
Kur gjyshja në pushtet e ka për opozitë një stërgjyshe, së cilës nuk i beson më as pasqyra e vet!

Në Konsullatën e Kosovës në Gjenevë u diskutua për të drejtat pensionale të mërgimtarëve

Nexhmije Mehmetaj, Gjenevë
Më 12 nëntor 2026
Të drejtat pensionale të mërgimtarëve, zbatimi i Marrëveshjes për sigurimet shoqërore ndërmjet Zvicrës dhe Kosovës, si dhe detyrimet ligjore që lidhen me përfitimet pensionale, ishin në qendër të një seance informative të organizuar në Konsullatën e Përgjithshme të Republikës së Kosovës në Gjenevë.
Takimi, i mbajtur më 12 nëntor 2026, mblodhi bashkatdhetarë dhe përfaqësues të komunitetit shqiptar, të interesuar për të marrë informacione konkrete mbi të drejtat e tyre pensionale në të dyja vendet.
Veprimtaria u organizua me iniciativën e znj. Luljeta Hajzeraj, juriste dhe përfaqësuese e organizatës EPER, në kuadër të programit Âge et Migration, me mbështetjen e Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës të Republikës së Kosovës dhe në bashkëpunim me Konsullatën e Përgjithshme të Kosovës në Gjenevë.
Konsullja Floreta Kabashi: Konsullata mbetet e hapur për mërgatën
Seancën e hapi Konsullja e Përgjithshme e Republikës së Kosovës në Gjenevë, znj. Floreta Kabashi, e cila u uroi mirëseardhje të pranishmëve dhe vlerësoi rëndësinë e takimeve informative në shërbim të komunitetit shqiptar.
Ajo theksoi përkushtimin e institucioneve konsullore për të qenë pranë bashkatdhetarëve, duke krijuar hapësira për informim dhe bashkëpunim. Sipas saj, dyert e Konsullatës mbeten të hapura për nisma që u shërbejnë interesave dhe nevojave të mërgatës.
Luljeta Hajzeraj: Njohja e të drejtave është thelbësore për një pensionim të sigurt
Juristja Luljeta Hajzeraj, përfaqësuese e EPER-it, foli për rëndësinë e informimit dhe të këshillimit të qytetarëve që po i afrohen moshës së pensionimit ose që tashmë janë pensionuar.
Ajo prezantoi rolin e programit Âge et Migration, i cili synon t’i ndihmojë personat me prejardhje migrimi të kuptojnë më mirë sistemin zviceran të sigurimeve shoqërore, të drejtat pensionale dhe procedurat administrative.
Vëmendje e veçantë iu kushtua Marrëveshjes për sigurimet shoqërore ndërmjet Zvicrës dhe Kosovës, e cila hyri në fuqi më 1 shtator 2019.
Kjo marrëveshje u mundëson qytetarëve që plotësojnë kushtet ligjore të realizojnë të drejtat e tyre nga sigurimi zviceran i pleqërisë dhe i të mbijetuarve (AVS/AHV), si dhe nga sigurimi i invaliditetit (AI/IV), në përputhje me dispozitat përkatëse.
Berat Zhinipotoku: Sqarime mbi pensionet kosovare dhe procedurat administrative
Marrëveshjen dypalëshe dhe zbatimin e saj e prezantoi z. Berat Zhinipotoku, udhëheqës i Divizionit për Pensione të Jashtme në Kosovë.
Ai trajtoi çështje me interes të drejtpërdrejtë për mërgimtarët, përfshirë kushtet për përfitimin e pensionit kontributpagues në Kosovë, dëshmimin e viteve të punës dhe procedurat që duhen ndjekur kur mungon libreza e punës ose dokumentacioni tjetër.
U diskutua gjithashtu për mënyrën e vërtetimit të së drejtës ose mungesës së të drejtës për pension kosovar, veçanërisht kur një dokument i tillë kërkohet nga autoritetet zvicerane gjatë shqyrtimit të përfitimeve plotësuese (Prestations complémentaires – PC).
Këto sqarime ndihmojnë qytetarët të kuptojnë më mirë procedurat dhe institucionet ku duhet të drejtohen për realizimin e të drejtave të tyre.
Pensionet nga Kosova duhet të deklarohen kur këtë e kërkon ligji zviceran
Një ndër çështjet e rëndësishme të takimit ishte respektimi i detyrimeve ligjore që lidhen me deklarimin e pensioneve dhe të ardhurave.
U theksua se përfitimi i pensioneve nga Kosova dhe Zvicra nuk përbën në vetvete shkelje ligjore. Megjithatë, mosdeklarimi i të ardhurave nga Kosova, kur një deklarim i tillë kërkohet, mund të ndikojë në përfitimet plotësuese ose në ndihmat e tjera që varen nga gjendja ekonomike e përfituesit.
Në raste të caktuara, kjo mund të sjellë detyrimin për kthimin e shumave të përfituara pa të drejtë dhe, në varësi të rrethanave, edhe pasoja të tjera juridike.
Prandaj, qytetarët u inkurajuan të informohen me kohë dhe të kërkojnë këshillim profesional për të shmangur gabimet administrative dhe pasojat financiare.
Ku duhet të drejtohen mërgimtarët për ndihmë?
Për qytetarët që kanë paqartësi lidhur me pensionet, vitet e kontributeve, dokumentacionin e munguar ose përfitimet plotësuese, ekzistojnë institucione kompetente ku mund të kërkojnë informim dhe ndihmë.
Në Gjenevë:
- OCAS – Office cantonal des assurances sociales: Për pensionet zvicerane AVS/AI dhe kontributet e sigurimeve shoqërore. Rue des Gares 12, 1201 Genève. Tel. +41 22 327 27 27. www.ocas.ch
- SPC – Service des prestations complémentaires: Për përfitimet plotësuese (PC) dhe deklarimin e të ardhurave nga Kosova. Route de Chêne 54, 1208 Genève. Tel. +41 22 546 16 00. www.ge.ch
- Caisse suisse de compensation (CSC): Për çështjet e pensioneve zvicerane të personave që jetojnë jashtë Zvicrës. Avenue Edmond-Vaucher 18, 1211 Genève 2. Tel. +41 58 461 91 11. www.zas.admin.ch
Për këshillim dhe orientim, mërgimtarët mund të informohen edhe pranë organizatës EPER, përmes programit Âge et Migration (www.eper.ch).
Qytetarët këshillohen të kontaktojnë paraprakisht institucionin përkatës për të verifikuar procedurat, dokumentet e nevojshme dhe mundësinë e caktimit të një takimi.
Në Kosovë, qytetarët mund t’u drejtohen institucioneve kompetente për administrimin e skemave pensionale, për të marrë informacione mbi pensionet kontributpaguese, dokumentacionin dhe procedurat përkatëse.
- Divizioni për pensione të jashtme: Rruga Edit Durham 46, 10 000 Prishtinë. mpfvlc.rks-gov.net
Një iniciativë e mirëpritur për komunitetin shqiptar
Organizimi i kësaj seance informative përbën një shembull të mirë të bashkëpunimit ndërmjet institucioneve të Kosovës, organizatave sociale dhe përfaqësuesve të komunitetit shqiptar në Zvicër.
Angazhimi i znj. Luljeta Hajzeraj, kontributi profesional i z. Berat Zhinipotoku dhe mbështetja e Konsullatës së Përgjithshme dëshmojnë rëndësinë e nismave që u shërbejnë drejtpërdrejt nevojave të mërgimtarëve.
Takimi u përmbyll me një koktej, gjatë të cilit pjesëmarrësit patën mundësinë të vazhdonin bisedat dhe shkëmbimin e mendimeve në një atmosferë miqësore.
Mesazhi kryesor i kësaj veprimtarie ishte i qartë: Njohja e të drejtave pensionale dhe respektimi i detyrimeve ligjore janë themeli i një pensionimi të sigurt dhe dinjitoz.
Një mërgatë e informuar është një mërgatë më e përgatitur për të mbrojtur të drejtat dhe dinjitetin e saj.
Egjipti ngriti alarmin në Europë: 35 organizata në listën e terrorizmit – Ballkani Shqiptar përballë sfidës së ekstremizmit politik

Luan – Asllan Dibrani, Durrës
Një vendim që kërkon vëmendjen e gjithë Evropës
Më 10 nëntor 2026, Gjykata Penale e Kajros mori një vendim me rëndësi ndërkombëtare: përfshirjen e 35 organizatave dhe 36 individëve në listat egjiptiane të terrorizmit për një periudhë pesëvjeçare.
Vendimi u publikua në Gazetën Zyrtare të Egjiptit dhe përfshin organizata të identifikuara me shtete të ndryshme të Evropës, ndër to Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut.
Ky zhvillim ngre pyetje serioze për sigurinë, financimin e organizatave, ndikimin ndërkombëtar dhe marrëdhënien ndërmjet fesë dhe politikës.
E veçanta e këtij vendimi është se ai vjen nga Egjipti, një vend me shumicë dërrmuese të popullsisë së besimit islam.
Prandaj kjo çështje duhet trajtuar jo si konflikt ndërmjet feve, por si debat mbi ekstremizmin, ndikimin politik dhe respektimin e ligjit.
Lista e plotë e 35 organizatave të shpallura terroriste nga autoritetet egjiptiane
Më poshtë paraqitet përkthimi në shqip i emërtimeve të publikuara në vendimin egjiptian. Emërtimet nuk janë domosdoshmërisht identike me emrat juridikë të regjistruar në vendet përkatëse.
- Këshilli i Myslimanëve të Evropës, përfshirë degët e tij – Evropë.
- Fondacioni “Myslimanët e Francës” – Francë.
- Shoqata Myslimane e Britanisë – Britani e Madhe.
- Liga Myslimane e Zvicrës – Zvicër.
- Bashkësia Islame Gjermane – Gjermani.
- Shoqata Islame në Suedi – Suedi.
- Shoqata Islame në Itali – Itali.
- Shoqata Islame për Dialog dhe Bashkëjetesë – Spanjë.
- Shoqata Islame e Irlandës – Irlandë.
- Shoqata Islame në Poloni – Poloni.
- Shoqata Islame dhe Kulturore – Rumani.
- Shoqata e Myslimanëve të Hungarisë – Hungari.
- Shoqata “Al-Hikma” për Shkencë, Miqësi dhe Bashkëpunim – Turqi.
- Shoqata Kulturore “E Ardhmja” (Al-Mustaqbal) – Shqipëri.
- Këshilli i Myslimanëve të Ukrainës – Ukrainë.
- Liga Myslimane e Belgjikës – Belgjikë.
- Shoqata AKOS për Edukim dhe Kulturë – Bosnjë-Hercegovinë.
- Unioni i Organizatave Islame në Rusi – Rusi.
- Shoqata e Rinisë Islame – Maqedonia e Veriut.
- Shoqata Islame në Finlandë – Finlandë.
- Shoqata Islame në Norvegji – Norvegji.
- Fondacioni Kulturor për Shkencë dhe Arsim – Kosovë.
- Këshilli Islam Danez – Danimarkë.
- Kompleksi Kulturor Islam – Austri.
- Shoqata Islame Holandeze – Holandë.
- Shoqata Kulturore Islame “Al-Salam” – Moldavi.
- Qendra Arabo-Greke për Kulturë dhe Qytetërim – Greqi.
- Unioni i Studentëve Myslimanë – Çeki.
- Këshilli Evropian për Fetva dhe Kërkime.
- Këshilli Evropian i Imamëve.
- Këshilli Evropian për Familjen Myslimane.
- Këshilli Evropian për Kuranin e Shenjtë.
- Këshilli Evropian i Grave Myslimane.
- Forumi Evropian i Studentëve Myslimanë.
- Instituti Evropian i Shkencave Humane, përfshirë degët e tij.
Kjo listë përfshin organizata kulturore, arsimore, fetare dhe struktura me shtrirje ndërkombëtare. Vetë natyra fetare ose kulturore e veprimtarisë së tyre nuk është provë e terrorizmit.
Vendimi egjiptian ka pasoja sipas legjislacionit të Egjiptit. Ai nuk zëvendëson hetimet, vendimet gjyqësore apo procedurat e listimit në shtetet evropiane.
Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut: pse kërkohet transparencë?
Përfshirja e tri organizatave të identifikuara me këto vende në listën egjiptiane është një zhvillim që kërkon sqarim të menjëhershëm institucional.
A kanë autoritetet shqiptare, kosovare dhe maqedonase informacione për këto organizata?
A ekzistojnë të dhëna të dokumentuara mbi financimet e tyre, aktivitetet dhe lidhjet ndërkombëtare?
A janë shqyrtuar pretendimet e autoriteteve egjiptiane nga institucionet vendore?
Përgjigjet duhet të jepen përmes ligjit, dokumenteve dhe hetimeve profesionale, jo përmes supozimeve.
Edhe Lugina e Preshevës meriton vëmendje në analizat më të gjera mbi ndikimin politik dhe fetar në hapësirën shqiptare, pa pretenduar se vendimi egjiptian ka identifikuar ndonjë organizatë të saj.
Financimet e jashtme dhe rreziku i ndikimit ideologjik
Një nga çështjet që kërkon studim serioz është ndikimi i financimeve të huaja mbi institucionet kulturore, arsimore dhe fetare.
Ndërtimi i një objekti fetar, ndihma për familjet në nevojë ose financimi i arsimit nuk përbëjnë në vetvete veprimtari të paligjshme.
Por nëse financimi përdoret për të imponuar bindje politike, për të blerë besnikëri, për të nxitur urrejtje ose për të penguar të drejtat individuale, atëherë ndërhyrja e shtetit ligjor është e domosdoshme.
Në opinionin publik janë artikuluar edhe pretendime për pagesa, dhurata dhe stimulime financiare që synojnë të ndikojnë në praktikat fetare, përfshirë mbajtjen e mbulesës nga gratë. Pretendime të tilla, përfshirë shuma konkrete prej 300 eurosh, nuk duhen shpallur të vërteta pa prova dhe raste të dokumentuara.
Liria e besimit dhe liria e veshjes janë të drejta themelore. Ato duhet të mbrohen si nga detyrimi për të ndjekur një praktikë fetare, ashtu edhe nga presioni për ta braktisur atë.
Diaspora shqiptare dhe përgjegjësia e shteteve evropiane
Gjermania, Zvicra, Austria, Italia, Britania e Madhe dhe shumë vende të tjera janë bërë shtëpi për qindra mijëra shqiptarë.
Diaspora shqiptare ka krijuar shoqata kulturore, organizata humanitare, qendra komunitare dhe institucione të rëndësishme për ruajtjen e gjuhës dhe identitetit kombëtar.
Këto arritje duhen mbrojtur.
Megjithatë, çdo përpjekje e provuar për ta përdorur diasporën si instrument të ndikimit të paligjshëm politik, ekstremizmit të dhunshëm apo financimit të organizatave terroriste duhet të hetohet.
Shtetet evropiane kanë përgjegjësi të mbrojnë sigurinë publike dhe lirinë fetare njëkohësisht.
Asnjë komunitet nuk duhet të stigmatizohet për shkak të fesë. Përgjegjësia penale është individuale dhe duhet të mbështetet në prova.
Islamizmi politik, demokracia dhe kufijtë e lirisë
Duhet bërë dallim ndërmjet besimit islam, pjesëmarrjes paqësore të qytetarëve fetarë në politikë dhe ekstremizmit që përdor dhunë, kërcënim apo detyrim.
Një shoqëri demokratike garanton të drejtën për bindje fetare dhe politike, por nuk pranon dhunën ose veprimet e paligjshme për t’i imponuar ato.
Pikërisht këtu qëndron sfida: si të mbrohen institucionet demokratike pa cenuar qytetarët e pafajshëm?
Përgjigjja nuk mund të jetë as heshtja ndaj kërcënimeve reale, as akuzimi kolektiv.
Ajo duhet të jetë transparenca, hetimi i pavarur, bashkëpunimi ndërkombëtar dhe respektimi i të drejtave të njeriut.
Çfarë duhet të bëjnë institucionet shqiptare?
Së pari, duhet të kërkohet zyrtarisht vendimi egjiptian dhe dokumentacioni mbi të cilin është mbështetur.
Së dyti, institucionet përgjegjëse duhet të verifikojnë identitetin juridik të tri organizatave të përmendura në hapësirën shqiptare, aktivitetet dhe burimet e tyre të financimit.
Së treti, duhet të shqyrtohet nëse ekzistojnë prova që kërkojnë hetim penal ose masa administrative.
Së katërti, rezultatet e verifikimeve duhet të komunikohen publikisht, duke respektuar sekretin hetimor dhe të drejtat e subjekteve.
Së fundi, duhet të forcohet bashkëpunimi ndërmjet institucioneve të Shqipërisë, Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe partnerëve evropianë për parandalimin e ekstremizmit të dhunshëm.
Përfundim: Alarm për institucionet, jo gjykim ndaj besimtarëve
Vendimi i Egjiptit i datës 10 nëntor 2026 ka hapur një debat që shkon përtej kufijve të një shteti.
Përfshirja e 35 organizatave dhe 36 individëve në listat egjiptiane të terrorizmit kërkon vëmendje, sidomos kur në vendim përmenden organizata nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut.
Por pesha e një vendimi ndërkombëtar nuk e përjashton nevojën për shqyrtim kritik të provave.
Shqiptarët kanë një traditë të rëndësishme të bashkëjetesës fetare, kulturës kombëtare dhe respektimit të dallimeve. Kjo trashëgimi nuk duhet të dëmtohet as nga ekstremizmi, as nga paragjykimet kundër besimtarëve.
E ardhmja demokratike e shqiptarëve ndërtohet mbi arsimimin, lirinë, dinjitetin njerëzor, sovranitetin institucional dhe sundimin e ligjit.
Feja duhet të mbetet e lirë. Politika duhet të mbetet demokratike. Institucionet duhet të mbeten të pavarura. Dhe çdo akuzë për terrorizëm duhet të provohet përpara drejtësisë.
Ky është standardi me të cilin duhet trajtuar vendimi egjiptian në Tiranë, Prishtinë, Shkup dhe në të gjithë Evropën.
Asnjë organizatë mbi ligjin. Asnjë fajësi pa prova. Asnjë imponim mbi lirinë e qytetarit.
Alfabeti i Dashurisë, poezi nga Nikolin Sh. Lëmezhi
Populli hebre: Nga tragjedia e Holokaustit te fuqia botërore e dijes, shkencës dhe teknologjisë

Luan – Asllan Dibrani, Durrës, më 9 nëntor 2026
Historia e popullit hebre është një ndër dëshmitë më të fuqishme të qëndresës, sakrificës dhe ringritjes njerëzore. Për shekuj me radhë, hebrenjtë përjetuan përndjekje, dëbime dhe diskriminim, ndërsa tragjedia më e rëndë ishte Holokausti, gjatë të cilit nazistët dhe bashkëpunëtorët e tyre vranë rreth gjashtë milionë hebrenj.
Megjithatë, ky popull arriti të ruajë identitetin, kulturën dhe traditat e tij.
Më 14 maj 1948, David Ben-Gurion shpalli krijimin e shtetit të Izraelit, të cilin presidenti amerikan Harry Truman e njohu po atë ditë. Krijimi i shtetit u shoqërua edhe me luftën e vitit 1948 dhe zhvendosjen masive të palestinezëve, pasoja që vazhdojnë të ndikojnë rajonin.
Hebrenjtë në Amerikë: Një komunitet i vogël me kontribut të madh
Sipas vlerësimeve të vitit 2023, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës jetonin rreth 7,46 milionë hebrenj, pak më shumë se 2 për qind e popullsisë amerikane.
Por kontributi i këtij komuniteti në shkencë, arsim, mjekësi, ekonomi, drejtësi, letërsi dhe kinematografi është historikisht i rëndësishëm.
Studimet ofrojnë disa të dhëna domethënëse:
- 65% me diplomë universitare: Sipas Pew Research Center, në studimin e publikuar më 19 shkurt 2026, 65 për qind e amerikanëve që identifikohen me fenë hebraike kanë diplomë universitare, kundrejt 35 për qind të të gjithë të rriturve amerikanë.
- 50% e 200 intelektualëve të shquar: Sociologët Seymour Martin Lipset dhe Earl Raab raportuan se hebrenjtë përbënin gjysmën e një grupi historik prej 200 intelektualësh të njohur amerikanë gjatë dekadave të shekullit XX.
- 20% e profesorëve në universitetet kryesore: Një tjetër vlerësim historik i të njëjtëve studiues.
- 40% e partnerëve në firma të mëdha juridike: Shifër historike për firma të përzgjedhura në Nju-Jork dhe Uashington.
- 26% në media: Përfaqësimi historik në një grup gazetarësh, redaktorësh dhe drejtuesish të mediave të mëdha amerikane.
- 59% në kinematografi: Pjesëmarrja e hebrenjve ndër regjisorët, skenaristët dhe producentët e përfshirë në një studim të 50 filmave amerikanë me të ardhurat më të larta gjatë viteve 1965–1982.
Këto përqindje historike nuk përfaqësojnë gjendjen e të gjithë sektorëve amerikanë në vitin 2026. Megjithatë, ato dokumentojnë kontributin e rëndësishëm të komunitetit hebre në jetën intelektuale dhe profesionale amerikane.
Çmimi Nobel: Një përfaqësim i jashtëzakonshëm në shkencën botërore
Një ndër treguesit më domethënës të arritjeve intelektuale është Çmimi Nobel.
Sipas regjistrave të pavarur biografikë, rreth 22 për qind e laureatëve individualë të Çmimit Nobel gjatë historisë së tij kanë qenë hebrenj ose persona me prejardhje të pjesshme hebraike.
Kjo është veçanërisht domethënëse kur popullsia hebraike përbën sot vetëm rreth 0,2 për qind të popullsisë botërore.
Përfaqësimi historik sipas fushave, në klasifikimin e JINFO, është afërsisht:
- Ekonomi: 40 për qind.
- Mjekësi: 26 për qind.
- Fizikë: 25 për qind.
- Kimi: 19 për qind.
- Letërsi: 14 për qind.
Rreth 36 për qind e laureatëve amerikanë Nobel janë klasifikuar si hebrenj ose me prejardhje pjesërisht hebraike.
Këto statistika nuk janë klasifikime zyrtare etnike të Fondacionit Nobel, por përmbledhje të pavarura biografike.
Ato dëshmojnë një kontribut të madh historik në kërkimet shkencore, mjekësi, fizikë, ekonomi dhe mendimin modern.
Nga Hollywood-i te industria teknologjike
Sipërmarrësit me prejardhje hebraike luajtën rol themelor në krijimin e Hollywood-it modern. Carl Laemmle, Adolph Zukor, Louis B. Mayer dhe vëllezërit Warner janë ndër emrat që ndihmuan ndërtimin e industrisë amerikane të filmit.
Edhe shkencëtarë me prejardhje hebraike, si Albert Einstein, kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në zhvillimin e shkencës botërore.
Ndërkohë, Izraeli është zhvilluar në një qendër të rëndësishme ndërkombëtare të teknologjisë.
Sipas raportit zyrtar të Autoritetit të Inovacionit të Izraelit, publikuar më 31 maj 2026:
- 85 miliardë dollarë ishin eksportet e teknologjisë së lartë në vitin 2025.
- 58% e eksporteve izraelite vinin nga sektori i teknologjisë së lartë.
- Rreth 400.000 njerëz punonin në këtë industri.
- 775 kompani të reja teknologjike u themeluan gjatë vitit 2025.
- Afro 15 miliardë dollarë kapital u siguruan nga kompanitë teknologjike gjatë atij viti.
Inteligjenca artificiale, siguria kibernetike, elektronika, mjekësia moderne dhe teknologjitë e mbrojtjes janë ndër fushat kryesore të zhvillimit.
Këto janë arritje të ekonomisë izraelite në tërësi, ku kontribuojnë qytetarë të komuniteteve të ndryshme.
Amerika dhe Izraeli: Një aleancë strategjike e fuqishme
Lidhjet ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Izraelit janë të thella, historike, politike, ekonomike dhe ushtarake.
Marrëveshja amerikano-izraelite për periudhën 2019–2028 parashikon 38 miliardë dollarë mbështetje ushtarake dhe për mbrojtjen raketore gjatë dhjetë viteve, në varësi të miratimeve buxhetore amerikane.
Bashkëpunimi përfshin mbrojtjen raketore, inteligjencën, sigurinë rajonale dhe zhvillimin teknologjik.
Por aleanca mbështetet në vendimmarrjen e dy shteteve të pavarura dhe në interesa strategjike, jo në një identitet të përbashkët shtetëror. Komuniteti hebre amerikan është shumëllojshëm dhe nuk ka një qëndrim të vetëm për të gjitha politikat e Izraelit.
Shqiptarët dhe hebrenjtë: Një faqe krenarie njerëzore
Në këtë histori të madhe, edhe shqiptarët kanë vendin e tyre të nderit.
Gjatë Holokaustit, familje shqiptare strehuan dhe shpëtuan hebrenj nga përndjekja naziste, duke dëshmuar humanizëm, guxim dhe solidaritet.
Kjo trashëgimi përbën një urë të rëndësishme kujtese dhe miqësie ndërmjet shqiptarëve dhe hebrenjve.
Përfundim: Fuqia e një populli që investon në dije
Nga përndjekjet historike dhe tragjedia e Holokaustit, te krijimi i Izraelit dhe arritjet intelektuale të komunitetit hebre në Amerikë, kemi një histori që meriton studim dhe respekt.
Statistikat e arsimit, shkencës, Çmimit Nobel, biznesit dhe teknologjisë tregojnë se sa i rëndësishëm mund të jetë kontributi i një komuniteti relativisht të vogël në zhvillimin botëror.
Këto arritje nuk përcaktohen nga epërsia e lindur e një populli, por duhen kuptuar përmes historisë, arsimit, institucioneve, mundësive dhe punës së shumë brezave.
Mesazhi për shqiptarët dhe për çdo popull është i qartë:
Një komb që investon në shkollë, universitet, shkencë, teknologji dhe kulturë, ndërton themelet e një të ardhmeje më të sigurt dhe më të zhvilluar.
Dija është pasuri që nuk shteron. Kultura ruan identitetin, ndërsa shkenca dhe krijimtaria hapin rrugë të reja për njerëzimin.
Votuesit amerikan folën – demokracia ka nevojë për ekuilibër dhe kontroll të pushteteve, një mësim edhe për politikanët shqiptarë!
Vizita „rezolute“ e antarëve të partisë Lista Studentore e Serbisë në Shtetin tonë Kosovës
Opozita në Serbi e rrëzoi Vuçiqin, por nuk e flaku fare hijen e Millosheviqit!
Shkruan; Prof.dr. Fadil Maloku, sociolog
Që në fillim më duhet ta sqaroj se, për mua si sociolog, dokumenti ku evidentohet qëndrimi i opozitës serbe ndaj Kosovës nuk mund të ndëlidhet vetëm me shpresën si synim e ambicie se ata do të jenë më liberalë, por edhe me mënyrën dhe kutin e tyre politik se si do ta qeverisin vendin e tyre. Dhe në veçanti, çfarë raporti fqinjësor do të ndërtojnë ata në të ardhmen me Kroacinë, Bosnjën, Malin e Zi e sidomos me Republikën tonë. Shikuar nga kjo “dioptri”, nëse “Lista e studentëve” serbë vazhdon ta “ushqejë” dhe ta mbajë gjallë të njëjtën “road map” ultranacionaliste, ashtu si regjimi i diktatorit Millosheviq dhe ai i autokratit Vuçiq kundrejt Kosovës, atëherë ne duhet të jemi shumë vigjilentë, sepse në Serbi, de facto dhe de jure, po shihet se kemi të bëjmë vetëm me ndërrimin e akterëve politikë, e jo edhe me ndryshimin radikal të kursit qeverisës apo me një emancipim, e aq më pak me denazifikim të politikës, kulturës, mentalitetit dhe etnopsikologjisë serbe në tërësi…!?
Dokumenti i mëposhtëm, ku pak a shumë mund ta “lexojmë” si qëndrimin ashtu “planimetrinë”e opozitës së re serbe ndaj Kosovës, thënë më troç, na zbulon një paradoks të rëndësishëm, të cilin qeveria, por edhe opozita dhe mediet tona, bashkë me shoqërinë civile, tash e tutje duhet ta kenë në epiqendër të prononcimeve publike. Opozita serbe, kinse po pretendon të ofrojë një alternativë të re, të ambalazhuar me “folklorizmin” demokratik si kundërvënie ndaj regjimit të Vuçiqit rreth Kosovës, por, në fakt, me sa duket, ajo do të vazhdojë edhe më tej të riprodhojë të njëjtën matricë ideologjike, territoriale dhe nacionaliste të politikës serbe. Kur them kështu, nënkuptoj se, në kuadër të kësaj matrice tipike ideologjike, territoriale e nacionaliste të kësaj opozite, unë po “lexoj” midis rreshtave edhe disa argumente kundërthënëse sociologjike.
- Argumenti i parë kundërthënës, që nuk kërkon ndonjë përgatitje apo ekspertizë aq profesionale, ka të bëjë me faktin se opozita serbe, ndonëse i ka maksimalizuar ambiciet dhe synimet e saj për rrëzimin e autokracisë së Aleksandër Vuçiqit, me idenë e demokratizimit të brendshëm të Serbisë, përmes qëndrimit të saj nacionalist, në fakt, është duke i mohuar si vlerat, ashtu edhe mekanizmat e demokracisë, sidomos kur janë në pyetje standardet e raporteve me fqinjët e saj, e në veçanti me Kosovën! Shkaku është se ajo nuk ka lëvizur asnjë milimetër përpara! Përkundrazi! Ngase, me sa mund të gjykohet nga prononcimet e bëra deri më tash, ajo, në të njëjtën kohë, është duke promovuar demokratizimin e institucioneve të shtetit të vet, por edhe duke imponuar një diskurs pak a shumë identik me atë të ish-regjimit të autokratit Vuçiq! Sepse është paradoksale dhe absurde që, me të njëjtin ritëm, ta trajtosh fqinjin tënd (Kosovën) si objekt të vullnetit politik dhe kushtetues të Serbisë, duke mos ia njohur subjektivitetin e saj politik! Pra, nuk mund të kërkosh demokraci për vete, por njëkohësisht t’ia mohosh të drejtën e një shoqërie tjetër për vetëvendosje politike.
- Argumenti i dytë kundërthënës ka të bëjë me “rrëfimin” e tyre lidhur me qëndrimin publik shovinist ndaj Kosovës, i cili edhe mund të jetë lansuar si një narracion që ka shërbyer vetëm për konsum të brendshëm, në formë dhe përmbajtje eufemiste. Mirëpo, kur ata i referohen Rezolutës 1244 dhe më pas Kushtetutës së Serbisë, ku Kosova, taksativisht, ende në Preambulë figuron si “pjesë përbërëse e Serbisë” dhe ku aludohet se Kosova duhet të qëndrojë aty edhe pas gati tri dekadave të pasluftës, brenda kufijve të Serbisë, dëshmojnë më së miri se kjo opozitë nuk ka arritur, apo nuk ka dashur qëllimisht, të “shkurorëzohet” nga paradigma e trashëguar e nacionalizmit territorial serb! Opozita e sotme serbe, në vend që ta trajtojë Kosovën si një realitet të ri politik dhe ndërkombëtar dhe të përdorë, me shumë më tepër fleksibilitet, standardet evropiane për fqinjësi dhe raporte tolerante, ajo, me sa po kuptoj, do të vazhdojë ta konceptojë edhe më tej Kosovën si një territor të papërfunduar të shtetësisë serbe!?
- Argumenti i tretë kundërthënës, të cilin mund po ashtu ta “lexojmë” e ta “detektojmë” në këtë dokument të opozitës së re serbe, është ai i kërkesës, që po duket se shndërrohet edhe në insistim, për të instaluar në Kosovë, sapo të vijnë në pushtet, një lloj autonomie etnike si mekanizëm juridik për krijimin e një sovraniteti paralel në Republikën e Kosovës. Kjo i bie të instalohet një lloj “kali Troje”, apo, thënë më ndryshe, një model atipik i “bosnjizimit” të Kosovës, ku Republika jonë, e njohur nga 127 shtete, në dekadat e ardhshme do të vazhdonte të përplitej përfundimisht në “shtratin e Prokrustit” serb!? Ku komunat sa një “grusht” serbësh do të fitonin autonomi (lexo: një Republikë Srpska paralele në Kosovë!), shumë më të madhe se ajo që ka Asociacioni aktual i vetëqeverisjes në Kosovë. Ku ambicia, synimi dhe shpresa e brezave të ardhshëm serbë për ta rikthyer “Jerusalemin serb” do të maksimalizoheshin skajshmërisht.
Paradoksi është ky: të drejtat e grupeve etnike, sipas konventave dhe normave evropiane, duhet të garantohen, por jo edhe të shndërrohen në instrument presioni për reduktimin dhe relativizimin e sovranitetit dhe funksionalitetit të shtetësisë së Kosovës. Ky paradoks hetohet edhe te kërkesat për luftimin e korrupsionit, përgjegjësinë institucionale dhe çlirimin e institucioneve nga kontrolli politik. Mirëpo, kur vjen puna te Kosova, kjo opozitë dëshmon qartazi se do të riprodhojë një diskurs të trashëguar nga politika e vjetër serbe.
Së fundi, si konstatim, ajo që duhet të kuptojë Kosova është se Serbia, me opozitën e re, e ndërrojë regjimin politik, por, kur është në pyetje Republika e Kosovës, nuk po shihet se e ka ndryshuar as edhe një milimetër kursin apo paradigmën e vetë nacionaliste! Dhe duke qenë ende e “ngujuar” në ujërat e nacionalizmit, mendoj, që ajo nuk premton të sjellë progres në raport me Kosovën edhe për një arsye, sipas meje, fundamentale: Serbisë i duhet një katarsis moral, etik, politik e kulturor, për të cilin nevojitet kohë… Ndërkaq, ne duhet të vazhdojmë forcimin e tërësisë së shtetësisë sonë, e cila u arrit me mund, me sakrifica, me gjakun e dëshmorëve dhe të viktimave. Megjithate, duhet theksuar se interpretimi juridik i BE-s kërkon një sqarim të nuancuar. Sepse, Neni 49 i Traktatit për Bashkimin Evropian nuk e definon shprehimisht njohjen e Kosovës nga ana Serbisë si kusht paraprak për anëtarësimin e saj në BE. Por, kur janë në pyetje procesi i normalizimit gjithëpërfshirës i raporteve me Kosovën ky është një kusht tashmë i konsoliduar në kuadër të negociatave të Serbisë për anëtarësim. Dhe kjo kërkesë (shih Kapitullin 35!) përfshin detyrimet që ka marr Serbia, kur janë në pyetje sidomos çështjet që lidhen me pranumin e dokumenteve Kosovës, me institucionet e saj, me pjesëmarrjen në organizatat dhe mekanizmat ndërkombëtarë, si dhe me mbrojtjen e komunitetit serb në Kosovë.Andaj themi që procesi i njohjes formale diplomatike dhe përmbushja e këtyre detyrimeve janë dy çështje diametralisht antipode, ndonëse pasojat e tyre praktike mund të ndërthuren, por vetëm me vullnet politik që kam dilema në zbatim, sidomos tani kur Serbinë do ta udhëheq opozita studentore.


Njejt sikurse Sllobodan Milosheviq, …protestuesit e Serbisë që do ta marrin pushtetin tash Kosovën e konsiderojnë pjesë të Serbisë…!
Ndërkaq, ne duhet të vazhdojmë forcimin e tërësisë së shtetësisë sonë dhe të mos pranojmë asnjë marrëveshje pa njohjen de facto nga Serbia…
Falemnderit i përjetshëm për Austrinë që na e ruan kujtimin për Gjergj Kastriotin, të cilin neootomanët vazhdojnë ta quajnë “hero të 3 për qind katolikësh”

Afrim Zeqiri, Gjermani




Uniteti politik dhe artikulimi i përbashkët në përfaqësimin parlamentar dhe në Këshillin Kombëtar Shqiptar
Pamje e Medvegjës

Refik Hasani, Bujanovc
Krahina e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit, në funksion të artikulimit të një platforme të përbashkët politike, duhet domosdoshmërisht të dëshmojë unitet, harmonizim të qëndrimeve dhe konsensus politik ndërmjet subjekteve të saj politike, jo vetëm në rrafshin e përfaqësimit në parlamentin e Serbisë, por edhe në kuadër të Këshillit Kombëtar Shqiptar dhe të kuvendeve komunale të këtij Rajoni.
Zgjedhjet për Parlamentin e Serbisë, të mbajtura më 25 tetor, dhe zgjedhjet për Këshillin Kombëtar, të zhvilluara më 8 nëntor, përfaqësojnë dy procese zgjedhore të niveleve të ndryshme të përfaqësimit politik dhe institucional.
Ndonëse dallojnë për nga kompetencat dhe funksioni përfaqësues, të dyja këto procese zgjedhore kanë rëndësi thelbësore strategjike për konsolidimin e subjektivitetit politik, forcimin e kapaciteteve të përfaqësimit institucional dhe afirmimin e pozitës kolektive të shqiptarëve në Republikën e Serbisë.
Rëndësia e këtyre proceseve zgjedhore nuk kufizohet vetëm në hapësirën e Krahinës së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit, por shtrihet edhe në rajonin e Sanxhakut, duke përfshirë një dimension më të gjerë të artikulimit dhe mbrojtjes së interesave kombëtare, politike, kulturore dhe institucionale të shqiptarëve në të gjithë territorin e Republikës së Serbisë.
Në këtë kuptim, përfaqësimi parlamentar dhe ai përmes Këshillit Kombëtar “𝐾𝑜𝑎𝑙𝑖𝑐𝑖𝑜𝑛𝑖𝑡 𝑆ℎ𝑞𝑖𝑝𝑡𝑎𝑟”, duhen konceptuar si mekanizma komplementarë dhe të ndërlidhur të artikulimit, përfaqësimit dhe mbrojtjes së interesave kolektive, çka imponon një qasje të koordinuar, harmonizuar, unifikuar dhe ruajtjen e unitetit përfaqësues dhe qëndrueshmëri në artikulimin dhe avancimin e kërkesave politike, institucionale dhe të drejtave legjitime të shqiptarëve.
Në këtë rast, vëmendja përqendrohet te zgjedhjet për Këshillin Kombëtar, në të cilat subjektet politike shqiptare garuan përmes katër listave të veçanta zgjedhore, ndërsa në zgjedhjet për Parlamentin e Republikës së Serbisë u përfaqësuan përmes një liste të përbashkët, pas arritjes së një marrëveshjeje politike ndërmjet tyre.
Megjithatë, ky dallim në qasjen dhe modalitetet e konkurrimit zgjedhor nuk duhet të shndërrohet në burim të përçarjes apo të fragmentimit të unitetit politik dhe institucional në procesin e konstituimit të Këshillit Kombëtar. Përkundrazi, përbërja e këtij institucioni, zgjedhja e kryetarit dhe funksionalizimi i strukturave të tij drejtuese duhet të mbështeten në parimet e bashkëpunimit, gjithëpërfshirjes, përgjegjësisë institucionale dhe përfaqësimit kolektiv, duke pasur si pikë referimi interesin e përbashkët të shqiptarëve në të gjithë territorin e Republikës së Serbisë.

Fshat i braktisur në Medvegjë…
Unë, si bir i kësaj Krahine, që një jetë të tërë kam përcjellë zhvillimet e saj dhe jam përpjekur të hulumtoj e të publikoj vështrime mbi to, nuk dëshiroj të shoh mungesë uniteti ndërmjet përfaqësuesve tanë.
Në këtë frymë, konsideroj se nuk duhet të përsëritet përvoja e 12 shtatorit 2015, kur, në mbledhjen e përbashkët për miratimin e Deklaratës, nuk morën pjesë dy subjekte politike, ndërsa të pranishëm ishin vetëm 43 këshilltarë komunalë nga Presheva, Bujanoci dhe Medvegja, e jo të gjithë këshilltarët komunalë shqiptarë të tri komunave.

Presheva
Po ashtu, nuk është në interes të kauzës dhe aspiratës së përgjithshme të këtij Rajoni që të përsëriten përvojat e mëparshme institucionale, kur, ndonëse zgjedhjet e rregullta për Këshillin u mbajtën në nëntor të vitit 2022, subjektet politike shqiptare, për shkak të përçarjeve dhe thellimit të mospajtimeve ndërmjet tyre, nuk arritën ta konstituonin Këshillin brenda afatit të përcaktuar ligjor. Ky dështim institucional ishte pasojë e mungesës së konsensusit politik dhe e bllokadave të krijuara ndërmjet partive politike shqiptare të kësaj Krahine, lidhur me zgjedhjen e kryetarit të ri të këtij institucioni.
Si pasojë e moskonstituimit të Këshillit Kombëtar Shqiptar brenda afatit të përcaktuar ligjor, për shkak të mungesës së marrëveshjes politike ndërmjet subjekteve shqiptare për zgjedhjen e kryetarit të ri, ministria përkatëse serbe ndërmori masat ligjore, duke emëruar një Organ të Përkohshëm për ushtrimin e funksioneve të Këshillit. Si rrjedhojë e kësaj rrethane institucionale, Krahinës iu desh t’i nënshtrohej sërish një procesi të plotë zgjedhor, pa u arritur paraprakisht konstituimi i Këshillit Kombëtar Shqiptar. Kështu, në janar të vitit 2023, u zhvilluan zgjedhje të reja, të imponuara nga pamundësia për të kapërcyer bllokadën politike dhe për të përmbyllur procesin e zgjedhjes së kryetarit të ri të këtij institucioni.
Mungesa e unitetit të dëshmuar, e shoqëruar me mungesën e vullnetit dhe të gatishmërisë politike për të mundësuar zgjedhjen dhe funksionalizimin e Këshillit, krijoi dhe thelloi ndarje të konsiderueshme ndërmjet partive politike shqiptare, me pasoja të shumta për përfaqësimin dhe artikulimin e interesave të përbashkëta politike e kombëtare. Në vend të unitetit, harmonizimit të qëndrimeve dhe konsensusit politik, kjo gjendje e largoi edhe më shumë mundësinë e ndërtimit të një qëndrimi të përbashkët dhe të një rezistence politike ndaj Serbisë, të ushtruar përmes mjeteve paqësore dhe demokratike, në mbrojtje të të drejtave individuale dhe kolektive. Njëkohësisht, ajo pamundësoi artikulimin e një platforme të përbashkët politike, të mbështetur në qëllime dhe objektiva të qarta, për jetësimin e vullnetit plebishitar, si dhe për ruajtjen e dinjitetit, identitetit dhe kujtesës së sakrificës së shumë brezave të kësaj Krahine.
Rezultatet zyrtare preliminare të shpallura për zgjedhjet e fundit të 8 nëntorit për Këshillin Kombëtar Shqiptar në Republikën e Serbisë nxjerrin në pah një dallim të qartë në shpërndarjen e votës elektorale ndërmjet tri komunave shqiptare. Në Preshevë, fitues i këtij procesi zgjedhor doli një subjekt politik, ndërsa në Bujanoc mandati i epërsisë elektorale iu besua një partie tjetër politike shqiptare. E njëjta dinamikë u manifestua edhe në Medvegjë, ku fituese doli një forcë politike krejtësisht tjetër nga ato që dolën të parat në Preshevë dhe Bujanoc.
Kësisoj, në të tria komunat, fituese doli pikërisht ajo forcë politike që aktualisht mban pozitën dhe ushtron drejtimin e Këshillit Kombëtar Shqiptar. Nisur nga ky rezultat zgjedhor dhe nga konfigurimi i përfaqësimit politik në strukturat drejtuese të Këshillit, bëj thirrje publike që zgjedhja e kryetarit të ardhshëm të mos jetë çështje e dominimit të një subjekti të vetëm politik gjatë gjithë mandatit , por rezultat i një marrëveshjeje politike, të mbështetur në parimin e rotacionit dhe të përfshirjes së të gjitha subjekteve politike që kanë përfaqësim nga tri komunat.
Një zgjidhje e tillë përbën një domosdoshmëri të kohës, në funksion të ruajtjes së frymës unifikuese, garantimit të funksionalitetit dhe stabilitetit institucional të Këshillit, zgjerimit të përfaqësimit politik, parandalimit të krizave të brendshme dhe ndërtimit të një strukture drejtuese efikase, me rezultate të qëndrueshme organizative.

Bujanovci…
Njëkohësisht, ajo krijon parakushtet për konsolidimin e autoritetit institucional, mbi parimet e unitetit, kohezionit dhe artikulimit të përbashkët, dhe artikulimi i përbashkët në të gjitha nivelet institucionale, forcimin e karakterit gjithëpërfshirës të Këshillit dhe avancimin e proceseve të tjera në shërbim të interesit të përbashkët.
Në fund, uniteti dhe konsensusi politik nuk janë vetëm domosdoshmëri e përfaqësimit institucional, por edhe parakusht për artikulimin e qëndrueshëm të interesave kolektive dhe avancimin e të drejtave legjitime të shqiptarëve. Përgjegjësia ndaj kësaj kauze kërkon që interesi i përgjithshëm të jetë gjithmonë mbi çdo interes të ngushtë partiak.14 nëntor 2026.



