Kreu Blog

Mos e harro historinë, rikthehu te rrënja

Drini.us
-
0
Mos e harro historinë, rikthehu te rrënja

Blerim Nika, Zvicër

Para se të ekzistonte nocioni “serb”, ose para se serbët të ekzistonin në tokat ku jetojnë sot, në tokat Iliro-dardane, shqiptarët katolikë kishin kryqin dhe besimin në Krishtin që nga shekulli I.
Krishterimi në trojet tona lidhet me shekujt e parë të erës sonë, me Shën Palin, Dardanët e Ilirët dhe me figura si, Shën Asti, Flori e Lauri, Konstandini i Madh e Justiniani.
Historia jonë nuk fillon me pushtuesit që erdhën më vonë. Madje, historia jonë nuk fillon as me kryqin. Por nga këto troje, kryqi dhe krishterimi u përhapën në Evropë, ndërsa figura të mëdha nga trevat tona kontribuan në legjitimimin dhe forcimin e tij në Perandorinë Romake.
Mos e harro historinë. Rikthehu të rrënja.
Mos harro, shpërndaje!
Shih videon:

(3) Facebook

Agim Vuniqi: Çmimi i lirë i korrupsionit të lartë: Pse drejtësia në Kosovë po dështon të prodhojë frikë ligjore

Drini.us
-
0
Agim Vuniqi: Çmimi i lirë i korrupsionit të lartë: Pse drejtësia në Kosovë po dështon të prodhojë frikë ligjore
Agim Vuniqi, Vashington
____
Rasti i njohur si “53-milionëshi”, i cili kulmoi me dënimin e ish-ministrit të Infrastrukturës, Pal Lekaj me 3 vjet e 8 muaj burgim efektiv, shpërfaq hapur krizën e thellë të besimit dhe amullinë ku ndodhet sistemi i drejtësisë në Kosovë. Kur një dëm kaq masiv ndaj buxhetit të shtetit ndëshkohet me një dënim që i ngjan më shumë një mase disiplinore sesa një penaliteti të rëndë ligjor, pyetja që lind natyrshëm nuk është nëse “u dënua pak”, por: A po shërbejnë gjykatat tona si mbrojtëse të pasurisë publike, apo si rregullatore të kompromisave politiko-ligjorë?
Ky rast nuk është thjesht një dështim individual, por një pasqyrë e qartë e asaj që quhet “drejtësi selektive dhe anemike”. Ndërsa një qytetar i thjeshtë mund të përballet me vite burgim për vepra të vogla apo dëme minimale, zyrtarët e lartë të akuzuar për avullimin e miliona eurove të taksapaguesve gjejnë strehë në labirintet e pafundme të zvarritjeve procedurale. Kthimi i rastit në rigjykim nga Gykata e Apelit vetëm për të përsëritur sërish të njëjtin dënim muaj më pas, tregon një mungesë efikasiteti që i dërgon sinjalin më të gabuar shoqërisë: korrupsioni i nivelit të lartë nuk kushton shtrenjtë.
Nëse kjo skenë do të luhej në skenën e një shteti ligjor të konsoliduar, skenari do të ishte krejtësisht ndryshe. Në vende me traditë të fortë të sundimit të ligjit, si në SHBA apo në shtetet e Evropës Perëndimore, keqpërdorimet e këtyre përmasave trajtohen si sulme direkte ndaj sigurisë ekonomike të shtetit.
Për plasjen e një fllaske të tillë prej 53 milionë eurosh, dallimet janë drastike:
Ashpërsia e dënimit: Në vend të 3 vjetëve ku i dënuari mund të lirohet me kusht pas një periudhe edhe më të shkurtër, dënimet federale në SHBA për mashtrime të këtyre përmasave shkojnë lehtësisht nga 10 deri në mbi 20 vite burgim efektiv.
Konfiskimi i pasurisë: Në Kosovë, fokusi mbetet te dënimi me muaj apo vite, ndërsa në shtetet e konsoliduara fokusi kryesor është paraja. Çdo pronë, llogari bankare dhe aset i dyshimtë i zyrtarit dëshmohet dhe konfiskohet automatikisht për të kthyer dëmin në arkën e shtetit. Pa konfiskim agresiv, burgu shndërrohet në një “sakrificë kohore” të përballueshme për të siguruar pasuri marramendëse.
Ndalimi i përjetshëm: Masa plotësuese prej 3 vjet e gjysmë ndalim i ushtrimit të funksionit publik duket qesharake. Në një sistem të shëndoshë, kushdo që abuzon me besimin e popullit përjashtohet përjetësisht nga çdo lloj pozite publike apo administrative.
Ky realitet ligjor në Kosovë dëshmon se Këshilli Gjyqësor dhe Këshilli Prokurorial ende nuk po arrijnë të shkëputen nga ndikimet e jashtme apo nga mentaliteti i dënimeve minimale. Për sa kohë që kostoja e vjedhjes së miliona eurove mbetet vetëm pak vite burgim pa një konfiskim të dhimbshëm e total të pasurisë, sistemi ynë juridik nuk do të arrijë të krijojë efektin parandalues. Përkundrazi, ai po krijon një ambient ku krimi ekonomik i jepet llogari si një rrezik i kalkulueshëm i biznesit politik. Kosova nuk ka nevojë për drejtësi kozmetike sa për të përmbushur statistikat; ka nevojë për ligj që godet aty ku dhemb më së shumti: te liria e gjatë dhe te xhepi i korruptuar.

Shqetësim intelektual për protestat

Drini.us
-
0
Shqetësim intelektual për protestat

Fahri Dahri, Tiranë

Mendoj se shtimi i proestave në vendin tonë, keahas anëve pozitive të kryerjes së tyre ku vërtetoget liria, po krijohet një fenomen që çuditërisht më rezulton si mospërfillje, si nga shteti dhe nga protestuesit.  Nga ana e shtetit duket një indiferentizëm, i cili ndikon në degradimin e organizimit protestues. Nga ana e protestuesve, po ashtu, me apo pa dashje i kanë kthyer në rutinë grumbullimet e njerëzve.  Të protestosh në mënyrë demokratike, mendoj se duhet një alternativë ku zgjidhen problemet e shprehura në protestë, tjetër duhet të kenë përfaqësuesit përkatës, që veç organizimit të grumbullimeve tu njihet e drejra e përfaqësimit për negociatat me institucionet shtetërore. Së fundi shoh me keqardhje lodhjen e padrejtë të punonjësve të policisë së shtetit, që përballen me grumbullimet e njerëzve, të cilët, siç po shihet nuk kanë drejtim dhe orientim. Çorganizimi dhe vijimësia çdo natë është shumë e lodhshme për vetë protestuesit, për policinë dhe për gjithë qytetarët. Kjo situatë kërkon, sipas mendimit tim ndërhyrjen e Presidentit të Republikës i cili të kërkojë të negociohet mes palëve. Çdo kush i ka të lehta për ti kuptuar sa shtrova, por nuk po shohim veprimet e duhura. Edhe në morte ka ndërhyrje nga gratë ndaj secilës prej tyre për tia ndërprerë vajën.

                       ●●●

Jemi njerëz të një shoqërie të civilizuar dhe jo turma  pa tru. Situata aktuale tregon se: pala politike + qeveria, nuk tërhiqen dhe paraqesin arësyet e tyre; po kështu dhe protestuesit nuk tërhiqen dhe ata kanë arësyet e tyre.

Jemi përballë dy të kundërtave.  Nga dialektika dimë se nga dy të kundërtat vjen zhvillimi. Ok. Por që të sigurohet  zhvillimi, në rastin konkret duhet të arrijmë te zgjidhja. Si në çdo rast konfliktesh, madje edhe në luftërat më  agresive, kemi dhe sot shembuj, bëhen negociata. Mendoj se pikërisht kjo situatë kërkon detyrimisht të fillohen negociatat mes klasës politike + Qeverinë, me protestuesit. Dihet se protestuesit kanë deklaruar se nuk pranojnë negocim. Në këtë rast mendoj dhe sugjeroj që duhet ndërhyrja e Presidentit të vëndit. Presidenti, në mendimin tim, duhet të urdhërojë të fillohet me negociatat mes palëve. Kjo, sepse Presidenti është përfaqësuesi i shtetit. Mbrojtësi i shtetit. Dhe shteti mbrohet, nuk mund të lejohen që cilado palë të dalë mbi Kushtetutën.

Shpresoj në mirëkuptimin e palëve.

Më 13 shtator 2026

Si Jetish Bajrami, ashtu edhe i biri, Mustafa Bajrami…!

Drini.us
-
0
Si Jetish Bajrami, ashtu edhe i biri, Mustafa Bajrami…!
Msc Belisar Jezerci, historian
____
Ashtu si i ati Jetish Bajrami, edhe i biri Mustafa!
____
Që të dy gënjeshtar, që të dy klerikë, rrenacak të paskrupullt, matrapaz,dallkauk, bashkëpunetor të armiqëve etj.
Mulla Jetish Bajrami në një emision te TV Dukagjini, i deklaroi moderatores se e kam njohur Mulla Adnanin (Kazimir Jelenko-rus) imam në Prizren!
Mulla Adnani sherbeu si imam ne Prizren 20 vite, deri me 1912, kur hyne trupat serbe ne Prizren.
Mulla Jetishi ka lindur më 1935!
Si ka mundësi që ky njeri, pra mulla Jetishi ta njeh, të bisedoi dhe ta quaj burrë të mire Adnanin ende pa lind.
Pra nga viti 1912 e deri me 1935 janë 23 vite distancë!
Mustaf Bajrami, te KOJSHIA SHOU, gë.jen, mashtron, trillon pa fije turpi.
Ky matrapaz, dallkauk, hipokrit e renegat deklaroi se Bashkësia Islame e Kosoves, pas Luftes së Dyte Botërore ka lozur rolin e UÇK-së!
Jo vetëm historianët, por edhe intelektualët tjerë, kanë njohuri per periudhën e viteve 1951-1966, nga presioni serb dhe propaganda antishqiptare per shperngulje nga të ashtuquajturit hoxhallar e sidomos imamë u shperngulen për ne Turqi 400.000 shqiptare.
PS.
Është shume e vërtetë se BIK-u i ka përngja NJË ARMATEJE SERBE e cila ishte e angazhuar në SHPERNGULJEN E SHQIPTAREVE PËR NE TURQI!

Moszgjidhja e njërit prej nënkryetarëve nuk e bllokon apo e mban të papërfunduar konstituimin e Kuvendit

Drini.us
-
0
Agim Vuniqi, Vashington
____
Edhe pse neni 67 i Kushtetutës përcakton se Kryesia përbëhet nga Kryetari dhe pesë nënkryetarë, moszgjedhja, me kusht që të jetë zgjedhur Kryetari dhe kuorumi i mjaftueshëm i nënkryetarëve për të nisur punën.
Arsye kryesore juridike pse ky mendim nuk qëndron:
Praktika e Gjykatës Kushtetuese (Rasti KO119/14)Në Aktgjykimin e famshëm të vitit 2014 (VBA dhe të tjerët), Gjykata Kushtetuese ka sqaruar se konstituimi i Kuvendit konsiderohet i përfunduar në momentin kur zgjidhet Kryetari i Kuvendit dhe nënkryetarët.
Megjithatë, Gjykata nuk ka specifikuar asnjëherë që duhet të zgjidhen detyrimisht të 5 nënkryetarët që Kuvendi të quhet i konstituuar.
Në praktikën parlamentare të Kosovës, postet e nënkryetarëve u ndahen grupeve specifike parlamentare (tri grupeve më të mëdha dhe dy nga komunitetet). Nëse një grup parlamentar refuzon të propozojë emrin, nuk merr pjesë në votim, ose dështon të zgjedhë kandidatin e tij, kjo nuk mund ta mbajë peng tërë institucionin.
Parimi i Funksionalitetit të Institucioneve
Kushtetuta e Kosovës udhëhiqet nga parimi i funksionalitetit demokratik. Nëse konstituimi do të konsiderohej i papërfunduar për shkak të mungesës së një nënkryetari, atëherë një grup i vetëm parlamentar (apo një pakicë) do të kishte të drejtën e vetos absolute për të bllokuar shtetin, thjesht duke mos propozuar nënkryetarin e tyre.
Gjykata Kushtetuese gjithmonë ka interpretuar normat në mënyrë që të shmanget bllokimi institucional.
Kuorumi dhe Vendimmarrja e KryesisëNeni 67(6) thotë se:
Kryetari dhe nënkryetarët formojnë Kryesinë. Sipas Rregullores së Kuvendit, Kryesia mund të mbajë mbledhje dhe të marrë vendime nëse ka kuorum (shumicën e anëtarëve).
Kjo do të thotë se Kryesia është funksionale edhe nëse ka 4 apo 5 anëtarë në total (p.sh. Kryetari dhe 3 nënkryetarë), derisa të plotësohet vendi i mbetur bosh.
Mungesa e një anëtari nuk e zhbën ekzistencën e organit.
Kuvendi konsiderohet i konstituar sapo të zgjidhet Kryetari dhe aq nënkryetarë sa lejojnë formimin dhe funksionimin e Kryesisë. Vendi i nënkryetarit të pazgjedhur mbetet i hapur (vakant) për t’u plotësuar në seancat e radhës, por kjo nuk e zhbën faktin që Kuvendi ka marrë legjitimitetin për të filluar punën e tij legjislative.
Rrjedhimisht, argumenti se “konstituimi nuk ka përfunduar” për shkak të një nënkryetari të munguar, është kushtetueshmërisht i paqëndrueshëm.

A mendoni jashtë “të vërtetave partiake” dhe klanore ti zonja Eliza Hoxha dhe z.Ismail Tasholli!?

Drini.us
-
0
A mendoni jashtë “të vërtetave partiake” dhe klanore ti zonja Eliza Hoxha dhe z.Ismail Tasholli!?
Msc Belisar Jezerci, historian
____
Zonja Eliza Hoxha dhe z.Ismail Tasholli!
“Ju dëshmuat haptas, botërisht se ju mungon ndjenja kombëtare, shteterore, dhe ajo morale, njerëzore!”
Mbi të gjitha dhe parasëgjithash në Dardani është dashtë të protestohej, të ngritej zëri në kup të qiellit, për ndriçimin e vrasjeve politike të 222 LUFTËTARËVE DARDANË TË LIRISË!
Çdo qytetar i Dardanisë pret me padurim dënimin e vrasëve kriminel shqipfolës.
2 2 2 LUFTETARË TË LIRISË TË EKZEKUTUAR PAMËSHIRSHËM NGA KRIMINELËT SHQIPFOLËS, KISHIN VETËM NGA NJË JETË!
PS.
Sa vlerë njerëzore, kombëtare dhe shtetërore do të kishte një protest në qendër të Prishtines për ndriçimin e vrasjeve politike të 222 LUFTËTARËVE TË LIRISË…?

Tezat themelore të rishikimit të strategjisë shqiptare në transformimin e marrëdhënieve transatlantike

Drini.us
-
0
Tezat themelore të rishikimit të strategjisë shqiptare në transformimin e marrëdhënieve transatlantike


Hyrje: Drejt një doktrine të re strategjike shqiptare në epokën e transformimit të marrëdhënieve transatlantike

Transformimet e thella që po përjeton sistemi ndërkombëtar po sinjalizojnë fundin gradual të modelit strategjik që ka dominuar marrëdhëniet transatlantike që nga përfundimi i Luftës së Ftohtë. Lufta në Ukrainë, rivaliteti sistemik ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, rikthimi i Rusisë si fuqi revizioniste, krizat energjetike, sfidat teknologjike dhe presioni mbi financat publike të demokracive perëndimore po e shtyjnë Uashingtonin drejt një rishqyrtimi të rolit të tij global dhe, në veçanti, të marrëdhënieve me Evropën.

Në këtë kontekst, analiza e Dr. Jakub Grygiel nuk duhet lexuar thjesht si një debat mbi politikën e jashtme amerikane. Ajo përfaqëson një reflektim më të gjerë mbi mënyrën se si mund të rikonfigurohet arkitektura euroatlantike e sigurisë në dekadat e ardhshme.

Pesë pyetjet strategjike që ai shtron – mbi integrimin evropian, pozicionimin ushtarak amerikan, zgjedhjen e partnerëve kryesorë, shkallën e ndërhyrjes në politikën evropiane dhe autonominë ushtarake të Evropës – nuk kanë rëndësi vetëm për Uashingtonin. Ato krijojnë një kornizë të re analitike brenda së cilës edhe shtetet e vogla dhe të mesme duhet të rishikojnë supozimet mbi të cilat kanë ndërtuar strategjitë e tyre kombëtare.

Për hapësirën shqiptare, kjo përbën një moment me rëndësi të veçantë historike. Për më shumë se tri dekada, strategjia shqiptare është mbështetur mbi premisën se integrimi euroatlantik dhe garancitë e sigurisë të ofruara nga NATO-ja dhe Shtetet e Bashkuara përbënin boshtin pothuajse të pandryshueshëm të politikës kombëtare. Ky orientim ishte jo vetëm i drejtë, por edhe vendimtar për mbijetesën politike të Kosovës, për konsolidimin e shtetit shqiptar dhe për stabilitetin e rajonit.

Megjithatë, ndryshimi i mjedisit ndërkombëtar kërkon kalimin nga një kulturë strategjike e mbështetur kryesisht mbi pritjen e garancive të jashtme drejt një kulture të re, të bazuar në prodhimin e kapaciteteve kombëtare dhe në kontributin aktiv në sigurinë kolektive.

Aleancat nuk po humbasin rëndësinë e tyre; përkundrazi, ato po bëhen më selektive dhe më kërkuese ndaj anëtarëve të tyre. Në rendin e ri që po merr formë, pesha politike e një shteti do të matet gjithnjë e më shumë nga aftësia për të prodhuar siguri, për të ndërtuar reziliencë ekonomike e teknologjike dhe për të ofruar vlerë strategjike për aleancën.

Kjo nënkupton se edhe faktori shqiptar duhet ta rishikojë paradigmën mbi të cilën ka ndërtuar mendimin e tij strategjik. Shqipëria dhe Kosova nuk mund të konceptohen më vetëm si përfitues të arkitekturës euroatlantike të sigurisë, por duhet të synojnë të shndërrohen në aktorë që kontribuojnë në mënyrë të matshme në stabilitetin e Krahut Juglindor të NATO-s dhe të Evropës.

Dhjetë tezat që parashtrohen në vijim nuk përbëjnë një program qeveritar dhe as një platformë partiake. Ato janë një përpjekje për të formuluar elementet themelore të një doktrine të re strategjike shqiptare, të aftë për t’iu përgjigjur transformimeve të rendit ndërkombëtar dhe për të orientuar mendimin politik, akademik dhe institucional drejt një vizioni afatgjatë. Në thelb, ato synojnë të nxisin debat mbi mënyrën se si kombi shqiptar mund të kalojë nga pozita e një subjekti që kërkon mbrojtje, në një faktor që prodhon siguri, stabilitet dhe peshë strategjike në hapësirën euroatlantike.

Nëse shekulli XX ishte epoka e mbijetesës dhe e afirmimit të çështjes shqiptare, atëherë sfida e shekullit XXI është ndërtimi i kapaciteteve që e bëjnë faktorin shqiptar një komponent të pazëvendësueshëm të arkitekturës së re të sigurisë evropiane. Pikërisht mbi këtë premisë ndërtohen dhjetë tezat e mëposhtme.

Nga transformimi i marrëdhënieve transatlantike drejt një doktrine të re strategjike shqiptare

Duke u mbështetur në analizën e Dr. Jakub Grygiel,[1] por duke e lexuar atë nga perspektiva e interesit kombëtar shqiptar (Shqipëri–Kosovë, koha është të formulohet një platformë strategjike e re shqiptare. Thelbi i saj nuk duhet të jetë përshtatja pasive ndaj ndryshimeve transatlantike, por pozicionimi aktiv i faktorit shqiptar si pjesë e arkitekturës së re të sigurisë në Evropën Juglindore.

Në këtë kuadër, doktrina e re strategjike shqiptare duhet të përfshijë si objektiv afatgjatë transformimin gradual të marrëdhënieve ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës drejt një bashkësie të integruar politike, ekonomike, të sigurisë dhe të politikës së jashtme, që në perspektivë mund të marrë formën e një Federate Shqiptare, të ndërtuar mbi vullnetin demokratik të qytetarëve të të dy shteteve, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe me arkitekturën euroatlantike të sigurisë. Në këtë kuptim, Federata Shqiptare nuk paraqitet si një projekt revizionist territorial, por si faza më e avancuar e integrimit funksional të hapësirës shqiptare në kuadrin e rendit të ri evropian.

Më poshtë janë tezat themelore që, sipas meje, mund të përbëjnë bazën e një doktrine të re strategjike shqiptare.

Teza I

Nga “objekt sigurie” në “prodhues sigurie”

Për tri dekada politika shqiptare është ndërtuar mbi supozimin se siguria garantohet kryesisht nga SHBA-ja dhe NATO.

Transformimet aktuale sugjerojnë se aleatët do të gjykohen gjithnjë e më shumë sipas aftësisë së tyre për të prodhuar siguri dhe jo vetëm për ta konsumuar atë.

Prandaj objektivi strategjik shqiptar duhet të jetë:

  • ndërtimi i kapaciteteve ushtarake moderne;
  • rritja e industrisë së mbrojtjes;
  • zhvillimi i aftësive në fushën kibernetike;
  • inteligjenca strategjike;
  • mbrojtja civile.

Në këtë mënyrë faktori shqiptar shndërrohet në eksportues stabiliteti.

Teza II

Rishikimi i partneriteteve strategjike në përputhje me evolucionin e Krahut Lindor të NATO-s

Analiza e Dr. Jakub Grygiel argumenton se qendra e gravitetit të strategjisë amerikane në Evropë po zhvendoset gradualisht nga boshti tradicional franko-gjerman drejt Krahut Lindor të NATO-s dhe shteteve të Evropës Qendrore e Veriore. Ky zhvillim nuk nënkupton zëvendësimin e aleancave tradicionale transatlantike, por përshtatjen e tyre me realitetet e reja të sigurisë evropiane.

Për interesin strategjik shqiptar kjo nuk përkthehet në një zhvendosje të boshtit të politikës së jashtme, por në një zgjerim dhe diversifikim të rrjetit të partneriteteve strategjike.

Në këtë kuptim, partneriteti strategjik me Shtetet e Bashkuara mbetet themeli i sigurisë kombëtare shqiptare, ndërsa bashkëpunimi i ngushtë me Britaninë e Madhe, Gjermaninë, Kroacinë dhe Turqinë vazhdon të ketë rëndësi të dorës së parë për mbrojtjen, diplomacinë, zhvillimin ekonomik dhe stabilitetin rajonal.

Megjithatë, transformimi i prioriteteve strategjike amerikane kërkon që edhe politika shqiptare të zhvillojë një dimension të ri të bashkëpunimit me shtetet e Krahut Lindor të NATO-s, të cilat po marrin një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në arkitekturën e re të sigurisë evropiane.

Në këtë kuadër, Shqipëria dhe Kosova duhet të ndërtojnë partneritete më intensive me:

  • Poloninë;
  • Shtetet baltike;
  • Finlandën;
  • Suedinë;
  • Çekinë;

si edhe të zhvillojnë një dialog strategjik më të strukturuar me Rumaninë dhe Sllovakinë, pavarësisht faktit se këto dy vende ende nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës. Interesi për një bashkëpunim më të ngushtë buron nga fakti se ato ndajnë një perceptim të ngjashëm lidhur me kërcënimet që vijnë nga politika revizioniste ruse dhe mbi nevojën për forcimin e Krahut Lindor të NATO-s.

Prandaj, rishikimi i strategjisë shqiptare nuk konsiston në zëvendësimin e aleancave ekzistuese, por në harmonizimin e diplomacisë dhe të politikës së sigurisë me evolucionin e prioriteteve të aleancës transatlantike. Sa më shumë që vëmendja strategjike e Shteteve të Bashkuara përqendrohet te Krahut Lindor i NATO-s, aq më shumë edhe faktori shqiptar duhet të jetë i pranishëm në këtë hapësirë, duke ndërtuar ura të reja bashkëpunimi pa cenuar marrëdhëniet e konsoliduara me aleatët e tij tradicionalë.

Teza III

Shqipëria dhe Kosova si porta jugore e arkitekturës së re euroatlantike të sigurisë

Nëse Polonia po konsolidohet si porta veriore e strategjisë së frenimit ndaj Rusisë në Evropë, atëherë Shqipëria dhe Kosova kanë potencialin të shndërrohen në portën jugore të kësaj arkitekture të re të sigurisë në Evropën Juglindore.

Ky rol nuk buron vetëm nga pozita e tyre gjeografike, por edhe nga fakti se hapësira shqiptare përfaqëson pikën kryesore të lidhjes ndërmjet Adriatikut, Ballkanit Perëndimor dhe Krahut Juglindor të NATO-s. Në një mjedis të karakterizuar nga konkurrenca gjeopolitike, rritja e ndikimit rus nëpërmjet Serbisë dhe paqëndrueshmëria e vazhdueshme në rajon, Shqipëria dhe Kosova mund të shndërrohen në një faktor kyç të stabilitetit dhe të projeksionit të sigurisë euroatlantike.

Në këtë kuptim, si dy shtete sovrane dhe aleate të natyrshme, Shqipëria dhe Kosova duhet të ndërtojnë gradualisht një hapësirë të integruar strategjike. Në perspektivë, përmes procesit të integrimit institucional dhe funksional, e më pas edhe të institucionalizimit të një Federate Shqiptare, ky potencial do të mund të konsolidohej në një subjekt strategjik më të fuqishëm, i aftë të kontribuojë në mbrojtjen e Evropës Juglindore dhe në forcimin e Krahut Jugor të NATO-s.

Ky objektiv nënkupton:

  • modernizimin e bazave ushtarake në Shqipëri;
  • zhvillimin e korridoreve strategjike logistike Adriatik–Kosovë;
  • integrimin progresiv të planifikimit të mbrojtjes ndërmjet dy shteteve;
  • përshpejtimin e zhvillimit të Forcës së Sigurisë së Kosovës në përputhje me standardet e NATO-s;
  • ndërtimin e infrastrukturës së përbashkët strategjike në transport, energji, komunikim dhe mbrojtje;
  • koordinimin e politikave të sigurisë dhe të menaxhimit të krizave.

Në këtë mënyrë, hapësira shqiptare nuk do të perceptohej më vetëm si një konsumatore e sigurisë euroatlantike, por si një nyjë strategjike që kontribuon drejtpërdrejt në mbrojtjen e krahut jugor të Evropës nga kërcënimet konvencionale dhe hibride.

Teza IV

Integrimi shqiptar duhet të jetë funksional dhe jo burokratik

Nëse SHBA fillon të favorizojë shtetet funksionale mbi strukturat burokratike supranacionale,

atëherë edhe bashkëpunimi Shqipëri–Kosovë duhet të orientohet drejt integrimit praktik.

Prioritetet:

  • treg i përbashkët;
  • energji;
  • mbrojtje;
  • arsim;
  • teknologji;
  • infrastrukturë.

Më pak deklarata politike. Më shumë institucione të përbashkëta funksionale.
Ky proces integrimi nuk duhet të shihet si një qëllim në vetvete, por si faza përgatitore e një bashkimi gjithnjë e më të thellë institucional ndërmjet dy shteteve shqiptare. Në këtë kuptim, krijimi de facto i institucioneve të përbashkëta në ekonomi, mbrojtje, energji, diplomaci, infrastrukturë dhe arsim duhet të paraprijë krijimin, në kohën e duhur dhe mbi baza demokratike, të një Federate Shqiptare si forma më e lartë e organizimit politik të kombit shqiptar në shekullin XXI. Kalimi nga integrimi funksional në institucionalizimin de jure të këtij bashkimi duhet të përbëjë një nga objektivat afatgjata të doktrinës së re strategjike shqiptare.

Teza V

Siguria kombëtare duhet të konceptohet në hapësirën shqiptare

Kërcënimet nuk ndalen në kufijtë administrativë.
Prandaj strategjia shqiptare duhet ta trajtojë hapësirën shqiptare si një sistem të vetëm sigurie.

Në këtë kuptim:

  • Shqipëria;
  • Kosova;
  • Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut;
  • Lugina e Preshevës;
  • Ulqini /Tuzi [viset shqiptare në Malin e Zi];
  • Sanxhaku [Novi Pazari]

duhet të analizohen si elemente të së njëjtës arkitekturë strategjike.

Teza VI

Serbia si faktor strategjik dhe balanca e fuqisë në Ballkanin Perëndimor

Në doktrinën e re strategjike shqiptare, Serbia nuk mund të trajtohet vetëm si një shtet fqinj me të cilin ekzistojnë mosmarrëveshje historike apo politike. Ajo duhet të analizohet si aktori kryesor strategjik që ndikon drejtpërdrejt në mjedisin e sigurisë së Shqipërisë, Kosovës dhe të gjithë hapësirës shqiptare.

Kjo nuk buron nga një qasje ideologjike apo emocionale, por nga një vlerësim realist i zhvillimeve gjeopolitike në Ballkan. Politika e jashtme dhe e sigurisë e Serbisë vazhdon të karakterizohet nga përpjekja për të ruajtur një pozitë dominuese në rajon, duke kultivuar njëkohësisht partneritete strategjike me fuqi që sfidojnë rendin euroatlantik. Në këtë kuptim, Serbia mbetet kanali kryesor përmes të cilit ndikimi rus, e në disa fusha edhe ai kinez, projektohet në Ballkanin Perëndimor.

Nga ana tjetër, zhvillimi i një dialogu strategjik ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Serbisë duhet të interpretohet si pjesë e përpjekjeve amerikane për të ndikuar mbi orientimin strategjik të Beogradit dhe jo si një zëvendësim i partneritetit të privilegjuar me Shqipërinë dhe Kosovën. Pikërisht për këtë arsye, politika shqiptare duhet të shmangë reagimet emocionale dhe të mbështetet në një analizë të ftohtë të interesave dhe të ekuilibrave të fuqisë.

Kjo kërkon braktisjen e iluzionit se marrëdhëniet ndërkombëtare ndërtohen mbi simpati politike apo afërsi retorike. Në politikën ndërkombëtare, shtetet udhëhiqen nga interesa afatgjata dhe nga balanca e fuqisë. Për rrjedhojë, edhe strategjia shqiptare duhet të ndërtohet mbi këtë logjikë.

Në këtë kuadër, doktrina e re strategjike shqiptare duhet të mbështetet mbi katër shtylla themelore:

  • balancimin strategjik të fuqisë, përmes forcimit të kapaciteteve kombëtare dhe të aleancave euroatlantike;
  • parandalimin, duke rritur aftësitë ushtarake, diplomatike dhe ekonomike për të penguar çdo destabilizim të hapësirës shqiptare;
  • reziliencën kombëtare, përballë kërcënimeve hibride, ndikimit politik, ekonomik, informativ dhe kibernetik;
  • inteligjencën strategjike, si instrument për parashikimin e zhvillimeve, identifikimin e rreziqeve dhe mbështetjen e vendimmarrjes shtetërore.

Në këtë mënyrë, Serbia nuk konceptohet si një kundërshtar i përhershëm, por si një faktor strukturor i mjedisit strategjik të Ballkanit, ndaj të cilit politika shqiptare duhet të zhvillojë një qasje të qëndrueshme, realiste dhe të bazuar në interesin kombëtar. Objektivi nuk është konfrontimi, por ruajtja e ekuilibrit strategjik, mbrojtja e interesave shqiptare dhe forcimi i rolit të hapësirës shqiptare si një faktor stabiliteti në arkitekturën euroatlantike të sigurisë.

Teza VII

Nga diplomacia tradicionale te diplomacia strategjike dhe gjeopolitike

Transformimet e rendit ndërkombëtar po e bëjnë gjithnjë e më të pamjaftueshme diplomacinë tradicionale, e cila përqendrohet kryesisht në administrimin e marrëdhënieve dypalëshe dhe në përfaqësimin formal të shtetit. Në një mjedis të karakterizuar nga konkurrenca ndërmjet fuqive të mëdha, diplomacia duhet të shndërrohet në një instrument të projektimit të interesit kombëtar dhe të fuqisë shtetërore.

Për Shqipërinë dhe Kosovën, kjo nënkupton ndërtimin e një diplomacie strategjike, e aftë të integrojë politikën e jashtme me mbrojtjen, ekonominë, teknologjinë, energjinë dhe sigurinë kombëtare. Objektivi nuk është vetëm ruajtja e marrëdhënieve të mira me aleatët, por rritja e peshës së faktorit shqiptar në proceset vendimmarrëse euroatlantike.

Në këtë kuadër, diplomacia shqiptare duhet të zhvillojë pesë dimensione të reja:

  • Diplomacinë e sigurisë dhe të mbrojtjes, duke e bërë Shqipërinë dhe Kosovën pjesë aktive të iniciativave të NATO-s, të planifikimit të mbrojtjes rajonale dhe të bashkëpunimit ushtarak me aleatët.
  • Diplomacinë ekonomike dhe industriale, me synimin për të tërhequr investime strategjike në sektorët që lidhen me sigurinë kombëtare, infrastrukturën kritike, industrinë e mbrojtjes, inteligjencën artificiale dhe ekonominë digjitale.
  • Diplomacinë energjetike, duke e pozicionuar hapësirën shqiptare si një nyjë e rëndësishme e korridoreve energjetike të Adriatikut dhe Mesdheut, me rol në diversifikimin e furnizimit evropian dhe në rritjen e sigurisë energjetike rajonale.
  • Diplomacinë teknologjike, për të ndërtuar partneritete në fushën e inovacionit, inteligjencës artificiale, mbrojtjes kibernetike, teknologjive me përdorim të dyfishtë (civil dhe ushtarak) dhe transformimit digjital të administratës shtetërore.
  • Diplomacinë e ndikimit strategjik, përmes instituteve kërkimore, universiteteve, diasporës, mediave ndërkombëtare dhe diplomacisë publike, me synim fuqizimin e pozitës së faktorit shqiptar në debatet strategjike evropiane dhe transatlantike.

Ky transformim kërkon edhe një ndryshim në kulturën institucionale të politikës së jashtme. Ministritë e Jashtme të Shqipërisë dhe Kosovës nuk duhet të funksionojnë më vetëm si administrata diplomatike, por si qendra të planifikimit strategjik, të koordinuara ngushtë me institucionet e mbrojtjes, inteligjencës, ekonomisë dhe zhvillimit teknologjik.

Në këtë mënyrë, diplomacia shqiptare nuk do të kufizohej në administrimin e marrëdhënieve ndërkombëtare, por do të shndërrohej në një instrument të drejtpërdrejtë të fuqizimit të shtetit dhe të realizimit të interesave strategjike të kombit shqiptar në rendin e ri shumëpolar.

Teza VIII

Mërgata shqiptare si komponent strategjik i fuqisë kombëtare

Në shekullin XXI, fuqia e një shteti nuk matet më vetëm nga territori, popullsia apo kapacitetet ushtarake. Po aq vendimtare janë kapitali njerëzor, rrjetet globale të ndikimit dhe aftësia për të mobilizuar burimet intelektuale, ekonomike dhe teknologjike që shtrihen përtej kufijve shtetërorë.

Në këtë kuptim, mërgata shqiptare duhet të konsiderohet një komponent organik i fuqisë kombëtare dhe jo thjesht një komunitet emigrantësh apo burim remitancash. E shpërndarë në Shtetet e Bashkuara, Britaninë e Madhe, Gjermani, Zvicër, Itali, vendet nordike dhe në qendra të tjera të rëndësishme ekonomike e shkencore, ajo përfaqëson një potencial unik për të rritur peshën ndërkombëtare të faktorit shqiptar.

Doktrina e re strategjike shqiptare duhet të synojë institucionalizimin e këtij potenciali përmes një partneriteti të qëndrueshëm ndërmjet shtetit dhe diasporës.

Në këtë kuadër, mërgat duhet të integrohet në mënyrë sistematike në:

  • diplomacinë publike dhe strategjike, duke fuqizuar ndikimin shqiptar në qendrat ndërkombëtare të vendimmarrjes;
  • rrjetet e dijes dhe inovacionit, përmes transferimit të teknologjisë, ekspertizës dhe kërkimit shkencor;
  • zhvillimin ekonomik dhe industrial, veçanërisht në sektorët me vlerë të shtuar, industrinë e mbrojtjes dhe ekonominë digjitale;
  • sigurinë kombëtare, përmes angazhimit të ekspertëve shqiptarë në fushat e inteligjencës strategjike, mbrojtjes kibernetike, analizës së rrezikut dhe planifikimit të sigurisë;
  • investimet strategjike, duke orientuar kapitalin financiar dhe sipërmarrës drejt projekteve që forcojnë konkurrueshmërinë dhe reziliencën ekonomike të hapësirës shqiptare.

Ky proces kërkon krijimin e mekanizmave të përhershëm institucionalë që lidhin diasporën me qendrat e vendimmarrjes në Shqipëri dhe Kosovë. Nuk mjafton më një politikë që e sheh diasporën vetëm si elektorat apo si burim kapitali financiar; ajo duhet të trajtohet si pjesë e arkitekturës strategjike të shtetit.

Në perspektivën e ndërtimit gradual të një Federate Shqiptare, mërgata fiton një rol edhe më të rëndësishëm. Ajo mund të shërbejë si ura kryesore ndërmjet hapësirës shqiptare dhe qendrave globale të politikës, ekonomisë, shkencës dhe teknologjisë, duke shumëfishuar kapacitetin e subjektit të ri politik për të ushtruar ndikim në sistemin ndërkombëtar.

Prandaj, një nga objektivat afatgjata të doktrinës së re strategjike shqiptare duhet të jetë kalimi nga një politikë ndaj diasporës në një strategji të integrimit të diasporës në fuqinë kombëtare, duke e bërë atë një nga shtyllat kryesore të zhvillimit, sigurisë dhe projeksionit ndërkombëtar të kombit shqiptar.

Teza IX

Inteligjenca strategjike duhet të bëhet kapacitet kombëtar

Në një rend ndërkombëtar të karakterizuar nga pasiguria, konkurrenca gjeopolitike dhe krizat e njëpasnjëshme, shtetet nuk mund të qeverisen vetëm përmes reagimit ndaj ngjarjeve të ditës.

Ato kanë nevojë për kapacitete të qëndrueshme të inteligjencës strategjike – aftësi për të mbledhur, analizuar dhe interpretuar informacionin, për të identifikuar rreziqet, për të parashikuar skenarët e mundshëm dhe për të orientuar vendimmarrjen kombëtare.

Kjo kërkon ndërtimin e një ekosistemi të ri të dijes strategjike përmes:

  • qendrave kombëtare të analizës dhe parashikimit strategjik;
  • instituteve të pavarura të gjeopolitikës dhe studimeve të sigurisë;
  • laboratorëve të skenarëve për zhvillimet afatgjata;
  • mekanizmave profesionalë të vlerësimit të rreziqeve kombëtare.

Inteligjenca strategjike nuk duhet të shihet vetëm si funksion i strukturave të sigurisë, por si një kapacitet i shtetit për të menduar përtej ciklit politik, për të mbrojtur interesin kombëtar dhe për të vepruar me parashikim.

Teza X

Nga politikat e fragmentuara drejt një doktrine strategjike shqiptare për shekullin XXI

Në një epokë të konkurrencës së fuqive të mëdha dhe të rikthimit të gjeopolitikës, hapësira shqiptare ka nevojë për një vizion strategjik që tejkalon politikat e fragmentuara dhe ciklet e shkurtra politike.

Një doktrinë e re strategjike shqiptare duhet të përcaktojë interesat afatgjata kombëtare, burimet e fuqisë dhe mënyrën e koordinimit të tyre në një mjedis ndërkombëtar gjithnjë e më kompleks.

Ajo duhet të krijojë një qasje të integruar ndërmjet:

  • politikës së jashtme dhe diplomacisë gjeopolitike;
  • sigurisë dhe mbrojtjes kombëtare;
  • zhvillimit ekonomik dhe kapaciteteve industriale;
  • teknologjisë, inovacionit dhe ekonomisë së dijes;
  • sigurisë energjetike dhe burimeve strategjike;
  • arsimit, kapitalit njerëzor dhe diasporës;
  • dinamikave demografike dhe qëndrueshmërisë shoqërore.

Kjo doktrinë nuk do të ishte thjesht një dokument politik, por një kornizë kombëtare orientimi, që synon të ndërtojë kapacitetet e shqiptarëve për të vepruar si faktor i qëndrueshëm në rendin shumëpolar të shekullit XXI.

Në këtë perspektivë, ideja e Federatës Shqiptare duhet të trajtohet si një horizont strategjik i organizimit dhe bashkërendimit të potencialeve shqiptare, në përputhje me realitetet evropiane, euroatlantike dhe me parimet e zhvillimit demokratik.

Qëllimi i saj do të ishte përgatitja e kombit shqiptar për rendin shumëpolar të shekullit XXI.

Përfundim

Analiza e Dr. Grygiel nënkupton se SHBA-ja po kalon nga një strategji e administrimit të Evropës në një strategji të zgjedhjes së aleatëve më të aftë dhe më të gatshëm për të ndarë barrën e sigurisë. Për hapësirën shqiptare, kjo krijon një mundësi historike: të mos mbetet në periferi të arkitekturës euroatlantike, por të pozicionohet si nyjë strategjike e Krahut Juglindor të NATO-s.

Në këtë kontekst, teza qendrore e një strategjie të re shqiptare mund të formulohet kështu:

Objektivi strategjik i kombit shqiptar nuk duhet të jetë më vetëm integrimi në strukturat euroatlantike, por shndërrimi në një faktor të domosdoshëm të sigurisë, stabilitetit dhe projeksionit strategjik të NATO-s në Adriatik dhe Ballkanin Perëndimor.

Kjo nënkupton që Shqipëria dhe Kosova duhet të imponohen si subjekt strategjik ndaj faktorit ndërkombëtar dhe, para së gjithash, ndaj fqinjëve të tyre, me theks të veçantë Serbisë, e cila vazhdon të ndjekë politika me potencial destabilizues. Qëllimi është që hapësira shqiptare të mos trajtohet më si “plaçkë tregu” apo si “monedhë këmbimi” në kalkulimet e fuqive të mëdha, por të konsolidohet si një faktor dhe aktor kombëtar e ndërkombëtar, pesha e të cilit nuk mund të anashkalohet në asnjë arkitekturë të re të sigurisë dhe të rendit politik në Evropën Juglindore.

Një tezë e tillë do të përfaqësonte kalimin nga një kulturë strategjike e mbështetjes te aleatët në një kulturë të bashkëprodhimit të sigurisë, në përputhje me transformimin që pritet të pësojnë marrëdhëniet transatlantike gjatë dekadës së ardhshme.
Nga kjo perspektivë, transformimi gradual i marrëdhënieve ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës drejt krijimit de facto dhe, në një fazë të mëvonshme, de jure të Federatës Shqiptare nuk duhet të trajtohet si një projekt politik i momentit, por si një proces strategjik afatgjatë i ndërtimit të një subjekti më funksional, më konkurrues dhe më të aftë për të kontribuar në sigurinë e NATO-s dhe në stabilitetin e Evropës Juglindore. Në rendin e ri gjeopolitik që po merr formë, bashkimi funksional i kapaciteteve shqiptare nuk është vetëm një aspiratë kombëtare, por edhe një domosdoshmëri strategjike.
____________________________

1. Varianti origjinal: https://www.thefreedomfrequency.org/p/five-choices-for-american-strategy,
Në shqip: https://ishgj.org/analize/pese-zgjedhje-per-strategjine-amerikane-ndaj-evropes/

Kërkuar fakte, ja ku janë ato! Nga rekrutimi për ISIS te spiunazhi për BIA-n e Serbisë

Drini.us
-
0
Kërkuar fakte, ja ku janë ato! Nga rekrutimi për ISIS te spiunazhi për BIA-n e Serbisë

Lyuan – Asllan Dibrani, Gjermani

Disa zëra që kundërshtuan shkrimin tim kërkuan fakte. Kërkesa është e drejtë: në një debat serioz nuk mjaftojnë metaforat, dyshimet dhe akuzat e përgjithshme. Nevojiten emra, data, aktakuza dhe vendime gjykatash.

Por transparenca duhet të jetë e dyanshme. Unë dal publikisht me emër, mbiemër dhe përgjegjësi për fjalën e shkruar. Të njëjtën gjë kërkoj edhe nga kundërshtarët: debatoni hapur, jo përmes nofkave dhe profileve të paqarta. Nëse emrat e përdorur në rrjete sociale nuk janë identitetet tuaja të vërteta, paraqituni me emër e mbiemër dhe përballuni me argumentet.

Kritika ime nuk drejtohet kundër shqiptarëve të besimit islam dhe as kundër lirisë së besimit. Ajo drejtohet kundër ekstremizmit, rekrutimit për luftëra të huaja, keqpërdorimit politik të fesë dhe çdo bashkëpunimi kundër Kosovës.

ZEKERIJA QAZIMI—DHJETË VJET BURGIM

Në vitin 2016, Gjykata Themelore në Ferizaj e dënoi ish-imamin Zekerija Qazimi me 10 vjet burgim për rekrutim për terrorizëm dhe nxitjen e të rinjve që t’u bashkoheshin organizatave terroriste në Siri.

Ky është vendim gjykate, jo shpifje dhe as metaforë politike. Rasti dëshmon se rekrutimi i të rinjve shqiptarë në emër të një ideologjie fetare ekstremiste ka ekzistuar dhe është trajtuar penalisht nga institucionet e Kosovës.

ARRESTIMET E VITIT 2014

Në operacionet e vitit 2014 u arrestuan ose u mbajtën në paraburgim disa imamë, ndër ta Shefqet Krasniqi, Enes Goga, Mazllam Mazllami, Ekrem Avdiu, Enis Rama, Bedri Robaj dhe Sabahudin Selimi.

Këta emra përmenden vetëm në kontekstin e arrestimeve të raportuara. Arrestimi nuk është dënim dhe nuk paraqitet si provë përfundimtare e fajësisë.

HYSRI SELIMI—NGA ISIS-I TE SPIUNAZHI PËR BIA-N

Në vitin 2022, Hysri Selimi u dënua me 4 vjet e 8 muaj burgim për pjesëmarrje në organizatën terroriste ISIS.

Më 15 qershor 2026, Gjykata Themelore në Prishtinë e dënoi në shkallën e parë edhe me gjashtë vjet burgim për spiunazh në favor të BIA-s serbe.

Sipas aktakuzës së Prokurorisë Speciale, ai ishte rekrutuar nga BIA dhe, kundrejt pagesave që arrinin deri në 700 euro në muaj, kishte mbledhur informacione për ish-pjesëtarët e UÇK-së, shqiptarët që kishin shkuar në Siri, personat e radikalizuar dhe veprimtarinë e rrymave fetare në Kosovë.

Vendimi për spiunazh duhet paraqitur si aktgjykim i shkallës së parë derisa të përfundojnë procedurat e ankimit. Hysri Selimi nuk duhet të quhet hoxhë pa dëshmi se e ka ushtruar atë detyrë.

BEDRI SHABANI DHE MUHARREM QERIMI

Në Ferizaj u arrestuan edhe Bedri Shabani dhe Muharrem Qerimi. Prokuroria Speciale i akuzon për spiunazh dhe bashkëpunim me BIA-n serbe.

Procesi gjyqësor vazhdon dhe të dy janë deklaruar të pafajshëm. Prandaj quhen të akuzuar, jo të dënuar, derisa gjykata të japë vendim përfundimtar.

FATMIR SHEHOLLI—AKTAKUZË PËR SPIUNAZH DHE SHANTAZH

Dëshmive të mësipërme u shtohet rasti i Fatmir Shehollit. Më 25 gusht 2026, Prokuroria Speciale ngriti aktakuzë ndaj tij për veprat penale “spiunazh” dhe “shantazh”.

Sipas aktakuzës, Sheholli dyshohet se ka mbledhur dhe transmetuar informacione në dobi të strukturave serbe. Në pikën tjetër pretendohet se ka kërkuar mbi 13 mijë euro në rrethana që Prokuroria i ka cilësuar si shantazh.

Sheholli është deklaruar i pafajshëm dhe fajësinë ose pafajësinë e tij duhet ta përcaktojë gjykata. Por ekzistenca e aktakuzës tregon se kërkesa për hetimin e lidhjeve me shërbimet serbe është çështje institucionale dhe jo një trillim i debatit në Facebook.

PASOJAT E RADIKALIZIMIT JASHTË KOSOVËS

Rreziku i propagandës ekstremiste është dëshmuar edhe jashtë Kosovës.

Më 2 mars 2011, Arid Uka, shqiptar nga Kosova, vrau dy ushtarë amerikanë dhe plagosi dy të tjerë në aeroportin e Frankfurtit. Në gjykim ai pranoi se ishte ndikuar nga propaganda islamiste në internet. U dënua me burgim të përjetshëm.

Më 2 nëntor 2020, Kujtim Fejzullahu, shtetas austriak me prejardhje shqiptare nga Maqedonia e Veriut, vrau katër persona dhe plagosi shumë të tjerë në sulmin terrorist të Vjenës. Autoritetet e lidhën radikalizimin e tij me ideologjinë e ISIS-it.

Këto krime janë përgjegjësi individuale. Ato nuk e bëjnë fajtor një popull apo një fe, por dëshmojnë se propaganda ekstremiste mund të shndërrohet në dhunë vdekjeprurëse.

Për raste të tjera në Suedi, Zvicër, Gjermani dhe SHBA duhet të jepen emrat, aktakuzat dhe vendimet përkatëse. Nuk duhet të bashkojmë ngjarje të palidhura vetëm për të rritur numrin e akuzave.

NUK JANË LËNDË E PARË PËR FABRIKAT E INDOKTRINIMIT

Në disa qendra fetare, fëmijët e njomë futen në laboratorët e memorizimit mekanik, ku përgatitja e hafizëve paraqitet si arritje madhështore, edhe kur fëmija ende nuk e zotëron alfabetin e gjuhës amtare.

Kur mësimi fetar zhvillohet me presion, me orare të tepruara, pa mbikëqyrje pedagogjike dhe në dëm të shkollimit, ai nuk është më edukim shpirtëror. Ai shndërrohet në makineri të bindjes së verbër, në arsim paralel të mjegullës dhe në potencial për abuzim me zhvillimin e fëmijës.

Kosova vazhdon të fundoset në rezultatet e PISA-s, ndërsa disa predikues krenohen me numrin e fëmijëve që recitojnë mekanikisht një gjuhë të cilën shpesh nuk e kuptojnë. Nuk është provuar se përgatitja e hafizëve është shkaku i drejtpërdrejtë i dështimit në PISA. Megjithatë, kjo pedagogji e gjunjëzimit, kur vendoset përpara shqipes, matematikës, shkencës dhe mendimit kritik, mund ta rëndojë krizën tonë arsimore.

Fëmija shqiptar duhet së pari ta njohë ABC-në, gjuhën, historinë dhe kulturën e vet. Ai duhet të mësojë të arsyetojë, jo vetëm të përsërisë; të bëjë pyetje, jo të edukohet në heshtje; të ndërtojë të ardhmen, jo të burgoset në bodrumet mendore të fanatizmit.

Mësimi fetar është e drejtë vullnetare, por nuk duhet të bëhet uzurpues i fëmijërisë, zëvendësues i arsimit ose mjet për prodhimin e ushtarëve të bindjes ideologjike.

Prandaj kërkojmë transparencë dhe kontroll shtetëror mbi çdo qendër që punon me të mitur: kush i mëson, me çfarë programi, me financimin e kujt, sa orë qëndrojnë fëmijët dhe si mbrohen nga presioni, dhuna dhe indoktrinimi.

Kosova nuk shpëton me ushtri recituesish mekanikë, por me breza që zotërojnë shqipen, shkencën, teknologjinë dhe mendimin e lirë. 

XHAMITË DHE FINANCIMI—KËRKOHET TRANSPARENCË

Pretendimi se “mijëra xhami kanë mbetur bosh” nuk mund të paraqitet si fakt pa regjistër të plotë dhe statistika të pjesëmarrjes. Megjithatë, është legjitime të kërkohet transparencë për numrin, përdorimin, pronësinë dhe financimin e objekteve fetare.

Publiku ka të drejtë të dijë:

  • sa objekte janë ndërtuar dhe sa përdoren rregullisht;
  • kush i ka financuar dhe me çfarë kushtesh;
  • a janë ndërtuar me leje;
  • kush kontrollon predikuesit dhe programet;
  • sa fonde investohen në objekte dhe sa në arsim, kulturë e mirëqenie sociale.

Nëse ndërtohen objekte pa nevojë reale ndërsa shkollat, bibliotekat dhe qendrat kulturore mbeten pa mjete, kjo duhet të diskutohet me shifra dhe dokumente.

FIGURAT KOMBËTARE NUK JANË ARMIQ TË BESIMIT

Në hapësirën publike janë shfaqur sulme dhe përbuzje ndaj Gjergj Kastriotit–Skënderbeut, Pjetër Bogdanit, Nënë Terezës, At Gjergj Fishtës, Ismail Kadares, Ibrahim Rugovës dhe personaliteteve të njohura të Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Këto qëndrime duhet të kundërshtohen me histori dhe argumente.

Por edhe këtu nevojiten emrat, deklaratat e sakta, datat dhe burimet. Nuk mund t’ia atribuojmë çdo fyerje të një individi të gjithë besimtarëve ose një institucioni pa dëshmi.

Flamuri kombëtar, gjuha shqipe dhe figurat tona historike nuk i përkasin një feje. Ato janë trashëgimi e përbashkët e shqiptarëve myslimanë, katolikë, ortodoksë, bektashinj dhe jobesimtarë.

KËRKOJMË TRANSPARENCË TË DYANSHME

Kritika jonë nuk është kundër besimit, por kundër:

  • terrorizmit dhe ekstremizmit;
  • rekrutimit për luftëra të huaja;
  • instrumentalizimit politik të fesë;
  • financimeve të fshehta nga jashtë;
  • cenimit të arsimit dhe të drejtave të fëmijëve;
  • përbuzjes së gjuhës, flamurit dhe figurave kombëtare;
  • bashkëpunimit me shërbimet e huaja kundër Kosovës.

Ne kërkojmë hapjen e dosjeve, auditimin e financimeve dhe hetimin e çdo lidhjeje me BIA-n serbe apo me rrjete ekstremiste. Njëkohësisht respektojmë prezumimin e pafajësisë dhe nuk fajësojmë kolektivisht besimtarët.

Unë dal me emër, mbiemër dhe përgjegjësi publike. Këtë standard ua kërkoj edhe kundërshtarëve: dilni nga nofkat, paraqituni me identitet të vërtetë dhe debatoni me dokumente.

Kërkuat fakte—ja ku janë ato…! Tani radha është për transparencë dhe përgjigje me argumente.

Luan – Asllan Dibrani
Gazetar, shkrimtar, publicist, piktor dhe skulptor; veprimtar shumëvjeçar i çështjes kombëtare dhe ish-i burgosur politik i regjimit serbo-jugosllav.

Përgjigje ndaj akuzave dhe shpifjeve të Ramadan Shkodrës

Drini.us
-
0
Përgjigje ndaj akuzave dhe shpifjeve të Ramadan Shkodrës
Basri Beka, Prishtinë
_____
Ramadan Shkodra, në intervistën e tij në podcastin “Zë” të BIK-ut dhe në shkrimin e botuar në portalin Mesazhi.com, në vend se t’u përgjigjet pyetjeve konkrete dhe dokumenteve që kam paraqitur, ka zgjedhur rrugën e etiketimit, diskreditimit dhe personalizimit të debatit. Më quan “tellall”, “misionar përçarës”, më krahason me “stalinistët” dhe flet për “inkuzicion”.
Kjo nuk është përgjigje. Kjo është shmangie.
Unë nuk i kam kërkuar Ramadan Shkodrës dhe BIK-ut të më tregojnë se çfarë jam unë. Kam kërkuar të tregojnë çfarë thonë dokumentet. Mua nuk më intereson etiketa që më vendos BIK-u. Më intereson dokumenti.
Kritika ndaj një institucioni fetar, ndaj veprimtarisë së tij publike apo ndaj një narrative historike nuk është sulm ndaj besimit islam dhe as ndaj myslimanëve. Ajo është pjesë e lirisë së shprehjes dhe e debatit demokratik. Etiketimet si “dashakeq”, “mercenar”, “përçarës”, “islamofob” apo “anti-kombëtar” ndaj kujtdo që ngre pyetje dhe kërkon dokumente nuk janë përgjigje ndaj argumentit. Një gjuhë e tillë mund të krijojë klimë frikësimi ndaj kritikëve dhe duhet përdorur me përgjegjësi.
Roli i BIK-ut në rezistencën e viteve 1990
Në vitet 1990 pronat e bashkësive fetare u vunë në dispozicion të shkollave publike, pasi Serbia mbylli shkollat shqipe. Shumë objekte fetare dhe private u shndërruan në shkolla. Kjo nuk ishte meritë ekskluzive e bashkësive fetare – as e Bashkësisë Islame, as e asaj katolike apo protestante – por rezultat i angazhimit politik dhe shoqëror të shqiptarëve për të rezistuar okupimit dhe dëbimit nga objektet e arsimit publik.
Medreseja e Prishtinës, si çdo institucion tjetër fetar, kishtar apo privat që ishte në duart e shqiptarëve, u vu në dispozicion të rezistencës. Disa e bënë me dëshirë, të tjerë nga presioni shoqëror. Kundër vullnetit të gjerë të shqiptarëve, as BIK-u nuk do të kishte mundur të mbijetonte në tjetër formë.
Unë nuk mohoj kontributin e individëve me edukim fetar mysliman në rezistencën shqiptare, as kontributin e BIK-ut me infrastrukturën e tij. Në mbështetje materiale ka qenë si gjithë populli – por shumë më pak se potenciali i një institucioni që pretendohet se përfaqësonte mbi një milion e gjysmë besimtarësh.
Ajo që kundërshtoj është keqpërdorimi i historisë, ekzagjerimi i rolit institucional të Bashkësisë Islame të Kosovës dhe çdo përpjekje për ta paraqitur atë si “shtyllën kryesore” apo faktor përcaktues të çlirimit të Kosovës pa fakte, dokumente dhe prova historike.
Unë mbes në qëndrimin se në organizimin e UÇK-së dhe të rezistencës paqësore kontributi institucional i BIK-ut ka qenë zero.
Nuk kam thënë dhe nuk them se çdo imam, hoxhë apo zyrtar i BIK-ut ishte kundër çështjes shqiptare. Përkundrazi, klerikë zyrtarë të BIK-ut kanë qenë pjesë e rezistencës dhe e luftës. Ashtu siç në UÇK kanë luftuar shqiptarë me prejardhje dhe bindje të ndryshme fetare: myslimanë, katolikë, protestantë dhe njerëz laikë. Kjo dëshmon se UÇK-ja ishte ushtri e popullit shqiptar dhe jo ushtri e një bashkësie fetare.
Në rezistencë dhe në luftë ishin familjet shqiptare, mësuesit, studentët, veprimtarët politikë, aktivistët humanitarë, diaspora, gratë dhe burrat e Kosovës, rezistenca paqësore dhe, mbi të gjitha, UÇK-ja dhe luftëtarët e saj. Kontributi nuk është e njëjta gjë me monopolin mbi historinë. Prandaj kontributi i BIK-ut duhet vlerësuar në kontekstin e përgjithshëm të rezistencës shqiptare dhe jo si monopol mbi të.
Dokumenti i 15 gushtit 1992 – çështja që nuk mund të anashkalohet
Pika kryesore e debatit është dokumenti për themelimin e Fakultetit të Studimeve Islame në Prishtinë, datë 15 gusht 1992, nr. 443/92. Në të thuhet:
1. Themelohet Fakulteti i Studimeve Islame në Prishtinë.
2. Fakulteti i Studimeve Islame në Prishtinë është institucion islam universitar i pavarur.
3. Në Fakultetin e Studimeve Islame në Prishtinë organizohet dhe zhvillohet veprimtaria arsimore-edukative dhe shkencore në gjuhën shqipe.
4. Fakulteti ka për detyrë zhvillimin e veprimtarisë fetare-islame dhe krijimin e kuadrove islame të nivelit universitar.
5. Veprimtaria e Fakultetit financohet nga buxheti i Mesihatit të Bashkësisë Islame për Kosovë, Sërbi dhe Vojvodinë në Prishtinë.
6. Fakulteti fillon punën në vitin shkollor 1992/93.
Dokumenti mban nënshkrimin e kryetarit të Kuvendit, Miftar Hajdini, dhe vulat: “KRYESIA E BASHKËSISË ISLAME PËR KOSOVË, SËRBI DHE VOJVODINË – PRISHTINË” dhe në serbokroatisht: “MESIHAT ISLAMSKE ZAJEDNICE ZA KOSOVO, SRBIJU I VOJVODINU – PRIŠTINA”.
Pas Deklaratës Kushtetuese të 2 korrikut 1990 dhe Kushtetutës së Kaçanikut, institucionet e rezistencës shqiptare po ndërtonin një strukturë të veçantë politike dhe institucionale të Republikës së Kosovës. Pse Bashkësia Islame vazhdoi të përdorte në vitin 1992 një strukturë institucionale që në emërtimin e saj përfshinte “Kosovë, Sërbi dhe Vojvodinë”? Nëse institucionet e tjera të arsimit dhe rezistencës shqiptare funksiononin jashtë sistemit të pushtetit serb, në çfarë sistemi juridik e arsimor funksiononte Fakulteti i Studimeve Islame?
Kjo nuk është pyetje anti-myslimane. Është pyetje institucionale. Unë nuk e kundërshtoj ekzistencën e Fakultetit të Studimeve Islame, as të drejtën e shqiptarëve myslimanë për të pasur institucione të arsimit fetar. Ajo që kërkoj është sqarimi dokumentar:
• Ku është regjistruar Fakulteti?
• Kush e ka njohur, licencuar dhe akredituar?
• Në cilin institucion arsimor është regjistruar?
• A është regjistruar në strukturat arsimore të Republikës së Kosovës apo në ato të Serbisë?
• Nëse është regjistruar në institucionet e Serbisë, pse?
• Nëse është regjistruar në institucionet e Republikës së Kosovës, të publikohen dokumentet përkatëse.
Fakti që mësimi zhvillohej në gjuhën shqipe nuk e zgjidh automatikisht çështjen e statusit juridik. Prandaj, zoti Shkodra, mos i ikni thelbit të pyetjes. Unë nuk po them “Mos ekzistojë Fakulteti i Studimeve Islame”. Po them: Tregoni se në cilin sistem juridik dhe arsimor është regjistruar dhe akredituar në vitin 1992-93.
Nëse njësitë dhe institucionet e tjera akademike të sistemit paralel shqiptar janë regjistruar pranë strukturave të arsimit të Republikës së Kosovës dhe jo pranë institucioneve të pushtetit serb, atëherë duhet shpjeguar pse Fakulteti i Studimeve Islame përdori një strukturë tjetër. Kjo nuk është denigrim e as sulm. Është evidentim i një mospërputhjeje institucionale që kërkon shpjegim historik dhe juridik. Nëse dokumentet tregojnë se BIK-u nuk ka pasur mundësi reale të vepronte ndryshe për shkak të rrethanave të kohës, kjo duhet të thuhet dhe të analizohet në kontekstin e plotë historik. Por dokumenti nuk mund të fshihet vetëm sepse pyetja është e pakëndshme.
Pretendimi se fakulteti u krijua me konsultimin e elitave politike e intelektuale të kohës nuk qëndron. Është i njëjti narrativ që përdorin edhe bashkëpunëtorët e Serbisë, se gjoja kanë qenë bashkëpunëtorë të profesor Fehmi Aganit – kështu spekulon edhe Fatmir Sheholli, agjenti i BIA-s që tashmë është në burg. Fehmi Agani u vra nga policia serbe dhe ai nuk mund të dëshmojë. Mos gënjeni dhe mos shpifni.
Edhe fakti që në objektin e Fakultetit të Studimeve Islame ka pasur hapësirë për veprimtarinë e një komiteti për të drejtat e njeriut nuk e zgjidh çështjen e statusit juridik. Mund të ketë qenë gjest patriotik, solidaritet i sinqertë ose zgjedhje praktike e rrethanave. Unë dua të besoj se stafi dhe kleri patriotik i BIK-ut u nënshtruan vullnetit për liri dhe rezistencë. Por cilado qoftë arsyeja, ajo nuk e ndryshon pyetjen themelore mbi regjistrimin dhe statusin institucional të Fakultetit.
Pretendimi se pronat private nuk u prekën sepse kjo do të ishte “e kundërligjshme” nuk mund të shpjegojë sjelljen e pushtetit serb. Mbyllja e shkollave shqiptare, dëbimi i mësuesve dhe nxënësve, konfiskimet, dhuna dhe shkeljet e të drejtave ishin pjesë e një politike që shqiptarët e konsideronin të paligjshme dhe represive. Prandaj pyetja mbetet: Pse disa institucione fetare vazhduan të funksiononin në mënyrë institucionale në një kohë kur institucionet publike shqiptare u nxorën jashtë ligjshmërisë nga pushteti serb?
Narrativa osmane, identiteti kombëtar dhe praktikat kulturore
Shqiptarët nuk kanë nevojë të zgjedhin mes kombit dhe fesë. Ne nuk mohojmë praninë e Islamit në historinë shqiptare. Po refuzojmë që Islami të përdoret për ta zëvendësuar shqiptarinë.
Historia shqiptare ka një periudhë të gjatë nën pushtimin e Perandorisë Osmane, por shqiptarët nuk e humbën identitetin e tyre. Ata ruajtën gjuhën, zakonet, lidhjet familjare, traditat, Kanunin, kujtesën historike dhe, në luftë për liri kundër perandorisë pushtuese osmane, krijuan shtetin e tyre kombëtar. Prandaj nuk pranoj një narrativë që e paraqet pushtimin osman si histori “çlirimi” apo “shpëtimi” të shqiptarëve. Kjo çështje është trajtuar me dokumente dhe historiografi, dhe nuk mund të ndryshohet me propagandë.
Kritikët tanë janë edhe kundër ligjërimit dhe futjes së praktikave që bien ndesh me kulturën, zakonet shqiptare dhe ligjin aktual për familjen – si martesa brenda fisit të gjerë (vajza e hallës, tezës, dajës apo axhës) – gjë që është e papranueshme për kulturën dhe traditën tonë shqiptare. Çdo ligjërim fetar që bie ndesh me normat juridike të Republikës së Kosovës apo me parimet themelore të familjes dhe dinjitetit njerëzor duhet të kritikohet seriozisht. Nëse janë bërë deklarime që justifikojnë të tilla praktika, ato duhet të identifikohen dhe të denoncohen nga institucionet kompetente.
Nuk është e pranueshme që çdo praktikë e ardhur nga një traditë tjetër kulturore të shpallet automatikisht “traditë shqiptare”. Kultura shqiptare duhet të vlerësohet mbi bazën e historisë shqiptare, jo të importohet dhe pastaj t’i vihet emri shqiptar.
Misioni i lëvizjeve, transparenca dhe raste konkrete
Misioni i lëvizjeve që dolën nga tubimi i Deçanit nuk është të përbaltin BIK-un apo myslimanët. Ato kanë mision të mbrojnë kulturën dhe identitetin shqiptar nga sulmet që vijnë nga vetë BIK-u dhe zyrtarët e tij. Po të mos e kishte quajtur kreu i BIK-ut Sulltan Muratin “çlirimtar” në 2015, po të mos fyheshin heronjtë kombëtarë dhe flamuri, po të mos kishte tendencë për të zëvendësuar identitetin shqiptar me atë islam dhe kulturën shqiptare me atë turko-arabe, as tubimi i Deçanit e as lëvizjet që pasuan nuk do të kishin ekzistuar. Shqiptarët rezistuan pushtimit osman, nuk pranuan kurrë të qeveriseshin me sheriat, por me zakonet e veta me Kanunin e Lekë Dukagjinit, dhe kurrë nuk pranuan praktikat e importuara që cenojnë nderin e familjes dhe të fisit.
Z. Shkodra, filozofia e Kadaresë ka ngadhënjyer edhe pse ju e sulmoni. Intelektualë si Blerim Latifi dhe Ag Apolloni nuk heshtin; ata ndjekin të njëjtën filozofi. Intelektualët e mirëfilltë dhe populli ndjekin filozofinë e shqiptarisë, jo atë të tjetërsimit.
Ju e quani debatin të kotë. Debati nuk është i kotë. Ne kërkojmë llogari për punën antishqiptare, transparencë për financat dhe donacionet e kushtëzuara, si dhe zbardhje të dyshimeve se Serbia është e përfshirë në islamizimin e shtetit dhe shoqërisë. Rastet e Hyzri Selimit (me vendim gjyqësor), i imamëve të shkolluar në Novi Pazar (të akredituar nga Serbia) dhe i Fatmir Shehollit (në proces gjyqësor) janë fakte, jo shpifje.
Ju tentoni ta relativizoni reagimin tim duke thënë se “nuk di a ja vlen të merrem me Basri Bekën”. Para argumenteve ju përgjigjeni me fyerje, insinuata, gënjeshtra dhe kërcënime. Fjalët e ekzagjeruara të disa personaliteteve publike po përdoren si mburojë dhe material propagandistik. Kjo nuk duket si rastësi. Është pjesë e një strategjie të islamit politik.
Ju shpifni se gjoja unë kam kontestuar figurën e Adem Demaçit apo të profesor Qosjes. E vërteta është se kam kontestuar abuzimin dhe kam kritikuar propagandën që bëni duke shfrytëzuar fjalimet e ekzagjeruara të disa personaliteteve, që shpesh kanë ardhur si pasojë e kulturës shqiptare të nderimit të nikoqirit kur je mysafir. Kjo është pjesë e strategjisë së islamit politik.
Unë me mentorët e mi – intelektualë, profesorë, gjeneralë, doktorë, historianë dhe patriotë të dëshmuar – do të vazhdojmë t’ju demaskojmë dhe të ndalim manipulimin dhe tjetërsimin kulturor e identitar. Shqiptarët i takojnë qytetërimit perëndimor dhe ju nuk do të arrini t’u impononi një kulturë të huaj dhe ta falsifikoni e keqpërdorni historinë.
Akuzat për përçarës, islamofob, mercenar dhe nxitës të urrejtjes i përdorni për të ndalur kritikën dhe për të krijuar masë të frustruar që mund të kalojë në dhunë – gjë që personalisht e kam përjetuar. Por as mua e as neve nuk na zmbrapsni. Ju po shpërfaqeni hapur me gjuhën tuaj linçuese dhe demonizuese, prandaj për çdo incident dhe për çdo rrezikim të integritetit fizik të çdo njeriu nga ne do të përballeni me përgjegjësinë tuaj penale.
Ju pretendoni se po e mbroni identitetin shqiptar. Në fakt po impononi një identitet fetar dhe po cenoni atë kombëtar. Ne ju kritikojmë për këtë dhe nuk jemi as përçarës e as urrejtës. Ideologjia jonë është shqiptarizmi. E juaja është islamizmi dhe shërbimi për interesa e axhenda të huaja.
Prandaj kërkojmë transparencë për financimin dhe donacionet e kushtëzuara. Fakti është se shumë xhami të ndërtuara me para të jashtme imponohen emra pushtuesish dhe sheikësh arabë, e jo emrat e hoxhallarëve që lanë gjurmë në shqiptari (Mulla Idriz Gjilani, Hoxhë Kokrruku, Mulla Vehbi Dibra, Mulla Zekë Bërdyna e të tjerë).
Ju na akuzoni se ne kemi portale, por në fakt ju keni ngritur qindra portale e mediume (siç thotë profesori Nusret Pllana) për t’u shpëlarë trurin njerëzve. Ajo që po ndodh me debatin sot në Kosovë është një reaksion imuniteti i natyrshëm. Kur një fe përpiqet të ndryshojë kombin, kombi i përgjigjet me kthim te rrënjët.
Ju thoni se besimi është i lirë dhe se nuk merreni me besimin e tjetrit. Por imamët tuaj fyejnë shenjtorët e tjerëve (përfshirë Nënë Terezën) dhe ju heshtni. Nëpërmjet strukturave që po ndërtoni po përpiqeni të impononi ideologji dhe diktat. Ne nuk kemi fonde të huaja e as bashkëpunim me organizata që merret me shkombëtarizim. Ju jeni ata që duhet të përgjigjeni.
Rasti Sheholli dhe rastet e tjera ju kanë nxjerrë lakuriq. Populli ka filluar të kuptojë hipokrizinë. Dokumentet kanë dalë: vendimi gjyqësor për Hyzri Selimin, rasti Sheholli, raportimet për korrupsion, abuzime seksuale në medrese, tentimi për prishjen e rendit kushtetues. Prandaj përgatituni se debati do të thellohet.
Identiteti shqiptar nuk është fetar, por gjuhësor dhe kulturor. Ne jemi 95 % shqiptarë, jo “95 % muslimanë” sipas narrativës suaj dhe të Mevludin Duliqit që tha në Prizren se “nuk ka shqiptarë e boshnjakë, ka vetëm muslimanë”.
Mos harro, z. Shkodra: populli po i sheh “barbusat”, “mercedesat” dhe “villat e sheikëve të Kosovës”. Ai po kupton hilën. Ai po e kupton se ne po luftojmë që të mos krijohet identitet fetar në dëm të atij kombëtar dhe po duam të krijojmë kohezion kombëtar, ndryshe nga ju që po punoni edhe më tej ta fragmentoni këtë komb.
Ju thatë se jemi në kohën e teknologjisë e globalizimit. Po, jemi në kohën e teknologjisë, inteligjencës artificiale dhe globalizmit. Prandaj ne po ju rezistojmë që të mos na ktheni në mesjetë. Ju po ofroni mesjetën; ne nuk po e pranojmë mesjetën që po e ofroni ju. Ne duam zhvillimin dhe prosperitetin, lartësimin dhe madhështimin e kombit tonë.
_____

Mes Kosovës dhe Zvicrës – Rrëfimi dhe angazhimi i Arta Kryeziut

Drini.us
-
0
Mes Kosovës dhe Zvicrës – Rrëfimi dhe angazhimi i Arta Kryeziut

Intervistoj: Nexhmije Mehmetaj, Gjenevë

Ka takime që ndodhin rastësisht, por që të shtyjnë të ndalesh e të dëgjosh një histori. Një i tillë ishte edhe takimi im me Arta Kryeziun, në Gjenevë, gjatë veprimtarisë përkujtimore kushtuar viktimave dhe personave të pagjetur të luftës në Kosovë.

Shqiptare e ardhur nga Kosova në Zvicër, ndërmjetëse ndërkulturore dhe aktiviste e palodhur e komunitetit shqiptaro-zviceran, Arta Kryeziu prej më shumë se dy dekadash e ka lidhur jetën e saj në mërgim me angazhimin qytetar, integrimin dhe ruajtjen e kujtesës. Që nga themelimi i shoqatës Jardin des disparus në vitin 2000, ajo ka qenë pjesë e kësaj nisme dhe një zë i pranishëm në veprimtaritë që mbajnë gjallë kujtimin për viktimat dhe personat ende të pagjetur.

Por pas aktivistes dhe ndërmjetëses ndërkulturore qëndron edhe historia e një gruaje kosovare që dikur erdhi si fëmijë në Zvicër, ndërtoi jetën e saj në një vend të ri dhe, njëkohësisht, nuk i shkëputi lidhjet me vendlindjen dhe komunitetin e saj.

Në këtë intervistë me Arta Kryeziun flasim për rrugëtimin e saj nga Kosova në Zvicër, sfidat e emigrimit dhe integrimit, angazhimin në komunitetin shqiptar të Gjenevës, rolin e diasporës dhe, mbi të gjitha, për një plagë që vazhdon të mbetet e hapur: fatin e personave të pagjetur të Kosovës dhe përgjegjësinë tonë për të mos i lënë në harresë.

NM: Kush është Arta Kryeziu dhe si nisi rrugëtimi juaj nga Kosova drejt Zvicrës?

Arta Kryeziu: Jam Arta Kryeziu, nënë e tri vajzave. Me profesion jam punëtore sociale dhe ndërmjetësuese ndërkulturore.

Rrugëtimi im drejt Zvicrës nisi në vitet ’90, kur u detyrova të largohesha nga Prishtina, në një periudhë shumë të vështirë për familjen time dhe për Kosovën. Ishte koha kur prindërit e mi u larguan nga puna, si shumë shqiptarë të tjerë të Kosovës.

Jam rritur në një familje ku atdhedashuria është kultivuar brez pas brezi, ku vlerat, përgjegjësia dhe angazhimi i pakursyer për çështjen kombëtare kanë qenë gjithmonë të pranishme.

Edhe angazhimi im buron pikërisht nga ky edukim dhe nga shembulli që kam pasur në familje. Nga stërgjyshi e deri te babai im i ndjerë, kjo frymë është përcjellë ndër breza dhe ka ndikuar thellësisht në formimin tim.

Besoj se kjo trashëgimi më ka bërë gruan dhe aktivisten që jam sot. Përpiqem që edhe unë ta përcjell këtë frymë te brezat e rinj dhe, në mënyrë të veçantë, te tri vajzat e mia. Dua që ato të shohin tek unë shembullin e një gruaje që, pavarësisht vështirësive dhe pengesave të jetës, nuk është ndalur, por ka vazhduar me përkushtim rrugën dhe vlerat e trashëguara nga të parët e saj.

NM: Si i kujtoni vitet e para në Zvicër dhe cilat ishin sfidat më të mëdha me të cilat u përballët si emigrante kosovare?

Arta Kryeziu : Dy vitet e para në Gjenevë kanë qenë shumë sfiduese për mua. E kisha të vështirë ta pranoja faktin se kishim lënë Prishtinën dhe, mbi të gjitha, gjyshen me të cilën isha jashtëzakonisht e lidhur. Jetoja me shpresën se shumë shpejt do të ktheheshim.

Në fillim madje refuzoja ta mësoja frëngjishten, si një formë mospranimi të realitetit të ri. Por, me përkeqësimin e situatës në Kosovë, kuptova se jeta jonë do të ndërtohej në Gjenevë dhe se gjuha ishte çelësi i integrimit.

Rrugëtimi nuk ishte i lehtë, sepse shpesh jam ndier e konsideruar si e huaj. Megjithatë, duke ruajtur vlerat familjare dhe kombëtare dhe duke përqafuar njëkohësisht vlerat e shoqërisë zvicerane, arrita të ndërtoj identitetin tim mes dy kulturave. Sot, pikërisht ky identitet më bën të ndihem krenare dhe e vlerësuar.

NM:  Sot jeni ndërmjetëse ndërkulturore në Gjenevë. Çfarë do të thotë për ju kjo punë dhe sa ju ka ndihmuar përvoja juaj personale si emigrante për t’i kuptuar njerëzit që mbështesni?

Arta Kryeziu: Përvoja ime si emigrante më ka ndihmuar shumë në punën si ndërmjetëse ndërkulturore. Duke qenë se edhe vetë kam kaluar nëpër sfida të ngjashme, e kam më të lehtë t’i kuptoj përjetimet e njerëzve, të krijoj empati dhe të kuptoj kodet e ndryshme kulturore.

Roli im nuk është t’u jap palëve zgjidhjen, por t’i dëgjoj, t’i orientoj dhe t’i shoqëroj drejt një zgjidhjeje që ata vetë e ndërtojnë. Për mua, ndërmjetësimi ndërkulturor kërkon njohjen dhe respektimin e kulturave të ndryshme, por para së gjithash njohjen e thellë të kulturës dhe identitetit tënd

NM: Si e shihni sot integrimin e komunitetit shqiptar në Gjenevë dhe në shoqërinë zvicerane? Çfarë kemi arritur dhe ku mbeten ende sfida?

Arta Kryeziu: Ne shqiptarët po i tejkalojmë gjithnjë e më shumë paragjykimet dhe po integrohemi mirë në shoqërinë zvicerane. Por besoj se integrimi duhet të bëhet me hapa të sigurt, sepse të integrohesh nuk do të thotë të harrosh prejardhjen, kulturën dhe identitetin tënd. Sa më të forta t’i kemi rrënjët, aq më të sigurt ecim përpara.

Një nga sfidat tona kryesore mbetet përcjellja e gjuhës, kulturës dhe vlerave tona te brezat e rinj, pa i penguar ata të ndërtojnë të pavarur jetën e tyre në shoqërinë zvicerane. Duke krijuar mirëkuptim dhe respekt ndërmjet brezave, mund të kemi një integrim të shëndetshëm, pa humbur atë që jemi.

NM:  Ju jeni pjesë e shoqatës Jardin des disparus që nga themelimi i saj në vitin 2000. Si nisi ky angazhim dhe çfarë ju ka bërë t’i qëndroni besnike kësaj kauze për më shumë se 25 vjet?

Arta Kryeziu: Angazhimi im në Jardin des disparus – Kopshti i të Zhdukurve nisi përmes babait tim, i cili, së bashku me veprimtarë të tjerë, ishte i përfshirë që nga themelimi i shoqatës. Duke e shoqëruar vazhdimisht në aktivitete, edhe unë u bëra pjesë e saj, fillimisht si anëtare e komitetit dhe më pas edhe si bashkëkryetare.

Ajo që më ka mbajtur të lidhur me këtë kauzë për më shumë se 25 vjet është fakti se fati i shumë personave të zhdukur ende nuk është zbardhur. Familjet kanë të drejtë të dinë se çfarë ka ndodhur me më të dashurit e tyre dhe ne kemi përgjegjësi që zëri i tyre të vazhdojë të dëgjohet.

Sot përpiqemi që përmes shoqatës të jemi një urë lidhëse mes Kosovës dhe institucioneve ndërkombëtare. Po punojmë gjithashtu në mbledhjen dhe plotësimin e dokumentacionit për personat e zhdukur, në bashkëpunim me institucionet përkatëse të Republikës së Kosovës. Për mua, ky angazhim do të vazhdojë për aq kohë sa familjet presin përgjigje.

NM:  Çfarë përfaqëson për ju Jardin des disparus dhe çfarë mesazhi përcjell ekzistenca e tij këtu në Gjenevë?

Arta Kryeziu: Jardin des disparus – Kopshti i të Zhdukurve është për mua një vend kujtese, solidariteti dhe shprese. Ai u krijua më 7 tetor 2000 nga familje të personave të zhdukur nga vende të ndryshme të botës. Në inaugurimin e tij u mbollën pesë pemë, nga një për secilin kontinent, me dhe të sjellë nga vende të ndryshme. Mes tyre ishte edhe dheu i sjellë nga Kosova.

Nuk është rastësi që ky vend ndodhet në Meyrin, një komunë ku bashkëjetojnë mbi 140 kombësi dhe ku shumë njerëz kanë gjetur strehim pasi janë detyruar të largohen nga vendet e tyre.

Ky kopsht na kujton se zhdukja me forcë nuk njeh kufij apo kombësi. Ai mban gjallë kujtesën për të zhdukurit dhe përcjell një mesazh të fuqishëm: familjet kanë të drejtë të dinë të vërtetën dhe ne nuk duhet të reshtim së kërkuari zbardhjen e fatit të më të dashurve të tyre.

 

NM:  U njohëm pikërisht në një veprimtari kushtuar viktimave dhe personave të pagjetur. Çfarë ndjeni ju personalisht sa herë merrni pjesë në një tubim të tillë?

Arta Kryeziu: Sa herë marr pjesë në një tubim të tillë, ndiej dhimbje, përgjegjësi, por edhe nevojën për të mos heshtur. Çështja e personave tanë të zhdukur duhet të jetë mbi bindjet politike, dallimet dhe egot personale.

Kjo është një kauzë që duhet të na bashkojë. Vetëm duke i bashkuar forcat dhe duke e mbajtur këtë çështje si prioritet të përbashkët, mund ta bëjmë zërin e familjeve më të fuqishëm dhe të kontribuojmë në zbardhjen e fatit të më të dashurve të tyre.

 

NM:  Kanë kaluar më shumë se dy dekada nga përfundimi i luftës në Kosovë, ndërsa familje të shumta ende presin të mësojnë fatin e të afërmve të tyre. Çfarë mendoni se u detyrohemi këtyre familjeve?

Arta Kryeziu: Ne që sot gëzojmë lirinë, u detyrohemi dëshmorëve, të zhdukurve dhe të gjithë atyre që dhanë gjithçka për vendin tonë.

Familjeve të personave të pagjetur u detyrohemi respekt, solidaritet dhe, mbi të gjitha, përpjekje të pandërprera për të vërtetën dhe drejtësinë. Dhimbja e tyre nuk duhet të harrohet dhe pritja e tyre nuk mund të mbetet pa përgjigje

NM:  Si mund ta ruajmë kujtesën për viktimat dhe të pagjeturit pa kultivuar urrejtje, por njëkohësisht pa lejuar që e kaluara të harrohet?

Arta Kryeziu: Besoj se urrejtja ushqehet pikërisht aty ku e vërteta mohohet dhe e kaluara harrohet. Prandaj, sa më mirë ta njohim dhe ta kujtojmë historinë tonë, edhe kur ajo na rikthen dhimbjen dhe traumat, aq më shumë krijojmë hapësirë për të vërtetën dhe drejtësinë, e jo për urrejtjen.

Të ruash kujtesën nuk do të thotë të kultivosh hakmarrjen. Do të thotë të nderosh viktimat, të kërkosh drejtësi dhe të mos lejosh që ajo që ka ndodhur të mohohet apo të harrohet.

NM; Ju keni qenë vazhdimisht e pranishme në jetën e komunitetit shqiptaro-zviceran. Si ka ndryshuar diaspora shqiptare në Gjenevë gjatë këtyre viteve dhe çfarë roli duhet të ketë ajo sot?

Arta Kryeziu: Kam qenë pjesë e jetës së komunitetit shqiptar në Gjenevë që në moshë të re, fillimisht përkrah prindërve të mi Hevzi dhe Besime Kryeziu  dhe më pas përmes shoqatave e organizimeve të ndryshme shqiptare. Përmes tyre, diaspora jonë ka bërë shumë për ruajtjen e kujtesës, promovimin e kulturës, gjuhës dhe identitetit kombëtar.

Sot mendoj se ky aktivitet është zbehur disi. Ndoshta sepse lufta ka përfunduar dhe komuniteti ynë është integruar më shumë në shoqërinë zvicerane. Por nuk duhet të harrojmë se integrimi i mirëfilltë është më i lehtë kur je i rrënjosur dhe në paqe me identitetin tënd.

Sfida jonë më e madhe sot janë brezat e rinj. Duhet t’u përcjellim gjuhën, historinë dhe kulturën tonë, duke i ndihmuar njëkohësisht të jenë pjesë aktive e shoqërisë zvicerane. Për këtë duhet të bashkohemi përtej dallimeve politike apo fetare dhe, mbi të gjitha, ta fuqizojmë shkollën shqipe. Sepse gjuha është një nga urat më të forta që i lidh fëmijët tanë me rrënjët e tyre.

NM: Çfarë do t’u thoshit të rinjve shqiptarë të lindur apo të rritur në Zvicër, të cilët Kosovën dhe historinë e saj e njohin kryesisht përmes rrëfimeve të prindërve dhe gjyshërve?

Arta Kryeziu: Të rinjve shqiptarë do t’u thosha: “Rrënjësohuni, nëse doni të integroheni mirë.” Njiheni gjuhën, historinë dhe kulturën tuaj, kultivoni vlerat shqiptare dhe ndërthurini ato me vlerat e shoqërisë zvicerane. Kështu do të ndërtoni një identitet të plotë dhe do të vlerësoheni edhe më shumë në vendin ku jetoni.

Një mesazh kam edhe për gjyshërit: kaloni sa më shumë kohë me nipërit dhe mbesat tuaja. Ju jeni kujtesa, rrëfimi dhe dëshmia e së kaluarës. Përmes dashurisë dhe historive tuaja, ua transmetoni brezave të rinj atë që asnjë libër nuk mund t’ua përcjellë në të njëjtën mënyrë.

Sepse rrënjët ruhen jo vetëm duke treguar se nga vijmë, por duke ua bërë të rinjve ta ndiejnë se asaj historie i përkasin edhe ata.

NM: Pas gjithë këtij rrugëtimi, çfarë është Kosova për Arta Kryeziun sot, çfarë është Zvicra dhe cili është mesazhi që dëshironi t’ua përcillni shqiptarëve të diasporës?

Arta Kryeziu: Pas gjithë këtij rrugëtimi, për mua Kosova janë rrënjët, familja është trungu, ndërsa Zvicra janë degët ku kemi ndërtuar jetën tonë. Shoqatat, komuniteti dhe angazhimi ynë janë gjethet që e mbajnë këtë pemë të gjallë.

Mesazhi im për shqiptarët e diasporës është që të mos i harrojmë kurrë rrënjët tona, por njëkohësisht të japim më të mirën nga vetja në vendin ku jetojmë. Të jemi të bashkuar, sepse vetëm një pemë me rrënjë të forta, trung të qëndrueshëm dhe degë të shëndosha mund të japë fryte.

Le të jemi ne dhe brezat që vijnë frytet e kësaj peme të përbashkët.

Nexhmije Mehmetaj ; Faleminderit që ndatë me ne jo vetëm rrugëtimin tuaj personal nga Kosova në Zvicër, por edhe përvojën, angazhimin dhe përkushtimin tuaj shumëvjeçar ndaj komunitetit, ruajtjes së identitetit dhe kujtesës për personat e pagjetur.

123...1,729Faqja 1 nga 1,729