Kreu Blog

Trumpi, Xi dhe Putini: Tri fuqitë, një vizion i rendit të ri botëror dhe rreziku i rikthimit të zonave të influencës

0

Teza qendrore: Nëse takimi trepalësh Trump–Xi–Putin në Shenzhen, më 19 nëntor 2026, konfirmon prirjen drejt një koordinimi të interesave të tri fuqive të mëdha, atëherë bota mund të hyjë në një fazë të re të rikonfigurimit të rendit ndërkombëtar. Rreziku më i madh për Evropën nuk është domosdoshmërisht krijimi i një aleance formale mes këtyre tri fuqive, por normalizimi i një parimi të rrezikshëm: fuqitë e mëdha mund të negociojnë interesat e tyre strategjike duke i trajtuar shtetet e vogla dhe të mesme si objekte të marrëveshjeve, e jo si subjekte sovrane të së drejtës ndërkombëtare.

Për Ballkanin Perëndimor, kjo çështje ka rëndësi të veçantë. Rajoni historikisht ka qenë një hapësirë ku përplasja e interesave të fuqive të mëdha ka prodhuar kufij të rinj, protektorate, konflikte dhe rikonfigurime të rendit politik. Prandaj, çdo dobësim i arkitekturës euroatlantike të sigurisë dhe çdo relativizim i sovranitetit shtetëror mund të ketë pasoja të drejtpërdrejta për Kosovën, Bosnjë-Hercegovinën dhe gjithë rajonin.

Duhet bërë, megjithatë, një dallim I natyërs analitike – një takim i përbashkët nuk dëshmon vetvetiu ekzistencën e një aleance strategjike Trump–Xi–Putin. Tri fuqitë kanë interesa të rëndësishme, por edhe kontradikta të thella. Ajo që duhet analizuar është nëse ato po afrohen drejt një mirëkuptimi për ndarjen e hapësirave të ndikimit dhe për kufizimin e rolit të institucioneve shumëpalëshe.

1. Shenzheni si skenë e një rendi të ri: simbolika përpara marrëveshjeve

Takimi i planifikuar për 19 nëntor në Shenzhen ka një rëndësi që shkon përtej agjendës së tij formale. Sipas raportimeve të deritanishme, bëhet fjalë për takimin e parë të drejtpërdrejtë trepalësh të këtyre tre udhëheqësve. Megjithatë, pritjet për marrëveshje konkrete mbeten të kufizuara.1
Për ta kuptuar rëndësinë e këtij takimi, duhet të dallojmë tri interesa:

  • Putini kërkon rikthimin e Rusisë në statusin e fuqisë që vendos për sigurinë evropiane. Për të, Ukraina nuk është vetëm çështje territoriale, por instrument për rishikimin e rendit të sigurisë që u krijua pas vitit 1991. Kërkesa për njohjen e zonave të influencës dhe për kufizimin e pranisë së NATO-s në Evropën Lindore është pjesë e kësaj strategjie.
  • Xi Jinping synon legjitimimin e Kinës si qendër e re e diplomacisë globale. Për Pekinin, rëndësia e takimit nuk qëndron domosdoshmërisht në arritjen e një marrëveshjeje, por në faktin se dy udhëheqësit e fuqive të tjera më të mëdha pranojnë të takohen në një format të organizuar nga Kina.
  • Trumpi kërkon të projektojë imazhin e një negociatori që mund të arrijë marrëveshje me këdo. Por këtu qëndron edhe problemi: interesi personal për një sukses diplomatik spektakolar nuk është gjithmonë identik me interesin strategjik afatgjatë të SHBA-së.

Analiza e Thomas Jäger në FOCUS e vë theksin pikërisht te rreziku që Trumpi të pranojë koncesione ndaj Putinit, të cilat do të dëmtonin marrëdhëniet transatlantike. Ndërsa analiza e Atlantic Council nënvizon se Putini dëshiron ta krijojë një mjedis të ngjashëm me Jaltën, ku fuqitë e mëdha negociojnë fatin e shteteve më të vogla.2

Këtu qëndron thelbi i problemit.

Nuk është e domosdoshme që të tri fuqitë të kenë një projekt të përbashkët për ndarjen e botës. Mjafton që ato të pranojnë një parim të përbashkët veprimi: secila të ketë lirinë e zgjeruar për të imponuar interesat e veta në hapësirën ku mund të ushtrojë presion.

Kjo është logjika e një rendi ndërkombëtar transaksional, ku fuqia fillon ta zëvendësojë normën, ndërsa sovraniteti i shteteve të vogla bëhet i kushtëzuar nga raportet e forcës.

2. Evropa: nga aktor normativ në objekt të konkurrencës gjeopolitike

Argumenti i Rafael Behr-it në The Guardian është veçanërisht domethënës: Evropa rrezikon të mos jetë pjesë e tryezës ku diskutohen çështjet që përcaktojnë sigurinë e saj.
Kjo nuk është vetëm çështje protokolli diplomatik. Është krizë e kapacitetit evropian për të vepruar si subjekt strategjik.
Paradoksi është se BE-ja përfaqëson një nga qendrat më të mëdha ekonomike dhe rregullatore të botës, por nuk e ka shndërruar ende këtë peshë në një kapacitet të unifikuar ushtarak, diplomatik dhe strategjik.

Kështu, krijohet një situatë ku:

  1. SHBA-ja mund të negociojë me Rusinë për arkitekturën e sigurisë evropiane.
  2. Rusia synon ta kthejë agresionin kundër Ukrainës në instrument për rishikimin e rendit evropian.
  3. Kina mund ta shfrytëzojë dobësimin e kohezionit transatlantik për të zgjeruar hapësirën e vet të ndikimit.
  4. BE-ja rrezikon të mbetet financuesja kryesore e sigurisë dhe rindërtimit evropian, por jo domosdoshmërisht vendimmarrësja kryesore.

Këtu qëndron rëndësia e konceptit të autonomisë strategjike evropiane. Ajo nuk duhet kuptuar si shkëputje nga SHBA-ja, por si aftësi e Evropës për të mos qenë peng i ndryshimeve të politikës së brendshme amerikane.
Për Ballkanin, kjo dobësi evropiane mund të jetë veçanërisht e kushtueshme dhe e rrezikshme. Rajoni ka nevojë për një BE që vepron si fuqi politike dhe e sigurisë, jo vetëm si donatore, ndërmjetësuese dhe administratore e proceseve të integrimit.

3. Ballkani Perëndimor: hapësira ku mund të testohen kufijtë e rendit të ri

Ballkani Perëndimor nuk është në qendër të agjendës së Shenzhenit. Por pasojat e një ndryshimi të ekuilibrave ndërkombëtarë mund të shfaqen pikërisht në këtë rajon.
Pse?
Sepse këtu bashkëjetojnë tri karakteristika që e bëjnë rajonin të cenueshëm:

  • konflikte dhe konteste të pazgjidhura të trashëguara nga shpërbërja e Jugosllavisë;
  • prani dhe interesa konkurruese të fuqive të jashtme;
  • një proces integrimi evropian që ende nuk ka prodhuar një arkitekturë të qëndrueshme politike dhe të sigurisë.

Një studim i fundit i Shoqatës Gjermane për Politikë të Jashtme (DGAP), i publikuar më 15 shtator 2026, konstaton se ndikimi i drejtpërdrejtë rus në Ballkan është dobësuar që nga agresioni kundër Ukrainës, por Moska vazhdon të ruajë leva të rëndësishme ndikimi në Kosovë dhe Bosnjë-Hercegovinë. Në të njëjtën kohë, diplomacia transaksionale e disa udhëheqësve rajonalë po fiton terren.3

Kjo na çon te tri hapësirat kryesore të rrezikut.

3.1. Serbia: nga partneriteti me Moskën te diplomacia e shumëfishtë e fuqisë

Serbia mund të jetë një nga përfituesit potencialë të një rendi më pak koherent ndërkombëtar.

Beogradi ka ndërtuar prej vitesh një politikë të shumëfishtë të jashtme: ruan lidhjet historike, energjetike dhe politike me Rusinë, zhvillon partneritet strategjik me Kinën dhe njëkohësisht negocion me Uashingtonin dhe Brukselin.

Kjo politikë nuk është thjesht ekuilibrim diplomatik. Ajo është një instrument për të rritur hapësirën e manovrimit të Beogradit dhe për të shmangur kushtëzimin e tij nga një qendër e vetme ndërkombëtare.

Në një skenar të dobësimit të kohezionit perëndimor, Serbia mund të synojë tri objektiva:

Së pari, të sigurojë një pozitë më të favorshme në raport me Kosovën, duke e paraqitur çështjen e normalizimit si problem që kërkon një kompromis të ri ndërmjet fuqive të mëdha.

Së dyti, të konsolidojë pretendimet e veta për rol dominues në rajon, duke e riaktivizuar, në forma të përshtatura, konceptin e Botës Serbe.

Së treti, të shfrytëzojë konkurrencën ndërmjet SHBA-së, BE-së, Rusisë dhe Kinës për të fituar lëshime politike dhe ekonomike pa bërë reforma substanciale demokratike.

Megjithatë, duhet shmangur një përfundim i nxituar: Serbia nuk është domosdoshmërisht përfituesja e një marrëveshjeje të mundshme mes tri fuqive. Edhe ajo mund të bëhet objekt i pazareve më të gjera, sidomos nëse Moska dhe Pekini kanë interesa që nuk përputhen me ato të Beogradit.

Pikërisht këtë e thekson analiza e DGAP-it: Serbia duhet të përshtatet me një realitet ku fuqitë e jashtme negociojnë ndikimin e tyre, në vend që ajo të jetë një aktor plotësisht autonom rajonal.4

3.2. Kosova: rreziku i relativizimit të sovranitetit dhe i rikthimit të logjikës së koncesioneve

Për Kosovën, pasojat potenciale janë më të ndjeshme.

Pavarësia e Kosovës është produkt i një procesi historik, politik dhe ndërkombëtar që përfshin shpërbërjen e Jugosllavisë, represionin sistematik serb, luftën çlirimtare në esencë edhe antikoloniale, ndërhyrjen e NATO-s më 1999 dhe procesin ndërkombëtar të statusit.

Nëse në marrëdhëniet ndërkombëtare rikthehet parimi se fuqitë e mëdha mund të negociojnë për interesat e tyre mbi bazën e zonave të influencës, atëherë Kosova përballet me një sfidë të dyfishtë.

Sfida e parë: relativizimi i sovranitetit.

Beogradi do të bënte çmos që ta kthejë dialogun Kosovë–Serbi nga proces i normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet dy subjekteve politike në një proces të rishikimit të statusit dhe të rendit kushtetues të Kosovës.

Në këtë kontekst, çdo dobësim i qëndrimit të përbashkët amerikan dhe evropian do të krijonte hapësirë për rikthimin e kërkesave maksimaliste serbe.

Sfida e dytë: presioni për një zgjidhje transaksionale.

Një administratë amerikane e orientuar drejt marrëveshjeve të shpejta mund të jetë më e prirur të kërkojë rezultate të menjëhershme sesa të mbrojë me këmbëngulje parimet mbi të cilat është ndërtuar rendi politik i Kosovës.

Kjo nuk do të thotë se Uashingtoni do të heqë dorë nga mbështetja për Kosovën. Por do të thotë se Prishtina nuk mund ta konsiderojë më mbështetjen amerikane si një konstante të pandryshueshme, të shkëputur nga interesat dhe prioritetet e administratave të ndryshme.

Këtu duhet të kemi parasysh edhe një fakt të rëndësishëm: NATO njoftoi në qershor 2026 fillimin e një procesi gradual të optimizimit të pranisë së KFOR-it në Kosovë. Ky proces është i kushtëzuar nga gjendja e sigurisë dhe mund të kthehet mbrapsht nëse rrethanat e kërkojnë. KFOR-i vazhdon të ketë rreth 4.700 pjesëtarë nga 31 vende.5

Prandaj, Kosova duhet ta trajtojë këtë periudhë si një moment për konsolidimin e sovranitetit funksional, jo si një arsye për të pritur pasivisht zhvillimet në Uashington.

3.3. Bosnjë-Hercegovina: laboratori më i rrezikshëm i destabilizimit

Nëse Kosova është hapësira ku testohet qëndrueshmëria e sovranitetit të fituar përmes një procesi ndërkombëtar, Bosnjë-Hercegovina mbetet hapësira ku mund të testohet qëndrueshmëria e rendit të Dejtonit.

Republika Srpska, nën udhëheqjen politike të Milorad Dodikut, ka dëshmuar vazhdimisht se mund ta përdorë autonominë kushtetuese për të sfiduar funksionimin e shtetit boshnjak.

Për Moskën, Bosnja ka rëndësi të veçantë për tri arsye:

  • mundësinë e pengimit të konsolidimit euroatlantik të rajonit;
  • dobësimin e autoritetit të Përfaqësuesit të Lartë;
  • përdorimin e tensioneve etnike si instrument të luftës hibride.

Rusia, përmes pozitës së saj në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, ka gjithashtu një levë ndikimi mbi vazhdimin e misionit EUFOR Althea.
Një dobësim i bashkëpunimit amerikan dhe evropian do t’i jepte hapësirë politikës separatiste të Republikës Srpska dhe do të krijonte një precedent të rrezikshëm për tërë rajonin. Këtë rrezik e evidenton edhe studimi i DGAP-it.6
Në këtë kuptim, Bosnja dhe Kosova nuk janë dy çështje të izoluara. Ato janë dy pika të ndërlidhura të sigurisë evropiane.

4. Kina në Ballkan: nga fuqia ekonomike te aktori me ambicie gjeopolitike

Një dimension që nuk duhet anashkaluar në analizën e takimit të Shenzhenit është roli i Kinës.

Për dallim nga Rusia, e cila e ushtron ndikimin kryesisht përmes instrumenteve ushtarake, energjetike, diplomatike dhe hibride, Kina ka zhvilluar një model më kompleks të depërtimit ekonomik dhe teknologjik.

Në Ballkan, ky model mbështetet në:

  • investimet infrastrukturore;
  • kreditë dhe projektet e mëdha publike;
  • bashkëpunimin industrial dhe teknologjik;
  • marrëdhëniet dypalëshe me elitat politike;
  • zgjerimin e ndikimit diplomatik.

Serbia është partneri më i rëndësishëm i Kinës në këtë pjesë të Evropës.

Por këtu duhet bërë një dallim thelbësor: Kina nuk ka domosdoshmërisht të njëjtin interes me Rusinë për destabilizimin e Ballkanit. Pekini ka interes për stabilitetin e korridoreve tregtare, për qasjen në tregun evropian dhe për zgjerimin e ndikimit ekonomik.
Megjithatë, Kina mund të përfitojë nga dobësimi i BE-së dhe nga fragmentimi i qëndrimit perëndimor.

Nëse SHBA-ja e redukton rolin e saj si garantuese e rendit euroatlantik, ndërsa BE-ja nuk arrin të ndërtojë autonomi strategjike, atëherë Kina do të ketë më shumë hapësirë për ta shndërruar ndikimin ekonomik në kapital politik.
Kjo do të ishte një formë e zgjerimit të ndikimit pa pasur nevojë për konfrontim të drejtpërdrejtë.

5. Tre skenarë të mundshëm për Ballkanin Perëndimor

Në funksion të këtyre zhvillimeve, mund të identifikojmë tre skenarë kryesorë.

Skenari I

Konsolidimi i rendit euroatlantik

Takimi në Shenzhen mbetet kryesisht simbolik. Nuk prodhohet marrëveshje për Ukrainën dhe nuk ka koncesione strategjike që prekin sigurinë e Evropës. BE-ja dhe SHBA-ja vazhdojnë koordinimin, ndërsa zgjerimi evropian merr karakter më të theksuar gjeopolitik.

Pasoja: Stabilizim gradual dhe më shumë hapësirë për integrimin e Ballkanit.

Skenari II

Rendi transaksional dhe zonat e influencës

Uashingtoni dhe Moska arrijnë mirëkuptime të pjesshme për Ukrainën dhe arkitekturën e sigurisë evropiane, ndërsa Evropa mbetet pjesërisht jashtë procesit. Serbia e shfrytëzon këtë situatë për të kërkuar rishikimin e raporteve me Kosovën dhe për të forcuar pozicionin e saj rajonal.

Pasoja: Rritje e presionit ndaj Kosovës dhe rrezik i shtuar për Bosnjën.

Skenari III

Fragmentimi i rendit ndërkombëtar

Tri fuqitë vazhdojnë konkurrencën e tyre, por pa një mekanizëm të qëndrueshëm mirëkuptimi. Evropa dobësohet nga përçarjet e brendshme, ndërsa Rusia dhe aktorët rajonalë shfrytëzojnë vakumet e sigurisë.

Pasoja: Destabilizim politik, luftë hibride dhe rritje e rrezikut të incidenteve në Ballkan.
Përplasja mes Kosovës dhe rrjedhimisht dy kombeve: atij shqiptar dhe serb, nuk përjashtohet.

Këta skenarë nuk janë parashikime deterministe. Janë rrugë të mundshme zhvillimi, varësisht nga marrëdhëniet SHBA–BE, rezultati i luftës në Ukrainë dhe aftësia e aktorëve rajonalë për të shfrytëzuar rivalitetet ndërkombëtare.

Trump dhe Putini

6. Çfarë duhet të bëjë Kosova? Nga diplomacia reaktive te strategjia e sovranitetit funksional

Për Kosovën, sfida e re nuk duhet të reduktohet në pyetjen se çfarë do të vendosin Trumpi, Xi dhe Putini në Shenzhen.
Çështja më e rëndësishme është: çfarë kapacitetesh politike, diplomatike, ekonomike dhe të sigurisë duhet të ndërtojë Kosova në mënyrë që të mos bëhet objekt i vendimeve të marra jashtë saj?

Në këtë pikë, do të veçoja pesë prioritete strategjike.

1. Konsolidimi i marrëdhënieve strategjike me SHBA-në.

Kosova duhet ta ruajë dhe ta thellojë partneritetin me Uashingtonin, pavarësisht ndryshimeve të administratave. Kjo kërkon diplomaci profesionale, komunikim strategjik dhe identifikim të interesave të përbashkëta në sigurinë rajonale.

2. Partneriteti më i thelluar me Britaninë e Madhe dhe më i strukturuar me Gjermaninë dhe Francën.

Kosova duhet ta thellojë bashkëpunimin me theks në fushën e sigurisë me Britnain e Madhe; ta forcojë gjithashtu bashkëpunimin Kosova duhet të ndërtojë një bosht më të fuqishëm të bashkënë këtë fushë edhe me Kroacinë
Kosova duhet të ndërtojë një bosht më të fuqishëm të bashkëpunimit me shtetet kryesore të BE-së. Veçanërisht Gjermanin për shkak të peshës së saj ekonomike dhe politike, duhet të jetë një prej partnerëve qendrorë në strategjinë evropiane të Kosovës.

3. Konsolidimi i kapaciteteve të sigurisë.

Bashkëpunimi me NATO-n dhe KFOR-in duhet të mbetet prioritet. Njëkohësisht, Kosova duhet të vazhdojë zhvillimin e kapaciteteve të saj mbrojtëse, të inteligjencës dhe të rezistencës ndaj kërcënimeve hibride.

4. Ndërtimi i një strategjie të përbashkët shqiptare.

Në një Evropë ku fuqitë e mëdha mund të rikthejnë logjikën e zonave të influencës, bashkëpunimi strategjik ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë bëhet më shumë se një çështje e marrëdhënieve tradicionale kombëtare.
Ai duhet të shndërrohet në koordinim institucional, diplomatik, ekonomik, energjetik dhe të sigurisë.
Kjo është edhe arsyeja pse koncepti i një Federate Shqiptare, i trajtuar si projekt politik dhe strategjik, meriton të diskutohet në rrethanat e reja gjeopolitike, natyrisht në përputhje me vullnetin demokratik dhe orientimin euroatlantik.

5. Integrimi evropian si instrument sigurie.

Anëtarësimi në BE nuk është vetëm objektiv ekonomik dhe institucional. Për Kosovën, ai është pjesë e arkitekturës afatgjatë të sigurisë dhe e mbrojtjes së sovranitetit.
Parlamenti Evropian, në analizën e tij të shtatorit 2026 për zgjerimin dhe sigurinë, e trajton zgjerimin si përgjigje strategjike ndaj realitetit të ri gjeopolitik. Ky është drejtimi në të cilin duhet të lëvizë politika evropiane.7

7. Përfundim: Ballkani nuk duhet të kthehet në Jaltën e shekullit XXI

Takimi i Shenzhenit mund të mos prodhojë ndonjë marrëveshje historike. Por simbolika e tij është e rëndësishme.
Për Putinin, është mundësia për t’u rikthyer në skenën e fuqive të mëdha si bashkëbisedues i barabartë. Për Xi Jinpingun, është demonstrim i fuqisë së Kinës për të mbledhur në tryezën e vet dy rivalët kryesorë globalë. Për Trumpin, është mundësi për të projektuar imazhin e një udhëheqësi që mund të negociojë për çështjet më të mëdha të botës.
Por për Evropën, ky takim përmban një paralajmërim: nëse nuk arrin të veprojë si subjekt strategjik, rrezikon të bëhet objekt i marrëveshjeve të të tjerëve.

Dhe për Ballkanin, paralajmërimi është edhe më konkret.

Një Evropë e dobët politikisht krijon hapësirë për rikthimin e politikës së fuqive të mëdha në Ballkan. Një Amerikë e paqartë strategjikisht krijon hapësirë për diplomacinë revizioniste të Beogradit. Ndërsa një BE pa vullnet për zgjerim krijon vakum që mund të shfrytëzohet nga Rusia dhe Kina.

Prandaj, Kosova duhet ta kuptojë se mbrojtja e sovranitetit të saj nuk mund të mbështetet vetëm në kujtesën e vitit 1999, në njohjet ndërkombëtare apo në garancitë politike të së kaluarës.
Ajo duhet të mbështetet në kapacitetin e saj shtetëror, në partneritete strategjike të qëndrueshme dhe në një pozicionim të qartë euroatlantik.

Në këtë kontekst, Serbia mbetet faktori kryesor potencial i revizionizmit territorial në rajon, por nuk duhet ngatërruar dobësimi i ndikimit rus me zhdukjen e rrezikut që vjen nga politika e saj rajonale.

Në fund të fundit, çështja nuk është nëse bota po shkon drejt një Jalte të re. Çështja është nëse Evropa dhe shtetet e Ballkanit do të lejojnë që e ardhmja e tyre të negociohet pa praninë dhe vullnetin e tyre.

Ballkani nuk ka nevojë për një Jaltë të re. Ka nevojë për përfundimin e procesit të integrimit evropian, për konsolidimin e sovranitetit shtetëror dhe për një arkitekturë të qëndrueshme euroatlantike të sigurisë.

Kjo është alternativa strategjike ndaj rikthimit të politikës së sferave të influencës.

_________________________________

1. Behr, R. (2026, 18 nëntor)
https://apnews.com/article/trump-xi-putin-summit-china-5fe92253ef38100bae913834a9b74d72

2. Blüchel, C. (2026, 18 nëntor).
https://www.focus.de/politik/ausland/wenn-xi-und-putin-trump-ueberrumpeln-droht-gefahr-fuer-europa_a940171b-64b6-4ea3-a3eb-00701d564719.html?utm_source=chatgpt.com

3. Atlantic Council. (2026, 17 nëntor)
https://dgap.org/de/node/44038?utm_source=chatgpt.com

4. Xaviereff, N. (2026, 15 shtator)
https://dgap.org/de/node/44038?utm_source=chatgpt.com

5. European Parliamentary Research Service. (2026, 2 shtator)
https://nato.int/en/what-we-do/operations-and-missions/natos-role-in-kosovo?utm_source=chatgpt.com

6.
NATO. (2026, 10 nëntor)
https://dgap.org/de/node/44038?utm_source=chatgpt.com

7. https://research.europarl.europa.eu/EPRS_BRI%282026%29774737?locale=EN&utm_source=chatgpt.com

Kosova mes anonimitetit ndërkombëtar dhe inflacionit të titujve institucional, analizë kritike politike, diplomatike dhe akademike

0
A është ASHAK institucion kombëtar, apo kulm ceremonial i karrierës?
Agim Vuniqi, Vashington
_____
Kur një shtet i vogël kërkon njohje ndërkombëtare, ndërsa institucionet e tij më të larta politike dhe shkencore nuk e bëjnë të qartë peshën ndërkombëtare të përfaqësuesve të tyre, lind një pyetje që shkon përtej individëve: a po ndërton Kosova autoritet institucional apo po mjaftohet me shpërndarjen e titujve?
I. Presidenti i Republikës: legjitimiteti kushtetues nuk është kapital diplomatik
Zgjedhja e Justina Shiroka-Pulës Presidente e Republikës së Kosovës, në tetor 2026, pas një krize të gjatë politike, u paraqit si zgjidhje konsensuale për shmangien e zgjedhjeve të reja. Ajo mori 81 vota në Kuvend, me mbështetjen e forcës qeverisëse dhe të partisë më të madhe opozitare.
Por konsensusi parlamentar dhe autoriteti ndërkombëtar nuk janë koncepte identike.
Një president mund të zgjidhet në përputhje të plotë me Kushtetutën dhe, njëkohësisht, të përballet me sfidën e ndërtimit të një profili diplomatik të njohur jashtë vendit.
Për Kosovën, kjo çështje ka rëndësi të veçantë. Presidenca nuk është vetëm institucion ceremonial. Ajo përfaqëson vazhdimësinë e shtetit, unitetin e tij dhe, në kuadër të kompetencave kushtetuese, merr pjesë në politikën e jashtme.
Në marrëdhëniet ndërkombëtare, prestigji personal nuk zëvendëson diplomacinë shtetërore, por mund ta ndihmojë atë. Rrjetet e ndërtuara ndër vite, njohja e drejtpërdrejtë me vendimmarrësit dhe aftësia për të komunikuar me qendrat politike ndërkombëtare përbëjnë kapital diplomatik.
Shiroka-Pula ka një karrierë universitare dhe përvojë institucionale, përfshirë drejtimin e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës. Këto janë kredenciale që duhen njohur. Megjithatë, ato nuk provojnë vetvetiu një profil të konsoliduar në diplomacinë ndërkombëtare.
Prandaj pyetja kritike nuk është nëse Presidentja ka diploma ose përvojë profesionale. Pyetja është: cilat rezultate konkrete të diplomacisë, cilat marrëdhënie strategjike dhe cilat iniciativa ndërkombëtare dëshmojnë kapacitetin e saj për përfaqësimin e Kosovës?
Një shtet që ende kërkon konsolidimin e subjektivitetit të vet ndërkombëtar duhet t’i bëjë këto kritere pjesë të debatit publik përpara zgjedhjes së kreut të shtetit, jo vetëm pas saj.
II. ASHAK-u: kur titulli akademik duhet të përballet me standardin ndërkombëtar të shkencës
Zgjedhja e akademik Fejzullah Krasniqit në krye të Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, më 17 nëntor 2026, e sjell në qendër të vëmendjes një problem tjetër: dallimin ndërmjet autoritetit akademik vendor dhe ndikimit shkencor ndërkombëtar.
Sipas raportimit të gazetës KOHA, Krasniqi mori 19 vota nga 29, ndërsa kundërkandidati Frashër Demaj mori tetë vota. Raportimi vëren gjithashtu se mandati i tij mund të zgjasë rreth 15 muaj, për shkak të kufirit të moshës të parashikuar në rregullimin institucional.
Biografia zyrtare e Krasniqit dëshmon një karrierë të gjatë në inxhinieri mekanike, termoteknikë dhe energjetikë. Ai ka botuar tekste universitare e monografi, ka drejtuar Fakultetin e Inxhinierisë Mekanike dhe ka marrë pjesë në projekte ndërkombëtare, përfshirë programin TEMPUS dhe bashkëpunimin me institucione gjermane e italiane.
Këto janë kontribute të dokumentuara dhe nuk mund të shpërfillen.
Por akademia kombëtare nuk është thjesht një universitet më shumë, as një institucion që duhet të shpërblejë automatikisht jetëgjatësinë e karrierës universitare.
Në hierarkinë ndërkombëtare të shkencës, autoriteti nuk buron vetëm nga titulli profesor, doktor shkencash apo akademik. Ai ndërtohet përmes rezultateve që i nënshtrohen vlerësimit të komunitetit shkencor ndërkombëtar.
Prandaj, një vlerësim serioz i profilit shkencor duhet të përfshijë:
Botimet e indeksuara në Scopus dhe Web of Science, me dallimin ndërmjet artikujve origjinalë, recensioneve dhe materialeve të konferencave.
Citimet e verifikueshme, ndikimin sipas fushës dhe indeksin h, duke shmangur krahasimet mekanike ndërmjet disiplinave.
Kontributet origjinale teorike, eksperimentale ose teknologjike.
Projektet konkurruese ndërkombëtare dhe rolin konkret të studiuesit në to.
Njohjen nga shoqatat shkencore, akademitë e huaja dhe institucionet kërkimore me reputacion.
Biografia zyrtare e Krasniqit përmban një bibliografi të konsiderueshme dhe përshkrime të projekteve profesionale. Megjithatë, ajo nuk ofron një pasqyrë të standardizuar bibliometrike që do të mundësonte vlerësimin e plotë të ndikimit të tij shkencor ndërkombëtar.
Mungesa e këtyre treguesve në biografinë publike nuk provon mungesën e ndikimit shkencor. Ajo provon nevojën për dokumentim më të mirë dhe vlerësim të pavarur.
Pikërisht këtu duhet të fillojë kritika akademike: jo me mohimin e kontributeve ekzistuese, por me kërkesën që ato të maten sipas kritereve të njohura ndërkombëtarisht.
III. Nga autoriteti vendor te njohja ndërkombëtare: hendeku që duhet matur
Në sociologjinë e shkencës, Robert K. Merton e trajtoi njohjen dhe shpërndarjen e prestigjit si pjesë të strukturës së komunitetit shkencor. Pierre Bourdieu, ndërkaq, e analizoi autoritetin shkencor si një formë kapitali simbolik, të ndërtuar brenda marrëdhënieve institucionale dhe konkurrencës për legjitimitet.
Këto dy qasje ndihmojnë për të kuptuar një dallim thelbësor: një individ mund të ketë pozitë të lartë brenda një institucioni kombëtar pa pasur domosdoshmërisht të njëjtën peshë në rrjetet ndërkombëtare të shkencës.
Por edhe e kundërta është e mundshme: një shkencëtar mund të ketë kontribute të rëndësishme që nuk pasqyrohen drejt në treguesit bibliometrikë.
Prandaj, termi anonimitet ndërkombëtar duhet përdorur me saktësi. Ai nuk mund të nxirret vetëm nga mungesa e emrit në mediat botërore apo nga një kërkim i kufizuar në internet.
Ai duhet të analizohet përmes pranisë dhe ndikimit në institucionet, botimet, projektet dhe debatet ndërkombëtare.
Në rastin e drejtimit të ASHAK-ut, pyetja nuk është thjesht sa libra ka botuar kryetari, por sa prej rezultateve të tij janë bërë pjesë e dijes së përdorur, diskutuar ose zhvilluar më tej nga komuniteti shkencor ndërkombëtar.
Kjo është një pyetje legjitime akademike, jo sulm personal.
IV. Akademia si institucion kombëtar, jo si kulm ceremonial i karrierës
Akademitë e shkencave kanë përgjegjësi që shkojnë përtej botimit të librave dhe organizimit të konferencave.
Ato duhet të jenë qendra të mendimit kritik, të këshillimit shkencor dhe të bashkëpunimit ndërkombëtar.
Në një vend si Kosova, ku energjetika, mjedisi, teknologjia, arsimi dhe zhvillimi ekonomik përballen me sfida strukturore, Akademia duhet të jetë e aftë të ofrojë analiza të pavarura dhe rekomandime të mbështetura në evidencë.
Këtu mund të shtrohen disa pyetje të matshme: sa raporte shkencore të ASHAK-ut kanë ndikuar në politikat publike? Sa projekte kërkimore ndërkombëtare ka udhëhequr institucioni? Sa bashkëpunime kanë prodhuar rezultate të përbashkëta të botuara dhe të verifikueshme?
Vetëm marrëveshjet ceremoniale të bashkëpunimit nuk mjaftojnë.
Një akademi nuk bëhet ndërkombëtare nga numri i memorandumeve që nënshkruan, por nga cilësia e rezultateve që prodhon.
Edhe kohëzgjatja e drejtimit meriton debat. Zgjedhja e një kryetari që, sipas raportimit publik, mund të qëndrojë në detyrë vetëm rreth 15 muaj, ngre pyetje mbi vazhdimësinë strategjike të institucionit.
A mund të realizohet një reformë serioze akademike brenda një periudhe kaq të kufizuar? Çfarë plani institucional është paraqitur për këtë mandat? Si do të matet realizimi i tij?
Këto pyetje kërkojnë përgjigje publike.
V. Kur Presidenca dhe Akademia ndërthuren në një qark të ngushtë institucional
Ekziston edhe një element që meriton shqyrtim të veçantë.
Justina Shiroka-Pula u zgjodh kryetare e ASHAK-ut në dhjetor 2025. Në tetor 2026 ajo u zgjodh Presidente e Republikës. Fejzullah Krasniqi, i zgjedhur më parë nënkryetar i Akademisë, mori drejtimin e saj në nëntor 2026.
Kjo vazhdimësi nuk përbën vetvetiu dëshmi të ndërhyrjes politike apo të një procesi të parregullt.
Megjithatë, ajo ilustron rëndësinë e një debati mbi qarkullimin e elitave institucionale.
Në një demokraci funksionale, kalimi nga një institucion akademik në një pozitë të lartë shtetërore nuk është problem në vetvete. Problemi lind nëse mekanizmat e përzgjedhjes nuk sigurojnë konkurrencë të hapur, transparencë dhe mundësi reale për personalitete me përvojë të ndryshme.
Kosova ka studiues në universitete dhe qendra kërkimore jashtë vendit, profesionistë në organizata ndërkombëtare dhe ekspertë me përvojë në institucione perëndimore.
A ekzistojnë mekanizma që kjo përvojë të merret sistematikisht në konsideratë gjatë ndërtimit të institucioneve kombëtare?
Përfshirja e diasporës shkencore nuk duhet të jetë vetëm një formulë ceremoniale e fjalimeve patriotike. Ajo mund të institucionalizohet përmes bordeve këshillimore, vlerësimeve të jashtme, konkurseve kërkimore dhe partneriteteve afatgjata.
VI. Standardi ndërkombëtar nuk duhet të jetë dekorativ
Në politikë, një diplomë akademike nuk e zëvendëson përvojën diplomatike.
Në shkencë, një titull institucional nuk e zëvendëson ndikimin kërkimor.
Dhe në të dyja rastet, prestigji nuk mund të krijohet vetëm me vendime të brendshme.
Ky është dallimi ndërmjet legjitimitetit formal dhe autoritetit të fituar përmes rezultateve.
Për të shmangur subjektivizmin, Kosova duhet të ndërtojë një kulturë publike të vlerësimit, ku për pozitat më të larta institucionale të paraqiten jo vetëm biografitë, por edhe objektivat, rezultatet dhe kriteret e përzgjedhjes.
Për Presidencën, vlerësimi duhet të përqendrohet te përmbushja e përgjegjësive kushtetuese, marrëdhëniet diplomatike dhe përfaqësimi shtetëror.
Për Akademinë, te cilësia e prodhimit shkencor, pavarësia intelektuale, ndikimi në politikat publike dhe integrimi në rrjetet kërkimore ndërkombëtare.
Këto standarde nuk garantojnë automatikisht drejtim të suksesshëm, por e bëjnë përgjegjësinë institucionale më të matshme.
VII. Përfundim: Kosova ka nevojë për autoritet që provohet, jo vetëm për tituj që shpallen
Çështja që shtrohet sot nuk është thjesht kush e mban postin e Presidentit apo kush e drejton Akademinë e Shkencave.
Është çështja e modelit të përfaqësimit që Kosova dëshiron të ndërtojë.
Një shtet mund të ketë institucione kushtetuese të rregullta dhe, megjithatë, të mos e shfrytëzojë plotësisht potencialin e vet diplomatik dhe shkencor.
Po kështu, një akademi mund të ketë anëtarë me karrierë të gjatë universitare, por të ketë ende nevojë të dëshmojë ndikimin e saj përtej kufijve kombëtarë.
Kritika ndaj përfaqësimit institucional duhet të jetë e ashpër në kërkesën për standarde, por e drejtë në trajtimin e fakteve.
As Justina Shiroka-Pula dhe as Fejzullah Krasniqi nuk mund të shpallen pa merita vetëm mbi bazën e perceptimit të njohjes së tyre ndërkombëtare. Por as titujt që mbajnë nuk duhet t’i përjashtojnë nga një vlerësim rigoroz publik.
Kosova nuk ka nevojë vetëm për njerëz që përfaqësojnë institucionet. Ka nevojë për institucione që prodhojnë autoritet, dije, besueshmëri dhe rezultate të njohura edhe jashtë Kosovës.
Sepse në diplomaci, respekti ndërtohet me marrëdhënie dhe rezultate; në shkencë, me kontribute që i qëndrojnë kritikës dhe verifikimit.
Dhe në të dyja, titulli është vetëm fillimi i përgjegjësisë, jo dëshmia përfundimtare e meritës.
Prishtinë – Washington, 18 nëntor 2026
Burime dhe referenca
Associated Press, Zana Cimili, 7 tetor 2026, raportimi mbi zgjedhjen e Justina Shiroka-Pulës Presidente të Kosovës. The Washington Post
KOHA, 17 nëntor 2026, “ASHAK-u zgjedh kryetarin e ri”, mbi procedurën dhe rezultatet e zgjedhjes së Fejzullah Krasniqit. KOHA.net
Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, biografia dhe bibliografia zyrtare e Fejzullah Krasniqit.
KOHA, 19 dhjetor 2025, mbi zgjedhjen e Justina Shiroka-Pulës kryetare të ASHAK-ut. KOHA.net
Robert K. Merton, The Sociology of Science: Theoretical and Empirical Investigations (University of Chicago Press, 1973).
Pierre Bourdieu, “The Specificity of the Scientific Field and the Social Conditions of the Progress of Reason,” Social Science Information 14, nr. 6 (1975): 19–47.
DORA, San Francisco Declaration on Research Assessment (2012–2013), për parimet e vlerësimit të përgjegjshëm të kërkimit shkencor.
Shënim metodologjik: Ky editorial mbështetet në biografitë institucionale dhe raportimet publike të identifikuara. Nuk është kryer një auditim i plotë i profileve Scopus, Web of Science apo Google Scholar të personave të përmendur; prandaj nuk jepen shifra të paverifikuara të citimeve ose pretendime për mungesë absolute të njohjes ndërkombëtare.

Atentati ndaj biznesmenit izraelit në Greqi, mos ia vishni kombit shqiptar terrorizmin e rrjeteve ekstremiste!

0

Luan – Asllan Dibrani, Durrës

Alarmi për mediat lokale, kombëtare dhe ndërkombëtare: Shqiptaria është identitet etnik dhe kombëtar, ndërsa islamizmi politik është ideologji mbikombëtare. Mos i ngatërroni!

Zbulimi i një komploti të dyshuar për vrasjen e një biznesmeni të lidhur me Izraelin në Greqi, me përfshirjen e pretenduar të një rrjeti të drejtuar nga një shtetas iranian, përbën një zhvillim shqetësues për sigurinë e Ballkanit dhe Europës.

Sipas njoftimeve të 17 nëntorit 2026, pesë shtetas të Maqedonisë së Veriut janë arrestuar, ndërsa një person tjetër është në kërkim. Hetimet flasin për një rrjet që dyshohet se kishte përgatitur një atentat të organizuar, i cili u parandalua përmes bashkëpunimit të shërbimeve të sigurisë.

Por ndërsa hetohet ky komplot, disa media kanë zgjedhur të theksojnë në titujt e tyre se katër të dyshuarit qenkan shqiptarë.

Përse duhet të vendoset në qendër emri shqiptar, kur thelbi i lajmit është organizimi i një atentati të dyshuar terrorist dhe lidhja e pretenduar me një rrjet ndërkombëtar kriminal?

Këtu lind nevoja për një dallim thelbësor: identiteti etnik shqiptar nuk është i njëjtë me identitetin fetar mysliman dhe as me ideologjinë e islamizmit politik.

Shqiptarët janë një komb me gjuhën, historinë, kulturën dhe trashëgiminë e tyre të lashtë. Ndërkaq, disa rryma të islamizmit politik e vendosin bashkësinë ndërkombëtare myslimane mbi kombin, duke synuar një identitet politik mbikombëtar.

Për përkrahësit e këtyre rrymave, përkatësia ideologjike dhe fetare mund të marrë përparësi ndaj identitetit kombëtar. Ata mund të identifikohen para së gjithash me bashkësinë myslimane botërore, duke e konsideruar kufirin kombëtar si dytësor.

Por kur një person e refuzon shprehimisht identitetin shqiptar dhe deklaron një identitet tjetër si përkatësinë e vet kryesore, përse duhet t’i imponohet një vetëidentifikim që nuk e pranon?

E drejta për vetëidentifikim duhet respektuar. Askush nuk mund të detyrohet të deklarojë një kombësi që e refuzon. Njëkohësisht, përkatësia fetare nuk e ndryshon vetvetiu prejardhjen etnike dhe nuk provon pjesëmarrjen në një organizatë ekstremiste.

Në rastin e komplotit të dyshuar në Greqi, ende nuk janë paraqitur prova publike se të arrestuarit e kanë refuzuar identitetin shqiptar apo se motivet e tyre ishin xhihadiste. Prandaj nuk duhet të shpiken identitete dhe motive që hetimet nuk i kanë vërtetuar.

Megjithatë, ky rast ngre një problem më të gjerë: përpjekjet e islamizmit politik ekstremist për ta zëvendësuar vetëdijen kombëtare me një identitet ideologjik mbikombëtar.

Në trojet shqiptare, ashtu si edhe në pjesë të tjera të Europës, ky fenomen meriton debat të hapur dhe vëmendje serioze. Kur një rrymë ekstremiste kundërshton identitetin kombëtar dhe mbështet dhunën politike, ajo duhet të identifikohet sipas programit dhe veprimtarisë së vet, jo të paraqitet si zë i një kombi.

Prandaj u drejtohem publikisht mediave lokale, kombëtare dhe ndërkombëtare:

MOS E NGATËRRONI KOMBIN SHQIPTAR ME ISLAMIZMIN POLITIK!

Mos e përdorni kombësinë si etiketë sensacionale për atentate, organizata terroriste dhe operacione të dyshuara të shërbimeve të huaja.

Identifikoni rrjetin kriminal. Identifikoni organizatorët. Hetoni motivet. Nëse ka prova për ekstremizëm islamist, emërtojeni qartë. Nëse dikush e mohon identitetin shqiptar, respektojeni deklarimin e tij, por mos e supozoni këtë vetëm nga besimi fetar.

Asnjë organizatë ekstremiste nuk përfaqëson automatikisht shqiptarët. Po ashtu, asnjë organizatë terroriste nuk mund të përfaqësojë të gjithë besimtarët e fesë islame.

Identiteti shqiptar nuk është përgjegjës për projektet e islamizmit politik, as për krimet e organizatave që mund të veprojnë në emër të tij.

Shqiptarët kanë identitetin e tyre kombëtar dhe trashëgiminë e tyre historike. Këto nuk mund të shndërrohen në mbulesë për veprimtaritë e rrjeteve terroriste ndërkombëtare.

Mediat kanë detyrimin profesional të dallojnë etninë nga feja, shtetësinë nga nacionaliteti dhe identitetin e deklaruar nga ideologjia politike.

TERRORIZMI DUHET TË MARRË EMRIN E VET. ISLAMIZMI POLITIK DUHET TË IDENTIFIKOHET SI IDEOLOGJI. SHQIPTARIA NUK DUHET TË PËRDORET SI ETIKETË E EKSTREMIZMIT!

Kjo nuk është vetëm mbrojtje e emrit shqiptar. Është kërkesë për të vërtetën, për gazetari të përgjegjshme dhe për respektimin e identitetit të çdo qytetari.

Më 18 nëntor 2026

Po të lidhen Plava e Gucia me Tropojen , Kosovën e trojet tjera, thotë Gjovalin Nikçi, ajo përalla e Sanxhakut do të mbetet vetëm përrallë, prandaj nuk investohet në këto anë

0
Pamje e shtëpisë së Gjovalin Nikçit në Dol të Gucisë
Intervistoj: Gjergj – Bajram Kabashi
____
Gjovalin Nikçi ka pesë vite që jeton në Dol të Gucisë. Ai është ndër mërgimtarët e hershëm që nga ajo anë është detyruar të migronte në SHBA. Në SHBA, si shumica e bashkatdhetarëve tanë nga ajo Malësi e njohur në historinë e kombit, ka punuar në restorante, por edhe si zjarrfikës.
Një kohë ia ka kushtuar edhe mendimit publik, duke shkruar për media të ndryshme.

Gjovalin kur je nisur në mërgim në SHBA 
Gjovalin Nikçi: Në Guci e kreva shkollen fillore e pasi nuk kishim shkoll të mesme, u regjistrova në shkollën e mesme në Gjakovë, kuni kreva 2 vitet e para e pastaj në Prishtinë. Në vitin 1981 u perjashtova nga shkolla dhe e dish se nuk ka prespektivë aty dhe vendosa të shkoj në ShBA në votin 1982, ku edhe e kisha shumicen e familjes .
Sa ndejte atje dhe kur u ktheve?
Gjovalin Nikçi: Plani im ishte të kthehem sa ma parë në vendlindje, duke shpresuar se Shqiptarët më në fund do t’i fitonin të drejtat e tyre e pastaj jeta e merr vetvetiu krahin e vetë. U martova, më linden gocat dhe ashtu deshta s’deshta mbeta aty. Dëshirën për t’u kthyer e kisha gjithmonë  në zemër dhe më në fund i premtova vajzës më të vogel se nuk do kthehem deri sa ajo t’i mush 21 vjet. Në ditëlindjen e saj e preva bileten e kthimit.

Cilia ishte arsyeja e kthimit në Guci?
Gjovalin Nikçi: Qysh në fëmijeri më pelqente historia e sidomos e asaj treve të malsis. Në moshën 13 vjeqare prifti i athershëm i Gucisë Atë Kol Berishaj, ish nxanës i Fishtes duke e parë kurreshtjen time me thirri dh në duar i kishte 2 libra. Njëra ishte Bibla. E vendosi në tavolinë dhe më tha: “Vendose dorën mbi bilblen dhe betohu se ky do të jetë sekreti Ynë, perndryshe nuk ta jap ket librin tjetër”. Në dorë e kishte Lahuten e Malcis. Vargjet e Fishtes në atë moshë më banë krenar të jem Malsor dhe diku në mes leximit të atyre vargjeve në një menyr sublime i premtova vetëvehtes se krejt jetënndo ja kushtoj kësaj Malsie edhe do vdes për të ashtu si e ban të parët e mij. Arsyeja e kthimit ishte gjithmon amaneti i Fishtes por pyetja ishte vetëm se kurë do të ndodh.

Ku jeton tash më shumë e me cka merresh më shumë? 
Gjovalin Nikçi: Jetoj në Guci tash e 5 vite. Vizitoj SHBA-në shpesh , se kam pothuajse krejt familjen atje, mirëpo kthimi im në vendlindje duket se ka hapur rrugën edhe per antarët e tjerë të familjes që tani vijnë shpesh e vizitojnë tevat e të parëve. Merrem nga pak me turizëm dhe pak aktivitete tjera. Fatkeqësisht kur nuk ke perkrahjen e qeverisë per arte, kulturë etj, atëherë pothuajse i ke edhe duart e lidhura e nuk mund të bindësh njerëzit se mund të bëjmë edhe na pa qeveri.
Çka është për ty Gucia; dashuri, nostalgji për vendin e të parëve, kujtim apo çka?
Gjovalin Nikçi: Gucia dhe krejt viset shqiptare janë gjaku që rrjedh nëpër damarët e mij më shumë se 5 mijë vjet. Kjo mund të duket absurde, por vertetë unë e ndiej ketë me krejt qënien time. Përmes atyre damarëve unë i ndigjoj katragjyshat e mij duke kuvenduar me Zanat e Malsisë e me atë bishtin e kalit në lahutë i thërrasin djemtë në mbrojte po të atij gjaku që sot rrjedh nëpër këta damarët e mij.
A ka ndryshime për të mirë në Plavë e Guci, kur dihet se banorët e atyshëm megjithese “me shumice boshnjake”, janë me origjinë shqiptare…A kanë filluar të ndërgjegjësohen për këtë fakt historik apo vazhdojnë të jene të tjerë, njerëz të “dalur prej lekurës” që jo vetëm se pranojnë por edhe e urrejnë origjinën e të parëve?! 
Gjovalin Nikçi: Fatkeqsisht e kundërta po ndodh. Situata veq se keqësohet dita ditës, unë personalisht jam optimist , por edhe realist. Kam dy shpresa rreth kësaj dhe besoj që e para do të na ndihmoj, kam fjalën për avancimet e shkences me ADN dhe në të rinjt e edukuar se do të pranojnë shkencën e jo thashethëmat e përallat e disa frymave anti-shqiptare, ku më e zeza e ksaj është se kemi disa shqiptarë që për nji karrier dhe disa foto me pushtetin harrojnë edhe emrin e tyre shqiptarë, ndërsa shpresa e dytë për të cilen shpresoj por me rezervë që akademitë tona të zgjohen nga gjumi dhe të ngrisin zërin njiherë e pergjithmon për ne “pakicat” në shpijat tona!
Jeni marrë me publicistikë …A mund të na thoni se cili ishte motivi (shtytja) që të merreshit me gazetari në SHBA dhe vendlindje? 
Gjovalin Nikçi: Unë gjithmon qysh në fëmijëri kam fillue të shkruaj poezi, këngë, humor etj. Psh në moshën 13 vjeçare kam shkruar nji vajtim për nji kushëri që vdiq në nji aksident dhe të cilin e doja shumë. Ajo kangë i kishte ra në duar të madhit Augustin Ukaj dhe në atë kohë ai e bëri hit në trojet shqiptare. Kur e mori vesh se unë isha në shkollë në Gjakovë kërkoj të takohemi… Kurrë nuk e harroj isha 14 vjeç  dhe u takuam në Hotel Pashtrikun dhe per mua kjo ishte nji gëzim i jashtzakonshëm, ta takoj të madhin Augustin Ukaj. Kur u takuam me pyeti se ku e kisha babain, ju pergjegja në Guci, ai tha po unë desha të takoj atë që e ka shkruar këngen. Kurë i tregova që unë e kam shkruar këngën më shikoj dhe më tha : Çka ke shkrue ti, more picimul ? Nuk e besoj se isha edhe i vogël me trup. Vite me rradhë kisha shoqëri me të. Nuk kisha fortë interes në gazetari, por kurë Z. Hajdar Bajraktari filloj me gazeten Illyria në New York, dhe atëbotë unë dhe disa shokë kishim nji radio program në NY (Zani i rinisë shqiptare në mërgim) dhe njifsha pothuajse të gjithë aktivistat nëpër New York i mbeldhnim në lagjen e Bronxit dhe redaktori i atëhershem Sinan Kamberaj më pyeti pse nuk shkruaj ndonji artikull, dhe ashtu filloj, pastaj pas rënjes së Murit të Berlinit, mora nji telefonatë nga kryeredaktori i gazetes italine America Oggi i cili kerkoj të shkruaj per situaten në Shqipëri, e sidomos pas asaj rrëmuje me shperguljen e mijëra shqiptarve për në Itali, dhe kështu filloj randevoux imi në gazetari.
Sigurisht ke informata se kur ia kanë nisur shqiptarët (tashmë “boshnjak) të flisnin “në një gjuhë tjetër”. Asimilimi i tillë ka ndikuar që të shtohej numri i atyre që në kuptimin identitar njihen “si boshnjak”. Ishte mungesa e shkollimit në gjuhën shqipe si pasojë e dhunës serbomadhe apo?
Gjovalin Nikçi: Të gjitha kto qendrojnë. Mendimi im (dhe jo vetem imi por edhe disa shkencëtarve) është se këta t’i quej ish-shqiptar kanë nji krizë të thellë identiteti. Duke besuar në atë parajsen e ashtuquajtur Jugosllavi, ata u shkolluan në gjuhen serbookrote dhe është e logjikshme që kishin përparime në punësim etj. Gjatë shkatërrimit të Jugosllavisë, ata në vend se të kthehen në djepin e tyre, sot krijojn kombësi të reja, identite të palogjikshme etj. Duket se historia po e përsëritet, ashtu ka ndodhë edhe në Zona tjer të Malsisë ku nipat e stërnipat e atyre burrave shqiptarë, sot jan më antishqiptarë se kushdo tjeter në botë
Cili është preokupimi yt më i madh në vendlindje – si qytetar i SHBA-së, në atë pjesë të Malit të Zi?

Gjovalin Nikçi: Liria që gëzohët në SHBA dhe sistemi atje të prishë pak edhe mëndjen se mendon se duhet gjithku të jetë ashtu, por mentaliteti dhe kultura këtu janë krejtësisht në kundërshtim me normat e jetës në SHBA. Unë në këtë drejtim jam shumë pesimist.

Ata që njihen si “boshnjak në Sanxhak” në hartën etnike të asaj që ata e quajnë Sanxhaku i bashkuar, e kanë futur edhe Plavën e Gucinë. Cili është shpjegimi yt?

Gjovalin Nikçi: Ata së pari as që e dijn se çka do të thotë fjala Sanxhak, e t’ua spjegosh shumicës së tyre sistemin e administrimit nëpër histori të ndryshme, kjo është thjeshtë humbje e kohës kot. Me këtë fenomen interesant duhen të merren historianët e mirëfillt dhe akademia e shkencave. Po presim.

Si e sheh komunikimin ndërnjerëzor me Shqiperinë, i cili që nga viti 1912 ka qenë i penguar nga shteti i Crna Gorës dhe Serbisë? A mungojnë ende rrugët që atë popullatë e lënë të ngujuar edhe tash, apo? Sidomos rruga që Plavën e Gucinë e lidhë me Tropojën dhe ajo me Deçanin në Kosovë, pasi nëse shqiptari i Kosovës duhet të vij në Plavë e Guci, duhet të kaloj kah Kulla për në Rozhajë etj..?!

Gjovalin Nikçi: Pas Kongresit të Berlinit dikush duket se u ka thanë pushtuesve tinza mos investoni në ato troje se nji ditë do t’i kthehen Nanës Shqiperi. Investimet në infrastrukturen në këto troje janë qesharake dhe rreziku për ta është bash fakti se po të lidhen Plava e Gucia me Tropojen e Kosovën e trojet tjera, ajo pralla e Sanxhakut do të mbetet vetëm përrallë. Absurditeti i madhë është se psh. Shumica e bjeshkve të Plavës dhe Gucisë janë prona të Malsorve dhe i posedojn edhe tapijat, por shteti i Malit të Zi i mori dhe krijoj nji farë parku nacional e nuk i dihet se ku do të mbaron kjo punë.
Nëse i kthehemi historisë , Betejës së Nokshiqit etj, duket sikur gjurmët e asaj dhune vërehen edhe sot në ato anë. A mund të shërohen ato, kur realiteti ka ndryshuar në favor të malazezve, ku edhe Nokshiqi është pa asnjë shqiptarë të asaj malsie, megjithese dikur ishte i banuar vetëm me shqiptarë?
Gjovalin Nikçi: Nuk është vetem Nokshiqi, të cilin tani e quajn Novshiq e askush nuk mund të spjegoj si ndodhi kjo, me rastin e Nokshiqit shifen edhe tentimet që të na çfarosin jo vetem fizikisht por edhe historikisht nga faqja e dheut. Çdo ditë shifen shkrime budallaqe se as Jakup Ferri, as Ali Pash Gucia e as shumica e atyre që dhanë jeten në ato lufta nuk janë aspak shqiptarë, por dreqi e dinë se ka edhen aty!

Si e sheh ti si person me mendje të hapur perspektivën e jetës së atyre banorëve…?

Gjovalin Nikçi: Pa ndihmen e shtetit të Shqipëris dhe të Kosovës, fatkeqsisht e shof sikur atë borën në majen e Visitorit që pomshkrihet dalkadal dhe nji ditë nukmdo të ket borë ma aty.
PS!
* Intervistën me Gjovalin Nikçin e bëra për librin “Intervistë e papërfunduar me Hasan Mekulin dhe intervista të tjera nga nga Plava e Guci”, që mendoj ta ribotoj së shpejti.  

Beteja e Fushë – Kosovës, fakte, dëshmi, kujtime

0

Rreth fletarrestit ndaj Millan Radoiçiqit nga Gjykata e Lartë në Beograd

0

Gani I. Mehmeti

POLITIKA E SHKAUT ËSHTË E THELLË…

Me rastin e fletarrestimit të Radoiçiqit

Gjykata e Lartë në Beograd ka caktuar masë të paraburgimit dhe ka lëshuar fletarrestim për Millan Radoiçiqin, konfirmuan për Radion Evropa e Lirë nga kjo gjykatë.

Radoiçiq, i cili kërkohet nga policia ndërkombëtare, INTERPOL, për organizimin e sulmit të armatosur në Banjskë të Kosovës, është nën hetime nga Prokuroria e Lartë Publike në Serbi.

Misioni i Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK) ka lëshuar fletarrestimin për sulmin në Banjskë, për shkak se Kosova nuk është anëtare e INTERPOL-it. – Shkruan në BOTA SOT.

 

Çka do të thotë fletarrestimi për Radoiçiqin në Serbi? Përse një fletarrestim për të nuk lëshohej më përpara, deri sa Vuçiqi ishte kryetar i Serbisë?

Vërtet, serbët kanë politikë të thellë, në veçanti, kur bëhet fjalë për shtetin. Ata nuk e japin shtetin e tyre për asnjë individ. Por, të kuptohemi se, as nuk ka një individ që pranon ta dëmtojë shtetin e vet, për shkakun e tij.

A është i njëjti Radoiçiq sot me atë të mëparshmin? Si emër e si individ – po, por ka ndërruar politika brenda Serbisë, nuk do të thotë se ai do të dënohet ku ta dimë me sa vite. Ai, edhe po të arrestohej në Serbi, atje do të dënhej me një dënim të lehtë, sa për të thënë, apo edhe ndoshta nuk do të dënohej fare. Mirëpo fletarresti flet shumë në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Serbia, si gjithherë, dëshiron të jetë mirë edhe me Rusinë edhe me Bashkimin Europian, për çka edhe e lëshon fletarrestin. Tani, kur lëshohet fletarresti për Radoiçiqin, a do duhej të arrestohej edhe Vuçiqi, i cili ka gisht në sulmin e Banjskës në Zveçan, po përmes Radoiçiqit, i cili e kishte udhëzuar e këshilluar për të sulmuar? Pikërisht për këtë, Vuçiqi nuk e kishte dorëzuar në prokurori e as gjykatë, dhe as ishte lëshuar një fletarrest për të gjatë gjithë kohës, për më shumë se tri vite. Ai nuk u arrestua as sipas fletarrestit ë Interpollit nga UNMIK-u deri tani.

Fletarrestimi i tij është politik, se gjoja në Serbi gjkykatat janë të pavarura dhe nuk del askush mbi ligjin, pra as Radoiçiqi si tgerrrist e kriminel, i cili ka edhe aktakuza të tjera penale. 

Krtejt kjo është që Serbia të përfitojë nga Bashkimi Europian, jo se Serbia është bërë tjetër, jo se ajo do të jetë demokratike pas zgjedhjeve të 25 tetorit 2026

Fletarresti u lëhua ende pa u formuar qeveria e re e Serbisë, pas zgjedhjeve, gjoja se kjo është meritë e gjykatave të lira. Sikur nuk ishin të njëjtat gjykata edhe deri sa ishte Vuçiqi kryetar i Serbisë!

Prandaj, nuk duhet shpresuar fare se do të ndodhë diçka demokratike atje, e as se do të dënohet terroristi Radoiçiq me të tjerët pjesëmarrës në sulmin e Banjskës, përfshirë edhe Vuçiqin.

Pikërisht për këtë, pleqtë tanë na thoshin se, shkau ka politikë të fellë, dhe e tillë po del.

Ata janë largpamës, shohin edhe përpara edhe përanësh, ndërsa ne shohim shkurtë e përanësh nuk shohim fare. Pra, politikisht, jemi tepër shkurtpamës, apo nuk shohim hiç. Verbohemi nga lavdia, që nuk duam e nuk lejojmë të na e “ulë” askush atë, edhe kur nuk e kemi.

Nuk është lavd kur ne kryejmë detyrat tona ndaj shtetit. Ai është detyrim. Lavd mund të jetë kur ne kryejmë diçka më shumë se e kemi për detyrë ndaj shtetit. Ata japin edhe fëmijë, japin edhe familje për shtet, ne jo. Tek ne vetëm një Adem Jashar ka sakrifikuar dhe ka dhënë familjen për Liri, për shtet. Të tjerët, në veçanti pas luftës, vetëm sa e kemi zhvatur shtetin tonë krejt me çka kemi mundur, me gjithçka që na ka ardhur ndoresh.

Do ta shihni e dëgjoni, kur Serbia do të lavdërohet për këtë fletarrest nga BE-ja, si një hap i rëndësishëm i saj.

Kjo është politika e thellë serbe!

Shqipëria e 1929 përmes vështrimit të një udhëtareje zvicerane — Tri reportazhe nga Vérèna Pfenninger në gazetën “L’Impartial”

1

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 18 Nëntor 2026

Në vitin 1929, gazeta zvicerane L’Impartial botoi një cikël prej tri reportazhesh të udhëtares Vérèna Pfenninger, të shkruara gjatë qëndrimit të saj në Shqipëri. Përmes vëzhgimeve dhe përshtypjeve të mbledhura drejtpërdrejt në vend, autorja na ofron një dëshmi me vlerë historike mbi Shqipërinë e periudhës së Mbretit Zog. Në shkrimet e saj ajo ndalet te vendi dhe banorët e tij, te traditat, qytetërimi, gjuha dhe historia, te përkatësia fetare, si dhe te përpjekjet për përhapjen e arsimit dhe afirmimin kombëtar. Të botuara më 12 dhe 20 mars, si dhe më 9 prill 1929, këto reportazhe na rikthejnë në një Shqipëri të para gati një shekulli, të vështruar nga perspektiva e një udhëtareje zvicerane dhe të pasqyruar në faqet e shtypit evropian të kohës. Rëndësia e tyre qëndron jo vetëm në informacionin që përcjellin për vendin, por edhe në dëshminë që japin për mënyrën se si Shqipëria perceptohej përtej kufijve të saj: çfarë kurioziteti zgjonte, çfarë vlerësimesh nxiste dhe sa ndërthureshin admirimi e paragjykimet në përfytyrimin e një vendi ende pak të njohur për publikun evropian. Përmes blogut të tij, “Dars (Klos), Mat – Albania”, Aurenc Bebja sjell për lexuesin shqiptar këto tri reportazhe, si një dëshmi të veçantë të vështrimit të huaj mbi Shqipërinë e vitit 1929.

  1. NË SHQIPËRI — VENDI DHE POPULLI

L’Impartial, e martë, 12 mars 1929, ballinë dhe faqe n°3 :

Përpara se të zbresësh në këtë tokë «të harruar» të pellazgëve, në këtë vend të mbajtur në gjendje mesjetare nga shekujt e gjatë të sundimit osman, është mirë të dëgjosh historinë që pata rastin të dëgjoja një mbrëmje, pranë një zjarri ku digjeshin rrënjë të shkulura nga tokat e lëna djerrë.

Ati, Krijuesi i botës, vendosi një ditë të zbriste në tokë për të parë nga afër veprën e tij. Kur mbërriti, u habit së tepërmi, sepse nuk e njihte më krijimin e vet, aq shumë kishte ndryshuar ai. Për të mos humbur rrugën nëpër vendet që përshkonte, iu desh të merrte me vete një udhërrëfyes. Kështu, duke kaluar nga një krahinë në tjetrën, ai mbërriti në atë kufi ku takoheshin bota e krishterë, bota myslimane dhe bota greke, në vendin që quhet Shqipëri. Për habinë e tij të madhe, mundi ta largonte menjëherë udhërrëfyesin, sepse e njihte krijimin e vet dhe e dinte fare mirë se ku po shkonte…

Ndërsa i afroheni me anije brigjeve të Durrësit, do ta kuptoni me përulësi se nuk jeni veçse një njeri i zakonshëm, sepse, ndryshe nga Zoti i Mirë, për ne të tjerët, të mbërrish në Shqipëri nuk është aspak një punë e lehtë. Duhet të kalosh nga deti në tokë pa hyrë në një port. Prandaj, nga anija që hedh spirancën në det të hapur, zbresim nëpër varka, të cilat vozitës të fuqishëm, që flasin një gjuhë të çuditshme, i drejtojnë drejt bregut. Transportimi i pakove, valixheve, kafshëve dhe njerëzve nuk është aspak i lehtë. Adriatiku është një det që shpesh tërbohet dhe, në këtë stinë, ndonjëherë e bën krejtësisht të pamundur këtë kalim.

Kështu, udhëtari, pas një nate me shqetësime të stomakut, duke kërkuar një pikë të palëvizshme ku të mbështetet, i detyruar të vështrojë anijen që lëkundet pareshtur dhe, njëkohësisht, një varkë që përpiqet t’i afrohet bregut, por që lëkundet edhe më shumë, ndoshta krijon pikërisht në atë çast një gjykim përfundimtar: «Ky vend pa port dhe pa mundësi zbarkimi është një vend i pamundur».

Sapo arrin të zbresë në tokë dhe të përshkojë këtë qytet të vogël të një epoke tjetër, siç është Durrësi, udhëtari heq dorë nga dëshira për të parë përreth. Vëmendjen ia tërheqin balta e shumtë nëpër rrugë, shëmtia e dyqaneve, mungesa e taksive dhe rrëmuja e grumbujve me thasë, arka e hekurishte, që pengojnë kalimin. Ai heq dorë nga të parit.

Teksa po afrohej, nuk kishte vënë re atje, në horizont, malet e larta e të bardha dhe, më pranë, kodrat që i ngjanin atyre që pretendonte se i admironte në sfondet e tablove të piktorëve të «Quattrocento»-s. Kur udhëton me automobilin e Institutit Qiriazi (përveç këtij automobili, vendi nuk zotëron të tjerë), i cili e çon nga Durrësi në Tiranë, kryeqytet, ai nuk sheh asgjë tjetër veç rrugës me ulje-ngritje e gropa, përgjatë së cilës kalojnë karvane që ecin zigzag dhe habiten kur u duhet të hapin rrugë përpara shpejtësisë së automjetit. Ai nuk e kupton se kjo rrugë nëpër të cilën udhëton është një zgjatim i Via Appia-s, që përshkon botën nga Perëndimi drejt Lindjes. Nuk e ndien se është nisur drejt takimit me diellin.

E megjithatë, Shqipëria, kaq pak e rehatshme dhe kaq e vështirë për t’u arritur, Shqipëria e egër, ku gjatë këtij dimri, për shkak të të ftohtit dhe dëborës, ujqër të uritur janë afruar pranë qytetit malor të Korçës dhe kanë shqyer tridhjetë e dy njerëz; kjo Shqipëri, ku gjithçka duhet ndërtuar: rrugë, ura, hekurudha — ndoshta i vetmi vend në Evropë që ende nuk ka të tilla —, centrale elektrike apo gazsjellës; ky vend ku deri në fund të vitit të kaluar nuk ekzistonte as edhe një gazetë, ky vend vigjilent në hyrje të Adriatikut, është një mollë sherri. Më saktë, ajo ishte një mollë sherri, e lakmuar nga fqinjët dhe, pikërisht për këtë arsye, e gjykuar padrejtësisht nga po ata që e lakmonin. Kujtojmë se, në përfundim të Luftës së Dytë Ballkanike, më 1913, Austria «krijoi» Shqipërinë (kështu mund të thuhet) kundër Serbisë, me qëllim që të pengonte këtë të fundit të arrinte në brigjet e Adriatikut. Nga pakënaqësia serbe lindi atentati i Sarajevës, i cili shkaktoi shpërthimin e konfliktit të madh evropian.

Prej rreth dhjetë vjetësh, Shqipëria po organizohet dhe forcat e saj po bashkërendohen në përpjesëtim me dashurinë që patriotët shqiptarë kanë për vendin e tyre.

Bindja e tyre patriotike përqendrohet rreth figurës së heroit kombëtar, Skënderbeut, çlirimtarit të shekullit XV, të cilin e ka përjetësuar në vargje poeti anglez Longfellow. Kjo ndjenjë patriotike, për nga madhështia dhe intensiteti, i ngjan asaj që duhet të ketë qenë bindja patriotike e zviceranëve të vjetër të tri Luginave. Pa rënë në një anakronizëm të tepruar, mund të thuhet se, në këtë cep të dheut, ora e historisë ka mbetur katër ose pesë shekuj prapa. Arsyeja është se dëshira e shqiptarëve për pavarësi është shtypur, luftuar dhe çrrënjosur për shekuj me radhë, përmes dhunës, dinakërisë apo rrethanave të detyruara. Vetëm kohët e fundit populli ka guxuar të shprehë forcën e gjenisë së vet. Ora historike e këtij vendi thjesht ecën me vonesë në krahasim me atë të Evropës Qendrore. Dhe nëse hekurudhat, banjat, uji i ngrohtë, uji i ftohtë në çdo kat dhe rehatitë e jetës moderne ende nuk kanë mbërritur deri këtu, kjo nuk do të thotë se Shqipëria nuk është e qytetëruar.

Përkundrazi, ajo zotëron qytetërimin e saj, i cili përballet me një rrezik: atë që rehatitë e shekullit të njëzetë të mos vendosen tepër shpejt në gjirin e një populli të mësuar vetëm me gjërat e domosdoshme: me ujin e lumit apo të pusit, me zjarrin e qymyrit ose të druve mbi dyshemenë prej dheu, me respektin patriarkal dhe thuajse fetar ndaj të huajit, i cili, sapo kalon pragun e shtëpisë, bëhet mik i saj. Nuk ka dyshim se pranimi i nxituar i një mënyre jetese apo i një rehatie të huaj, tepër të re dhe të përvetësuar pa u asimiluar më parë, mund t’u heqë këtyre «Bijve të shqiponjës», siç quhen shqiptarët (emërtim me të cilin ata i referohen vetvetes), vlerat e tyre të veçanta e karakteristike. Shqiptari, nëse bëhet një imitues sipërfaqësor i francezit, anglezit apo amerikanit, nuk do të jetë kurrë veçse një karikaturë e trishtueshme për këdo që ka arritur të kuptojë vlerën kulturore të traditës së mirëfilltë shqiptare.

Do të ishte e padrejtë ta gjykonim këtë popull nisur nga zhvillimi i tij i tanishëm ekonomik dhe material; madje, nuk do të ishte as e arsyeshme të nxirrnim përfundime mbi vlerat e një populli, duke u mbështetur te niveli mesatar i zhvillimit të tij qytetar në ditët e sotme. Të mos harrojmë se zhvillimi ekonomik është penguar për shekuj me radhë pikërisht nga i huaji që sot merr përsipër të gjykojë; se zhvillimi artistik dhe lulëzimi moral janë frenuar nga pengesa e një feje të imponuar, islamit, të sjellë nga turqit.

Deri më sot, kam vënë re pothuajse gjithmonë, në shkollën e madhe ku jap mësim, se nxënëset e mia që kanë më pak aftësi për besim aktiv, entuziazëm krijues dhe kureshtje intelektuale të gjallë e të strukturuar, vijnë nga familje myslimane. Them pothuajse gjithmonë. Megjithatë, dhuntitë natyrore këtu janë të jashtëzakonshme. Për të gjykuar popullin shqiptar, mjafton të shohësh këtë pasqyrë të një kombi, që përfaqësohet nga më shumë se njëqind vajza të reja, të ardhura këtu nga të gjitha anët e Shqipërisë, në Institutin Qiriazi, për të studiuar gjuhët, shkencat dhe matematikën. E pra, përqindja e mendjeve dhe e inteligjencave mediokre është jashtëzakonisht e ulët, pavarësisht kushteve tepër të vështira për nxitjen e konkurrencës intelektuale.

Shumë shpejt, përballë cilësive të lindura të këtij populli, njeriu detyrohet të pranojë me përulësi se ndodhet në këtë tokë, e cila ka qenë një nga qendrat e hershme dhe burimore të një pjese të madhe të kulturës sonë evropiane. Dhe, pavarësisht rrëmujës së mbërritjes në brigjet e Durrësit dhe baltës së rrugëve, shumë shpejt duhet pranuar e vërteta dhe duhet kuptuar se drita ecën gjithmonë nga Lindja drejt Perëndimit.

  1. NË SHQIPËRI — QYTETËRIMI SHQIPTAR, GJUHA DHE TRASHËGIMIA KULTURORE

Qytetërimi shqiptar, paraardhës i qytetërimit grek. — Një qendër konfliktesh ndërmjet fuqive të mëdha fetare. — Gjuha.

L’Impartial, e mërkurë, 20 mars 1929, ballinë :

Kultura dhe qytetërimi shqiptar janë më të hershëm se kultura dhe qytetërimi grek: këtë pohojnë studiuesit.

Skulptura dhe arti i poçarisë thuhet se janë këtu më spontane dhe më origjinale se në çdo rajon tjetër të Ballkanit. Në shumë raste, grekët nuk do të kishin qenë veçse imitues të fqinjëve të tyre veriorë: shqiptarëve.

Megjithatë, nuk është lashtësia shqiptare ajo që studiojnë nxënësit tanë në shkollat klasike. Shqipëria është një copëz kaq e vogël toke, ku nuk gjen rrënojat romantike të një akropoli, as një Partenon që ngrihet mbi një kodër të zhveshur, përballë një qielli të mbuluar nga retë e stuhisë.

Gjurmët që kanë mbetur këtu nga një e kaluar e lavdishme janë aq të zhytura në dhe, aq të shkatërruara nga shekuj amullie dhe përplasjesh, saqë vetëm ndonjë arkeolog shumë këmbëngulës dhe i bindur në kërkimet e tij mund të nxjerrë nga toka dëshmitë që rrëfejnë të kaluarën e Shqipërisë. Ata që janë të interesuar për këtë çështje mund t’u drejtohen studimeve të profesorit Ugolini: Albania antica.

Po kështu, është e vështirë të gjesh këtu një trashëgimi letrare që të jetë ruajtur dhe përcjellë brez pas brezi përgjatë shekujve.

Në Zvicër, letërsia e periudhës antike dhe mesjetare nuk pati «kohën» e nevojshme për t’u zhvilluar deri në atë pikë sa të shndërrohej në një trashëgimi madhështore. Kjo ndodhi sepse Konfederata, e formuar përmes bashkimit të bashkësive të ndryshme, e fitoi pavarësinë dhe vendosi ekuilibrin e saj të qëndrueshëm në zemër të fuqive të mëdha ekonomike të Evropës, duke zhvilluar një luftë, madhështia dhe urgjenca e së cilës ua kufizuan ndjeshëm kohën e lirë poetëve të mundshëm.

Në Shqipëri, një qendër përplasjesh ndërmjet fuqive të mëdha fetare — myslimane, ortodokse dhe katolike —, një ekuilibër i qëndrueshëm kombëtar po vendoset ngadalë, mes betejash tejet rraskapitëse dhe poshtëruese: betejash politike dhe fetare. Edhe këtu, poetët dhe romancierët e mundshëm nuk kanë pasur shumë kohë e hapësirë për të lindur. Koha për të shkruar dhe për të kënduar sapo po vjen. Madje, kënga që dëgjohet, kënga popullore, është ende një melodi e përndjekur nga frika, që duket se vjen nga një e kaluar e mbushur me persekutime, shtrëngime dhe ankth.

Për shekuj me radhë, shqiptarët e patën pothuajse të pamundur të shkruanin dhe madje edhe të flisnin — të paktën zyrtarisht — gjuhën e tyre. Pushteti turk kundërshtonte gjithçka që mund të dëshmonte ekzistencën e popullit shqiptar, i cili kishte qenë i krishterë përpara pushtimit osman. Nga ana tjetër, ortodoksia greke, me synimin për të realizuar bashkimin e një Perandorie të re të Lindjes, impononte gjuhën greke dhe përndiqte këdo që fliste shqip.

Kjo shpjegon historinë e kësaj gjuhe «pa histori»: një enigmë për filologët dhe një fushë kërkimi për studiuesit që zbulojnë gjuhë të panjohura me synimin për të shpjeguar… prejardhjen e gjuhës njerëzore.

Nuk e kam kuptuar kurrë plotësisht se çfarë duan të thonë filologët kur flasin për një gjuhë më të vjetër se një tjetër. Ndoshta është njësoj si të pyesësh nëse Noeja është sot më i moshuar se Abrahami. Thuhet se shqipja është një gjuhë shumë e lashtë dhe pak e zhvilluar, primitive për shkak të pasurisë së saj me fjalë njërrokëshe, të cilat përfaqësojnë shprehjen më të papërpunuar të britmës së njeriut ose të kafshës. Por, nga ana tjetër, një gjuhë duhet të jetë tashmë jashtëzakonisht e përpunuar për të kërkuar atë larmi tingujsh që dëgjohen në të folurën shqipe: tingujt «th», «dh», bashkëtingëlloret e forta, ato të butat, bashkëtingëlloret e aspiruara dhe ato që shqiptohen duke prekur dhëmbët ose qiellzën e gojës! Fakti është se kjo gjuhë, për atë që e kupton, duhet të jetë jashtëzakonisht e bukur, pasi është kaq shprehëse edhe për atë që nuk e kupton.

Gjuha shqipe e fitoi qëndrueshmërinë e saj gramatikore vetëm nga fundi i shekullit XIX, pas themelimit të shoqërisë së parë letrare shqiptare, në vitin 1877, gjatë një kongresi të studiuesve dhe intelektualëve në Kostandinopojë. Aktualisht, ajo po kalon një fazë zhvillimi të ngjashme me atë që kishte frëngjishtja në shekullin XV. Si nga pikëpamja gjuhësore, ashtu edhe nga pamja e jashtme e vendit, të vish këtu do të thotë të transportohesh, përmes një «makine që e kthen kohën pas», katër shekuj prapa.

Për të qenë të saktë, duhet thënë se, pavarësisht kundërshtimit të turqve dhe të ortodoksëve, libra në gjuhën shqipe ishin botuar që në kohët e hershme. Katolikët dhe jezuitët qenë të parët që i dhanë popullit shkrime në shqip. Më pas erdhi përkthimi i Biblës në shekullin XIX, zëvendësimi i alfabetit grek me atë latin dhe botimi i një libri të vogël që synonte t’i mësonte popullit shqiptar zbulimin e gjuhës së vet. Këto qenë mjetet e vërteta shpërthyese, ato që ngjallnin frikë, të cilat e shkatërruan që në themele ndërtesën fataliste dhe prapambetëse që turku shpresonte të ngrinte si një kullë vrojtimi mbi Adriatik. Nga ana tjetër, ato shthurën edhe unitetin artificial që ortodoksia greke pretendonte t’i impononte Perandorisë Osmane.

III. NË SHQIPËRI — NJË PARADOKS: SHQIPËRIA DHE FETË E PUSHTUESVE TË SAJ

Një vend ku gjithçka është përmbysur. — Intelektualë, patriotë, shkolla dhe përndjekje. — Aty ku kuptohet se Vilhelm Teli vazhdon të ngjallë frikë dhe të mbetet një figurë e rrezikshme.

L’Impartial, e martë, 9 prill 1929, ballinë dhe faqe n°3 :

Populli shqiptar, në konflikt të përhershëm herë me turkun mysliman, herë me grekun ortodoks, megjithatë, në shumicën dërrmuese të tij, i përket njërës ose tjetrës prej këtyre feve. Një gjendje që bie ndesh me arsyen e shëndoshë, por që shpjegohet me plogështinë e zakoneve të rrënjosura e të imponuara, si dhe me ndërthurjen e pazgjidhshme të interesave të ndryshme politike dhe ekonomike. Një e kaluar e gjatë dhe e rëndë: pesëqind vjet dhune, sundimi dhe luftërash, të cilat synonin të shfarosnin shqiptarët e krishterë, e nënshtruan vendin ndaj besimeve fetare që duhej të pranoheshin për të mbijetuar. Në konflikt interesash me tiranët, populli nuk pati mundësi të ruante doktrinën dhe besimin e tij. Dalëngadalë, u detyrua të harronte se liria e tij e lashtë ishte ushqyer nga burimet e krishterimit romak.

Nuk është vetëm historia e ideve ajo që bie ndesh me ndjenjën tonë të logjikës dhe me njohuritë e fituara. Nëse veshi juaj dëgjon të shqiptohet një «jo» tingëlluese, mendja juaj duhet ta kuptojë si «jo». Mirëpo, veshi i mësuar me «jo»-në e dialektit zvicerano-gjerman, me «ja»-në gjermane dhe me «yes»-in anglez, nuk e përfytyron menjëherë një përmbysje të tillë të kuptimit të tingullit.

Edhe pa folur, shqiptari të çorienton. Disa banorë të zonave malore e tundin kokën nga lart-poshtë ose nga poshtë-lart për të shprehur «jo»; ndërsa kur e lëvizin nga e djathta në të majtë dhe anasjelltas, shprehin «po».

Nëse jeni mësuar të udhëtoni mbi kuaj të mëdhenj, këtu do të gjeni vetëm kuaj të vegjël, jo më të lartë se gomerët. Në shtigjet që shërbejnë si rrugë, me kalin tuaj të vogël, do të ndesheni edhe me breshka. Ju mendoni se shumëkëmbëshi është një krijesë e vogël, me një numër të pafund këmbësh; por këtu do t’ju duhet të përballeni me shumëkëmbësha të vërtetë, të mëdhenj e të gjatë, pothuajse si gjarpërinj të vegjël, të cilët lëvizin me përdredhje elastike dhe të fuqishme mbi dyshemenë e dhomave. Po veshja e banorëve vendas? Burrat mbajnë pantallona që ngjajnë me funde (fustanella), ndërsa gratë funde që ngjajnë me pantallona (çitjane). Po zakonet? Gjatë agjërimit të madh të Ramazanit, i cili zgjat tridhjetë ditë, myslimani ha gjatë natës. Një vend ku gjithçka është përmbysur për ne, zviceranët, por që ka ruajtur, i veçuar në të kaluarën e vet, madhështinë e lashtësisë në gjeste dhe në qëndrime, edhe në veprimet më të zakonshme të jetës së përditshme. Një madhështi e lashtë që nuk është zhdukur në muzetë e pluhurosur: përulësia e thellë e përshëndetjes, mikpritja dinjitoze ndaj mysafirit; gjithçka të krijon përshtypjen se ke hyrë drejtpërdrejt në atmosferën e Biblës.

Shkollat, shkollat e vërteta, ato ku kultivohet mendja dhe formohet shpirti, i përkasin këtij shekulli. Dikur, pranë xhamisë, ekzistonte një vend i errët, ku djemtë, të ulur këmbëkryq në tokë, mësonin përmendësh Kuranin. Për gratë nuk kishte asgjë.

Megjithatë, Shqipëria kishte intelektualë të shquar: Vaso Pasha i Shkodrës, autor i veprave E vërteta mbi Shqipërinë dhe shqiptarët dhe Mbi origjinën pellazgjike të poemave homerike, si dhe Sami bej Frashëri, autor i Fjalorit turqisht-frëngjisht, janë shembuj të ndritur të kësaj plejade.

Përpjekjet e këtyre patriotëve intelektualë, të shpërndarë në vende të ndryshme, në Kostandinopojë, Bullgari, Itali, Egjipt dhe Angli, u bashkërenduan. Falë njërit prej tyre, profesorit Kristo Dako-Qiriazi, pavarësia e Shqipërisë bëhej çdo ditë e më e mundshme dhe, në vitin 1912, ajo u bë realitet. Pasi rifitoi lirinë, Shqipëria e pavarur, siç dihet, u afrua me Italinë, ndërsa Kisha e saj Ortodokse u shkëput nga Patriarkana e Kostandinopojës.

Për t’u kthyer te shkollat, një prej themeleve të çlirimit, duhet ditur se, pavarësisht përndjekjeve, ndalimeve dhe përçmimit, gjuha shqipe kishte vazhduar të mbijetonte me një gjallëri të jashtëzakonshme dhe këmbëngulje të admirueshme, veçanërisht po të kemi parasysh numrin tepër të kufizuar të botimeve në gjuhën shqipe.

Që në vitin 1884, disa shqiptarë me ndikim arritën të merrnin nga Sulltani lejen për të themeluar shkolla, të cilat u kundërshtuan menjëherë nga kleri grek.

Një patriot shqiptar, Gjerasim Qiriazi, ndërmori nismën për të themeluar në Korçë, në zonën malore, një shkollë për vajza, në kushte ndoshta edhe më të vështira se ato në të cilat u krijua shkolla e Pestalozzit. Instituti Qiriazi e nisi rrugëtimin e tij heroik që në vitin 1891. Historia e themeluesit të tij është historia e një apostulli, i cili duhej të përballej me vështirësi të jashtëzakonshme, si rrëmbimi nga banditët, dënimi me vdekje dhe tërmetet. Shkolla e tij, e cila duhej t’u bënte ballë njerëzve, në të vërtetë u detyrua të përballonte edhe një varg tërmetesh që zgjatën gjashtë muaj. Shqipëria përshkohet nga paraleli i Napolit, në një zonë ku korja e Tokës paraqet një qëndrueshmëri më të ulët.

Pas dy vitesh përpjekjesh, Gjerasim Qiriazi u sëmur, i rraskapitur nga lodhja. Megjithatë, Instituti, që do të shndërrohej në një qendër të rëndësishme të arsimit për vajzat e këtij vendi, tashmë ishte krijuar dhe, nën drejtimin e zonjës Dako-Qiriazi, e më pas të zonjushës Qiriazi, nuk mund ta humbiste më vrullin e fituar në fillimet e tij.

Vështirësitë më të mëdha — lufta, revolucioni, izolimi, mungesa e përkohshme e mjeteve financiare, si dhe mungesa e plotë e teksteve mësimore, që i detyronte mësuesit të kopjonin gjatë natës tekste në gjuhën shqipe, duke u kujdesur njëkohësisht që ato të mos binin në duart e përndjekësve — nuk arritën t’i dekurajonin ata që po bënin për Shqipërinë atë që Pestalozzi kishte bërë për Zvicrën një shekull më parë.

Në krye të Institutit qëndronte ajo që kronikat e këtij vendi e kanë quajtur ndonjëherë «Zhan d’Arka shqiptare»: zonjusha Qiriazi, e përmendur më sipër. Një Zhan d’Arkë e vërtetë, së cilës iu desh të luftonte kundër një barbarie të mirëfilltë mesjetare përpara se të dilte fitimtare. Përpiquni të përfytyroni se çfarë do të thotë të themelosh një shkollë për vajza në një vend ku gjysma e grave mbajnë perçe dhe bëhen nëna që në moshën gjashtëmbëdhjetëvjeçare, ndërsa gjysma tjetër habitet përballë kërkesave të kulturës moderne.

Komedia e mirëfilltë nuk mungoi të ndërhynte gjatë zhvillimit dhe përparimit të Institutit: pasi vajzat kishin vënë në skenë pjesën teatrale Vilhelm Teli, të Shilerit, drejtoresha u thirr përpara gjykatës me akuzën e fyerjes së rëndë ndaj qeverisë dhe iu desh të luftonte fort për të dalë e gjallë nga kjo çështje. Ne, zviceranët, kishim harruar se sa i rrezikshëm mund të ishte Vilhelm Teli… Me këtë rast, mund të shtrojmë pyetjen nëse e kemi kuptuar gjithmonë vlerën çlirimtare të figurës së heroit tonë kombëtar, një vlerë që mbetet gjithnjë aktuale dhe bashkëkohore.

Tashmë, ditët heroike, ndonëse ende të afërta, i përkasin së kaluarës për Institutin Qiriazi. Ai ngrihet mbi një kodër, pranë kryeqytetit të ri, Tiranës: një ndërtesë e madhe, e re, me ngjyrë rozë, që mbizotëron mbi një fushë të gjerë. I vetmi heroizëm që kërkohet prej nesh është ai që na imponon qielli në ditët me shi. Sepse këtu, ujërat e përmbytjes vazhdojnë të bien mbi tokë dhe kodra jonë shndërrohet atëherë në një mal Ararat, të shkëputur nga pjesa tjetër e botës, mbi të cilin Instituti shkëlqen nën rrezet e diellit që sapo ka dalë, si Arka e Noes mbi malin e saj. Lumi fryhet, zgjerohet dhe mbulon gjithë fushën, pasi shtrati i tij nuk është shumë i thellë. Ndërtimi i një ure, natyrisht, nuk bëhet fjalë. Kur lind nevoja për të kaluar përmes ujërave, kjo bëhet me anë të një kamioni, i cili kërkon vendin më të përshtatshëm për të kaluar lumin. Nëse automjeti pëson defekt në mes të ujit, shoferi, si një Shën Kristofor i ri, e merr me guxim pasagjerin mbi shpatulla dhe futet pa frikë në ujë. Kështu, një herë, edhe disa ministra që kishin ardhur për të vizituar Institutin, u kthyen në shtëpitë e tyre në këtë mënyrë.

Arrestimet në RMV, Mossad ndihmoi në parandalimin e atentatit ndaj biznesmenit izraelit në Greqi, me urdhër nga Irani

0
Informacionet e shërbimit sekret izraelit, Mossad, dyshohet se kanë ndihmuar në parandalimin e një atentati të planifikuar ndaj një biznesmeni izraelit në Greqi, i cili ishte vënë në shënjestër të një rrjeti të dyshuar me lidhje iraniane.

Sipas raportimeve të mediave izraelite, informacionet e mbledhura nga shërbimet izraelite kanë kontribuar në identifikimin e kërcënimit dhe në zbulimin e planit për eliminimin e shtetasit izraelit.

Objektivi i dyshuar ishte një biznesmen izraelit me origjinë greke, i cili ushtron aktivitet në Greqi dhe mban një pozicion drejtues në një kompani izraelite. Sipas hetimeve, ai kishte qenë prej kohësh në vëmendjen e personave të lidhur me rrjetin.

Në qendër të organizimit dyshohet se qëndronte shtetasi iranian Edris Jahangiri Mavaneh, i cili, sipas autoriteteve të Maqedonisë së Veriut, kishte lidhje me shërbimet iraniane të sigurisë dhe inteligjencës.

Për realizimin e atentatit dyshohet se ishte angazhuar edhe Naji Sharifi Zindashti, një person i kërkuar nga FBI-ja, i cili akuzohet se kishte ndihmuar në rekrutimin e personave nga Shkupi dhe Kumanova për të kryer sulmin.

Operacioni u zhvillua në bashkëpunim mes shërbimeve greke dhe atyre të Maqedonisë së Veriut. Në kuadër të tij janë arrestuar pesë persona, një në Greqi dhe katër në Maqedoninë e Veriut, shqiptarë të RMV, ndërsa një tjetër i dyshuar vijon të kërkohet.

Gjatë kontrolleve, autoritetet kanë sekuestruar armë, municione, telefona, kompjuterë, USB, shënime me të dhëna kontakti dhe skica që shënonin vendndodhje të caktuara.

Hetimet kanë zbuluar gjithashtu se disa prej të dyshuarve kishin udhëtuar drejt Iranit dhe vendeve të tjera, ku dyshohet se kishin zhvilluar takime me personin që koordinonte planin. Sipas autoriteteve të Maqedonisë së Veriut, hetimi kishte nisur që në fillim të vitit 2026 dhe ishte zhvilluar në bashkëpunim me shërbimet greke dhe partnerë të tjerë ndërkombëtarë.

Ndërkohë, pretendimet për përfshirjen e shërbimeve iraniane në organizimin e atentatit mbeten pjesë e hetimeve. /Top Channel

____

Një operacion ndërkombëtar i sigurisë ka zbuluar një komplot të dyshuar për vrasjen e një biznesmeni izraelit me origjinë greke, ku dyshohet se ishin përfshirë gjashtë persona nga Shkupi dhe Kumanova, të moshës 29 deri në 73 vjeç.

Sipas gazetës greke Protothema, personi që ishte shënjestruar mbante pozitë drejtuese në një kompani dhe ishte në interes të shërbimeve iraniane të inteligjencës. Ai ndodhej nën mbrojtje policore për shkak të kërcënimeve të mëparshme.

Hetimet dyshojnë se operacioni ishte organizuar nga shtetasi iranian Edris Jahangiri Mavane, me ndihmën e Naxhi Sharifi Zindashtit, person i kërkuar nga FBI-ja.

Të dyshuarit nga Maqedonia e Veriut, sipas raportimeve, kishin zhvilluar takime me organizatorët në Iran dhe vende të tjera, ndërsa detyra e tyre ishte të udhëtonin drejt Greqisë për të realizuar atentatin.

Gjatë aksionit policor janë sekuestruar armë, municion, telefona, kompjuterë dhe skica të lokacioneve të rëndësishme. Katër persona ndodhen në paraburgim, një në arrest shtëpiak, ndërsa i gjashti është ende në kërkim.

Operacioni është realizuar në bashkëpunim ndërmjet shërbimeve të sigurisë së Maqedonisë së Veriut dhe Greqisë, duke parandaluar atentatin e dyshuar.

Hetimet vazhdojnë për zbardhjen e plotë të rrjetit dhe lidhjeve të tij ndërkombëtare.

Koha për t’i dhënë fund diskriminimit të pensionistëve!

0
Politika diskriminuese ndaj pensionistëve duhet të ndryshojë urgjentisht. Kjo kërkon domosdoshmërisht ndryshimin e Ligjit për Skemat Pensionale, i cili vazhdon t’i penalizojë qytetarët duke ua kushtëzuar të drejtën pensionale me kontributet e paguara edhe gjatë kohës së pushtetit kriminal të Millosheviqit.
Një padrejtësi tjetër që duhet të marrë fund është mosnjohja e viteve të punës nga viti 1999 deri në vitin 2002, kur u zyrtarizua Trusti Pensional. Këto vite përbëjnë një periudhë reale pune dhe kontributi, prandaj nuk mund të fshihen nga historia e punësimit dhe e jetës së qytetarëve.
Shteti nuk mund t’i mohojë vitet e punës atyre që kanë punuar, as t’i ndëshkojë pensionistët për rrethanat politike dhe historike në të cilat kanë jetuar.
Ndryshimi i ligjit nuk është çështje vullneti politik, por detyrim ndaj drejtësisë dhe dinjitetit të pensionistëve.

Deri kur këto diskriminime, maltretime dhe mashtrime ndaj shqiptarëve të Luginës, sidomos neve të Medvegjës?!

0

Haki Emini , Tupallë, Medvegjë

Është folur shumë, ose më mirë të them, është mashtruar shumë nga Kurti me pretendimin se gjoja i paska ndihmuar me mijëra euro shqiptarët e Medvegjës. Kjo është një mashtrim ordiner i opinionit të gjerë, për një grusht votash! Në portalin Blic u botua shkrimi i Albin Kurtit, përmes profilit të tij zyrtar në Facebook, ku thuhej se i paska ndihmuar shqiptarët e Medvegjës me 100.000 euro.

I dërgova portalit Blic demantin tim, sepse ajo që pretendon, ose më mirë, ajo që mashtron zoti kryeministër Albin Kurti, aspak nuk është e vërtetë. Kryeministri Kurti e ndihmoi Komunën e Medvegjës, jo shqiptarët e Medvegjës, dhe atë përmes një banke gjermane, pasi Serbia nuk e njeh shtetin e Kosovës dhe nuk mund t’i pranojë mjetet e dërguara nga Qeveria e Kosovës përmes bankave serbe. Pra, ndihmoi një komunë e cila nuk ka financuar asnjë projekt në fshatrat shqiptare dhe e cila hesht përballë pasivizimit të adresave të më shumë se 5.000 shqiptarëve. Më poshtë do t’ju dërgoj faktet nga procesverbali i Komunës së Medvegjës, ku dëshmohet se kujt i është dhënë kjo ndihmë e Kurtit: Komunës, e jo shqiptarëve! Shfrytëzoj rastin të them diçka edhe për maltretimin e mërgatës së Medvegjës, e cila maltretohet dhe kthehet në kufijtë e Kosovës, sidomos në Aeroportin e Prishtinës, pasi na janë marrë adresat dhe nuk kemi letërnjoftime të Serbisë. Ndërkohë, Qeveria e Kosovës, në bazë të një reciprociteti, lejon qytetarët e Serbisë të hyjnë në Kosovë vetëm me letërnjoftimet e Serbisë. Për këtë çështje ka folur edhe vetë zoti kryeministër në kanalin televiziv Kanal 10, kur gazetari Halil Matoshi i drejtohet zotit Kurti, duke i thënë se ka disa indikacione se mërgata e Luginës po maltretohet në Aeroportin e Prishtinës. Kryeministri reagon me një mashtrim ordiner, duke pretenduar se gjoja askush nuk guxon t’i maltretojë ata njerëz, se kjo nuk është e vërtetë dhe se duhet të merret numri i policit që i maltreton. Menjëherë pas kësaj interviste, më thërrasin në Kanal 10 dhe unë e demantoj zotin kryeministër Kurti, duke përmendur emra konkretë të mërgimtarëve nga Medvegja që janë kthyer mbrapsht dhe janë maltretuar. Një rast të tillë maltretimi e ka botuar edhe portali juaj, Bota Sot! Mashtrimi i radhës i kryeministrit Kurti ndodhi disa muaj para zgjedhjeve të shkurtit 2025, kur zëvendëskryeministri, zoti Bislimi, deklaroi në media se kishin përgatitur disa miliona euro ndihma për bujqit e Luginës. Por, sapo përfunduan zgjedhjet, zoti Bislimi deklaroi përsëri se Serbia nuk po lejonte që t’ua dërgonin ndihmat bujqve të Luginës. Ndërkaq, as ndihmën për Komunën e Medvegjës Serbia nuk e lejoi të transferohej përmes bankave serbe, por ajo u dërgua përmes një banke gjermane. Kjo do të thotë se Kurti dhe Bislimi e kanë ditur shumë mirë se Serbia nuk do ta lejonte Qeverinë e Kosovës t’i ndihmonte bujqit e Luginës përmes bankave serbe.

Pra, përsëri një mashtrim ordiner nga zoti Albin Kurti! Më duhet gjithashtu të theksoj se, sipas ligjit të votuar nga LVV-ja dhe Lista Serbe, serbët e Kosovës, në mënyrë automatike, mund ta marrin shtetësinë e Kosovës me një dokument të lëshuar nga Administrata e Serbisë. Çdo serb që ka jetuar në Kosovë deri në vitin 1998 do të mund ta marrë shtetësinë e Kosovës.

Ndërsa për shqiptarët e Luginës kërkohen miliona dokumente, të cilat duhet t’i sigurojnë nga Serbia. Por, nëse u është pasivizuar adresa, ata nuk mund t’i nxjerrin fare këto dokumente. Edhe kur bëhet kërkesa në zyrat e Kosovës, duhet të pritet pesë vjet, me një kusht shtesë: të mos dalin jashtë Kosovës. Domethënë, duhet të qëndrojnë në një lloj burgu shtëpiak!

Unë vetëm dëshiroj t’i drejtohem zotit kryeministër me një pyetje: Deri kur do të vazhdojnë këto diskriminime, maltretime dhe mashtrime ndaj shqiptarëve të Luginës, sidomos ndaj nesh, shqiptarëve të Medvegjës?!