serioz me shtresën intelektuale, akademike, kulturore dhe institucionale të vendit. Jo për të kërkuar fajtorë, por për të sqaruar parimet mbi të cilat duhet të mbështetet bashkëjetesa jonë: e që ne të paktët që rezistuam dhe ruajtëm kontinuitetin e popullit tonë të mos konsiderohemi pakicë dhe të huaj në vendin tonë. Që ligji të jetë më i fortë se presioni, që shumica të mos bëhet pronare e së vërtetës, që ‘‘pakica’’ të mos ndihet mysafire në atdheun e vet, që historia të mos rishkruhet sipas nevojave të së tashmes, që shteti laik të mbetet garancia e lirisë së të gjithëve dhe që uniteti ynë të mos shpërbëhet.
Përgjegjësia nuk u takon vetëm prijësve fetarë Në këtë pikë pajtohem plotësisht me një prej pohimeve të letrës suaj: kjo çështje nuk u përket vetëm imamëve dhe priftërinjve. Nëse rreziku është shoqëror, përgjegjësia duhet të jetë shoqërore. Nëse preket historia, duhet të flasin historianët. Nëse preket barazia, duhet të veprojë shteti. Nëse vihet në pikëpyetje karakteri laik i Republikës, duhet të reagojnë institucionet kushtetuese. Dhe nëse po krijohet një kulturë në të cilën shumica beson se numri i jep të drejtë
të përcaktojë gjithçka, atëherë duhet të zgjohet ndërgjegjja e tërë shoqërisë.
Nga alarmi te përgjegjësia e përbashkët
Prandaj, ju falënderoj për alarmin që keni ngritur! Por, do të dëshiroja që ky alarm të mos
përfundojë me një letër drejtuar dy liderëve fetarë. Do të dëshiroja që ai të bëhet fillimi i një rizgjimi i ndërgjegjes kombëtare dhe i përgjegjësisë së përbashkët. Ne, Kisha Katolike –
Dioqeza Prizren-Prishtinë, do ta bëjmë pjesën tonë si deri më tani me duresë, arsye dhe dashuri.
Por, presim që edhe bashkësitë e tjera fetare, akademia, shteti, universiteti, politika, mediat dhe intelektualët t’i dalin ballë përgjegjësive të veta. Vetëm kështu mund ta ruajmë një shoqëri, në të cilën dallimet nuk kthehen në armiqësi dhe askush nuk ka nevojë të kërkojë lejen e shumicës për të qenë i lirë e për ti ushtruar të drejtat e ligjshme.
E vërteta në dashuri Si i krishterë, besoj se e vërteta dhe dashuria nuk mund të ndahen. E vërteta pa dashuri mund të kthehet në armë; dashuria pa të vërtetë mund të lërë boshllëk. Ne kemi nevojë për të dyja.
Vetëm kështu mund ta mbrojmë paqen, dinjitetin e secilit dhe atë trashëgimi të përbashkët të shqiptarëve, bashkëjetesën ndër vëllazërore dhe tolerancën ndërfetare, që nuk është pronë e një feje, por amanet i të parëve për të gjithë ne.
Me respekt dhe mirënjohje!
123...1,716Faqja 1 nga 1,716