Kreu Blog

A vërtetë Islami është religjion agresiv dhe i rrezikshëm?!

Drini.us
-
0
A vërtetë Islami është religjion agresiv dhe i rrezikshëm?!
Katedrala  “Shën Nëna Tereze” – Prishtinë
Nga Ismet M. Hasani, Suedi
______
A vërtetë Islami është religjion agresiv dhe i rrezikshëm?! (pjesa 5)
Thëniet e dijetarëve islam dhe ajetet kuranore shërbejnë si dritë për zemrën dhe udhëzim për jetën tonë të përditshme. Në këtë shkrim, kemi bashkuar bukurinë vizuale me urtësinë shpirtërore për t’ju ofruar mesazhe që frymëzojnë paqe, durim dhe devotshmëri. (Kurani)
                                
Zbritja e Kuranit
Kurani, për herë të parë kur i ka zbritur të Dërguarit të All-llahut, ka zbritur në Natën e Kadrit në ramazan. All-llahu i Lartësuar ka thënë:
“Ne e kemi zbritur atë në Natën e Kadrit.” [Sure El-Kadr, ajeti 1]
“3. Ne e zbritëm Kuranin në një natë të bekuar. Vërtet, Ne gjithmonë kemi qenë paralajmërues.
4. Në atë (natë) ndahet çdo punë e urtë (engjëjt e rishkruajnë nga Leuhi Mahfûdh kaderin e një viti)” [Ed-Dukhân]
“Muaji i Ramazanit është ai, në të cilin ka zbritur Kurani, që është udhërrëfyes për njerëzit, plot me shenja të qarta për rrugën e drejtë dhe për dallimin (e së vërtetës nga e kota).” [Sure El-Bekare, ajeti 185]
Kur filloi t’i zbresë Kurani për herë të parë Profetit, mosha e tij ishte dyzet vjeçare, sipas mendimit të njohur të dijetarëve. Kështu është transmetuar nga Ibën Abbâsi (radijAll-llahu anhumâ), Atâi, Seîd ibnul-Musejjib dhe të tjerë. Dhe kjo është mosha kur arrihet pjekuria, logjika më e përsosur dhe përceptimi më i plotë.
Kurse ai që e zbriti Kuranin nga All-llahu i Lartësuar të Profeti  është Xhibrili, njëri prej engjëjve të afërt dhe fisnikë. All-llahu i Madhëruar ka thënë për Kuranin:
“192. Nuk ka dyshim se ky (Kuran) është Shpallja e Zotit të botëve. 193. Atë e zbriti Shpirti i besueshëm (Xhibrili) 194. në zemrën tënde (o Muhamed) që të jesh nga ata që paralajmërojnë. 195. E zbriti në gjuhën e qartë arabe.” [Esh-Shu’arâ’]
Xhibrili (alejhis-selâm) ka pasur veti të lëvdueshme e të madhërishme, si: fisnikëria, fuqia, afërsia me All-llahun e Madhëruar, Surepozita dhe respekti në mes engjëjve të tjerë, besnikëria, bukuria dhe pastërtia… cilësi me të cilat All-llahu e ka bërë kompetent dhe të denjë për të qenë i dërguar i All-llahut që ua kumton shpalljen e Tij të Dërguarve (prej njerëzve). All-llahu i Lartësuar ka thënë:
“19. se ky (Kuran) është Fjalë e (kumtuar prej) një të Dërguari fisnik, 20. që zotëron fuqi dhe pozitë të lartë te Zoti i Fronit 21. e që është i respektuar atje dhe besnik.” [Et-Tekuîr]
Dhe ka thënë:
“5. Atë (shpalljen) ia ka mësuar atij një (engjëll) shumë i fuqishëm (Xhibrili), 6. i hatashëm (i bukur), që iu paraqit qartë, 7. në horizontin më të lartë.” [En-Nexhm]
Gjithashtu, All-llahu i Lartësuar ka thënë:
“Thuaj: “Atë (Kuranin) e ka zbritur Shpirti i Pastër (Xhibrili) nga Zoti yt me të vërtetën, për t’i forcuar ata që besojnë dhe për të qenë udhërrëfyes dhe lajm i mirë për ata që i dorëzohen All-llahut”.” [En-Nahl, 102]
All-llahu i Lartësuar na i ka sqaruar neve cilësitë e Xhibrilit, i cili e zbriti Kuranin prej Tij, dhe kjo tregon për madhështinë e Kuranit dhe përkujdesjen e All-llahut për të, sepse një i madhërishëm nuk dërgohet për tjetër, veçse për çështje të madhërishme!
K  U  R’  A  N  I     F  A  M  Ë  L  A R T                                              
Me emrin e Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit
” Liber i begatshem, Ne ta shpallem ty kete, qe t’i studiojne argumentet e Tij dhe qe te marrin mesim prej Tij ata qe kane mend” (Sure Sad, ajeti 29)
 Falenderimi i takon vetem Allahut, Zotit te botërave i cili thote: “A nuk e perfillin ata Kur’anin? Sikur te ishte prej dikujt tjeter, pervec prej Allahut, do te gjenin ne te shume kunderthenie”. (En Nisae 82). E paqa dhe meshira qofte mbi Muhammedin a.s., mbi familjen e tij, mbi shoket e tij, dhe mbi te gjithe ata qe pasuan dhe pasojne rrugen e tij deri ne diten e gjykimit. Pejgamberi yne a.s. ka thene:” Me i miri prej jush eshte ai qe e meson Kur’anin dhe ia meson Ate dikujt tjeter”. Gjithashtu ka thene:” Lexojeni Kur’anin, sepse Ai deshmon per lexuesin e Tij, diten e kijametit.
 Kam nderin qe t’ia ofrojë lexuesit te nderuar kete Kur’an te perkthyer e te komentuar ne gjuhen shqipe nga Hafiz ef. Sherif Ahmeti.
E falenderojme Allahun xh.sh. qe na e mundesoi kryerjen e ketij punimi dhe Infrimin e tij vellezerve muslimane, te cilet e flasin gjuhen shqipe ne Shqiperi dhe jashte saj, me shprese se me te vertete lexuesit do te shkepusin dicka nga drita e tij e cila ua forcon besimin dhe i ben qe te jene te lumtur si ne kete bote ashtu edhe ne boten tjeter  (Ahiret).
Me ne fund duhet te theksojme se perkthimet e Kur’anit ne gjuhe te tjera sado qe te ene te stilit te larte, nuk mund t’ia arrijne qellimit definitiv te Tij, i cili eshte mrekulli deri ne diten e kijametit. Ky perkthim me komentim eshte rezultat te cilin e ka arritur perkthyesi gjate studimit te Kur’anit. Per kete arsye nuk mund te jete i zhveshur nga gabimet e ndryshme , sepse vete natyra e njeriut e ben ate qe te jete i manget . I plote eshte vetem Allahu xh.sh.
Zoti na drejtofte ne rrugen e drejte.
Kur’ani, pa dyshim, ështe Fjale e Allahut, KELAMULL-LLAH, i cili ne forme te Shpalljes iu dergua Muhamedit a.s. Ai i zbriti Muhammedit a.s. per ta orijentuar drejt ne besimin ne nje Zot dhe per t’i nxjerre njerezit nga erresira dhe injoranca dhe per t’i shpjerre ne drite, ne rrugen e drejte, ne rrugen e njerezise e te emancipimit dhe teprosperitetit e teprogresit individual dhe shoqeror.
Kur’ani, qe eshte fjale e Allahut, zbriti ne intervale te caktuara kohore, sukcesivisht brenda periudhes 23 vjeçare te pejgamberllekut te Tij, duke filluar ne Meke (610 – 622) dhe ne Medine (622 – 632), qytete keto, te cilat fal punes se madhe dhe reformave te Pejgamberit a.s. u bene te njohura jo vetem ne Arabi por edhe ne mbare rruzullin tokesor.
Radhitja e ajeteve dhe e sureve ne Mus – hafnuk ndjek rendin kronologjik te Shpalljes, sepse ato u radhiten me vone. Keshtu per shembull te parat u shpallen ajetet 1 – 5 te sures 96 (Alek), ndersa sureja 110 (Naser), nder te gjitha, u shpall e fundit.
Perpjekjet e dijetareve te profileve te ndryshme, si nga Lindja ashtu edhe nga Perendimi, per ta perkthyer dhe per ta interpretuar Kur’anin, hapen shtigje dhe mundesi per perpjekje te reja te cilat nuk kane te ndale deri ne diten e fundit tejetes ne Toke, ngase mendimi Kur’anor eshte shume i gjere, i thelle, universal dhe analizuar nga cdo aspekt i pashterueshem. Ai me bukurine e te shprehurit, me thellesine e mendimit ne zberthimin dhe shpjegimin e te gjitha geshtjeve qe ngeithen ne veteparaqet vleren mbinjerezore, i cili sii tilleper muslimanet ka qene eshte dhe mbet mendim i gjalle i realitetit nga njera ane, dhe fuqi nxitese e zhvillimit e te thellimit te mendimit kreativ ne jeten e tyre te perditshme, nga ana tjeter.
Studiuesit dhe njohesit e dalluar te Kur’anit gjithmone spikaten nevojen e leximit dhe te studimit te tij te vazhdueshem, sepse duke lexuar sa me shpesh ate, lexuesi apo edhe studiuesi do te kete mundesi te zbuloje vlera me te pasura dhe do te fitoje njohurime te thella mbi njeriun dhe natyren qe na rrethon, mbi kete dhe mbi boten tjeter (ahiret). Leximi i Kur’anit qofte edhe i percipet dhe vetem mekanik, e pasuron dhe e fisnikeron shpirtin e njeriut, duke i hapur atij mundesi qe te komunikoje me Allahun. Nderkaq, komunikimi me Allahun, Krijuesin e gjithesise, Meshiruesin dhe Meshireplotin, Gjykatesin e Dites se Dinit, nga ndihma e te Cilit varet ekzistimi dhe zhvillimi i jetes ne toke dhe ne gjithesi, i Cili eshte me se i denj’e per t’i bere ibadet, njeriut i mundeson t’i korrigjoje dhe t’i harmonizoje sjelljet dhe veprat dhe ato t’i veje ne sherbim per te miren individuale dhe shoqerore. Kur’ani na meson se vetem Allahu eshte Zot dhe vetem rruga qe e porositi Ai eshte e drejte.
Kur’ani eshte udherrefyes per te gjithe njerezit qe i besojne Fjales se Zotit dhe qe deshirojne
te jetojne me te, sepse ai eshte Fjale e Zotit, ai eshte udherrefyes per te gjithe ata te diet iu permbahen keshillave dhe mesimeve te tij. Besimtareve dhe adhuruesve te vertete dhe te sinqerte Allahu ne Kur’an u premton dhe u garanton sigurine, jeten e qete, te lumtur dhe pa brenga. Njeriut bashkekohor, te cilit zbulimet e medha shkencore, teknike dhe teknologjike ngadale po ia uzurpojne funksionet nje nga nje, mesimi islam (Kur’anor) i ofron optimizmin qe njeriu te mos jetoje i ngarkuar me ndjenjen e pasigurise, te zvetenimit, te ferfellimit etj. sepse, sipas mesimit Islam, njeriu ndaj njeriut nuk eshte ujk. Ptrkundrazi, ai me te gjitha virtytet dhe cilesite e mira eshte para se gjithash njeri per vete dhe krah i forte dhe konstruktiv i mesit ku jeton dhe punon.
Nese kushdoqofte Kur’anin e konsideron veper shkencore, ai do t’ishte i padrejt ndaj Tij, sepse nje identifikim i ketille do te kishte pretendime qe Via zbehe kuptimin dhe thellesine universale, ai do te kishte pretendime per Via devalvuar vleren reale Kur’anit si Fjale e pasur, e fuqishme dhe e ngjeshur mbinjerezore, si Fjale e Zotit. Kur’ani nuk i zbulon ligjet e natyres as te shoqerise, ai percakton kahjet e njeriut, nxite zbulimin e Hgjeve dhe te fenomeneve te natyres dhe te shoqerise. Andaj Kur’ani gjithhere eshte ne sherbim te njeriut. Ky eshte libri i Zotit i cili mohoi besimin e panatyrshem ne shume zotera (politeizem) i cili ishte mjaft i perhapur nder fise te ndryshme arabe. Ai i vuri themele te shendosha besimit ne nje Zot (monoteizem). Me thesarin e pasur te dispozitave qe rregullojne moralin dhe marredheniet ne mes njerezve, Kur’ani beri kthesa te medha ne keto marredhenie nderfisnore dhe ndemjerezore nder popuj aiab te atehershem dhe me vone nder popuj te botes ne pergjithesi, sepse, shi, ne kohen para ardhjes se Muhammedit a.s. dhe gjate periudhes 40 vjecare pas lindjes se tij zhvilloheshin lufta te pergjakshme nder fiset arabe, zullumi dhe padrejtesite sa po zgjeroheshin me permasa tragjike, keshtu kanosej rreziku i shfarosjes totale te nje numer fisesh arabe. Ne kete kohe te rende e cila nuk durohej me, I madhi Zot e dergoi Muhammedin a.s. kolosin e madh me te gjitha cilesite dhe virtytet e njeriut te kompletuar, te afte dhe besnik per Via besuar Fjalen e vet, Kur’anin qe njerezit te diet kishin rene ne rruge te pa krye, Vi ktheje nejete normale te njeriut te qyteteruar.
Muhammedi a.s. duke i zbatuar parimet kur’anore arriti te themeloje Bashkesine e pare dhe te shendoshe Islame, e cila fale parimeve te proklamuara mbi baza te barazise, erdh e u konstitua ne nje bashkesi te afte e te organizuar me te gjitha instrumentet qe i nevojiten nje sistemi shoqeror qe posedon kulture njerezore, ndaj per kete ia kishin lakmi vendet dhe popujt e meridianeve te ndryshme ne rruzullin tokesor.
Kur’ani flet per njeriun si qenie qendrore ne gjithesi, te cilit Allahu i ofroi amanetin dhe prerogativat e vecanta, halifetull – Hah, e ngarkoi me detyra dhe obligime te medha dhe te nderlikuara te cilat nuk ipranuan qiejte, toka dhe as bjeshket. Me qellim te realizimit te ketyre te drejtave dhe detyrave sa me lent dhe me sukses Allahu e pajisi njeriun me intelekt, vetedije dhe me ndergjegje. Keto ishin ato veti te cilat njeriun e bene te dallohet nga krijesat tjera dhe ta gezoje poziten qe e ka. Keto prerogativa imundesuan njeriut ta zbuloje natyren dhe ligjet e saja dhe te qeverise vetveten dhe realitetin objektiv, duke qene gjithehere konsekuent dhe i vetedishem per pergjegjesine e tij ne kete dhe ne boten tjeter (Ahiret).

Gjergj Kastrioti – Skënderbeu në Holivud, “Son of God: Scanderbeg” – një histori shqiptare drejt ekranit botëror

Drini.us
-
0
Gjergj Kastrioti – Skënderbeu në Holivud, “Son of God: Scanderbeg” – një histori shqiptare drejt ekranit botëror
Nga Frank Shkreli
____
Nga Kruja në ekranin e madh: një projekt i ri synon t’i tregojë botës historinë e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut. Pas më shumë se pesë shekujsh, emri i Gjergj Kastriotit – Skënderbeut vazhdon të kapërcejë kufijtë e Shqipërisë. Frank Shkreli: Kur Gjergj Kastrioti-Skënderbeu u kthye në Krujë.3 Nëntori 1443 | Gazeta Telegraf   Tashmë historia e Heroit Kombëtar shqiptar po përgatitet të marrë një tjetër dimension: ekranin e madh ndërkombëtar.  Një projekt i ri kinematografik, që pritet të titullohet “Son of God: Scanderbeg”, ose “Skënderbeu – Biri i Zotit”, synon të sjellë në vitin 2027 historinë e Heroit Kombëtar – “Përgjithmonshit të Kombit” — në një produksion me perspektivë ndërkombëtare. Sipas informacionit të raportimeve të fundit, https://fb.watch/v/9lNK8B1YG/?, që siç duket janë deri diku edhe paraprake, projekti lidhet me kineastin amerikan Cyrus Nowrasteh, si dhe me Gian-Carlo Ochoa dhe Mark Gjelaj. Një material promocional, si më sipër, i projektit është raportuar se është shfaqur në një aktivitet shqiptaro-amerikan javën e kaluar në Nju Jork. Por megjithatë, një pjesë e hollësive të projektit ende nuk janë bërë publike në mënyrë zyrtare. Një Gjergj Kastriot- Skënderbe që synon audiencën botërore, sado interestant që të jetë, nuk është vetëm fakti se në qendër të tij është Skënderbeu.  Është perspektiva e realizimit të një projekti të tillë. Për shumicën e shqiptarve, historia e Gjergj Kastriotit është e njohur. Për botën, ajo ende mbetet një histori që meriton të tregohet më gjerësisht.  Kjo ka qenë një ëndërr e kahershme e shqiptarëve kudo, e sidomos e komunitetit shqiptaro-amerikan.
Prandaj sfida e një filmi të tillë është e dyfishtë: të respektojë historinë dhe, njëkohësisht, ta bëjë atë të kuptueshme dhe tërheqëse për miliona shikues që mund të dëgjojnë për herë të parë emrin e Gjergj Kastriotit-Skënderbeut.  Bëhet fjalë, pra, për historinë e një princi shqiptar që u kthye në Krujë, bashkoi princat arbërorë dhe udhëhoqi për dekada një qëndresë kundër Perandorisë Osmane. Por mbi të gjitha është edhe historia e një njeriu që u shndërrua në simbol.  Cyrus Nowrasteh dhe një sfidë e madhe kinematografike.  Emri i Cyrus Nowrasteh i jep projektit një dimension të veçantë. Kineasti amerikan është i njohur për trajtimin e temave historike dhe dramatike me një qasje që e vendos konfliktin njerëzor në qendër të rrëfimit.  Për një figurë si Skënderbeu, kjo është një sfidë e madhe.  Sepse Skënderbeu nuk mund të reduktohet vetëm në një luftëtar mbi kalë apo në një strateg të betejave.  Pas figurës së Heroit Kombëtar të Shqiptarëve qëndron një njeri: një princ, bir, baba, bashkëshort, komandant dhe udhëheqës politik, që jetoi në një nga periudhat më të trazuara të historisë europiane. Nëse filmi arrin të bashkojë këto dimensione me një rrëfim të fuqishëm kinematografik, atëherë historia e Kastriotit mund të komunikojë me një publik shumë më të gjerë sesa ai shqiptar.  Pse “Biri i Zotit”, si titull i filmit? Titulli i projektit është veçanërisht interesant. “Son of God: Scanderbeg” nuk është thjesht një titull që lidhet me luftërat e Skënderbeut. Ky titull tërheq vëmendjen te dimensioni fetar dhe europian i figurës së tij. Skënderbeu u bë në Europën e shekullit XV një simbol i rezistencës ndaj zgjerimit Osman në kontinent. Në historiografinë europiane ai është përshkruar edhe si “athlete of Christendom”, “Atleta i Krishtërimit”, një shprehje që tregon mënyrën se si figura e tij u perceptua në botën e krishterë të kohës. (Wikisource⁠). Kjo është një pjesë e rëndësishme e historisë së tij, por nuk është e vetmja.  Skënderbeu ishte gjithashtu një figurë e historisë shqiptare, e Arbërisë dhe e Europës.  Prandaj një film serioz për të duhet ta vendosë figurën e tij në të gjithë kompleksitetin historik të shekullit XV. Siç thashë më lartë, kjo ëshjtë një histori, realizimin e të cilën diaspora shqitare në Amerikë e ka pritur për një kohë të gjatë.  Për komunitetin shqiptaro-amerikan, një film i tillë ka një domethënie të veçantë.
Shqiptarët në Shtetet e Bashkuara kanë bërë për dekada përpjekje për ta ruajtur dhe promovuar, identitetin historinë dhe kulturën kombëtare. Në këtë kuadër, ideja që historia e Skënderbeut të realizohet në një produksion me synim ndërkombëtar nuk është vetëm një ngjarje artistike. Është edhe një moment i rëndësishëm për diasporën.  Sepse, kur më në fund, një histori shqiptare del nga librat dhe nga aktivitetet e komunitetit shqiptaro-amerikan —Frank Shkreli: Amerikë o vend i bekuar – prite, prite Gjergj Kastriotin-Skënderbe. | Gazeta Telegraf — dhe shkon në ekranin e madh, ajo hyn në një hapësirë tjetër komunikimi.  Nuk mjafton më që shqiptarët ta njohin historinë e vet kombëtare dhe Krye-Heroin e tyre, tani Gjergjin e shqiptarëve duhet ta njohë edhe bota.  Nëse projekti i ri për një film për Skenderbeun realizohet sipas synimeve të publikuara, (2027) mund të hapë një kapitull të ri në historinë e Skënderbeut në kinematografi, përtej mitit, te njeriu.
Ndoshta, eventualisht, kjo është sfida më e madhe e filmit.  Shqiptarët e kanë ndërtuar figurën e Gjergj Kastriotit- Skënderbeut në kujtesën kombëtare përmes historisë, letërsisë, artit, këngës, monumenteve dhe legjendës. Por kinemaja kërkon diçka tjetër.  Ajo kërkon të na tregojë njeriun pas monumentit. Të na tregojë Gjergj Kastriotin në momentet e vendimeve të vështira. Të na tregojë marrëdhëniet e tij me njerëzit përreth. Të na tregojë dilemat, humbjet, fitoret dhe përgjegjësinë e një udhëheqësi që e dinte se përballë kishte një fuqi shumë më të madhe.  Ndoshta, kjo do ta bënte historinë e tij më të kuptueshme edhe për një shikues që nuk ka asnjë lidhje me Shqipërinë.  Nga Kruja përtej Atlantikut–Kruja është vendi ku kjo histori ka marrë formën e saj më të fuqishme. Atje ngrihet ende kalaja që lidhet me emrin e Skënderbeut. Por historia e tij nuk i përket vetëm Krujës. Nuk i përket as vetëm Shqipërisë.  Ajo është pjesë e historisë së Europës së shekullit XV dhe e një periudhe kur fatet e popujve të Ballkanit dhe të Europës po ndryshonin me shpejtësi.  Pikërisht për këtë arsye, një film i realizuar për një publik ndërkombëtar mund të jetë një mundësi për ta vendosur Skënderbeun në vendin që meriton në kujtesën historike europiane dhe botërore.  2027 – një datë për t’u pritur me interes. Theksova më lartë se – sipas të gjitha burimeve deri tani, përfshir AI — ende nuk dihen të gjitha hollësitë e produksionit dhe duhet pritur për njoftimet zyrtare mbi kastin, xhirimet, datën e premierës dhe shpërndarjen ndërkombëtare. Por një gjë është e qartë: interesi për ta treguar historinë e Gjergj Kastriotit Skënderbeut duke realizuar një produksion bashkëkohor ndërkombëtar, është tashmë real.  Dhe nëse “Son of God: Scanderbeg” arrin të realizohet sipas projektit të paralajmëruar, filmi mund të bëhet një nga rastet më të rëndësishme të viteve të fundit për prezantimin e një figure shqiptare para një audience globale.  Pesë shekuj pas vdekjes së tij, Skënderbeu vazhdon të udhëtojë.  Nga Kruja në Romë. Nga historia në letërsi. Nga monumentet në kujtesën e shqiptarëve.  Dhe tani, nëse gjithçka shkon sipas planit, nga Kruja drejt ekranit të madh të botës, Skënderbeu nuk ka më nevojë të prezantohet vetëm si Heroi Kombëtar i shqiptarëve. Tashmë sfida është që bota ta njohë historinë e tij dhe të Kombit shqiptar.

Kur cënohet siguria e shtetit, heshtja është e papranueshme

Drini.us
-
0
Kur cënohet siguria e shtetit, heshtja është e papranueshme
  • Apel për drejtësi dhe bashkërendim kombëta 

KUMTESË PËR MEDIA
Federata e Arbërisë
IDENTITET • UNITET • KULTURË • SHKENCË • ART
27 shtator 2026

Shqiptarët në Shqipëri, Kosovë, në trojet e tjera shqiptare dhe në diasporë po përballen me një grumbullim shqetësues krizash: dyshime për korrupsion në nivele të larta, çështje të rënda të sigurisë, zvarritje të institucioneve, mosmarrëveshje për pronën dhe fushata dezinformimi. Secila prej tyre kërkon përgjigje. Të gjitha së bashku kërkojnë bashkërendim kombëtar.

Federata e Arbërisë u bën thirrje forcave qytetare, intelektuale, kulturore, ekonomike dhe politike shqiptare të bashkohen rreth disa parimeve të qarta: shteti t’i shërbejë qytetarit, drejtësia të mos pengohet, siguria të mos bëhet peng i interesave personale dhe e vërteta të mbrohet me prova. Kjo punë duhet të lidhë Tiranën, Prishtinën dhe Shkupin, duke përfshirë shqiptarët në rajon dhe diasporën.

Shqipëria: askush mbi hetimin

Hetimet për prokurimet e veprave të mëdha publike, përfshirë tunelin e Llogarasë dhe Unazën e Jashtme të Tiranës, kërkojnë përgjigje për vendimet, firmat dhe përdorimin e parave të qytetarëve. SPAK-u duhet të hetojë pa presion nga qeveria, opozita apo interesat e biznesit. Akuza duhet të provohet në gjykatë, por posti politik nuk mund të shërbejë si mburojë ndaj hetimit.

Rasti i ish-drejtueses së SHISH-it, Vlora Hyseni, e bën edhe më urgjente llogaridhënien. Ajo është vendosur nën masë sigurie dhe është larguar nga detyra në kuadër të hetimeve për dosjen AKSHI. Sipas raportimeve mbi hetimin, dyshimet përfshijnë nxjerrjen e sekretit shtetëror. Nëse informacioni sekret ka dalë nga institucioni që duhej ta mbronte, duhet zbuluar çfarë ka ndodhur, kush ka pasur qasje, ku ka përfunduar informacioni dhe cilat kontrolle kanë dështuar.

Masa e sigurisë nuk është dënim dhe fajësia vendoset nga gjykata. Por rëndësia e detyrës që ka mbajtur një zyrtar e shton nevojën për hetim të plotë dhe përgjegjësi institucionale. Kur vihet në pikëpyetje mbrojtja e sekretit shtetëror, heshtja nuk e mbron shtetin.

Në Zvërnec dhe Sazan, protestat për pronën, mjedisin dhe qasjen në bregdet kanë kaluar njëqind ditë. Banorët kanë të drejtë t’u shqyrtohen dokumentet dhe pretendimet. Publiku ka të drejtë të shohë lejet, marrëveshjet dhe vlerësimet mjedisore. Turizmi nuk ndërtohet mbi pasigurinë e pronarit dhe përjashtimin e banorit vendas.

Kosova: spiunazhi duhet ndjekur, institucionet duhet të punojnë

Aktakuza ndaj Fatmir Shehollit për spiunazh dhe shantazh është alarm që nuk mund të kalojë si një lajm i zakonshëm. Sipas pretendimeve të Prokurorisë Speciale, ai ka mbledhur informacione për zhvillimet politike, sigurinë dhe funksionimin e institucioneve për llogari të BIA-s serbe. Gjykata duhet të vendosë mbi akuzat. Ndërkohë, institucionet e Kosovës duhet të shqyrtojnë si mund të jetë siguruar informacioni dhe ku duhen forcuar masat mbrojtëse.

Kushdo që provohet se ka spiunuar për një shërbim të huaj kundër Kosovës, ose e ka ndihmuar me vetëdije, duhet të përgjigjet para ligjit. As posti, as partia, as lidhjet personale dhe as përkatësia fetare nuk duhet ta pengojnë hetimin.

Në të njëjtën kohë, zvarritja e krijimit dhe funksionimit të institucioneve ia ka marrë Kosovës kohën që i duhej për ekonomi, energji, arsim, shëndetësi dhe diplomaci. Qeveria u votua më 13 shtator, por ngërçi rreth zgjedhjes së presidentit vazhdon. Partitë mund të kenë mospajtime të thella; ato nuk kanë të drejtë ta lënë shtetin të bllokuar pa fund. Çdo vonesë ka kosto për qytetarin dhe për pozitën ndërkombëtare të Kosovës.

Vendimi i shkallës së parë në Hagë ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit kërkon shqyrtim të drejtë në fazat pasuese dhe respektim të plotë të të drejtave të mbrojtjes. Duhet të dëgjohen viktimat dhe të kërkohet drejtësi. Përgjegjësia individuale nuk duhet të kthehet në faj kolektiv për luftën e popullit të Kosovës për çlirim.

Për luftën: të dallojmë bashkëpunimin nga dyshimi

Lufta e Kosovës kërkon të vërtetën edhe për ata që mund të kenë bashkëpunuar me aparatin e regjimit të Slobodan Millosheviqit. Nëse ekzistojnë prova se dikush ka dhënë informacione ose ka ndihmuar me vetëdije përndjekjen, ato duhen dokumentuar dhe shqyrtuar nga organet kompetente.

Por lufta frontale sjell frikë, kaos dhe gjykime të bëra me informacion të paplotë. Një njeri i pafajshëm mund t’i ketë ngjarë një të dyshuari; dikush mund të ketë heshtur nga frika ose të ketë qëndruar neutral. As ngjashmëria, as neutraliteti, as një lidhje familjare nuk provojnë spiunazh. Akuzat e rreme dëmtojnë të pafajshmin dhe ua lehtësojnë fshehjen bashkëpunëtorëve të vërtetë.

Kërkojmë shqyrtimin e dokumenteve sipas ligjit, mbrojtjen e dëshmitarëve dhe hetim profesional për çdo bashkëpunim të dyshuar. Kujtesa e luftës mbrohet me fakte.

Interneti dhe inteligjenca artificiale: një rrezik i ri për të vërtetën

Interneti i lidh shqiptarët kudo që jetojnë, por mund të keqpërdoret për shantazh, vjedhje të të dhënave, llogari të rreme dhe fushata përçarëse. Me inteligjencën artificiale mund të krijohen zëra, fotografi e video që duken bindëse edhe kur janë të falsifikuara. Një përmbajtje e tillë mund të bëhet virale përpara se personi i dëmtuar të ketë mundësi të përgjigjet.

Rreziku rritet kur media e merr një postim të manipuluar dhe e kthen në lajm pa verifikuar burimin. Më pas lajmi përsëritet, citohet dhe gënjeshtra merr pamjen e një fakti. Kjo mund të shërbejë për shantazh, për të dëmtuar hetime, për të nxitur armiqësi ose për të rrënuar besimin te institucionet. Zyra e BE-së në Kosovë ka evidentuar përdorim në rritje të përmbajtjeve të krijuara me inteligjencë artificiale gjatë periudhave zgjedhore.

Mediat duhet të verifikojnë përpara se të publikojnë. Institucionet duhet të jenë të afta të hetojnë sulmet digjitale dhe të njoftojnë shpejt qytetarët për falsifikimet. Liria e shprehjes duhet mbrojtur; shantazhi dhe mashtrimi duhet ndjekur.

Propaganda serbe e ruse përfiton nga përçarja jonë

Zyra e BE-së në Kosovë ka evidentuar rrëfime të disa mediave serbe dhe ruse që synojnë të ndikojnë debatin publik e të shtojnë polarizimin, veçanërisht për sigurinë dhe marrëdhëniet ndëretnike. Kundërpërgjigjja jonë duhet të mbështetet në dokumente, verifikim, diplomaci aktive dhe gazetari të përgjegjshme.

Propaganda përfiton edhe kur ne e helmojmë vetë debatin. Të quash «tradhtar» çdo kundërshtar politik e zbraz këtë fjalë nga kuptimi. Tradhtia duhet provuar me veprime dhe fakte. Ata që bashkëpunojnë realisht me shërbime armiqësore duhet të zbulohen e të ndiqen penalisht; ata që shpikin akuza duhet të përgjigjen për dëmin që shkaktojnë.

Asnjë ideologji mbi ligjin

Federata e Arbërisë kundërshton islamizmin politik kur ai përpiqet ta përdorë fenë për pushtet, ta vendosë autoritetin fetar mbi ligjin ose ta ndajë shoqërinë shqiptare sipas besimit. Ne mbrojmë lirinë e besimit të çdo qytetari dhe bashkëjetesën fetare.

Nëse dalin prova se një individ apo rrjet, cilado qoftë ideologjia e tij, ka marrë financim të paligjshëm ose ka bashkëpunuar me shërbime të huaja kundër vendit, ai duhet të hetohet. Përkatësia fetare nuk është provë faji; veprimet dhe provat janë baza e përgjegjësisë.

Pasojat i paguan qytetari

Korrupsioni merr para nga shërbimet publike. Bllokada institucionale vonon vendime të nevojshme. Spiunazhi rrezikon njerëz dhe informacione. Shantazhi digjital shkatërron dinjitetin e individit. Dezinformimi ua dobëson qytetarëve besimin te njëri-tjetri dhe te shteti.

Këto pasoja nuk ndalen në kufi. Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut, në Luginën e Preshevës dhe në Mal të Zi duhet të jenë pjesë e bashkëpunimit për gjuhën, arsimin, përfaqësimin dhe zhvillimin. Diaspora duhet të përfshihet me dijen, përvojën dhe investimet e saj. Turizmi, kultura dhe ekonomia mund të na lidhin me projekte që krijojnë punë, duke respektuar pronën, trashëgiminë dhe natyrën.

Thirrje për veprim të përbashkët

Federata e Arbërisë propozon një tryezë bashkërendimi në Tiranë, Prishtinë dhe Shkup, të lidhur në një program të vetëm pune. Në të duhet të marrin pjesë juristë, ekspertë të sigurisë e të teknologjisë, gazetarë, studiues, sipërmarrës, artistë, të rinj dhe përfaqësues të diasporës e të shqiptarëve në rajon.

Nga kjo tryezë kërkojmë një plan publik për:

  1. Hetim të plotë të dyshimeve për spiunazh, nxjerrje të sekretit shtetëror dhe keqpërdorim të parasë publike.
  2. Institucione funksionale dhe mbikëqyrje të përgjegjshme të shërbimeve të sigurisë.
  3. Mbrojtje të qytetarëve nga shantazhi digjital dhe përmbajtjet e falsifikuara.
  4. Verifikim të përbashkët të dezinformimit, duke ruajtur lirinë e medias.
  5. Projekte të përbashkëta për pronën, mjedisin, arsimin, shkencën, kulturën dhe turizmin.

Kush ka spiunuar ose ka ndihmuar me vetëdije një aparat armiqësor, duhet të përballet me drejtësinë. Kush akuzohet pa prova, duhet të mbrohet nga padrejtësia. Vetëm një drejtësi që dallon fajtorin nga i pafajshmi mund ta mbrojë shtetin.

Nuk na mjafton ta shpallim dashurinë për kombin në ditë përkujtimore, ndërsa heshtim kur dobësohen institucionet e tij. Të kërkojmë llogari nga çdo qeveri. Të mbrojmë qytetarin, të vërtetën dhe sigurinë. Tirana, Prishtina dhe Shkupi le të bëhen tri qendra të së njëjtës punë; diaspora le të jetë pjesëmarrëse në të.

Për media
Luan – Asllan Dibrani, zëdhënës i Federatës së Arbërisë

Kuvendi nuk është foltore islamike, zotërinj qeveritar

Drini.us
-
1
Kuvendi nuk është foltore islamike, zotërinj qeveritar

Nga Rrezart Kalaja

  • Albin Kurti dhe partitë duhet të përgjigjen për kufirin mes besimit dhe pushtetit

Karikatura që shoqëron këtë shkrim është satirë politike. Ajo paraqet një Kuvend ku debati për fenë zë qendrën, ndërsa dosjet e arsimit, shkencës, ekonomisë dhe problemeve të përditshme të qytetarëve mbeten mënjanë.

Thumbimi është i qartë: qytetarët nuk i zgjedhin deputetët për ta kthyer Kuvendin në garë për autoritet fetar. I zgjedhin për të bërë ligje, për të mbikëqyrur pushtetin dhe për t’u dhënë përgjigje problemeve të vendit.

Kosova është shtet laik dhe neutral në çështjet e besimit. Ky parim nuk është kundër fesë. Përkundrazi, ai duhet të garantojë që myslimani, katoliku, ortodoksi, besimtari i çdo bashkësie tjetër dhe qytetari pa përkatësi fetare të trajtohen njësoj nga shteti.

Secili ka të drejtë ta jetojë besimin e vet. Por bindja fetare personale nuk mund të shndërrohet vetvetiu në argument shtetëror ose juridik për të gjithë qytetarët.

Prandaj kritika ime ndaj islamizmit politik drejtohet aty ku feja kërkohet të përdoret si instrument i pushtetit ose i legjislacionit. Kjo nuk do të thotë se një besimtar, një hoxhë apo një grua me shami nuk duhet të marrë pjesë në politikë. Ata kanë të njëjtat të drejta politike si çdo qytetar tjetër.

Por, kur hyjnë në Kuvend, duhet të përgjigjen si ligjvënës: me ligj, argument, program dhe përgjegjësi publike.

Kryeministër Kurti, cili është standardi?

Pyetja për Albin Kurtin dhe për çdo drejtues partie është e thjeshtë: çfarë standardi kërkohet nga njerëzit që përfaqësojnë shumicën parlamentare ose që bashkëpunojnë me të?

A kërkohet përgatitje për arsimin, ekonominë, shëndetësinë, shkencën dhe zhvillimin? A kërkohet përgjegjësi për deklaratat publike? Apo debatet simbolike dhe fetare po marrin më shumë hapësirë sesa problemet konkrete të qytetarëve?

Një kryeministër nuk është autor i çdo deklarate të një deputeti. Por qeveria dhe partitë kanë përgjegjësi politike për standardin që mbrojnë.

Kur feja, arsimi dhe identiteti bëhen objekt përplasjesh publike, institucionet duhet të sqarojnë qartë se si mbrohen njëkohësisht liria e besimit, e drejta për arsimim dhe neutraliteti i shtetit.

Historia nuk shkruhet nga foltorja

Nëse Osman Musliu ose cilido deputet tjetër bën pohime për historinë e shqiptarëve, serbëve, Skënderbeun ose periudha të tjera historike, duhet të mbështetet në dokumente dhe burime.

Mandati politik nuk është dokument arkivor dhe autoriteti fetar nuk e zëvendëson punën e historianit.

Karikatura përdor ekzagjerimin, ironinë dhe fjalën e sajuar si mjete të satirës. Prandaj fjalitë e vendosura në gojën e personazheve të saj nuk duhet të lexohen si citime të verifikuara.

Kërkesa ime është tjetër: kush flet për historinë në hapësirën publike duhet të dallojë faktin nga interpretimi.

Deputeti gjykohet nga vota dhe argumenti

Duda Balje, Eman Rrahmani dhe Labinotë Demi-Murtezi janë përfshirë në debate publike ku janë ndërthurur feja, arsimi, veshja dhe politika.

Debati për shaminë në shkolla, për shembull, nuk zgjidhet me dy ekstreme: as duke e paraqitur çdo kundërshtim si sulm ndaj fesë, as duke e përjashtuar automatikisht vajzën që zgjedh ta mbajë atë.

Pyetjet serioze janë: si garantohet zgjedhja e lirë e nxënëses? Si parandalohet presioni ndaj saj, qoftë për ta mbajtur apo për ta hequr shaminë? Si ruhet karakteri neutral i shkollës publike?

Shamia e një deputeteje nuk është në vetvete problem politik.

Problemi politik fillon te ligji që propozohet, vota që jepet, argumenti që përdoret dhe pasoja që krijohet për qytetarët.

Edhe Visar Korenica, si figurë që ka marrë pjesë në jetën parlamentare dhe në debate të këtij karakteri, mund të kritikohet për qëndrimet e tij politike. Por kritika duhet të lidhet me deklarata, iniciativa dhe veprime konkrete, jo me hamendësime për ekzistencën e një plani të përbashkët pa prova.

Institucionet dhe drejtuesit fetarë duhet të pranojnë debatin publik

Bashkësia Islame e Kosovës ka ndikim të rëndësishëm te një pjesë e madhe e qytetarëve. Pikërisht për këtë arsye është legjitime që asaj dhe drejtuesit të saj, Naim Tërnava, t’u kërkohet qartësi për kufirin mes përfaqësimit fetar dhe vendimmarrjes së institucioneve laike.

Liria fetare nuk përjashton kritikën publike.

Shefqet Krasniqi, Irfan Salihu, Mazllum Mazllumi , Kim Mehmeti dhe Fatmir Latifaj, si figura të lidhura me ligjërimin fetar publik, kanë të drejtë të shprehin pikëpamjet e tyre. Por kur këto pikëpamje prekin ligjin, shkollën, pozitën e gruas, identitetin ose funksionimin e shtetit, ato bëhen pjesë e debatit publik dhe mund të kundërshtohen.

Kushti është që kritika të mbështetet në deklarata të verifikuara dhe jo në thashetheme ose citime të shkëputura.

Milazim Krasniqi – ndikimi i fjalës akademike

Në këtë debat duhet dalluar qartë edhe roli i Milazim Krasniqit.

Ai nuk duhet futur në kategorinë e deputetëve apo të imamëve. Ai është profesor dhe publicist, një zë akademik i përfshirë prej vitesh në diskutime për fenë, identitetin, kulturën dhe shoqërinë.

Për kritikët e tij, disa prej ndërhyrjeve të tij publike mund të shihen si pjesë e nxitjes intelektuale të një diskursi ku feja fiton peshë më të madhe në çështjet e identitetit dhe të jetës publike. Ky është një vlerësim që duhet lidhur me shkrimet dhe deklaratat konkrete të tij, jo të paraqitet si fakt i vetëkuptueshëm.

Pikërisht sepse vjen nga bota akademike, prej një profesori kërkohet edhe më shumë: argument, burim, dallim mes bindjes personale dhe analizës shkencore.

Secili sipas rolit të vet

Avdullah Klinaku duhet gjykuar sipas qëndrimeve dhe veprimtarisë së tij politike e publike.

Asdren Bytyqi, si jurist dhe pjesëmarrës në debate publike, duhet vlerësuar për argumentet juridike që paraqet, jo të vendoset në një kategori fetare që nuk i përket.

Kjo është thelbësore: vetëm renditja e shumë emrave nuk provon ekzistencën e një organizimi të përbashkët apo të një plani të koordinuar.

Nëse dikush pretendon se ekziston një projekt i organizuar për ndryshimin e identitetit kombëtar ose të rendit laik të shtetit, atëherë duhen dokumente, deklarata, organizim i provueshëm dhe fakte.

Pa to kemi interpretim politik, jo provë.

Ku janë arsimi, shkenca dhe ekonomia?

Kjo është pyetja që karikatura kërkon të bëjë më fort se çdo tjetër.

Ku janë dosjet e arsimit?

Ku është shkenca?

Ku janë vendet e punës?

Ku është ekonomia?

Ku është shëndetësia?

Ku janë projektet që e bëjnë një të ri të mos largohet nga Kosova?

Këtu duhet të përqendrohet pjesa kryesore e punës parlamentare.

Kur debati publik mbushet vazhdimisht me përplasje simbolike, qytetari ka të drejtë të pyesë: kush po merret me problemet që ndikojnë drejtpërdrejt në jetën time?

Edhe emancipimi i gruas shqiptare nuk mund të reduktohet te një copë pëlhure.

Ai lidhet me arsimimin, sigurinë, pavarësinë ekonomike, zgjedhjen pa detyrim, mundësitë e barabarta dhe dinjitetin njerëzor.

Vajza që mban shami dhe vajza që nuk mban shami duhet të gëzojnë të njëjtat të drejta dhe asnjëra të mos përdoret si dekor ideologjik i një pale politike apo fetare.

Partitë mbajnë përgjegjësi për cilësinë e përfaqësimit

Partitë duhet të përgjigjen për njerëzit që propozojnë për Kuvend.

Nuk është serioze t’i quash deputetët “analfabetë” pa njohur arsimin dhe formimin e secilit. Por është krejt legjitime t’u kërkosh të jenë në gjendje të lexojnë e shpjegojnë një ligj, të dëgjojnë ekspertët, të argumentojnë një amendament dhe t’i përgjigjen qytetarit pa slogane.

Emri publik, titulli fetar, titulli akademik apo mandati politik nuk e vendosin askënd mbi kritikën.

Kush kërkon të ndikojë ligjin, shkollën, kulturën ose kuptimin e identitetit kombëtar duhet të jetë i gatshëm t’i përgjigjet debatit me fakte dhe argumente.

Kosova nuk është pronë e një feje, e një partie apo e një grupi.

Ajo është republikë e qytetarëve të saj, me bindje të ndryshme dhe me të njëjtën Kushtetutë.

Kryeministër Kurti, qeveria duhet ta bëjë të qartë kufirin mes shtetit dhe fesë. Deputetë, sillni ligje dhe argumente. Historinë mbështeteni në burime. Drejtues fetarë dhe figura publike, pranoni se fjala që hyn në hapësirën publike hyn edhe në hapësirën e kritikës.

Kuvendi është vendi i ligjit.

Nuk është foltore fetare.

27 shtator 2026 Uashington

Fabrika Izrelite e dronëve në Serbi, çfarë dijmë e nuk dijmë ne

Drini.us
-
0
Fabrika Izrelite e dronëve në Serbi, çfarë dijmë e nuk dijmë ne
Lirim Gashi, Prishtinë
____
FABRIKA IZRAELITE E DRONËVE NË SERBI
ÇFARË DIMË, ÇFARË NUK DIMË DHE CILAT HAPA DUHET T’I NDËRMARRË URGJENTISHT QEVERIA
____
Ballkani ka një talent të rrallë: kur dikush ndërton të ardhmen, ne mblidhemi për të diskutuar të kaluarën.
Dhe, siç ndodh zakonisht, diskutojmë me aq pasion për atë që ka ndodhur para tridhjetë vjetësh, saqë harrojmë të pyesim se çfarë po ndërtohet pikërisht tani.
Ndërkohë, Serbia po investon në teknologji ushtarake.
Më 17 shtator 2026, në Beograd u inaugurua një fabrikë për montimin e dronëve ushtarakë të zhvilluar nga kompania izraelite e industrisë së mbrojtjes, Elbit Systems. Partneri serb në këtë projekt është Jugoimport-SDPR.
Sipas të dhënave të bëra publike, fabrika fillimisht do të ketë rreth 100 punonjës. Inaugurimi u zhvillua në kushte konfidencialiteti dhe pa praninë e zakonshme të gazetarëve.
Presidenti serb Aleksandar Vučić deklaroi se janë planifikuar edhe të paktën tri fabrika të tjera të ngjashme.
Dhe këtu fillon historia.
Jo historia e panikut.
Historia e pyetjeve.
Sepse kur në një rajon, ku të gjithë betohen se duan paqe, fillojnë të shfaqen kapacitete të reja ushtarake, pyetja e parë nuk duhet të jetë:
“Kush ka faj?”
Por:
“Çfarë po ndryshon?”
NJË DRON NUK ËSHTË APOKALIPS
Le të fillojmë me një gjë të thjeshtë.
Jo çdo dron është armë sulmuese.
Dhe jo çdo fabrikë dronësh është fabrikë lufte.
Elbit Systems është një kompani izraelite e industrisë së mbrojtjes dhe bashkëpunimi me Serbinë krijon një lidhje me kapacitete të avancuara industriale dhe teknologjike.
Sisteme si LANIUS mund të përdoren për zbulim në zona urbane dhe, në varësi të konfigurimit, mund të armatosen.
FireFox është projektuar për misione sulmuese njëdrejtimëshe dhe mund të kontrollohet përmes një lidhjeje me fibër optike.
Familja MAGNI përfshin kryesisht sisteme për zbulim dhe vëzhgim.
Pra, nuk kemi të bëjmë me një ushtri të vogël robotësh që po pret vetëm urdhrin për të marshuar drejt kufirit.
Të paktën jo sipas asaj që dihet publikisht.
Por pikërisht këtu fillon problemi i vërtetë i analizës.
Sepse pyetja nuk është:
“Sa i frikshëm është një dron?”
Pyetja është:
“Çfarë mund të bëhet me një industri që prodhon dronë?”
1,64 MILIARDË DOLLARËT DHE MAGJIA E SHIFRAVE
Në diskutimin publik qarkullon shpesh shifra prej rreth 1,64 miliardë dollarësh në lidhje me bashkëpunimin Serbi–Elbit.
Shifra tingëllon madhështore.
Por shifrat, si politikanët, duhet të pyeten se çfarë kanë dashur të thonë.
1,64 miliardë dollarë nuk do të thotë automatikisht se kaq kushton fabrika.
Kjo shumë lidhet me marrëveshje dhe projekte të ndryshme të industrisë së mbrojtjes, të shtrira në një periudhë më të gjatë.
Prandaj duhet të dallojmë:
investimin, vlerën e kontratave, kapacitetin prodhues dhe eksportin e mundshëm.
Janë katër gjëra të ndryshme.
Kur i bashkon në një shifër të vetme, krijon një titull.
Kur i ndan, fillon analiza.
PYETJA QË DUHET TË NA INTERESOJË
Një dron i vetëm nuk e ndryshon ekuilibrin ushtarak të Ballkanit.
Një fabrikë e vetme, ndoshta as ajo.
Por një industri mund ta ndryshojë.
Sepse ekziston një dallim i madh ndërmjet një shteti që blen një sistem dhe një shteti që fillon të ndërtojë kapacitetin për ta prodhuar, mirëmbajtur, përshtatur, zhvilluar dhe, potencialisht, eksportuar atë.
Arma është produkt.
Industria është kapacitet.
Dhe kapaciteti ka një zakon të bezdisshëm: nuk zhduket pasi mbaron lajmi i mbrëmjes.
Ai rritet.
Mësohet.
Përsoset.
Dhe prodhon përsëri.
Prandaj pyetja strategjike për Kosovën nuk është:
“Sa dronë ka Serbia sot?”
Por:
“Çfarë kapacitetesh mund të ketë Serbia pas pesë apo dhjetë vjetësh?”
Kjo nuk është parashikim lufte.
Nuk është as profeci.
Është thjesht mënyra më e lirë për të mos u befasuar nga e ardhmja.
KOSOVA DHE ARTI I VËZHGIMIT
Kosova nuk ka nevojë të shpallë gjendje alarmi sa herë që në rajon hapet një fabrikë.
Por as nuk duhet të presë që alarmi të bjerë për të filluar të mendojë.
Pyetja nuk duhet të jetë:
“Kur do ta sulmojë Serbia Kosovën?”
Sepse askush nuk mund ta dijë këtë.
Pyetja më serioze është:
“Çfarë kapacitetesh ushtarake dhe teknologjike po krijohen në rajon dhe si duhet të përgatitet Kosova për to?”
Këtu fillon politika e sigurisë.
Dhe ajo, për fat të keq, nuk funksionon si Facebook-u.
Nuk mjafton të reagosh pasi të shfaqet fotografia.
Duhet ta shohësh fotografinë para se të bëhet lajm.
Kosovës i duhet një pamje e qartë e situatës: kapacitetet prodhuese, sistemet e dronëve, rrezja e veprimit, sensorët, komunikimi, mundësitë e modernizimit dhe eksportit.
Duhet të forcohet mbrojtja kundër dronëve.
Duhet të mbrohen aeroportet, infrastruktura energjetike, sistemet e komunikimit, furnizimi me ujë dhe infrastruktura tjetër kritike.
Dhe duhet të forcohet shkëmbimi i informacionit me KFOR-in, Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar dhe partnerët evropianë.
Sepse në shekullin XXI, mbrojtja nuk fillon domosdoshmërisht me një ushtar në kufi.
Shpesh fillon me një radar që sheh diçka përpara se të tjerët ta shohin.
GJASHTË GJËRA QË DUHET TË BËHEN
1. TË DIHET ÇFARË PO NDODH
Kosova duhet të ndërtojë një pamje të qartë dhe të përditësuar të kapaciteteve ushtarake dhe teknologjike që po zhvillohen në rajon.
Sepse ajo që nuk matet, nuk analizohet.
Dhe ajo që nuk analizohet, zakonisht kuptohet tepër vonë.
2. TË FLITET ME RAJONIN
Shqipëria, Kroacia, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Bosnjë-Hercegovina kanë arsye të interesohen për zhvillimet teknologjike ushtarake në rajon.
Jo për të krijuar një klub të ri armatimesh.
Por për të krijuar një bazë të përbashkët informacioni dhe mekanizma për shkëmbimin e informacionit mbi rreziqet dhe teknologjitë e reja.
3. TË BASHKËPUNOHET ME SHBA-NË DHE MBRETËRINË E BASHKUAR
Dronët kërkojnë radarë.
Radarët kërkojnë zbulim.
Zbulimi kërkon teknologji.
Teknologjia kërkon partneritet.
Prandaj, Kosova duhet të forcojë koordinimin strategjik me Shtetet e Bashkuara dhe Mbretërinë e Bashkuar në fushat ku këto vende mund të ofrojnë ekspertizë, teknologji dhe mbështetje institucionale: mbrojtjen kundër dronëve, radarët, luftën elektronike, sigurinë kibernetike, inteligjencën dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike.
Ky bashkëpunim nuk duhet të kufizohet vetëm në deklarata politike.
Duhet të shndërrohet në koordinim praktik: vlerësime të përbashkëta të rrezikut, shkëmbim informacioni, trajnime, ngritje kapacitetesh dhe koordinim me mekanizmat ekzistues të sigurisë.
Në një rajon ku teknologjia ushtarake po zhvillohet me shpejtësi, partneriteti nuk duhet të jetë vetëm një fotografi ceremoniale.
Duhet të jetë një sistem që funksionon edhe kur kamerat janë fikur.
4. TË FLITET EDHE ME IZRAELIN
Kosova mund të kërkojë transparencë për shtrirjen dhe qëllimin e bashkëpunimit industrial me Serbinë dhe t’i paraqesë shqetësimet e veta në mënyrë diplomatike.
Kjo nuk është akuzë.
Nuk është armiqësi.
Është diplomaci.
5. TË FORCOHET MBROJTJA, JO PANIKU
Kosova duhet të investojë në aftësinë për të zbuluar, identifikuar dhe neutralizuar kërcënimet nga sistemet pa pilot.
Por duhet ta bëjë këtë si pjesë të mbrojtjes.
Jo si pjesë të një gare të re armatimesh.
Sepse Ballkani tashmë ka mjaft armë.
Ajo që i mungon është një sasi e mjaftueshme arsyeje.
6. TË FLITET NË FORUMET KU MERREN VENDIMET
Çështja duhet të trajtohet në forumet evropiane dhe euro-atlantike të sigurisë.
Jo për të prodhuar një tjetër deklaratë dramatike.
Por për të rritur transparencën, shkëmbimin e informacionit dhe parandalimin e keqllogaritjeve strategjike.
KFOR-i mbetet një faktor qendror i sigurisë ndërkombëtare.
Kosova, ndërkohë, duhet të zhvillojë kapacitetet e veta që bashkëpunimi me partnerët të mos jetë vetëm politik, por edhe praktik.
BALLKANI NUK KA NEVOJË PËR NJË GARË TË RE ARMATIMESH
Këtu duhet pasur kujdes.
Sepse ekziston një mënyrë shumë e thjeshtë për ta kthyer sigurinë në pasiguri:
“Nëse ai armatoset, armatosemi edhe ne.”
Pastaj tjetri thotë të njëjtën gjë.
Dhe, pas pak vitesh, të gjithë janë më të armatosur dhe askush nuk është domosdoshmërisht më i qetë.
Kosova nuk ka nevojë për një garë të re armatimesh.
Ka nevojë për informacion, teknologji mbrojtëse, diplomaci, aleanca dhe aftësi për të parë më larg se titulli i ditës.
Sepse siguria nuk është vetëm të kesh armë.
Është të dish çfarë po ndodh.
Të kuptosh çfarë mund të ndodhë.
Dhe të jesh i përgatitur para se të detyrohesh të improvizosh.
MOS E PRIT ZILEN E ALARMIT
Mbi të gjitha, Kosova nuk duhet të presë derisa ndryshimet strategjike të shndërrohen në fakte të kryera.
Historia e këtij rajoni ka një zakon të keq: shenjat zakonisht shfaqen më herët se katastrofat.
Problemi është se njerëzit i kuptojnë shenjat shpesh vetëm pasi katastrofa ka ndodhur.
Luftërat zakonisht nuk fillojnë ditën kur dëgjohen të shtënat e para.
Shpesh fillojnë shumë më herët — atëherë kur dikush i sheh shenjat, ndërsa institucionet vendosin se kanë ende kohë.
Kosova nuk ka nevojë të bërtasë.
Nuk ka nevojë të frikësojë askënd.
Por as nuk ka luksin të flejë.
Sepse, ndërsa ne diskutojmë se kush tha çfarë dje, dikush tjetër mund të jetë duke ndërtuar atë që do të përcaktojë se çfarë mund të bëjë nesër.
Dhe këtu ndoshta qëndron ironia më e madhe e Ballkanit:
Ne kemi kaluar dekada duke u përgatitur për luftërat e së kaluarës, ndërsa rrezikojmë të hyjmë të papërgatitur në teknologjitë e së ardhmes.
Prandaj, detyra nuk është të parashikojmë luftën.
Detyra është të mos lejojmë që mungesa e parashikimit të na gjejë të papërgatitur.
Sepse, kur zhurma e politikës shuhet, kur studiot televizive fiken dhe kur komentuesit kthehen në shtëpi, mbetet vetëm një pyetje:
A e pamë kohën kur duhej të shihnim?
Nëse përgjigjja është po, kemi bërë punën tonë.
Nëse është jo, atëherë edhe historia, me humorin e saj të zi, do të na dërgojë faturën.
Dhe historia, siç dihet, nuk pranon pagesë me këste.
Vepro urgjentisht i dashur Albin Kurti.
____

Identiteti si pjesë e vlerave tona kombëtare, libër i ri i Nail Dragës nga Ulqini

Drini.us
-
0
Identiteti si pjesë e vlerave tona kombëtare, libër i ri i Nail Dragës nga Ulqini

Nga: Xheladin Zeneli

  • Nail Draga, Identiteti pa mbrojtje institucionale, Fiorentia, Shkodër, 2025

Ka libra që lexohen për informacion, ka të tjerë që lexohen për arsye të tjera. Por ka edhe libra që, përtej faqeve të tyre, synojnë të hapin një debat shoqëror. “Identiteti pa mbrojtje institucionale” i Prof. Dr. Nail Dragës i përket kësaj kategorie.

  1. Draga është studiues i çështjeve etnogjeografike, demografike dhe kulturore të shqiptarëve në Mal të Zi, ndërsa veprimtaria e tij lidhet prej dekadash me analizën e pozitës së shqiptarëve dhe zhvillimeve shoqërore në këtë hapësirë

Si intelektual i formuar në kryqëzimin mes shkencës dhe angazhimit publik, ai prej vitesh është një nga zërat më konsekuentë të mendimit kritik shqiptar në Ulqin dhe në Mal të Zi. Në veprat e tij të mëparshme – nga “Kultura dhe shoqëria civile” te “Etnia dhe Hapësira” dhe “Debati i munguar” – ai ka ndërtuar gradualisht një projekt mendor: emancipimin e shqiptarit nga roli i objektit të politikës në subjekt të saj. Ky libër është vazhdimësi e natyrshëme i atij projekti.

Shqetësime të dokumentuara

Libri i tij i fundit “Identiteti pa mbrojtje institucionale”nuk është një libër nostalgjik për identitetin. Është një libër i lindur nga një shqetësim i thellë, i dokumentuar dhe i përjetuar: çfarë ndodh me një komb kur i ka simbolet, por nuk i ka institucionet? Çfarë ndodh me shqiptarët në Mal të Zi, dhe më gjerë, kur identiteti i tyre varet nga vullneti i mirë i qeverive, e jo nga garancia e ligjit dhe e institucioneve autonome?

Teza qendrore është e thjeshtë dhe për këtë arsye tronditëse: identiteti pa institucione është i pambrojtur. Gjuha që nuk mësohet në shkollë publike, historia që nuk përkujtohet nga shteti, viktima që nuk njihet nga ligji, prona që nuk mbrohet nga pushteti vendor – të gjitha janë forma të një asimilimi të ngadaltë, të heshtur, demokratik në dukje.

Autori nuk mjaftohet me denoncimin. Ai bën anatominë e mekanizmit. Na tregon si “Këshillat kombëtarë” shndërrohen në “dekor të qeverisë”. Si integrimi përdoret si alibi për asimilim. Dhe si “mentaliteti i të nënshtruarit” – ajo sëmundje e vjetër e elitave tona politike – bëhet aleati më i mirë i politikave shtetërore.

Integrim por me identitet

Por ky libër nuk është vetëm kritikë. Është edhe thirrje. Z.Draga beson te demokracia, por jo te demokracia fasadë. Ai beson te integrimi, por te një integrim që nuk kërkon heqjen dorë nga identiteti i vet. Përfaqësimi autentik, partitë e popujve pakicë si vlerë e pluralizmit, përballja me të shkuarën komuniste si obligim demokratik – janë propozime konkrete për një rend tjetër më të mirë shoqëror.

Dhe mund të flasësh për të drejtat e një popullsie autoktone, siç janë shqiptarët në Mal të Zi,por këto të drejta marrin kuptim të plotë vetëm kur shndërrohen në praktika dhe mekanizma institucionalë.

Lexuesi do të gjejë në këto faqe një stil të prerë publicistik, pa zbukurime të tepërta akademike, por me peshën e argumentit shkencor. Do të gjejë zemërim, po – por një zemërim të disiplinuar nga arsyeja. Do të gjejë, mbi të gjitha, një intelektual që nuk shkruan për karrierë, por për përgjegjësi.

Në një kohë kur debati publik shqiptar shpesh lodhet mes patetikës dhe cinizmit, ky libër na kthen te pyetja themelore: kush na mbron ne, kur ne nuk mbrojmë dot veten përmes institucioneve?

Përfundim 

“Identiteti pa mbrojtje institucionale” është një vepër që e vendos çështjen e identitetit shqiptar në Mal të Zi përballë një realiteti konkret: identiteti nuk është vetëm trashëgimi e së kaluarës, por edhe përgjegjësi për të ardhmen.

Forca e librit qëndron në përpjekjen për ta lidhur gjuhën me arsimin, arsimin me institucionet, institucionet me demokracinë, kulturën me debatin publik dhe identitetin me përgjegjësinë qytetare.

Nëse identiteti është kujtesa e një populli, atëherë institucionet janë mekanizmi përmes të cilit kjo kujtesë mund të transmetohet te brezat e ardhshëm.

Dhe pikërisht në këtë pikë, “Identiteti pa mbrojtje institucionale” e tejkalon kufirin e një libri dhe shndërrohet në një dokument reflektimi mbi kohën, shoqërinë dhe përgjegjësinë ndaj së ardhmes.

Shtator 2026

Bashkëluftëtari i afërt i Zahir Pajaziti, Hasan Zeneli, kërkon komision hetimor qeveritar për t’i vërtetuar shipifjet e dikurshme të Kohës Ditore apo individëve të caktuar tash

Drini.us
-
0
Bashkëluftëtari i afërt i Zahir Pajaziti, Hasan Zeneli, kërkon komision hetimor qeveritar për t’i vërtetuar shipifjet e dikurshme të Kohës Ditore apo individëve të caktuar tash
Gj-B. Kabashi
_____
Hasan Zeneli, që përpara luftës ka qenë njeri shumë i afërt i Zahit Pajazitit në ndjekjen dhe asgjësimin e kriminelëve serbë në Prishtinë dhe mbarë Kosovën, kërkon nga Qeveria e Republikës së Kosovës që ta formoj një Komision Hetimor, në lidhje me shpifjet në një shkrim të Kohës Ditore dikur dhe të individëve të caktuar tash që po përhapin shpifje për gjoja sjelljen e tij përulëse dhe akuzuese ndaj Zahir Pajazitit dhe të tjerëve.
Hasa Zenelin, që e kam njohur prej paraluftës, ma bëri këtë kërkesë që Qeveria e vendit, përmes komisionit të tillë shtetëror, t’i sqaroj dhe shmang shpifjet dhe akuzat e pabaza.
Ta bësh një kërkesë të tillë publike dhe t’u drejtohesh institucioneve të larta të shtetit të Kosovës që ta formojnë një Komision Hetimor lidhur me shkrimin shpifës të Kohës Ditore dikur, është jo vetëm zotësi por edhe sjellje e dinjitetshme që vërteton se Hasan Zeneli, i cili si karakter i fortë nuk do të lejoj që askush t’ia poshtëroi mundin dhe as sakrificën e dhënë në kohërat më të vështira.
Ai përkujtoi se pas 6 ditë torturash të pandërprera gjat arrestimit të tij, e kishin dërguar tek gjyqtarja serbe Danica Marinkoviq. Une asaj i thash se ajo nuk do ta shijon jetën gjatë dhe brenda minutës ajo u shokua dhe ju dha ndihma mjekësore, ndërsa gjykimi vazhdoi dy ditë më vonë.
Me mua prezent në gjykatore ishin 5 gardianë si dhe mbikqyrësi i Burgut të Qarkut në Prishtinë. Ajo çka pati shkruar Koha Ditore, nuk qëndron dhe thjeshtë më ka dëmtuar, thekson Hasan Zeneli .
Unë dua që pas formimit të këtij komisioni të më ftojnë apo t’i gjejnë vet emrat e mbikqyrësit dhe gardianëve, në mënyrë që ata ta flasin për realitetin e atëhershëm se çka i kisha thënë gjyqatares serbe Danica Marinkoviq.
Unë betohem para njeriut e para zotit, se nuk i kam folur ato fjalë, siç mi mvesh gazetarja e Kohës Ditore.
Kjo nuk ka ndodhur që nga goja ime t’i merr gazeta Koha Ditore këto fjalë kaq poshtruese.
Prej kujt i mori, atëhere…?
Kjo duhet vërtetuar…!
Besoi shumë se nuk i ka marrë as nga Gardianët e Burgut të Prishtinës, që ishin në shoqërim me mua në sallë, nuk e kanë ndëgjuar asnjë fjalë të tillë prej meje.
Përndryshe, le t’i kërkojnë gardianët dhe të flasin ata vet se a kanë ndëgjuar nga goja ime diçka të tillë.
Edhe në seancën përfundimtare kjo nuk ka dalë nga goja ime.
Me respekt: Hasan Zeneli, Fushë Kosovë – Prishtinë

Duam shkollë shqipe, jo xhami për të na shndërruar në personalitete me identitet religjioz

Drini.us
-
0
Duam shkollë shqipe, jo xhami për të na shndërruar në personalitete me identitet religjioz
Sak Muji, Zvicër
____
SHKOLLA SHQIPE PËR FËMIJËT TANË
____
Shqip në shkollë; në xhami, kishë, teqe apo kudo tjetër, secili le të besojë si të dojë.
Gjuha na bashkon, besimi është zgjedhje personale.
Shqiptarë para së gjithash — me të drejtën për të besuar
Historia jonë bart dëbime, dhunë, burgosje dhe përpjekje për të ndryshuar përbërjen e trojeve shqiptare.
Garašanin më 1844 shprehu synime territoriale;
– Čubrilovići më 1937 propozoi shprehimisht dëbimin e shqiptarëve nga Kosova;
– Andrići më 1939 parashikoi ndarjen e Shqipërisë dhe lehtësimin e asimilimit e të dëbimit të shqiptarëve të Kosovës.
Në luftërat e shpërbërjes së Jugosllavisë, njerëz nga Sllovenia, Kroacia, Bosnja e Kosova përjetuan vrasje, dëbime e burgosje.
Në Kosovë, rreth 800 mijë shqiptarë ikën ose u dëbuan më 1999; zyrtarë të lartë u dënuan për krime kundër njerëzimit.
Unë e di çfarë do të thotë të të kërkohet të heshtësh për atë që je.
Nga viti 1981 deri më 1990 kalova, siç e dëshmoj unë, dhjetë vjet burg dhe shtatë vjet e gjysmë izolim total.
Më mbyllën në terrin e qelisë, por nuk ma shuan dot gjuhën dhe kujtesën.
Sot ju shkruaj nga Paradiso.
Koha ka kaluar, por plagët dhe pasojat nuk zhduken me urdhër.
Prandaj më dhemb kur shqiptari përkufizohet vetëm si mysliman, katolik, ortodoks apo bektashi — sikur feja ta fshinte gjuhën, historinë dhe kombin.
Shqiptari mund të besojë si të dëshirojë.
Nuk ka pse ta harrojë Zotin për të qenë shqiptar; as nuk duhet t’ia mohojë besimin tjetrit për të mbrojtur kombin.
Na duhen shkolla shqipe, libra, mësues dhe kurse për fëmijët tanë, sidomos në mërgatë.
Xhamia, kisha e teqeja nuk e zëvendësojnë shkollën shqipe, por as nuk janë vetvetiu armiq të saj.
Fëmijët tanë duhet ta mësojnë gjuhën e tyre dhe të rriten me lirinë për të zgjedhur besimin e vet.
Nëse duam t’u përgjigjemi planeve të dëbimit e asimilimit, le ta bëjmë me dije, gjuhë dhe bashkim.
Shqipja është shtëpi e përbashkët për shqiptarët e të gjitha
Shkolla shqipe për fëmijët tanë.
Edhe një herë e përgjithmonë: Duam shkollë shqipe, jo xhami për të na shndërruar në personalitete me identitet religjioz, qysh kanë dashur gjithnjë në histori armiqët tanë.
Nga Sak Muji,
i përndjekur politik dhe ish i burgosur politik i regjimit serb; dëshmitar i pasojave të politikave që nisën me Garašanin, Čubrilovićin e Andrićin dhe vazhduan nën Miloševićin.

Kur llumi mbulon natyrën, shoqërinë dhe shtetin

Drini.us
-
0
Kur llumi mbulon natyrën, shoqërinë dhe shtetin
Lirim Gashi, Prishtinë
_____
Ne shqiptarët kemi një marrëdhënie të çuditshme me llumin.
Nuk e klasifikojmë. E përziejmë.
Mbetjet organike i përziejmë me ato joorganike, plastikën me qelqin, qelqin me mbeturinat e ndërtimit — dhe pastaj gjithçka përfundon në ndonjë lumë, përrua, kanal apo në ndonjë cep të ndjeshëm të natyrës.
Por, me kalimin e kohës, zbuluam një sistem edhe më të avancuar:
ta bëjmë llumin sistem shoqëror.
Kështu, llumi që dikur grumbullohej në fund të lumenjve filloi të ngjitej mbi sipërfaqen e shoqërisë.
U fut në politikë.
Në institucione.
Në media.
Në arsim.
Në kulturë.
Në shkencë.
Në religjion.
Në ekonomi.
Në diplomaci.
Në shëndetësi.
Në organet e sigurisë.
Në histori.
Dhe, më në fund, filloi të na shpjegonte se si duhej të jetonim.
Një mëngjes, një copë veçanërisht ambicioze llumi e pyeti lumin:
— O lum, pse duhet të qëndrojmë gjithmonë në fund të pellgjeve, përrenjve, kënetave, liqeneve dhe lumenjve?
— Sepse jeni llum, — iu përgjigj lumi.
— Ky është diskriminim!
Po atë mbrëmje u mblodh Kongresi i Përgjithshëm i Llumit.
Kryetari u ngrit:
— O lluma të llumit, është koha ta marrim pushtetin.
— Përmes zgjedhjeve?
— Nëse na leverdis.
— Përmes koalicioneve?
— Nëse na duhen.
— Po nëse nuk i marrim votat?
Kryetari buzëqeshi:
— I numërojmë përsëri.
— Po nëse prapë nuk dalin?
— Bëjmë pazare.
— Për çfarë?
— Për poste.
— Cilat poste?
— Për të gjitha postet që kanë çelësa te dyerve të buxhetit, thesarit, prokurorisë, drejtësisë dhe sigurisë së shtetit.
— Po nëse nuk na i japin?
Kryetari ngriti vetullën:
— E quajmë krizë institucionale.
Propozimi u miratua njëzëri.
Kështu filloi grushti i shtetit më paqësor në historinë e njerëzimit.
Llumi nuk e pushtoi shtetin me tanke.
E pushtoi me përhapje.
Një grimë në një institucion.
Një tjetër në një parti.
Një tjetër në një bord.
Një tjetër në një tender.
Një tjetër në një televizion.
Një tjetër në një universitet.
Dhe, para se shoqëria ta kuptonte, llumi nuk ishte më në fund të sistemit.
Sistemi ishte mbuluar nga llumi.
Pastaj erdhën kalkulatorët politikë.
Disa nuk llogarisnin më çfarë është e drejtë.
Llogarisnin sa vota duhen për një post, sa deputetë duhen për një marrëveshje, sa miq duhen për një bord dhe sa fjalë patriotike duhen për ta mbuluar një interes personal.
Dje:
— Historia jonë është e shenjtë!
Sot:
— Historia jonë është fleksibile.
Nesër:
— Historia varet nga rrethanat.
Dhe kur dikush ua kujton deklaratat e vjetra:
— Ku e gjetët këtë?
— Në internet.
— Atëherë nuk mund të jetë e vërtetë.
Fatkeqësisht, interneti nuk harron.
Ai e ruan çdo “kurrë më”, çdo “përgjithmonë”, çdo premtim dhe çdo betim.
Kështu u shpik e vërteta fleksibile:
Nëse realiteti nuk përputhet me interesin tënd, ndryshoje interpretimin e realitetit.
Pastaj Kryellumi bëri thirrje për unitet.
— Duhet të bashkohemi!
— Rreth cilave vlera? — pyeti dikush.
— Rreth interesit kombëtar.
— Cili është interesi kombëtar?
Kryellumi mendoi pak.
— Ajo që na leverdis neve, kur e themi mjaftueshëm me zë të lartë.
Dhe kështu lakmia u quajt patriotizëm, pazari kompromis, oportunizmi pragmatizëm dhe përgjegjësia viktimizim.
Nëse dikush kërkonte llogari, përgjigjja ishte:
— Mos e përçaj shoqërinë!
Nëse dikush pyeste për tenderët:
— Po e sulmon shtetin!
Nëse dikush kërkonte meritokraci:
— Po i sulmon institucionet!
Nëse dikush ua kujtonte premtimet e djeshme:
— Po na krijon krizë!
Dhe nëse dikush pyeste se ku përfunduan paratë:
— Mos u merr me të kaluarën. Shiko të ardhmen!
Kështu u themelua Republika e Vetvetes.
Flamuri ishte kafe.
Himni tingëllonte si një kanal i bllokuar.
Motoja:
“Të bashkuar rreth interesit tonë të përbashkët!”
Një fëmijë pyeti:
— Po drejtësia?
— E kemi harruar.
— Po morali?
— Nuk ishte në kalkulator.
— Po njerëzimi?
Presidenti i Llumit mendoi gjatë.
— Nuk është parashikuar në buxhet.
— Po pse nuk pastroheni?
Presidenti u tmerrua.
— Kush e ka dërguar këtë fëmijë?
— Askush.
— Atëherë është edhe më i rrezikshëm.
Fëmija u dërgua para një komisioni hetimor.
Komisioni punoi shtatë vjet dhe nxori një raport prej 1.842 faqesh.
Përfundimi:
“Pastërtia është një proces kompleks.”
Kryellumi festoi.
Pastaj ra shi.
Uji u ngrit.
Lumi filloi të rrjedhë.
Dhe llumi u trazua.
Për herë të parë, llumi e ndjeu erën e vet të padurueshme.
— Çfarë ere e tmerrshme!
Lumi qeshi:
— Mirë se erdhe në realitet.
Atëherë llumi kuptoi diçka të thjeshtë:
Mund t’i pushtosh institucionet.
Mund t’i pushtosh mediat.
Mund t’i manipulosh kujtimet.
Mund ta quash interesin personal “interes kombëtar”.
Por nuk mund ta urdhërosh lumin të mos rrjedhë.
Nuk mund ta detyrosh ajrin të mos mbajë erë të padurueshme.
Dhe nuk mund ta korruptosh kohën.
Kongresi i Llumit u mblodh për herë të fundit.
— Çfarë do të bëjmë tani? — pyeti një delegat.
Kryetari mendoi gjatë.
— Të shpallemi viktima.
Duartrokitje.
Ishte ideja e tyre më e suksesshme.
Dhe kështu përfundoi grushtshteti i Llumit.
Jo sepse Llumi u zhduk.
Por sepse, si gjithmonë, u përpoq t’ua faturonte të tjerëve erën që e kishte nxjerrë vetë.
Kjo është alkimia e tij:
ta shndërrojë llumin në moral, lakminë në patriotizëm, pazarin në parim dhe përgjegjësinë në viktimizim.
Vetëm një gjë nuk ka arritur ende:
ta shndërrojë llumin në ujë të pastër.
Por ndoshta edhe për këtë do të krijohet një komision.
Do të ketë kryetar.
Nënkryetar.
Zëdhënës.
Këshilltar.
Dhe, natyrisht, një kalkulator.
Pas shtatë vjetësh do të zbulojnë se fajin e kishte uji.
Sepse Llumi nuk ka pretenduar kurrë se është i kthjellët dhe i pastër.
Ai vetëm ka kërkuar që të gjithë të tjerët të bëhen po aq të pistë dhe të turbullt sa ai.
Dhe ky është sekreti i vërtetë i grushtit të tij të shtetit:
Llumi nuk e pushtoi shtetin duke u ngritur mbi shoqërinë.
E pushtoi duke e ulur shoqërinë nën nivelin e vet.
Karma nuk ka nevojë për polici.
As për prokuror.
As për komision hetimor.
Ajo vetëm e pret shiun e pastër me emrin Albin Kurti.
Sepse shiu Albin Kurti kurrë nuk negocion me llumin.

Baton, kush është kriminel i fjalës – ti apo unë?!

Drini.us
-
0
Baton, kush është kriminel i fjalës – ti apo unë?!

Prof. Dr. Enver Bytyçi, Tiranë

Me datën 24 shtator 2026 në studion e emisionit Opinion në Klan TV u orkestrua një shpifje me qëllim të përcaktuar, denigrimin e punës time si studiues, komentator dhe opinionist në mediet shqiptare, por edhe të huaja. Ishte një teatër plot shpifje me prirje denigrimin e punës dhe figurës time.

Protagonistë të kësaj skene ishin Baton Haxhiu, drejtuesi i emisionit, Blendi Fevziu dhe gjithë i opinionit. Spektatorë të lumtur qenë Shkullaku, Rexhaj dhe të tjerë pjesmarrës në emision.

Regjia kishte ngarkuar Fevziun që ta nxiste rrëfimin trillues të Batonit, kur i bëri atij pyetjen nëse djali i tij paguhej nga SHISH apo jo. Megjithëse kjo pyetje nuk kishte asnjë lidhje me mua, Batoni e nisi rrëfimin e tij të gënjeshtërt me një konflikt gjyqësor që kam pasur në vitin 2018 me djalin e tij (saktësisht me vetë Batonin) sa i përket një publikimi të djalit të tij, të ripublikuar nga ana ime.

Pak histori: – Në mars të vitit 2018 unë pashë se Andi Haxhiu, pra djali i Batonit, kishte publikuar një status në të cilin shkruante në anglisht se ai “ishte në rolin e këshilltarit në Ministrinë Ruse të Mbrojtjes”! E mora dhe e postova këtë të kopjuar këtë status me një shënim timin. Gazeta “Bota sot” e mori dhe e botoi. Andi Haxhiu reagoi kundër meje dhe kundër gazetës “Bota sot”. Diku nga korriku i atij viti kishte bërë padi civile ndaj meje. Shkova në Prishtinë dhe zbulova se Andi një ditë më vonë kishte ndryshuar statusin dhe bazuar në atë ndryshim, me padiste në gjykatë, fillimisht në Durrës, çeshtje e cila u transferua në Tiranë.

Mora numrin e gazetës “Bota sot” të datës 26 mars 2018 dhe e noterizova, sepse në atë artikull të kësaj gazete provohej që Andi Haxhiu kishte ndryshuar statusin e tij. Me një staztus të ndryshuar ai kishte bërë edhe padinë e tij. Në ato ditë po ashtu një i afërt i Batonit nga Prizreni më pati kërcënuar në rrjete sociale për këtë denoncim që kisha bërë. Mediet kanë shkruar për kërcënimin në fjalë. Ndërkohë gjyqi vazhdoi në Tiranë.

Kam shkuar dy herë në atë gjyq, sepse në të gjitha seancat e tjera ka qenë i pranishëm vetëm avokati im, Jordan Daci. Zotin Daci e kam pyetur për rrjedhën dhe kurrë nuk më ka thënë se ka një dënim për mua. As gjykata deri më sot nuk ka dërguar ndonjë njoftim. Kurse Batonit i është shërbyer me kaq shumë devotshmëri. Një ditë pas atij emisioni mora vesh se paska vendim dënimi me dy milion lekë gjobë. Madje nuk e di ende nëse janë dy milion të reja apo të vjetra. Por kjo nuk më intrigon. Në njërën nga këto seanca gjyqtarja kërkoi që të kishte një mirëkuptim për ta pushuar çeshtjen. Dy avokatët e Andit kërkuan dhjetë minuta pushim dhe folën në telefon me Batonin.

Ia thanë këtë, ndërkohë që Batoni kërkoi që unë të bëja një status në FB ku të kërkoja falje. Kur më pyeti gjyqtarja, kam thënë vetëm kaq. “Unë jam i gatshëm të bisedoj dhe merrem vesh, por kurrësesi me kushte. Dhe e bëj këtë thjesht se nuk kam nerva të sillem dyerve të gjykatës”! Me kaq u mbyll diskutimi dhe gjyqi vazhdoi rrjedhën e vet. Autorizoj këdo, sidomos gazetarët, që të marrin proçesverbalin dhe të shohin nëse kam thënë kaq apo më shumë se kaq. Ndërkohë Batoni të enjten e shkuar në opinion shpifi kur tha se “Enver Bytyçi është lutur për mëshirë”!

Një shpifje e ndyrë, me të cilën ai synon të cënojë krenarinë time, pasiqë krenaria, dinjiteti dhe personaliteti i tij janë përtokë. Si kurrë ndonjë herë më parë. Në atë debat të opinion-it Batoni ia jep regjisë vendimin e gjykatës. Pas disa minutash Fevziu bën publik masën e dënimit me dy milion lekë, siç tha ai. Harroi Fevziu se është shkelje e rëndë e etikës që të publikosh të dhëna të tilla, pa praninë e personit për të cilin flitet. Por me Fevziun jemi mësuar. E gjen trafikantin e drogës deri në Miami të SHBA-ve për t’ia dhënë të drejtën të kërcënojë penalistët e tij në emision, por nuk merakoset aspak për emrat publikë që përmend, duke e bërë opinionin një tabelë të fletë-rrufesh ose Dacibao-sh. Kjo është arsyeja pse unë nuk e pashë skenën e turpshme të opinion, që merrej me emrin tim. Nuk e ndjek prej disa vitesh më. Është opium për publikun, asgjë më shumë.

Por e pashë një ditë më pas, madje vonë, ndërkohë që paradite më kishin bërë dhjetra telefonata për t’më thënë se çfarë kishte ndodhur. Në videon që pashë Baton Haxhiu disa herë më konsideroi si “kriminel i fjalës”! Ishte kjo një gjetje e tij për të denigruar edhe më shumë jo vetëm personalitetin tim, por edhe punën time me përkushtim për ta mbrojtur atdheun, Kosovën dhe Shqipërinë nga fjala dhe veprimi kriminal i Baton Haxhiut, Edi Ramës e të tjerë që mbështeten edhe prej Fevziut. Vetëm një shembull: – Kur Baton Haxhiu publikisht kërkoi që 1) Kosova të ndahet dhe veriu i saj t’i jepej Serbisë. 2) Të falen krimet e Serbisë në Kosovë. Dhe 3) në këmbim të kësaj të shuhej Gjykata Speciale e Kosovës në Hagë unë kam reaguar ashpër, sepse të tri këto kërkesa ishin dhe janë tradhti kombëtare. Tani lexuesi mund të më thotë nëse është kriminel i fjalës ai që shet atdheun dhe fal gjakun e dhjetëra mijë shqiptarëve të masakruar me genocid në Kosovë, apo unë që e kam denoncuar këtë krim fjale të Baton Haxhiut.

Po ashtu dhe një fakt të dytë: – Të gjithë e mbajmë mend kur Blendi i jepte Batonit shkopin tregues dhe ky i fundit tregonte në hartë se cila pjesë e Kosovës do t’i jepej Serbisë, por kurrë nuk ttregoi me atë shkpo se cila pjesë e Luginës do t’i jepej Kosovës. Batoni e thoshte me burrje se ishin 1200 km2, të veriut të Kosovës që do t’i faleshin Serbisë. Kësaj radhe nuk po jap shembuj të tjerë. Megjithatë për Batonin kriminel i fjalës qenkam unë. Ndërsa ai qenka mjeshtër i fjalës. Nëse mjeshtria e fjalës peshohet me tradhtinë, atëherë edhe unë po smbrapsem dhe po them se “unë qenkam kriminel i fjalës”! Por për ta provuar nëse unë jam “kriminel i fjalës” ose jo, Baton Haxhiu në atë emision nuk dha asnjë provë. Nuk citoi asnjë fjalë kriminale timen. Madje nuk citoi asnjë fjalë jo etike që unë kam përdorur. Dhe kjo për shkak se ai nuk mund të gjejë fjalë jo etike dhe të kriminalizuara.

Nuk ka diçka kriminale në opinionet, komenetet dhe analizat e mia. Eshtë vetëm reagimi i drejtpërdrejtë, emërtimi i ngjarjeve dhe personazheve të tyre me emrin që kanë, pa zbukurime dhe pa servilizma. Fjalën e vërtetë, opinionin qytetar dhe të drejtpërdrejtë e kanë kriminalizuar Blendi Fevziu dhe Baton Haxhiu më shumë se kushdo tjetër në këtë vend. Ata ndërtojnë skenarë për emisionin e tyre. Nëse dikush del jashtë skenarit është Blendi që ndërhyn dhe thotë “Ok, vazhdojmë me përgjigjen e një pyetjeje tjetër”!

Ata merren me kriminalizimin jo vetëm të fjalës, por edhe të shoqërisë shqiptare. Gysët e Agasëve, Mirilindat, Vlora e Hysenëve, dhe ngjarje të tjera të tmerrshme që po ndodhin në Shqipëri kanë gjithashtu brenda tyre kontributet Baton-Blendi për ta shtrembëruar realitetin shqiptar dhe për t’i fshehur dramat dhe krizat e mëdha të Shqipërisë në 13 vite radhazi. Janë këta të dy që i kanë shërbyer me zell këtij regjimi të ndyrë, me të cilin turpërohen edhe gurët e malit! Dhe njëri flet e tjetri miraton nocionin e “kriminelit të fjalës”, kur bëhet fjalë për emrin tim. Narrativa tjetër e Batonit ishte se “Enver Bytyçi dhe Sali Berisha flasin me të njëjtën gjuhë” dhe janë afër njëri-tjetrit. Sa për dijeni, unë nuk jam afër Sali Berishës, sepse nga ai nuk kam përfituar 18.000 euro. Nuk kam përfituar as edhe 18 euro ndonjëherë prej Sali Berishës. Se nuk jam pazarxhi si Batoni. Por jam krenar që e ëbështes Sali Berishën në të drejtën e vet. Unë krenohem me atë që shkruaj, edhe për Sali Berishën.

Ndërsa Batoni krenohet kur presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, kërcen nga podiumi në sallë dhe shkon me vrap ta takojë ushtarin e tij, Haxhiun. Ndaj jam pak i revoltuar, sepse në këtë vend, në emisionet si Opinion ngrihen tradhtarët aty ku bien dëshmorët. Eh Fan Noli i shkretë, sikur ta dije se edhe pas 100 vitesh në vendin tim e në vendin tënd ndodh e njëjta histori, një Edi Ramë dhe një Baton Haxhi, e çmendin një vend të tërë! Për sot kaq. Thjesht në fund do të them se është nder për mua kur Baton Haxhiu më qorton, etiketon dhe përpiqet të më përbaltë.

Do të ndjehesha shumë i turpëruar dhe i kompromentuar, nëse Batoni do të kishte vlerësime pozitive për mua. Ai debat në Opinionin e Fevziut më bindi se jam në rrugën e duhur dhe se fjalët e mia jo vetëm nuk janë kriminale, por janë e vërteta që atyre u djeg shumë. Nëse gjykata paska marrë vendim të më ndalojë mua të them të vërtetat që di, kjo nuk mund të ndodhë.

Por lexuesi duhet ta dijë, se unë kam një rrogë modeste dhe nuk marr 18 mijë euro në muaj dhe as kam qenë e as jam këshilltar i kryeministrit në krye të organizatës kriminale, si Baton Haxhiu, për ta ndikuar atë gjykatë.

123...1,749Faqja 1 nga 1,749