Shih videon:
Gjenerali Serb Bozhidar Jankoviq, që ka bërë shumë masakra në Kosovë menjëherë pas pushtimit të Perendorisë Osmane, pushtim që zgjati për disa shekuj, si dhe i njohur për Masakren e Lumës në Shqipëri. Si shpërblim për gjenocidet ndaj shqiptarëve, Serbia e emërtoj Hanin e Elezit me emrin e tij, emër që e mbajti deri sa u lirua Kosova në vitin 1999.
Kolonel Hajro Limaj, Tiranë
” Jam shumë krenar që jam shqiptar ”
Për zhvillimet gjeopolitike dhe gjeostrategjike në rajon apo më tej në sallën e brifingjeve të atasheve të huaj ushtarak të MM në Ankara – Turqi zhvilloheshin konferenca . Pak ditë nga fillimi i bombardimeve të NATO-s mbi trupat serbe në Kosovë , atasheu ushtarak i Serbisë akuzoi rëndë “‘Organizatën terroriste të UÇK-së” dhe qeverinë shqiptare që e armatoste dhe e mbështeste atë. Në krahun tim kisha atasheun ushtark të SHBA, kolonel Karlinin, i cili gjithmonë ishte në krahun tim sipas radhitjes alfabatike . Natyrisht unë , isha objektivi i drejtpërdrejtë që akuzohesha. Më akuzohej shteti im që përfaqësoja dhe lufta e drejtë çlirimtare që kishte nisur Kosova, pjesa e rëndësishme e kombit shqiptar, për tu çliruar nga pushtuesi Serb. Duhej qetësi dhe argumenta bindëse, mbasi në sallë të ndiqnin me shumë kujdes 100 atashe ushtarakë nga 100 vendet e botës. Ata mbanin shënime të plota dhe u dërgonin informacionet e nevojshme vendimarrësve të politikës në vendet e tyre… Kërkova që në mur të zgjerohej harta e Ballkanit, ku hapësirat e Botës Shqiptare të ishin plotësisht të dukshme.
Shpjegova padrejtësitë historike që i ishin bërë kësaj bote dhe pastaj u përqëndrova tek Kosova. Argumentova se ajo nuk përbën “djepin e Serbisë“, por është pushtuar prej saj.
Në vitin 1912 Mbretëria e Serbisë e pushtoi Kosovën. Pushtimi i Kosovës nga Serbia në vitin 1912 u shoqërua me krime të rënda ndaj popullsisë shqiptare. Pas pushtimit të Kosovës u zbatua politika e dëbimit të shqiptarëve për në Anadoll. Ndaj shqiptarëve që nuk i lëshuan trojet dardane, serbët ndoqën politikën e forcës, të gjenocidit dhe të kolonializmit.
Kosova është një territor i pastër shqiptar. Serbët kanë përdorur metodat e luftëtarëve mesjetarë të pushtuesve kolonialistë: shfarosjen e popullatës shqiptare nën pretekstin e zhvillimit të operacioneve ushtarake, çarmatosjen e popullatës shqiptare dhe shtypjen e qëndresës së armatosur të shqiptarëve.
Në vitin 1912 dhe 1913 serbët kanë vrarë 120.000 shqiptarë .Qindra fshatra janë goditur me armatime të rënda, artileri dhe topa. Një numër i madh i fshatrave në Kosovë, por edhe në Maqedoni janë djegur. Të paktën 50.000 shqiptarë, për tw shpëtuar jetën nga masakrat e forcave ushtarake serbe u detyruan t’i braktisin trojet e veta dhe të ikin për në Turqi dhe Shqipëri .
Prej vitit 1918 deri në vitin 1938 ushtria pushtuese serbe ka djegur dhe ka shkatërruar 320 fshatra shqiptare. Vetëm në periudhën e viteve 1918-1921, në viset shqiptare serbët kanë bërë një terror, deri atëherë të paparë në Europë: kanë vrarë 12.346 vetë, kanë burgosur 22.160 vetë, kanë plaçkitur 50.515 shtëpi, ndërsa 6.125 shtëpi i kanë djegur.
Politika e pastrimit etnik
Pas politikës së dhunës dhe të pastrimit etnik të trojeve shqiptare, Serbia zbatoi politikën e kolonializimit të Kosovës dhe të viseve të tjera shqiptare me kolonë serbë dhe malazezë.
Në pronat e shqiptarëve të shpërngulur me dhunë, qeveria serbe solli mbi 20.000 familje serbe, ndërsa qeveria e Malit të Zi planifikonte të vendoste 5.000 familje në Rrafshin e Dukagjinit
Shpërngulja me dhunë e shqiptarëve vazhdoi edhe në kohën e Mbretërisë së Jugosllavisë. Pas kthimit të ushtrisë serbe në Kosovë në vitin 1918, shpërngulja e dhunshme e shqiptarëve ka vazhduar deri në Luftën e Dytë Botrore.
Përpos shpërnguljes për në Turqi, një numër i madh i shqiptarëve kanë emigruar edhe për në Shqipëri. Historiani dhe akademiku serb Dimitrije Bogdanoviq (1930-1986) në veprën e tij “Libri për Kosovën” thotë se vetëm në vitin 1921, nga viset shqiptare në Jugosllavi janë shpërngulur për në Shqipëri rreth 40.000 shqiptarë.
Në periudhën prej vitit 1919 deri në vitin 1940, prej Mbretërisë së Jugosllavisë për në Turqi janë shpërngulur gjithsej 255.878 myslimanë. Prej tyre, 215.412 shqiptarë; 27.884 turq; dhe 2.582 boshnjakë.
Për shpërnguljen e shqiptarëve për në Turqi, për uzurpimin e tokave të tyre dhe për terrorin mbi ta nën regjimin e monarkisë serbe, jepen të dhëna edhe në Enciklopedinë ushtarake (Vojna enciklopedija, Beograd, 1972.
Nënvizova se Diplomacia e “politikës qetësuese “ u përdor nga ShBA dhe Europa në “Planin e Paqes“ për Bosnjën. Kjo diplomaci në një rajon shpërthyes, ku bandat serbe po bënin “kërdinë“, pa ia ditur fare për diplomaci dhe diplomatë. Dështimi i Paqes në Bosnjë, megjithë lëshimet dhe favoret e shumta ndaj Miloseviqit çoi në shtimin e dhunës dhe në gjenocidin ndaj mijëra civilëve të pambrojtur dhe të pafajshëm. Vetëm pas ndërhyrjes ushtarake perëndimore u “qetësuan gjakrat“ me Marrëveshjen e Paqes në Dayton më 1995, por dhe ajo gjysmake, mbasi krijoi “Republika Srpska“, me plot problematika të nxehta dhe sot e kësaj dite.
E njëjta gjë ndodhi dhe me Milosheviqin kur refuzoi Marrëveshjen e Rambujesë të 23 Shkurtit 1999, ndonëse ishte tejet e favorshme për Serbinë. Një muaj më vonë, ky refuzim kokëfort përballë të gjitha demarsheve diplomatike çoi në ndërhyrjen ushtarake të NATO-s dhe luftën çlirimtare të UÇK-së.
Mbas kësaj argumentova se UÇK nuk është organizatë terroriste, por ushtri çlirimtare nga pushtuesi serb. Ajo u ligjetimua nga Holbruk si ushtri çlirimtare dhe jo organizatë terroriste, në kundërshtim me Robert Gelbart , i cili në Shkurt të vitit 1988 i tha Milosheviqit se terrorizmi luftohet kudo dhe më vonë e kundërshtoi gabimin e tij. Sqarova qëndrimet e politikës shqiptare në mbrojtje të vëllezërve shqiptarë të Kosovës dhe dënova shkeljet e kufirit dhe futjen brenda territorit verior të Shqipërisë të trupave komando serbe. Nënvizova se NATO nuk do të ndërhynte po të mos ishte ne luftë çlirimtare UÇK-ja. Amerika detyroi NATON-n të ndërhyjë në Kosovë. Nga diplomacia detyruese u detyrua ndërhyrja e SHBA-së. Dhe Amerika më vonë do ta bëjë të pavarur Kosovën.
Diskutimin e bëra në gjuhën Turke. Ata që nuk e njifnin në shkallën e duhur Turqishten e ndiqnin me kufje të përkthyer në Anglisht, Frengjisht dhe Rusisht.
Kur po e mbyllja nga podiumi diskutimin, kolegu serb u ngrit në këmbë, duke shkelur edhe kriteret e komunikimit diplomatik ,duke mu drejtuar me dorë më tha : “Juve i thatë këto se jeni shqiptar, se ndonjë tjetër nuk mund t‘i thotë“. Po Z.Kolonel, ju përgjigja në këmbë : ”Unë them vetëm të vërtetën dhe jam shumë krenar që jam shqiptar dhe për Shqipërinë , shqiptarët e Kosovës dhe për të gjithë kombin Shqiptar të coptuar padrejtësisht jap edhe jëtën“
Në fytyrat e përfaqësuesve ushtarakë, veçanërisht perëndimor, pashë miratim dhe mbështetje. Kur u ula në tavolinë, kolegu amerikan më pershëndeti, duke më rënë me dorë në gjunjë. Ndërsa atasheu i mbrojtjes sw Anglisë , në fjalën e tij midis të tjerave u shpreh se me shpiegimet dhe me sqarimet që na bëri koloneli shqiptar për këtë krizë luftarake në Kosovë më ndihmoi shumë se me informacionin që di do tu dërgoj drejtuesve të mi në Londër, një javë do më lën në “pushim”.
Këto brifingje ishin me shumë me vlerë, mbasi përfaqësuesit ushtaraka të shteteve perkatëse informonin ministrat e mbrojtjes, vendimarrësit, për qëndrimet që do të mbanin ndaj Kosovës dhe Shqipërisë.
E veçanta e marrëdhënieve të mia me përfaqësuesit ushtarakë të rreth 100 vendeve të huaja ishte respekti dhe marrëdhëniet reciproke, pa asnjë dallim. Njohja shumë mirë e shtetit turk dhe gjuhës turke, zhvillimeve rajonale në Ballkan dhe në Lindjen e Mesme, pyetjet apo diskutimet që bëja në lidhje me këto në brifingjet që organizoheshin, më kishin rritur shumë respektin, autoritetin dhe personalitetin tek autoritetet turke dhe tek homologët nga vendet mike. Prandaj, në zyrën time, apo në dreka e darka pune ndodheshin veçanërisht atasheu ushtarak amerikan, austriak, gjerman, britanik, bullgar, italian, grek , maqedonas, etj
Luan – Asllan Dibrani, Durrës
Shqipëri, varrin tënd nuk do ta hapin!
Klithma e një biri të Arbërisë për atdheun e tij
Poezi kushtuar Shqipërisë dhe shqetësimeve të vitit 2026 për lirinë, identitetin kombëtar, përçarjen dhe rrezikun e fanatizmit politik e fetar.
Ty, atdhe, të kam nënë e baba,
të kam djep, të kam varr e flamur,
të kam gjakun që më rrjedh në damarë,
të kam besën që s’e shkela kurrë!
Moj Shqipëri, e mjera Shqipëri,
ç’furtunë e zezë të sillet mbi kokë?
Kush kërkon të ta shuajë diellin,
kush kërkon të të ndajë nga kjo tokë?
Të kanë djegur, të kanë copëtuar,
të kanë shitur në pazaret e historisë,
por ti prapë je ngritur nga hiri,
si shqiponjë mbi malet e lirisë!
Shqipëri, Shqipëri, mos u dorëzo!
Mos i ul sytë para asnjë furtune!
Ti je toka që me gjak u vadit,
ti je amaneti që nuk shuhet kurrë!
Dy mijë e njëzet e gjashtë!
Tetori troket si kambanë mbi Arbëri,
sheshet mbushen me zëra e zemërim,
e në zemrën time bie shi.
O Tiranë, qytet i plagëve dhe shpresës,
mos u bëj arenë e urrejtjes së re!
Mbi kalldrëmin tënd kanë ecur breza
që ëndërruan lirinë për këtë dhe.
Nga Prishtina dëgjoj jehonën e kohës,
nga Tetova më vjen një tjetër zë,
nga Çamëria ngrihet kujtesa,
nga çdo trevë ku shqipja jeton ende.
Ç’është kjo hije mbi horizont,
që kërkon të na ndajë në të huaj e të vet?
Kush ia mat shqiptarit atdhedashurinë
me besim, me veshje, me minare a me kryq?
Jo!
Atdheu nuk është gjykatë e ndërgjegjes,
nuk është pronë e një feje a një froni;
është shtëpia ku të gjithë jemi bij,
ku askush s’ka të drejtë të bëhet zot i tjetrit!
Dëgjoj në arenën e përplasjes së ideve:
«Duam sheriat! Duam shtet islamik!»
Dhe pyes: ku mbetet liria e njeriut,
nëse ligjin ia rrëmben një pushtet dogmatik?
Ç’ironi e hidhur, o Shqipëri!
Në emër të qiellit të kërkohet froni,
në emër të besimit të ngrihen prangat,
në emër të së shenjtës të heshtë qytetari!
Le të lutet kushdo në paqe,
le ta ketë secili besimin e vet,
por mos e ktheni fenë në kamxhik,
mos e ktheni ndërgjegjen në dekret!
As hoxha, as prifti, as politikani
nuk e ka Shqipërinë pronë të vet;
nuk është liria një portë pazari
që shitet për një fron a për pushtet!
Dhe po të vijë ideologjia me ar,
me para të fshehta e me premtime,
pyeteni hapur: kush të dërgoi?
Ç’kërkon nga liria dhe nga këto kujtime?
Jo gjyq për pamjen, jo faj për besimin,
por përgjegjësi për këdo që ushqen dhunë;
jo dënim për një shami mbi kokë,
por ligj për atë që lirinë e kthen në burg!
III. Flamujt dhe amaneti
Mos ma shkelni flamurin e kuq,
mos ma bëni shqiponjën pluhur!
Ai nuk është leckë nëpër rrugë,
por histori e gjak i pashuar!
Nën të kanë rënë vajza e djem,
nën të janë betuar brezat për liri,
nën të ka qarë nëna për birin,
nën të ka mbijetuar kjo Shqipëri!
Le të valëviten flamujt e kombeve
atje ku respekti i mban me nder,
por flamuri i një shteti të huaj
s’është urdhër për këtë tokë e këtë derë!
As ai i Turqisë, as i Arabisë,
as i Serbisë, Rusisë a Greqisë,
s’mund të përdoret si vulë sundimi
mbi vullnetin e lirë të Shqipërisë!
S’na duhet urrejtje ndaj popujve,
as armiqësi ndaj gjuhëve në botë;
na duhet vetëm të mos ia falim askujt
të drejtën të vendosë për këtë tokë!
O Skënderbe, çohu në kujtesë,
jo me hekur, por me kushtrim!
Le të flasë përmes gurit tënd
një histori që kërkon dinjitet e bashkim!
A nuk u dogjën kullat tona?
A nuk u përkulën breza nën stuhi?
A nuk u ngritën prapë mbi rrënoja
me një emër të shenjtë: Shqipëri?
Dhe ti, Ismail Qemal i Vlorës,
që ngrite flamurin në atë nëntor,
si do ta shihje këtë shekull
kur liria vihet sërish në provë?
Mos u trembni, o bij të Arbërisë,
nga hijet që kalojnë si retë;
një komb nuk mbrohet veç me fjalë,
por me drejtësi, me dije e me të vërtetë!
Moj Shqipëri, dikur emri i Arbërisë
jehonte në kështjella e në male,
në brigjet e Adriatikut me dallgë,
në udhët e Ballkanit me legjenda e halle.
Ilirët lanë gjurmë në lashtësi,
Arbërit mbijetuan ndër shekuj,
shqipja u ruajt mes stuhish,
si një zjarr që s’e fikën erërat.
Na kanë mbetur plagë në kujtesë,
ndarje, kufij, mërgime e lot,
por toka nuk bëhet më e madhe
duke ia mohuar të drejtën një populli tjetër sot.
Kosovë, moj motër e përgjakur,
e di ç’kushton një mëngjes i lirë!
Sa nëna pritën bijtë e tyre
dhe sa varre mbetën pa një lamtumirë!
Çamëri, plagë e historisë,
mbaje gjallë kujtesën me dinjitet!
Le të kërkohet drejtësia me fakte,
me të drejta, jo me urrejtje pa fund e pa jetë!
Shqiptarë në Maqedoni e Mal të Zi,
në Preshevë e anembanë mërgatës,
ruajeni gjuhën, këngën dhe kujtesën,
si dritën e ndezur në pragun e natës!
Shqipëri, varrin tënd nuk do ta hapin!
S’do të të mbulojë dheu i harresës!
Ti ke dalë nga hiri i historisë,
ti ke mbijetuar përtej çdo shprese!
Kur të vijnë predikuesit e frikës,
përballu me dritën e mendimit;
kur të vijnë tregtarët e përçarjes,
përballu me forcën e bashkimit!
Nëse kërkojnë të të blejnë ndërgjegjen,
mos e shit për një thes me ar;
nëse kërkojnë të të shuajnë gjuhën,
flite shqipen edhe më krenar!
Nëse duan të të ulin flamurin,
ngrije lart në çdo shtëpi;
nëse duan të të fikin diellin,
bëhu agim për fëmijët e tu, Shqipëri!
Le të gjëmojnë gurët e maleve,
le të flasin Drini e Vjosa me valë,
le të bëhet Tomorri kambanë,
le të jehojë Korabi në çdo anë!
Le të dëgjojë hëna këtë betim,
le ta marrë dielli nëpër rreze:
Asnjë prangë mbi ndërgjegjen tonë,
asnjë tirani mbi gjuhën e besën!
VII. Kushtrim i fundit
Mos e ndani Shqipërinë në besime,
mos ia prisni rrënjët e bashkimit!
Në këtë tokë kemi të gjithë vend,
por askush s’ka të drejtë t’i japë fund lirisë.
Larg nga pushteti çdo fanatizëm!
Larg nga sheshet kërcënimi e dhuna!
Larg nga ligji diktati i dogmës!
Lart dinjiteti dhe fjala e lirë!
Nuk na duhet një armik i shpikur,
as një fqinj për ta urryer përgjithmonë;
na duhet guximi për ta mbrojtur
atë që me sakrifica u bë e jona!
Dhe në çastin kur të më mbyllen sytë,
kur zemra ime të pushojë së rrahuri,
dua të të shoh me ballin lart,
jo të gjunjëzuar e jo duke qarë!
Ty të kam nënë!
Ty të kam baba!
Ty të kam gjuhë, gjak e flamur!
Ty të kam dashur përtej jetës,
dhe s’do të të harroj kurrë!
Shqipëri, Shqipëri, mos u dorëzo!
Mos lejo askënd të të varrosë!
Nga shekujt e errët dil në dritë,
si shqiponjë që qiellin e përshkon!
Dhe le ta marrë vesh mbarë bota:
Kjo tokë nuk është për t’u shitur!
Ky flamur nuk është për t’u ulur!
Kjo liri nuk është për t’u falur!
Shqipëri, varrin tënd nuk do ta hapin —
se ti ke lindur për të jetuar!
Luan – Asllan Dibrani
Tetor 2026
Poezi atdhetare kushtuar lirisë, kujtesës historike dhe dinjitetit kombëtar shqiptar.
***
Të nderuar drejtues, kryeredaktorë dhe anëtarë të redaksive shqiptare,
Ju përshëndes përzemërsisht dhe me respekt!
Në vazhdën e krijimtarisë sime shumëvjeçare letrare, artistike dhe publicistike, kam kënaqësinë t’ju përcjell një poezi të re me tematikë kombëtare, historike dhe shoqërore, të frymëzuar nga zhvillimet e tetorit 2026 në Shqipëri dhe në hapësirën shqiptare.
Kjo poezi është një reflektim artistik mbi fatin e kombit, identitetin shqiptar, kujtesën historike, lirinë, shtetin laik dhe përgjegjësinë tonë ndaj atdheut dhe brezave që vijnë.
Duke vlerësuar kontributin e mediave shqiptare në atdhe dhe diasporë, ju ftoj ta shqyrtoni këtë krijim për botim në gazetat, portalet dhe revistat tuaja.
Një falënderim të veçantë ua drejtoj redaksive dhe bashkëpunëtorëve me të cilët kam ruajtur lidhje të vazhdueshme përgjatë dy dekadave të fundit.
Ju falënderoj për kohën, mirëkuptimin dhe kontributin tuaj në ruajtjen dhe zhvillimin e kulturës, artit, letërsisë dhe mendimit të lirë shqiptar.
Me nderime dhe respekt,
Luan – Asllan Dibrani
Poet, publicist dhe artist
25 tetor 2026
Alush Kryeziu, Mleçan, Malishevë
MLEÇANI NËN DHEUN E KUJTESËS
Një thirrje për të zbuluar lashtësinë dardane të vendlindjes
Arat që sot japin bukë, mund të ruajnë në heshtjen e tyre faqet e pahapura të historisë sonë.
Sot, gjatë një shëtitjeje në arat poshtë kishës së fshatit Mleçan, përjetova një ndjesi që vështirë përshkruhet me fjalë. Nuk ishte thjesht një shëtitje nëpër tokën e vendlindjes, as vetëm një soditje e gurëve të shpërndarë mbi sipërfaqen e arave. Ishte një udhëtim nëpër kohë, një takim i heshtur me të kaluarën, një përpjekje për të dëgjuar atë që dheu e ka ruajtur për mijëra vjet dhe që ne ende nuk kemi arritur ta lexojmë.
Në sipërfaqen e tokës vëreja fragmente me ngjyrë të kuqërremtë, copa materiali të fortë, të formuara nga dora e njeriut apo nga procese të tjera që koha i ka lënë pas. Shtrirja e tyre nëpër ara më ngjalli një varg pyetjesh: Çfarë janë këto gjurmë? Kujt i përkasin? Sa të vjetra mund të jenë? Çfarë historie fshihet nën sipërfaqen e kësaj toke që sot e punojmë, e mbjellim dhe prej së cilës ushqehemi?
Në atë çast, mendja ime kapërceu kufijtë e së tashmes. U gjenda përfytyrimisht përtej një mijëvjeçari, përtej dy mijëvjeçarëve, ndoshta edhe më larg, në kohë kur këto hapësira mund të kenë qenë pjesë e një vendbanimi të lashtë. M’u krijua përshtypja se po ecja mbi gjurmët e një bote të zhdukur, por jo të harruar plotësisht. Një botë që mund të ketë lënë pas dëshmi të jetës, të punës, të mjeshtërisë dhe të kulturës së njerëzve që e kanë banuar këtë trevë.
A thua këtu, në këto ara, dikur shtrihej një qytezë?
A kanë ecur nëpër këto hapësira paraardhësit tanë dardanë? A kanë ndërtuar shtëpi, kanë punuar tokën, kanë farkëtuar vegla, kanë përgatitur enë balte, kanë rritur fëmijët dhe kanë përcjellë brez pas brezi ëndrrat e tyre për jetën?
Sa histori mund të ketë brenda një cope të vogël dheu! Sa jetë mund të ketë prekur një gur që sot e shkelim pa e ditur se çfarë mund të përfaqësojë!
Në Mleçan…!
Dheu që na ushqen dhe dheu që ruan kujtesën
Ka diçka të jashtëzakonshme në këtë lidhje mes tokës dhe njeriut. Ne e njohim tokën përmes fryteve që na jep. E mbjellim, e punojmë, e ujitim dhe prej saj sigurojmë bukën e përditshme. Por toka nuk është vetëm pasuri bujqësore. Ajo mund të jetë edhe arkiv i historisë, një bibliotekë e heshtur ku faqet nuk janë prej letre, por prej gurësh, qeramike, themele ndërtesash dhe gjurmësh të jetës njerëzore.
Arat e Mleçanit, që sot marrin pamjen e zakonshme të një peizazhi bujqësor, mund të fshehin një kapitull të rëndësishëm të historisë së vendbanimit tonë. Gjurmët që kam vërejtur mbi sipërfaqe nuk mjaftojnë për të vërtetuar moshën apo karakterin e tyre arkeologjik, por janë arsye e mjaftueshme për të ngritur një pyetje serioze dhe për të kërkuar vëmendjen e specialistëve.
Ndoshta, nën këtë dhe, ruhen mbetje të një vendbanimi të lashtë. Ndoshta, këtu kanë kaluar periudha të ndryshme historike, përfshirë kohën dardane dhe atë romake. Ndoshta, në kodrën mbi këtë hapësirë, ku dallohen gjurmë të lidhura me një objekt kishtar, mund të ketë vazhdimësi të një historie që ende nuk e njohim në tërësinë e saj.
Këto janë pyetje dhe mundësi që presin përgjigje shkencore. Por pikërisht këtu qëndron rëndësia e tyre: ato na ftojnë të mos e shohim vendlindjen vetëm përmes asaj që duket sot, por edhe përmes asaj që mund të ketë qenë dikur.
Mbi gjurmët e një lashtësie të mundshme dardane
Kosova ka një histori të pasur, të formuar nga shumë periudha dhe kultura. Në këtë hapësirë kanë jetuar njerëz shumë kohë përpara krijimit të institucioneve dhe kufijve që njohim sot. Historia e dardanëve përbën një pjesë të rëndësishme të së kaluarës së kësaj treve, ndërsa periudha romake ka lënë dëshmi të shumta në vende të ndryshme të Kosovës.
Por historia nuk duhet të mbetet vetëm në librat shkollorë, në muze dhe në monumentet tashmë të njohura. Ajo duhet kërkuar edhe në vendbanimet tona, në kodrat që i kemi pranë, në arat ku punojnë bujqit dhe në hapësirat që mund të ruajnë dëshmi ende të panjohura.
Mleçani meriton që e kaluara e tij të shqyrtohet me kujdes. Jo sepse dëshirojmë medoemos të gjejmë një qytet të lashtë, por sepse duam të dimë të vërtetën për vendin ku kemi lindur, ku kanë jetuar paraardhësit tanë dhe ku brezat e sotëm ndërtojnë jetën e tyre.
Nëse këto fragmente rezultojnë arkeologjike, ato mund të ndihmojnë në përcaktimin e periudhave të banimit dhe të karakterit të vendbanimit. Nëse hulumtimet zbulojnë themele ndërtesash, objekte të punës së përditshme apo gjurmë të organizimit të një qendre të lashtë, atëherë do të hapet një dritare e re për njohjen e historisë lokale.
Por edhe nëse rezultatet nuk i përmbushin përfytyrimet tona, hulumtimi do të ketë vlerë. Sepse kërkimi shkencor nuk ka për detyrë të vërtetojë dëshirat tona, por të zbulojë të vërtetën.
Një thirrje për institucionet e Kosovës
Për këtë arsye, u bëj thirrje institucioneve përgjegjëse të Republikës së Kosovës, Ministrisë së Kulturës, Institutit Arkeologjik të Kosovës, institucioneve përkatëse të trashëgimisë kulturore dhe Komunës së Malishevës që t’i kushtojnë vëmendjen e merituar kësaj hapësire të Mleçanit.
Do të ishte e nevojshme që specialistët e arkeologjisë të bënin një vizitë në terren, të dokumentonin materialet e vërejtura, të vlerësonin shpërndarjen e tyre dhe të shqyrtonin nëse ekzistojnë tregues të një vendbanimi të lashtë. Nëse vlerësimi profesional e arsyeton, mund të ndërmerren hulumtime më të hollësishme, përfshirë metodat jondërhyrëse dhe, kur të jetë e përshtatshme e ligjërisht e autorizuar, gërmime arkeologjike.
Një punë e tillë do të kërkonte bashkëpunimin e specialistëve, institucioneve dhe komunitetit lokal. Banorët mund të ndihmojnë duke treguar vendet ku janë vërejtur fragmente, duke ruajtur materialet në pozicionin e tyre dhe duke shmangur gërmimet e paautorizuara apo largimin e objekteve nga terreni.
Nuk kërkojmë që historia të shkruhet sipas dëshirave tona. Kërkojmë që ajo të hulumtohet, të dokumentohet dhe të dëshmohet me argumente shkencore.
Nëse nën arat e Mleçanit gjenden gjurmë të një vendbanimi të lashtë, ato nuk do të jenë vetëm pronë shpirtërore e banorëve të këtij fshati. Do të jenë pjesë e trashëgimisë kulturore të Kosovës dhe e kujtesës sonë të përbashkët.
Kjo trashëgimi duhet të mbrohet, të studiohet dhe t’u përcillet brezave të ardhshëm.
Një udhëtim që nuk përfundon me shëtitjen
Kur u largova nga ato ara, ndjeva se shëtitja ime nuk kishte përfunduar aty. Përkundrazi, ajo kishte hapur një rrugë të re në mendjen time. Tashmë nuk i shihja ato hapësira vetëm si ara që japin bukë, por edhe si një pjesë të vendlindjes që mund të ruajë një histori të panjohur.
Nuk e di nëse nën këmbët tona gjendet një qytezë e lashtë. Nuk e di nëse fragmentet që pashë janë të periudhës dardane, romake apo të një kohe tjetër. Këtë duhet ta përcaktojnë arkeologët. Por e di se pyetjet e ngritura meritojnë të mos mbeten pa përgjigje.
Ndoshta, një ditë, në këto ara do të vijnë arkeologët me mjetet e tyre, do të studiojnë dheun, do të dokumentojnë çdo gjurmë dhe do të hapin, me kujdesin që kërkon shkenca, një faqe të panjohur të historisë së Mleçanit.
Ndoshta, një objekt i vogël balte, një themel ndërtese apo një fragment i zakonshëm në shikim të parë do të na tregojë diçka për jetën e njerëzve që kanë banuar këtu para mijëra vjetësh.
Dhe atëherë, ajo që sot është vetëm një pyetje e lindur gjatë një shëtitjeje, mund të bëhet një kontribut i rëndësishëm për njohjen e së kaluarës sonë.
Sepse një popull që dëshiron të ndërtojë të ardhmen duhet ta njohë edhe të kaluarën. Jo për t’u mburrur me atë që nuk e ka vërtetuar, por për të kuptuar rrënjët e veta dhe për ta ruajtur me përgjegjësi trashëgiminë që i është besuar.
Mleçani nuk duhet të mbetet vetëm një emër në hartë. Ai meriton të hulumtohet edhe si një hapësirë e mundshme e historisë sonë të lashtë.
Arat që sot na japin bukë mund të na japin nesër edhe dije. Dheu që ushqen jetën mund të ruajë brenda vetes kujtesën e brezave të shkuar.
Le t’ua lëmë arkeologëve detyrën për ta lexuar këtë kujtesë. Le t’u kërkojmë institucioneve ta dëgjojnë thirrjen e saj. Dhe le të mos lejojmë që mungesa e hulumtimit ta mbajë përgjithmonë të panjohur atë që mund të zbulohet.
Nën dheun e Mleçanit mund të flejë një histori mijëravjeçare. Është koha të kërkojmë që ajo të hulumtohet.
Mleçan, tetor 2026
Shoqata e Industrisë së Qumështit të Kosovës (SHIQK) kërkon nga gazetarët dhe mediat hulumtuese të shqyrtojnë një rast serioz që ngre dyshime për shkelje të legjislacionit të Kosovës mbi etiketimin e ushqimit dhe mbrojtjen e konsumatorit
Në fotografinë e bashkëngjitur shihet një produkt i importuar nga Maqedonia e Veriut, në paketimin e të cilit shkruan me shkronja të mëdha “KAÇKAVALL I GRIRË”.
Mirëpo, përbërja e deklaruar përfshin ujë, niseshte, vaj palme dhe përbërës të tjerë bimorë. Qumështi nuk deklarohet si përbërës i produktit, por përmendet vetëm mundësia e pranisë së gjurmëve të proteinave të qumështit dhe laktozës.
Pra, produkti deklarohet si ushqim me bazë bimore, por para konsumatorit paraqitet me emërtimin e një produkti të njohur të qumështit.
Çfarë thotë legjislacioni i Republikës së Kosovës?
Aurel Desarioti, ekspert i shkencave psikologjike-ushtarake, SHBA
Të shkruarit thjesht e shkurt, por me kuptim të thellë, është një nga format më të mira dhe më sfiduese të të shkruarit.
Qëllimi kryesor i gjeniut krye-kriminal të Shqipërisë, vëllait të serbo-çetnikut Vuçiç, bastardi antishqiptar Edvin K. Rama i ndyrë, është që sidomos fëmijët shqiptarë (rinia) të mos kenë të ardhme në atdheun e tyre dhe se ata do të duhet të ikin jashtë vendit për të fituar copën e bukës – si pasojë tragjike, atdheu i tyre (Shqipëria e jonë) pas 2-3 vitesh do të boshatiset plotësisht nga shqiptarët dhe do të mbushet me emigracion (“refugjatë”) nga Afrika, Azia, Lindja e Mesme, Rusia, Serbia…
Një nga “intelektualët” kryesorë të vetëshpallur që mbështet kryesisht Ramën e ndyrë është “profesori” i ndyrë, mashtruesi profesionist-shpifësi antishqiptar, greko-fili bastard Pirro Prifti…
Policia antikombëtare e Ramës, masakron rininë që demonstron për të jetuar në një Shqipëri të lirë…
***
Eshref Ymeri
Një përgjigje plotësuese, e tërthortë e Esheref Ymerit, ndaj Aurel Desariotit
Prof.dr. Eshref Ymeri
O moj Shqipëri me vlerë!
(Poemë në nderim të protestave të fuqishme në Tiranë dhe në Diasporë për demaskimin dhe për shporrjen nga pushteti të kryetradhtarit Rama)
O moj Shqipëri me vlerë!
Ti je zgjuar këtë herë!
Nxirr në krye njer’z me nder!
Të të drejtojnë përherë.
Shporre Ramën që mbjell vrer,
Se Rama ësht’ veç kolerë,
Ta ka bër’ jetën zeher.
Moj Shqipe në dallg’ të flamës,
Nën pushtet të Edvin Ramës,
Shih se çfarë të ka kurdisur,
Servilserbi i dalldisur,
Sa keq të ka katandisur,
Shih se ku të ka vithisur,
Moj e mira fatgremisur,
Ty të do të boshatisur,
Një milion t’i ka degdisur
Nëpër botë arratisur.
Të tjerë do degdisë, n’inat
Po pret një tjetër mandat.
Shih si të pat poshtëruar
Me ftesën që pat dërguar
Për armikun e harbuar,
Në koncert na e pat ftuar
Bregoviçin e marruar,
Atë që u ka kënduar
Kriminelëve të tërbuar
Të Serbisë së hakërruar,
Krejt shqiptarët për t’i shuar.
Atë ftesë pse e dërgoi?
Sepse djalli e mësoi:
Se kërkon që të mbjellë vaj,
Shqiptarët t’i përçaj.
Moj Shqipe, me shtat të derdhur,
Rama ty keq ta ka hedhur.
Rama, ky njeri i hiçit,
Servilthekur i Vuçiçit,
Sikur ka marr’ porosinë,
Ta shpërbëjë Shqipërinë,
Po ashtu dhe Dardaninë,
Duke mbjellë dhe tradhtinë.
Dhe të gjithë bukur e dinë,
Qëllimit po ia arrinë
Me trarin e Kalimashit
Nën efektin e hashashit.
Tani dhe vite më parë,
Bashkë me Thaçin i pandarë,
Ky Vuçiçi s’ka karar
Krejt shqiptarët pa i parë
Si askund të përçarë,
Kasht’ e koqe të shpërndarë,
Cep më cep në botën mbarë,
Punë që Rama e ka tharë.
Dhe Rama nuk kuturis
T’i kërkojë hesap Serbisë
Për krimet që i ka kryer
Dardanisë gjakpërlyer
Me vrasje dhe përdhunime,
Me djegie dhe shkatërrime.
S’kuturis se s’ka derman,
Me Vuçiçin nuk ia mban
Se ësht’ burrë pa taban.
Nuk ia mban as sadopak
Se ka lindur frikacak.
Domosdo veç na kujton
Atë diktatorin “tonë”,
Kur si langua i stanit
I servilosej Dushanit,
Dushanit dhe Miladinit,
Burracak, pjell’ e mjerimit.
Gënjeshtrën e ka parim,
Të ngritur gjer në mashtrim,
Dhe vret mendjen e mendon
Si ta tallë Shqipen tonë.
Që të sundojë pa mbarim
Ka arritë një përfundim:
Me gënjeshtra, punë që dihet,
Me mashtrim gjithçka arrihet.
Ju, shqiptarë, kudo që jeni,
Një bindje të gjithë e keni,
Atje ku banoni, rrini,
Brenda, jashtë apo nga vini,
Se ç’është Rama, “kryetrimi”?
Thjesht është një humnerë mashtrimi.
Por ama ka dhe guxim,
Fton Prishtinën në takim,
Të ulet me kriminelë,
Që s’duan gojën me çelë
Për krimet që patën mbjellë
Dardanisë kryekështjellë.
Dikur me gjuhën e “trimit”,
Si njeriu i “guximit”,
Atje në kështjell’ të krimit,
Në Beograd, pjellën e zisë
Ia pat kujtuar Serbisë
Pavarësinë e Dardanisë,
Çka Vuçiçin e habiti,
Atë fjalë mirë nuk e priti,
Që dardanët peshë i ngriti.
Por koha iku, kaloi,
Rama shpejt mendjen ndryshoi,
Ato fjalë krejt i harroi,
Vuçiçin e përqafoi,
Krimet kurrë nuk ia kujtoi.
Me Vuçiçin flaku sqimën,
Dardanisë i ktheu shpinën.
Kur dardani kritikon,
Rama zë e reagon,
Reagon edhe nuk resht
Edhe shpejt kërcen si plesht,
Por për krimet serbe hesht.
Çdo shqiptar mendjekthjelluar
Lë mendjen i befasuar:
Medet çfar’ na paska qenë
Ky Rama kaq “hijerëndë”
Me të vetët gojëpis,
Por servil që të bezdis
I Vuçiçit të Serbisë,
Armikut të Dardanisë
Dhe të mbarë Arbërisë.
I duket dele mileti,
Se e ka dehur pushteti,
Jo pak, njëzet e ca vjet,
A thua se është mbret.
Çudi me popullin tonë,
Dostojevskin të kujton,
Kur për popullin rus shkruan
Që ka kënaqësi kur vuan.
Ndaj dhe Rama nuk përton,
Diktatorin imiton:
Shtypi njerëzit, nxirru shkumë
Që të të duan më shumë.
Gjasat janë: do zgjatet lëmshi
Deri te dyzetenjëshi,
Qindvjetorin për të pritur
E partisë “mendjendritur”
Për çka bërë e për çka ditur
Të pjellë servilë të selitur,
Servilë të gjyshepartisë,
Shërbëtorë të Serbisë.
Moj Shqipe përballë shqotës,
Rama, ky hajdut i votës,
Të ka bër’ gazin e botës,
Po të luan mendtë e kokës.
Dhe një ditë, nesër a sot,
Serbogreku do të thotë:
“Shqipja ka mbetur pa zot,
Shqipen e shkeli kush deshi,
Nga Maroku e Bangladeshi”.
Dhe vërtet, u turpëruam,
Trojet dot nuk i bashkuam,
Se kemi qen’ të përçarë,
Njëri-tjetrin duke vrarë,
Që nga koh’ e Ilirisë,
S’na u shqit dell’ i marrisë.
Siç duket, ka qenë bitisë,
Kemi mallkim prej Hyjnisë.
Serbogrekët po gëzojnë,
Njëri-tjetrin e urojnë,
Na përbuzin, na sfidojnë
Dhe duart rrin’ e fërkojnë.
Shqipe, me mendjen për mirë!
Largoje këtë qafir!
Këtë njeri të pështirë,
Sepse jetën ta ka nxirë,
Ta ka nxirë e bërë pis,
Hundën vetë e mban në lis.
Ndaj Tirana ka marrë zjarr
Për ta shporrë Ramën zuzar,
Që nga Shkodra gjer në Vlorë,
Deri larg në Diasporë,
Këtë pjellë të çmendurisë,
Skizofren i marrëzisë,
Që ka bërë vendin pis,
Faqeziu i Shqipërisë
Dhe i mbarë njerëzisë.
Shqipen kërkon ta varrojë,
Fare ta çifutëzojë.
I duhet të mos harrojë,
Gjithsekush le t’ia kujtojë:
Rama vetë do të mbarojë,
Fundërrinë do përfundojë,
Mbeturinë e kësaj Toke,
Mallkim i Shqipes Nënoke.
Kaliforni, 12 gusht 2026
