Kreu Blog

Shpërngulja e shqiptarëve në Turqi – plagë e hapur e një kombi të dëbuar nga trojet e veta

Drini.us
-
0
Shpërngulja e shqiptarëve në Turqi – plagë e hapur e një kombi të dëbuar nga trojet e veta

Luan – Asllan Dibrani, Durrës

Historia e shpërnguljes së shqiptarëve drejt Turqisë nuk është histori udhëtimesh vullnetare. Ajo është histori dhune, zjarri, urie, kolonizimi dhe marrëveshjesh shtetërore që synonin zbrazjen e trojeve shqiptare. Pas fjalës së butë “shpërngulje” fshihen shtëpi të djegura, toka të grabitura, varre të braktisura dhe familje të tëra që humbën gjuhën, emrin dhe lidhjen me vendlindjen.
Ky nuk ishte thjesht largim i popullsisë. Ishte një proces i gjatë i spastrimit etnik dhe i ndryshimit të dhunshëm të përbërjes demografike të territoreve shqiptare.
Toplica dhe Sanxhaku i Nishit – toka e shqiptarëve e zbrazur me zjarr
Njëra ndër plagët më të rënda u hap gjatë luftërave serbo-osmane të viteve 1877–1878. Ushtria serbe hyri në Toplicë, Nish, Prokuple, Kurshumli, Leskoc, Vranjë, Jabllanicë, Kosanicë dhe Pusta Rekë, duke dëbuar popullsinë shqiptare nga qindra vendbanime.
Burimet historike dëshmojnë se fshatrat e Toplicës, Kosanicës, Jabllanicës dhe zonave përreth banoheshin nga një popullsi e dendur shqiptare. Me përparimin e ushtrisë serbe, shtëpitë u dogjën, pasuritë u konfiskuan dhe banorët u detyruan të largoheshin në mes të dimrit. Lagjja shqiptare e Nishit u dogj, ndërsa refugjatëve iu mohua kthimi në pronat e tyre.
Fëmijë, gra dhe pleq ecën nëpër borë, male dhe pyje pa ushqim, pa strehë dhe pa veshje të mjaftueshme. Shumë prej tyre vdiqën nga të ftohtit, uria dhe sëmundjet. Karvanët e muhaxhirëve lanë pas trupa njerëzish, kafshë të ngordhura dhe gjithçka që një familje kishte krijuar gjatë brezave.
Diplomati britanik Gerald Francis Gould raportonte se banorët paqësorë të Toplicës dhe të luginës së Vranjës qenë dëbuar pamëshirshëm nga shtëpitë e tyre dhe endeshin në gjendje urie. Edhe konsulli austro-hungarez njoftonte për mjerimin, sëmundjet dhe epidemitë ndër refugjatët që arrinin në Kosovë.
Vlerësimet për numrin e të dëbuarve ndryshojnë. Studiues të ndryshëm përmendin nga dhjetëra mijëra deri në mbi njëqind mijë shqiptarë e banorë të tjerë myslimanë të larguar nga territoret që Serbia pushtoi më 1877–1878. Pikërisht nga kjo tragjedi lindi emërtimi muhaxhir, që në Kosovë ende bart dhimbjen dhe kujtesën e vendlindjeve të humbura.
Toplica e sotme administrative ka rreth 2.231 kilometra katrorë dhe nuk është më e madhe se Kosova. Por hapësira historike e dëbimeve ishte shumë më e gjerë se Toplica: ajo përfshinte pjesë të tëra të Sanxhakut të Nishit dhe të Serbisë së sotme jugore. Prandaj tragjedia nuk duhet kufizuar vetëm te një krahinë.
Nga dëbimi ushtarak te shpërngulja e organizuar shtetërore
Pas vitit 1878, politika e zbrazjes së trojeve shqiptare nuk u ndërpre. Ajo vazhdoi në forma të tjera: kolonizim me popullsi sllave, konfiskim pronash, presion ekonomik, dhunë policore, ndalim arsimi, serbizim të emrave dhe trajtim të shqiptarëve si popullsi e padëshiruar.
Më 7 mars 1937, akademiku dhe politikani serb Vasa Çubrilloviq paraqiti memorandumin famëkeq “Dëbimi i shqiptarëve”. Ai propozonte përdorimin e administratës, policisë, tatimeve, propagandës, frikësimit dhe dhunës për t’i detyruar shqiptarët të largoheshin. Ky dokument tregon se shpërngulja nuk ishte vetëm pasojë e rastësishme e luftës, por pjesë e mendimit politik dhe shtetëror për ndryshimin e strukturës etnike të Kosovës.
Marrëveshja jugosllavo-turke e vitit 1938
Më 11 korrik 1938, përfaqësuesit e Mbretërisë së Jugosllavisë dhe të Turqisë përfunduan një konventë për transferimin e 40.000 familjeve, afërsisht 200.000 njerëzve, nga Kosova, Maqedonia Perëndimore dhe vise të tjera të quajtura nga Beogradi “Serbia Jugore”.
Në dokument ata paraqiteshin kryesisht si “turq” ose si popullsi myslimane, por formulimi krijonte mundësi që një numër i madh shqiptarësh të përfshiheshin në shpërngulje. Feja përdorej për t’ua mohuar kombësinë: shqiptari i besimit islam shpallej “turk”, pastaj dërgohej në Turqi si të mos kishte gjuhë, atdhe dhe prejardhje të vetën.
Konventa parashikonte zhvillimin e transferimit ndërmjet viteve 1939–1944. Ajo nuk u zbatua zyrtarisht në përmasën e planifikuar, për shkak të mosmarrëveshjeve për kompensimin, mosratifikimit dhe shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore. Megjithatë, politika e presionit dhe valët e largimit drejt Turqisë vazhduan, veçanërisht pas Luftës së Dytë Botërore. Teksti i konventës së vitit 1938 dhe studimi mbi politikën jugosllave të emigrimit e dokumentojnë këtë projekt të inxhinierisë demografike.
Turqia – atdheu i dytë dhe vendi i humbjes së gjuhës
Sot në Turqi jeton një popullsi shumë e madhe me prejardhje të plotë ose të pjesshme shqiptare. Por numri i saktë nuk dihet, sepse regjistrimet moderne turke nuk japin një pasqyrë të plotë etnike. Vlerësimet e cituara zakonisht lëvizin nga rreth 1,3 milion deri në pesë ose gjashtë milion njerëz me rrënjë shqiptare. Pretendimi se janë “dhjetëra milionë” nuk mbështetet nga statistika të verifikueshme dhe nuk duhet paraqitur si fakt.
Ajo që nuk mund të mohohet është shkalla e madhe e asimilimit. Shumë pasardhës të shqiptarëve nuk e flasin më shqipen. Disa dinë vetëm se gjyshi apo stërgjyshja e tyre erdhi nga Kosova, Shkupi, Presheva, Toplica, Sanxhaku, Çamëria ose viset e tjera shqiptare. Emrat janë turqizuar, mbiemrat janë ndryshuar dhe kujtesa familjare është zbehur.
Ata janë qytetarë të Turqisë dhe i gëzojnë të drejtat qytetare sipas ligjit turk, por shqiptarët nuk kanë statusin dhe hapësirën institucionale që do ta garantonte fuqishëm ruajtjen e gjuhës shqipe në arsim dhe në jetën publike. Prandaj është më e saktë të flasim për mungesë të të drejtave të mjaftueshme kulturore e gjuhësore, jo për mungesë absolute të çdo të drejte.
Asimilimi nuk ndodhi vetëm nga kalimi i kohës. Ai u ndihmua nga politikat shtetërore të homogjenizimit, nga mungesa e shkollave shqipe, nga shpërndarja e familjeve në pjesë të ndryshme të Anadollit dhe nga presioni për t’u shkrirë në identitetin turk.
Kur shqiptarit ia ndërruan kombin sipas fesë
Kjo ishte njëra nga padrejtësitë më të rënda: shqiptari ortodoks paraqitej si grek ose sllav, ndërsa shqiptari i besimit islam paraqitej si turk. Kështu, fuqitë dhe shtetet fqinje e copëtuan identitetin shqiptar sipas përkatësisë fetare.
Por shqiptari nuk bëhet turk pse është mysliman, as grek pse është ortodoks dhe as italian pse është katolik. Feja është zgjedhje dhe bindje shpirtërore; kombësia është gjuhë, prejardhje, kulturë, kujtesë dhe lidhje historike me tokën.
Marrëveshja jugosllavo-turke e vitit 1938 ishte pikërisht një përpjekje për ta shndërruar fenë në instrument dëbimi. Serbia kërkonte tokë pa shqiptarë, ndërsa shqiptarët trajtoheshin si material njerëzor që mund të zhvendosej nga një shtet në tjetrin.
Detyrimi ynë ndaj muhaxhirëve
Institucionet e Shqipërisë dhe të Kosovës duhet të kërkojnë hapjen dhe studimin e arkivave serbe, turke, osmane dhe evropiane. Duhet të hartohen regjistra të vendbanimeve shqiptare të zbrazura, të familjeve të dëbuara dhe të pronave të konfiskuara. Historia e muhaxhirëve duhet të mësohet në shkolla dhe të mos mbetet vetëm kujtim familjar.
Duhet gjithashtu të krijohen programe kulturore për shqiptarët e Turqisë: kurse të gjuhës shqipe, botime, qendra kulturore, shkëmbime rinore dhe mundësi për të rizbuluar prejardhjen familjare. Nuk kërkohet armiqësi me popullin turk, por njohje e së vërtetës dhe respekt për identitetin e pasardhësve shqiptarë.
Ata njerëz nuk ikën sepse nuk e donin vendin e tyre. Ikën sepse u dogjën shtëpitë, iu mor toka, iu kërcënua jeta dhe para tyre u hap vetëm një rrugë: mërgimi.
Toplica nuk është vetëm një emër në hartën e Serbisë. Ajo është një varr i madh i kujtesës shqiptare. Sanxhaku i Nishit nuk është kapitull i mbyllur, por dëshmi se si një popull mund të dëbohet nga toka e tij dhe më pas të fshihet edhe nga librat e historisë.
Ne ua kemi borxh muhaxhirëve ta themi të vërtetën: ata nuk e braktisën atdheun – atdheu iu mor me zjarr, me dhunë dhe me marrëveshje të hartuara mbi kokat e tyre.
Shpërndani te miqtë tuja.

Akademiku në narkozë, kur titulli mendon në vend të trurit

Drini.us
-
0
Lirim Gashi, Prizren
____
Kujtim Shala është akademik po aq sa Penis Aga gjatë narkozës, në çastin e synetisë:
Anatomikisht i pranishëm, por për çdo funksion tjetër duhet pritur derisa të mbarojë anestezia.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron problemi: tek ne, narkozën nuk e merr vetëm trupi. E merr edhe titulli.
Sapo ia vendos dikujt përpara emrit fjalën “akademik”, duket sikur i është bërë një anestezi kolektive edhe publikut: askush nuk pyet më çfarë ka bërë, çfarë ka shkruar, çfarë ka menduar apo çfarë ka sjellë në dijen e përbashkët. Mjafton titulli dhe gjithçka tjetër vihet në gjumë.
Titulli zëvendëson veprën, grada zëvendëson mendimin, ndërsa ceremonia zëvendëson dijen.
Dikur njerëzit punonin një jetë të tërë për të merituar një titull. Sot mjafton ta kesh titullin dhe pastaj të gjithë sillen sikur puna tashmë është kryer.
Në fund mbetet një pyetje e thjeshtë: kur një titull nuk dëshmon më për dijen e njeriut, por vetëm për ceremoninë në të cilën iu dha, a kemi vërtet të bëjmë me një akademik — apo me një dekoratë që ka mësuar të ecë?
Problemi nuk është mungesa e titullit. Titulli mund të jetë aty: i krehur, i parfumosur dhe i gatshëm për fotografi.
Problemi është se, sa herë kërkohet ndonjë shenjë jete intelektuale, gjithçka futet përsëri në gjumë.
Në këtë vend, akademizmi ndonjëherë nuk matet me atë që ke prodhuar, por me atë që të kanë shkruar poshtë emrit.
Dhe kështu lind akademiku ceremonial: një njeri që nuk ka nevojë të mendojë, sepse në vend të tij mendon titulli.
Por titulli jo vetëm që nuk mendon për të; ai ia çon edhe trurin në pension të parakohshëm.
Në atë pikë, anestezia nuk është më kalimtare. Ajo bëhet mënyrë jetese.
Titulli shndërrohet në një vulë që mbulon mungesën e veprës, arsyes dhe vetëdijes — derisa akademiku mbetet zgjuar vetëm sa për ta mbajtur titullin, ndërsa gjithçka tjetër vazhdon të flejë.
Dhe këtu metafora e Penis Agës bëhet, fatkeqësisht, më e saktë se çdo titull akademik: anatomikisht i pranishëm, ceremonialisht i lavdishëm, por ende nën narkozë.

Një jetë në shërbim: Familjes, profesionit, sportit dhe humanizmit

Drini.us
-
0
Një jetë në shërbim: Familjes, profesionit, sportit dhe humanizmit

 

Shkruan Bardhec Berisha – Bardhi

Neudorf, shkurt 2026 

Intervistë me humanistin Fadil Haxhosaj: Dipl. Anestezie Ekspert, HF, NDS (Studime Pasuniversitar në Zvicër), mjeshtër në Sportin e Karates (Shihan) dhe humanist.

Erdhi nga Gjakova dhe u vendos në Obwalden pastaj në Luzern të Zvicrës, në qytetin e bukur buzë “liqenit të katër qyteteve malore” (Vierwaldstättersee).

Kur u vendos në këtë qytet të bukur më shumë se 40 vite më parë, Fadil Haxhosaj nuk e dinte se po niste një rrugëtim që do ta formësonte jo vetëm si profesionist, por edhe si njeri, familjar sportist dhe humanist!

Për më shumë se katër dekada, Fadil Haxhosaj ka ndërtuar jetën dhe veprimtarinë e tij në Zvicër mbi përkushtimin profesional, disiplinën personale dhe angazhimin shoqëror. Ai është dipl. Anestezie Eksperte me profesion, Shihan (Profesor) në Budo-Karate Stilin “Kyokushinkai”(kampion në 100% Kontakplotë në vitet 80ta në Zvicrës, Gjyqtar  Internacional në Karate, me përvojë në tërë Boten) dhe aktiv me vite në Shoqatën Humanitare Bamirëse “Nënë Tereza” në Zvicër, vitet e fundit është Arkëtar (përgjegjës për Financa). Ai përfaqëson një profil të rrallë ku mjekësia, sporti dhe humanizmi ndërthuren natyrshëm. Sot, në prag të pensionimit, ai reflekton mbi një rrugëtim të pasur jetësor, duke ndarë përvojën e tij si profesionist, emigrant, bashkëshort dhe prind i dy fëmijëve të rritur.

“Disiplina dhe përgjegjësia nuk janë vetëm pjesë e profesionit tim, por mënyrë jetese,” thotë Fadil Haxhosaj, Anestezie Ekspert me mbi 40 vite përvojë pune në Spitalet Zvicerane.

Në këtë profil biografik dhe intervistë, ai ndan përvojën e tij profesionale, pasionin për sportin, angazhimin humanitar dhe rëndësinë e familjes në jetën e tij. Rrugëtimi i tij në Zvicër nisi në një periudhë kur emigracioni kërkonte jo vetëm guxim, por edhe përshtatje të vazhdueshme. Hapat e parë në një vend të ri u shoqëruan me sfida gjuhësore, kulturore dhe profesionale, por edhe me një vendosmëri të fortë për shkollim të lartë, për të ndërtuar një jetë të qëndrueshme dhe dinjitoze. Përmes punës së ndershme dhe përkushtimit të palëkundur ndaj profesionit, Fadil Haxhosaj arriti të integrohet shumë mirë në shoqërinë zvicerane, duke krijuar një identitet të dyfishtë: atë të Anestezisë në Kuadër pozicion të respektuar dhe të emigrantit që ruajti lidhjen me rrënjët e tij.

Zgjedhja e mjekësisë dhe, më pas, e Anestezioni, nuk ishte e rastësishme, por rezultat i një thirrjeje të brendshme për Shkollim e përgjegjësi dhe përkushtim ndaj jetës njerëzore (Pacientit). Gjatë viteve të punës në institucionet shëndetësore zvicerane “Luzerner Kantonspital”, Fadil Haxhosaj ushtroi profesionin e tij me përpikëri të lartë profesionale, qetësi dhe ndjenjë të thellë përgjegjësie, duke qenë pjesë e momenteve vendimtare për pacientët dhe ekipet medicinale. Anesteziologjia/Reanimationi, një degë që kërkon besim maksimal dhe vendimmarrje të saktë, shpejta në situata kritike në Reanimation/Emergjencë, u bë për të jo vetëm profesion, por edhe mënyrë të menduari dhe vepruari, marrje të vendimeve të shpejta dhe vendimtare.

Karate-Stili Kyokushinkai (E vërteta përfundimtare!)

Paralelisht me profesionin mjekësor, një vend të rëndësishëm në jetën e Fadil Haxhosajt ka zënë edhe karateja. Rrugëtimi i tij në këtë disiplinë sportive nuk u ndërtua vetëm mbi aspektin fizik, por mbi filozofinë e vetëkontrollit, vetëbesimit Disiplinën, respektit dhe përmirësimit të vazhdueshëm në pozicion. Arritja e titullit Shihan përfaqëson jo vetëm nivel të lartë teknik, por edhe autoritet moral dhe përvojë shumëvjeçare në edukimin e trajnerëve dhe brezave të ri. Vlerat e fituara përmes karatesë – disiplina, qetësia dhe vendosmëria – janë reflektuar dukshëm edhe në punën e tij si Anestezie Eksperte dhe në jetën e përditshme. (Motoja: “Ushtro aq… sa që ta fitosh Luftën pa Luftë!), si Uji të jesh i but, i qetë, i freskët, të mban në Jetë, e kalon ç`do barrierë por po qe nevoja të rrëmben si dallga e Detit.”

SHHB “Nënë Tereza” në Zvicër – humanizmi paralel me të gjitha veprimtaritë

 Angazhimi i tij nuk u kufizua vetëm në profesion dhe sport, por u shtri edhe në sferën humanitare. Si anëtar, Koordinator, përgjegjës për sektorin Mjekësisë që nga vitet 90ta dhe së fundi si arkëtar i Shoqatë Humanitare Bamirëse “Nënë Tereza”në Zvicër, Fadil Haxhosaj ka kontribuar në mënyrë të qëndrueshme në mbështetjen e nismave që synojnë ndihmën për të tjerët, duke e parë solidaritetin si detyrim njerëzor dhe shoqëror. Për të, humanizmi nuk është një rol formal, por një vazhdimësi e natyrshme e vlerave që ka kultivuar gjatë gjithë jetës: ndihma, përgjegjësia dhe ndershmëria. “Të jesh Urë kalimi (mundësi) për mbijetesë, të fitosh besimin tek ai që ka, për të ndihmuar atë që nuk ka”

Familja – qenësore për të gjitha sukseset

Përtej angazhimeve profesionale, sportive dhe shoqërore, familja ka qenë gjithmonë një shtyllë e rëndësishme në jetën e Fadilit. Si bashkëshort dhe prind i dy fëmijëve tashmë të rritur, ai e ka parë familjen si hapësirën ku balancohet përgjegjësia, forca e përditshme me mbështetjen emocionale dhe vlerat njerëzore. Bashkëshortja e tij, e angazhuar gjithashtu në jetën Familjare, ka qenë një partnere e barabartë në ndërtimin e një jete të qëndrueshme në emigracion. Përmes përkushtimit dhe shembullit personal, ai ka përcjellë te fëmijët vlera si puna, respekti dhe përgjegjësia, duke e konsideruar rolin e prindit po aq të rëndësishëm sa çdo arritje profesionale. “Ne s`duhet të harroj se pas një Partneri/re të suksesshëm qëndron gjithnjë njëri nga ata që merr ma shumë përgjithësi, që tjetri të arrin Sukses.”

Gjatë një bisede miqësore i parashtrova disa pyetje z. Fadil Haxhosajt:

  1. Berisha:

Mbi 40 vite jete dhe pune në Zvicër, si e përmblidhni sot rrugëtimin tuaj profesional dhe njerëzor, dhe cilat vlera kanë qenë udhërrëfyesi juaj kryesor?  

  1. Haxhosaj:

Po të me japish kohë do shkruaja me ditë të tëra për rrugëtimin e një mërgimtari 19 Vjeçar, që dua ma shumë se gjithçka familjen, shkollimin dhe një jetë ma të mirë, jo vetëm për mua por për mbarë Kombin. Mendoj që ç`do mërgimtar ka një vullnet të hekurt që e lidh fortë me Atdheun. Kur e fillon zanafillën e jetës tek nëna, babai, motra e vëllai, fusha e mali që frymojnë shqip, ndarja e hershme të hanë nga brenda, sepse ma të dashurit nuk i ke pranë. Udhërrëfyesi im ishte të jem i zellshëm, i ndershëm dhe të tregoj Kulturën bujare Shqiptare. Të jap nga vetja atë që di ma së miri, të integrohem, të shkollohem e të jem shembull për brezat e ardhshëm, po ke vullnet do arrish ç`do synim që ke para vetes.

  1. Berisha:

Çfarë ju ka mësuar profesioni i anesteziologut ndër vite dhe si ka ndikuar kjo përvojë në mënyrën tuaj të të menduarit dhe të vepruarit, brenda dhe jashtë sallës se operacionit?

  1. Haxhosaj:

Çdo profesion kërkon sakrificë, por kur ushtrohet me përkushtim, punë të ndershme dhe ndjekje të vazhdueshme të zhvillimeve të reja në mjekësi, veçanërisht në anesteziologji dhe reanimacion, kërkon vëmendje të jashtëzakonshme dhe tolerancë zero ndaj gabimeve. Çdo veprim i pamenduar mund të jetë fatal për jetën e pacientit. Jashtë sallës së operacionit ekziston një botë tjetër. Ajo përballohet vetëm me mbështetjen e ekipit dhe familjes. Me një ekuilibër të shëndetshëm mes punës dhe jetës private (work–life balance), mund të përballosh çdo sfidë, si në punë ashtu edhe në jetën personale, pa lënë pas dore aktivitetin fizik.

  1. Berisha

Si e përjetuat procesin e integrimit në Zvicër dhe cilët faktorë mendoni se kanë qenë vendimtarë për ndërtimin e një jete të qëndrueshme në emigracion? 

  1. Haxhosaj

PO, si nji i ri, ke ambicie dhe dëshira të pa realizueshme… por caku ishte i ngulitur në kokë. Shkollimi dhe dinjiteti, kthimi sa ma shpejtë në Atdhe! Nga edukimi i hershëm familjar; duhesh të kesh një qëllim në jetë, e kisha të ngulitur në kokë nga prindërit.  Doja të integrohem sa ma shpejt në jetën Zvicerane, përmes mësimit të gjuhës (dialektit zviceran), kontaktit me vendaset, pacient dhe sportin që më dha një afirmim në Kanton dhe gjithë Zvicrën, e arrita me punë lojalitet ndaj popullit Zviceran.

  1. Berisha

Karateja ka qenë një pjesë e rëndësishme e jetës suaj. Si e ka formësuar kjo disiplinë karakterin tuaj dhe sa janë reflektuar parimet e saj në profesionin dhe jetën tuaj personale?

  1. Haxhosaj

Me ardhjen time në Zvicër, si një i ri doja të angazhohesha në një aktivitet sportiv – në një klub futbolli – për të pasur më shumë kontakt me njerëz. Por më thanë se tashmë kishin mjaft lojtarë. I shpreha dëshpërimin tim një kolegeje të punës, dhe ajo më tha:
“Eja tek ne në karate.” Që nga ajo ditë e deri sot jam pjesë e të njëjtit klub – tashmë pothuajse 44 vite – por me një status tjetër. Ky angazhim pati ndikim të madh edhe në profesionin tim. Aty mësova përpikërinë, durimin, vigjilencën, si dhe sjelljen ndaj njeriut në nevojë, pacientit dhe qytetarit, pa e paragjykuar se kush është.
Më e mira nga të gjitha ishte përkujdesja për të moshuarit dhe të varfrit. Në luftën e fundit, me ndihmën e Zotit, mësova nga zviceranët se si duhet ndihmuar i shtypuri, i harruari dhe i padrejti.
Për këtë jam mirënjohës për gjithë jetën.

  1. Berisha

Çfarë ju shtyu të angazhoheni në shoqatat humanitare dhe si mendoni se kontributi juaj ka ndikuar tek të tjerët dhe tek ju vetë?

  1. Haxhosaj

Pasi vijë nga një familje e madhe dhe humanitare, jam mësuar që nga fëmijëria të ndaj atë që kam me të tjetrin, Jam rritur me nënë e babë, motër e vëlla, e gjyshe.         Prindërit me kanë mësuar, të mirën që ta ndash më atë që s`ka. Ndikimi tek të tjerët është vetëm kurë të jesh shembull i mirë, Humanizëm nuk bëhet duke deshtë të tregosh se kush je, të jesh Humanist do të thotë të japish dhe me nda me të tjetrin.

  1. Berisha

Ju jeni kampion  në Zvicrës në karate – çfarë do të thotë kjo për ju, jo vetëm si sportist, por edhe si njeri, dhe si ndikojnë këto arritje në qasjen tuaj ndaj profesionit dhe jetës personale?

  1. Haxhosaj

Po, më ka ndihmuar shumë, në krijimin i një të riut, të jesh i vendosur në JETË, në punë, të kesh një afirmim të gjerë, jo vetëm nga profesioni por bota zvicerane e jetës sportive si trajner nacional (COACH) i Zvicrës në Karate Stili Kyokushinkai, pothuajse një decenie.

  1. Berisah

Si keni arritur të balanconi jetën profesionale, sportin dhe angazhimin humanitar me jetën familjare, dhe cilat vlera mendoni se i keni përcjellë tek fëmijët tuaj?

  1. Haxhosaj

Vetëm e vetëm me ndihmën e bashkëshortes time që i jam shumë, shumë mirënjohës.        E cila thoshte: “Kurrë mos u dorëzo” të luftosh për të ardhmen. Tek fëmijët përcille vazhdimisht; respektin, disiplinën, punën, sakrificën për një të ardhme ma të mirë. Pastaj pavarësinë individuale, dinjitetin atdhetarë. Populli thotë: Kur bënë mirë, do të gjesh mirë, duke mos harruar vetëveten.”(Ju thamë gjithnjë, po së ditët historinë, s`mund të ndërtoni të ardhmen)

  1. Berisha

Duke u afruar me pensionimin, si e shihni këtë kapitull të ri të jetës dhe cilat këshilla apo mesazhe do t’u jepnit të rinjve që fillojnë rrugëtimin e tyre profesional dhe personal?

  1. Haxhosaj

Pensionimi është vetëm një identifikim i një numrit të caktuare të kohës, por skadimi është shumë e shumë ma vonë. Duhet të kesh ende aktivitet shoqërore e sportive (profesionale), tani ke kohen të jepesh përvojën e jetës dhe profesionit me dashje, buzëqeshje. Kontinuiteti në çdo lami ka një domethënie shumë të madhe, kush mund ti përmbahet, ka fituar në kohë.

Pas katër dekadash jete dhe përvoje në Zvicër, rrugëtimi i Fadil Haxhosajt është një histori e përkushtimit, disiplinës dhe humanizmit. Profesioni i anesteziologut, arritjet e jashtëzakonshme në karate ku arriti titullin Shihan dhe kampion i Zvicrës, angazhimi në Shoqatën Humanitare “Nënë Tereza” dhe roli si bashkëshort dhe prind i dy fëmijëve të rritur, nuk janë thjesht tituj apo detyra – ata përbëjnë një mënyrë jetese dhe filozofi që ai ka ndjekur me pasion dhe përpikëri.

Përmes reflektimeve të tij, bëhet e qartë se sukseset profesionale dhe sportive nuk do të kishin kuptim pa vlerat njerëzore, solidaritetin dhe dashurinë për familjen. Pensionimi nuk shihet si fund, por si një kapitull i ri ku mund të vazhdohet të kontribuohet, të jepet shembull dhe të ndajë përvojën me të tjerët. Mesazhi i tij për brezin e ri është i thjeshtë, por i fuqishëm: puna e palodhur, disiplinimi i vetes, respekti për të tjerët dhe angazhimi shoqëror janë gurët themelorë të një jete të plotë dhe të suksesshme.

Ky profil nuk është thjesht portret i një profesionisti, sportisti apo humanisti; ai është dëshmi se jeta mund të ndërtohet mbi vlera të forta dhe se çdo arritje merr kuptim vetëm kur lidhet me njerëzit dhe komunitetin përreth, dhe kurrë mos u dorëzo për atë që synon.

Faleminderit, zoti Haxhosaj, që na ndatë rrugëtimin tuaj të jashtëzakonshëm, përvojën, pasionin dhe mësimet e jetës – ato do të frymëzojnë shumë breza të rinj.

Musa Jupolli – poeti i Dardanisë, mërgimit dhe kujtesës arbërore

Drini.us
-
0
Musa Jupolli – poeti i Dardanisë, mërgimit dhe kujtesës arbërore

Në foto: Musa Jupolli 

Nga: Bardhec Berisha – Bardhi 

____

Vështrim kritik mbi përmbledhjen poetike „Dielli im në Mërgim“

Përmbledhja poetike „Dielli im në mërgim“ e poetit Musa Jupolli është një vepër e gjerë poetike, e ndërtuar mbi më shumë se njëqind e pesëdhjetë poezi dhe e organizuar në disa cikle, të cilat, ndonëse dallojnë për nga tematika dhe tonaliteti, lidhen nga një bosht i përbashkët: marrëdhënia e poetit me atdheun, kujtesën, gjuhën, historinë dhe përvojën e mërgimit.

Përmasat e kësaj përmbledhjeje nuk e bëjnë të nevojshme një analizë të çdo poezie veçmas. Përkundrazi, një qasje e tillë do ta copëzonte veprën dhe do ta largonte vëmendjen nga ajo që përbën interesin e saj kryesor letrar: poetika që krijohet nga përsëritja, ndërthurja dhe variacioni i motiveve të njëjta në tërësinë e librit. Prandaj, ky vështrim synon të kapë strukturën e përgjithshme të kësaj bote poetike, mënyrën se si ndërtohet ajo dhe elementet që e dallojnë nga një ligjërim thjesht nostalgjik apo patriotik.

Që në titull, Dielli im në mërgim, autori vendos përballë dy nocione me ngarkesë të fuqishme simbolike: diellin dhe mërgimin. Dielli është dritë, jetë, ngrohtësi dhe shpresë; mërgimi është largësi, mungesë dhe përvojë e ndarjes. Midis tyre zhvillohet tensioni themelor i librit. Atdheu është larg fizikisht, por i pranishëm në mënyrë të vazhdueshme në ndërgjegjen e poetit. Prandaj, mërgimi nuk funksionon vetëm si një rrethanë jetësore, por si një gjendje poetike prej së cilës lind dhe ushqehet vargu.

Këtu qëndron edhe një nga karakteristikat kryesore të poezisë së Jupollit: largësia fizike nuk prodhon harresë, por kujtesë. Sa më larg të jetë poeti nga vendi i origjinës, aq më e fuqishme bëhet nevoja për ta rikrijuar atë në gjuhë. Poezia shndërrohet kështu në një formë kthimi. Poeti nuk mund ta kapërcejë distancën duke u kthyer fizikisht në çdo çast; ai e kapërcen atë përmes kujtesës, imagjinatës dhe fjalës.

Një nga shembujt më karakteristikë të kësaj mënyre të të shkruarit gjendet në poezinë „Gjumi i Diellit tim“, ku vargu:

„I mbylla sytë që ta shoh më mirë Atdheun tim.“

e përmbledh në një figurë të vetme paradoksin e mërgimit. Të mbyllësh sytë për të parë më mirë do të thotë se objekti i shikimit nuk ndodhet më përpara syrit fizik, por brenda kujtesës. Atdheu është kthyer në një realitet të brendshëm. Ky paradoks është një nga mekanizmat më të bukur të poezisë së Jupollit: mungesa fizike prodhon prani shpirtërore.

Edhe figurat e tjera të natës, diellit, hënës, yjeve dhe bjeshkës marrin funksion përtej përshkrimit. Ato bëhen pjesë e një gjuhe simbolike përmes së cilës poeti projekton gjendjen e vet të brendshme mbi natyrën. Kur shikimi i tij „tretet“ në Fushë-Dardani, nuk kemi të bëjmë vetëm me një peizazh të parë nga larg; kemi një çast ku njeriu dhe vendlindja bashkohen përmes kujtesës.

Dardania si koncept poetik: Një element që e veçon qartë këtë përmbledhje është mënyra se si Musa Jupolli e emërton hapësirën e tij kombëtare. Në vend që të përdorë në mënyrë mbizotëruese emërtimin bashkëkohor Kosovë, poeti i drejtohet asaj si Dardani. Po kështu, trojet shqiptare i emërton Arbëri, ndërsa shqiptarët arbënorë.

Këto nuk janë thjesht zgjedhje leksikore. Ato janë pjesë e një konceptimi poetik të identitetit. Përmes emrit Dardani, poeti e vendos hapësirën e tij të lindjes në një horizont më të thellë historik; ndërsa Arbëria shndërrohet në një nocion kulturor që tejkalon kufijtë e një territori të vetëm.

Kështu, emërtimi në poezinë e Jupollit bëhet akt kujtese. Poeti nuk kënaqet vetëm me realitetin e emërtimit të sotëm, por kërkon të sjellë në varg edhe një shtresë të historisë që, sipas konceptit të tij poetik, vazhdon të jetojë në të tashmen.Dardania, për rrjedhojë, nuk është thjesht hapësirë gjeografike. Ajo është atdhe i përjetuar përmes kujtesës.

Pra, Dardania dhe Arbëria nuk janë vetëm emra (gjeografik) në këtë libër; ato janë kategori përmes të cilave poeti e koncepton botën e vet.

Mesiana, Shajkoci dhe gjeografia e kujtesës: Përkrah nocioneve të mëdha si Dardania dhe Arbëria, në libër zënë vend edhe hapësira shumë më intime: Mesiana (Podujeva), Shajkoci, dhe hapësirat konkrete të kujtesës personale. bjeshkët, fushat dhe peizazhet e vendlindjes.

Kjo ndërthurje është e rëndësishme për strukturën e librit. Nëse Dardania përfaqëson hapësirën historike dhe kombëtare, Mesiana dhe Shajkoci përfaqësojnë atdheun e përjetuar në dimensionin personal. Këtu poeti largohet nga abstraksioni dhe kthehet te vendet konkrete të kujtesës.

Peizazhi, për këtë arsye, nuk është dekor. Ai është bartës i përvojës. Një fushë, një lis, një bjeshkë apo një emër vendi mund të mjaftojë për të hapur një kapitull të tërë kujtese. Në këtë aspekt, natyra në poezinë e Jupollit është më shumë se natyrë: ajo është arkiv emocional.

Nga malli personal te kujtesa kolektive: Një tjetër dimension i rëndësishëm i përmbledhjes shfaqet në ciklet „Atdheu i Pamort“ dhe „1981–1999 Dardani“. Këto cikle e zhvendosin poezinë nga kujtesa personale drejt kujtesës kolektive. Këtu atdheu nuk është më vetëm shtëpia, fshati, fusha apo peizazhi i fëmijërisë. Ai është edhe histori, sakrificë, dhimbje dhe qëndresë.

Këtu poezia e mërgimit kalon nga përvoja individuale në një hapësirë më të gjerë historike e kolektive.

Ky është një moment i rëndësishëm për ta kuptuar poetikën e Jupollit. Ai nuk e përjeton atdheun vetëm si kujtim personal, por edhe si histori të përbashkët. Në vargjet e tij, e kaluara nuk është e mbyllur; ajo vazhdon të veprojë mbi të tashmen përmes kujtesës.

Këtu poezia e Jupollit merr një funksion të dytë, përveçse shpreh, ajo dëshmon. Pikërisht këtu marrin kuptim edhe poezitë kushtuar figurave kombëtare e kulturore: Gjergj Kastriotit, Agim Ramadanit, Sali Çekut, Ismet Bogujevciut, Nexhmije Pagarushës, si dhe arbëreshëve të Kalabrisë. Këta emra krijojnë një galeri të veçantë brenda librit.

Megjithatë, rëndësia e tyre nuk qëndron vetëm te fakti që poeti u kushton poezi. Ato funksionojnë si pika referimi të një kujtese kombëtare. Heroi, dëshmori, artisti dhe arbëreshi bëhen pjesë e të njëjtës hartë të identitetit. Përmes tyre, poeti lidh historinë politike, historinë e luftës, kulturën dhe diasporën.

Në këtë aspekt, poeti nuk e sheh historinë si diçka të përfunduar. Historia vazhdon të jetojë përmes kujtesës së brezave. Poezia bëhet kështu një mënyrë për të mos lejuar që emrat të zhduken nga ndërgjegjja kolektive Në këtë mënyrë, poezia bëhet jo vetëm shprehje e ndjenjës, por edhe mjet i ruajtjes së kujtesës.

Gjuha shqipe si vend i identitetit: Një tjetër shtyllë e rëndësishme e librit është gjuha. Cikli „Lexuesit e mi janë ambasadorët e Arbërisë me gjuhën e ëmbël shqipe“ e bën të qartë se për autorin gjuha nuk është vetëm instrument komunikimi. Ajo është një nga format kryesore të ekzistencës së identitetit.

Kjo bëhet edhe më interesante për faktin se libri përfundon me ciklin „Voix d’encre“, me poezi në shqip dhe frëngjisht. Pra, libri që nis nga mërgimi dhe nga nevoja për t’u kthyer shpirtërisht te atdheu, përfundon duke e kaluar fjalën poetike në një hapësirë dygjuhëshe.

Këtu mërgimi merr një kuptim tjetër. Ai nuk është më vetëm distancë nga vendlindja, por edhe hapësirë takimi ndërmjet kulturave. Gjuha frënge nuk e zëvendëson shqipen; ajo bëhet urë për ta përcjellë poezinë shqiptare te një lexues tjetër.

Metafora dhe personifikimi: kur atdheu bëhet bashkëbisedues: Në aspektin e mjeteve poetike, Jupolli mbështetet ndjeshëm te metafora, personifikimi dhe simbolika e natyrës. Kjo i jep mundësi që nocione abstrakte – malli, atdheu, kujtesa, shpresa – të marrin formë konkrete.

Dielli mund të flejë, atdheu mund të bëhet bashkëbisedues, vendlindja mund të thirret si një qenie e gjallë. Kështu, poeti nuk mjaftohet me deklarimin e ndjenjës; ai përpiqet ta dramatizojë atë brenda një situate poetike.

Prirja narrative është gjithashtu e dukshme. Shumë poezi nuk janë vetëm përshkrime, por kanë një lëvizje: poeti kujton, ecën, vështron, bisedon, kthehet në imagjinatë. Kjo e afron poezinë me rrëfimin lirik dhe i jep vargut një dimension komunikues.

Mes solemnitetit dhe ironisë: Një libër i dominuar nga atdheu, historia, malli dhe kujtesa rrezikon të mbetet vazhdimisht në një ton solemn. Por cikli „Nuk është krejt humor“ krijon një hapësirë tjetër brenda veprës.

Vetë titulli është një shenjë se autori kërkon të vendosë një distancë ironike ndaj realitetit. Humori, satira dhe ironia këtu nuk e përjashtojnë seriozitetin e temave; përkundrazi, i japin poetit një mënyrë tjetër për t’i vëzhguar ato. Në këtë aspekt, ky cikël shërben edhe si një kundërpeshë ndaj tonalitetit emocional që dominon pjesët e tjera të librit.

Një përmbledhje me një bosht të qartë: Ndarja e veprës në cikle – „Dielli im në mërgim“, „Emnesë“, „Atdheu i Pamort“, „1981–1999 Dardani“, „Lexuesit e mi janë ambasadorët e Arbërisë me gjuhën e ëmbël shqipe“, „Nuk është krejt humor“, „Mesiana ime“ dhe „Voix d’encre“ – tregon se kemi të bëjmë me një libër që përpiqet ta organizojë përvojën poetike në disa drejtime.

Megjithatë, pas gjithë kësaj larmie ekziston një bosht i pandryshueshëm: raporti i poetit me rrënjën.

Mund të ndryshojë vendi, koha, figura, toni apo forma e shprehjes, por pyetja themelore mbetet e njëjtë: çfarë ndodh me identitetin kur njeriu largohet nga vendi i vet dhe si ruhet lidhja me të?

Përgjigjja e Jupollit është e qartë: përmes kujtesës, gjuhës dhe poezisë.

Në vend të një përfundimi

Dielli im në mërgim nuk është një libër që kërkon të lexohet vetëm përmes emocioneve që shkakton. Ai kërkon të lexohet edhe përmes mënyrës se si autori e ndërton marrëdhënien ndërmjet individit dhe historisë, ndërmjet vendlindjes dhe kujtesës, ndërmjet mërgimit dhe identitetit.

Musa Jupolli e merr përvojën e vet dhe e vendos në një hapësirë më të gjerë kolektive. Malli personal zgjerohet në kujtesë; vendlindja konkrete zgjerohet në Dardani; hapësira kombëtare zgjerohet në Arbëri; ndërsa gjuha bëhet mjeti që i mban të lidhura këto shtresa.

Në këtë kuptim, ajo që e dallon këtë përmbledhje nga një libër i zakonshëm me poezi nostalgjike nuk është thjesht prania e temës së atdheut. Është mënyra se si atdheu shndërrohet në sistem simbolesh, në hapësirë kujtese dhe në pikë referimi identitare.

Poeti nuk e kërkon atdheun vetëm në një vend të caktuar. Ai e kërkon në emrat e lashtë, në peizazhet e vendlindjes, në figurat historike, në gjuhën shqipe, në kujtimet e mërgimit dhe në vetë aktin e të shkruarit. Për këtë arsye, Dardania në këtë libër nuk është vetëm territor; është kujtesë e gjallë. Arbëria nuk është vetëm hapësirë gjeografike; është vazhdimësi kulturore. Ndërsa mërgimi nuk është vetëm largësi; është pikë vështrim nga e cila atdheu rishfaqet me një intensitet tjetër.

Në fund, “Dielli im në mërgim” mund të lexohet si një udhëtim i gjatë poetik nga largësia drejt rrënjës. Një udhëtim ku poeti nuk përpiqet ta harrojë mërgimin, por ta shndërrojë atë në burim të kujtesës. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron kuptimi më i thellë i titullit: dielli i poetit është larg, por nuk është i humbur; ai vazhdon të ndriçojë përmes kujtesës, gjuhës dhe vargut.

Kështu, Musa Jupolli del nga kjo përmbledhje jo vetëm si poet i mallit, por si poet që përpiqet ta bëjë mallin një formë të kujtesës dhe kujtesën një formë të identitetit. Kjo është vlera kryesore që mund të kërkohet në Dielli im në mërgim: jo vetëm të na tregojë se çfarë ndien poeti larg atdheut, por të na bëjë të kuptojmë pse atdheu, edhe kur është larg, vazhdon të jetë vendi më i pranishëm në shpirtin e tij.

Opatija (Kroaci), korrik 2026

A po e përgatitë BIK-u një “evolucion islamik” në Kosovë?!

Drini.us
-
0
A po e përgatitë BIK-u një “evolucion islamik” në Kosovë?!

Shqiptar Shaljani, Shalë e Bajgorës, Mitrovicë

Nga “Allahu ekber” te “STOP”-i: kur një bashkësi fetare fillon të sillet sikur është institucion shtetëror !
Shkrimit ja bashakangjita edhe disa fragmente të shkrimit të Basri Bekës , njohës i rrethanave politike, pjesëmarrës në luftën e fundit të Kosovës kundër Serbisë dhe aktualisht zyrtar i lartë i Organizatës “Shqiptaria”.
Kosova po kalon një periudhë jashtëzakonisht të brishtë politike e institucionale. Dhe pikërisht në këtë kohë, kur shteti do të duhej të forconte institucionet, sundimin e ligjit dhe karakterin e tij laik, po shfaqet një dukuri që nuk mund të trajtohet më si një çështje e zakonshme fetare:
zgjerimi i ndikimit të BIK-ut dhe eksponentëve të tij në politikë, ekonomi, media dhe në segmente të ndryshme të jetës publike.
Nëse këto zhvillime janë të rastësishme, le të na bindin faktet.
Nëse nuk janë të rastësishme, atëherë qytetarët kanë të drejtë të pyesin:
Çfarë po përgatitet?
Sepse kur një organizatë fetare arrin të krijojë ndikim të madh mbi politikën, biznesin, median dhe institucionet, nuk kemi më vetëm një bashkësi që merret me çështje të besimit.
Kemi një strukturë ndikimi.
Dhe kur kësaj strukture i shtohet edhe një aparat i gjerë propagandistik, i cili përpiqet të bindë opinionin se pa BIK-un nuk ka pasur as histori, as rezistencë, as shtetësi shqiptare, atëherë kambanat e alarmit nuk duhet të bien vetëm në kishë.
Duhet të dëgjohen edhe në institucionet e Republikës.
NGA “ALLAHU EKBER” TE “OSE BËHET SI THONË NE…”
Le t’ia kujtojmë opinionit disa episode.
Para disa vitesh, në Prishtinë u zhvillua një protestë masive ku u dëgjuan thirrje “Allahu ekber” dhe kërkesa në emër të mbrojtjes së Islamit dhe të drejtave të myslimanëve.
Për një pjesë të opinionit ajo protestë u perceptua si manifestim me tone të forta politike dhe si paralajmërim për një lloj revolte me ngjyrime islamike.
Pastaj u shfaqën figura si hoxhë Shefqet Krasniqi, i cili u përball me procese gjyqësore dhe sot vazhdon të jetë figurë aktive në hapësirën publike.
Por përsëri: problemi nuk është vetëm një person.
Problemi është ideologjia dhe ambicia politike që mund të fshihet pas një rrjeti të tërë.
Dhe këtu arrijmë te një deklaratë që nuk ka nevojë për interpretues.
Në një deklaratë publike, kryetari i BIK-ut shprehet:
“Ose bëhet si thonë ne, ose Kosova ka me na pa sherrin.”
Kjo është më mirë sesa njëqind analiza.
Kur kryetari i një bashkësie fetare i drejtohet shoqërisë me formulën:
“Ose bëhet si thonë ne…”
pyetja qytetare është fare e thjeshtë:
Kush janë “ne”?
Dhe kur pas kësaj vjen paralajmërimi:
“…ose Kosova ka me na pa sherrin”,
atëherë pyetja bëhet edhe më serioze:
A po flasim për një bashkësi fetare apo për një aktor politik që po paralajmëron shtetin?
Le ta dëgjojë Prokuroria.
Le ta dëgjojë Kuvendi.
Le ta dëgjojë Presidenca.
Le ta dëgjojë Qeveria.
Dhe mbi të gjitha, le ta dëgjojë qytetari i Kosovës.
PASTAJ ERDHI “STOP”-I
Sikur deklarata e mësipërme të mos mjaftonte, erdhi edhe “STOP”-i.
Në një paraqitje tjetër publike, Naim Tërnava flet për “ekstremistë”, për murin, për “STOP”-in dhe për xhaminë e xhematin që nuk lejojnë të kalohet.
Videoja qarkullon
Zëri dëgjohet.
Fjalët janë aty.
Prandaj nuk ka nevojë të shpikim asgjë.
Le ta shohë dhe ta dëgjojë secili vetë.
Por unë kam vetëm një pyetje:
Kur u shndërrua xhemati në kufi kushtetues të Republikës së Kosovës?
Kur u bë xhamia pikë kontrolli për qytetarin?
Kur u delegua sovraniteti nga institucionet te xhemati?
A mos vallë kemi harruar se Kosova është Republikë dhe jo një lagje e ndonjë sulltanati imagjinar?
Sepse nëse “STOP”-i i BIK-ut vlen mbi ligjin, atëherë dikush duhet të na tregojë:
ku është shteti?
ZOGAJI: PROVA E VËRTETË E “TOLERANCËS”
Pastaj erdhi Zogaji.
Dhe këtu maskat ranë.
Një ceremoni e lidhur me kishën katolike u pengua. Gurthemeli nuk u vendos sipas planit. Dioqeza reagoi ashpër. Policia dhe Komuna dhanë shpjegimet e tyre.
Por qytetari mbeti me një pyetje:
Si mund të flasim për tolerancë ndërfetare kur një ceremoni fetare katolike përfundon në një konflikt të tillë institucional dhe shoqëror?
Nëse kishte problem me lejen, le të fliste ligji.
Nëse kishte problem me procedurën, le të fliste administrata.
Nëse kishte problem me sigurinë, le të fliste Policia.
Por askush nuk mund ta ketë të drejtën të thotë:
“Këtu nuk lejohet sepse neve nuk na pëlqen.”
Kjo nuk është tolerancë.
Kjo është logjikë e veto-s fetare.
Dhe nëse ka pasur ndikim të ndonjë strukture fetare mbi vendimmarrjen institucionale, atëherë kjo duhet të hetohet.
Jo të fshihet.
E TANI PO NA SHESIN EDHE HISTORINË!
Paralelisht me gjithë këtë, disa portale islamike, përfshirë RTI dhe Shënjestrën, po përpiqen të ndërtojnë një narrativë të re:
BIK-u qenka një nga faktorët kryesorë, madje përcaktues, të lirisë së Kosovës.
Për këtë narrativë po merren fjalët ceremoniale të politikanëve, deputetëve, personaliteteve publike dhe mysafirëve të ndryshëm në organizimet e BIK-ut.
Një shqiptar shkon mysafir në një organizim, e nderon nikoqirin dhe thotë dy fjalë të mira.
Të nesërmen portali islamik:
“E shihni? Edhe filani e tha se BIK-u e çliroi Kosovën!”
Kjo nuk është histori.
Kjo është marketing me kostum tradicional.
Dhe problemi është se tani po tentohet që marketingu të shndërrohet në histori zyrtare.
PO SERBIA, PSE NUK E PREKU?
Këtu vjen pyetja që kërkon përgjigje dokumentare:
Si shpjegohet që në vitet ’90, kur Universiteti i Prishtinës dhe sistemi i arsimit shqip u dëbuan nga institucionet dhe shqiptarët u detyruan të organizonin mësimin nëpër shtëpi, Medreseja “Alauddin” dhe Fakulteti i Studimeve Islame vazhdonin veprimtarinë e tyre?
Fakulteti i Studimeve Islame u themelua më 15 gusht 1992, me vendim të Kuvendit të BIK-ut, ndërsa në dokumentacionin e botuar nga vetë BIK-u figuron lidhja institucionale me strukturën e atëhershme “për Kosovë, Serbi dhe Vojvodinë”.
Kjo nuk është akuzë.
Është pyetje historike.
Dhe pyetja është:
Serbisë nuk i pengonte feja, apo nuk i pengonte identiteti shqiptar?
Këtë nuk duhet ta përgjigjet BIK-u me propagandë.
Duhet ta përgjigjen arkivat.
Duhet ta përgjigjen dokumentet.
Duhet ta përgjigjen historianët.
37 “SHEHIDËT” – HISTORIA NUK SHKRUHET ME LISTA PROPAGANDISTIKE
Edhe lista e 37 personave të paraqitur nga BIK-u si “shehidë” apo dëshmorë të UÇK-së duhet t’i nënshtrohet një verifikimi serioz e të pavarur.
Nëse dokumentet zyrtare vërtetojnë se ndonjë person i paraqitur si dëshmor i UÇK-së është vrarë para fillimit të luftës së UÇK-së, atëherë kemi një problem që nuk mund të zgjidhet me një titull fetar.
Rastet e Muhamet Biçakut, Mustaf Veselit dhe Mulla Hajdinit duhet të verifikohen përmes dokumenteve, datave, dëshmive dhe arkivave.
Nëse ka mospërputhje, le të dalë e vërteta.
Por nëse dikush ka manipuluar dokumentacionin zyrtar, atëherë nuk kemi më vetëm debat historik.
Kemi çështje për Prokurorinë.
Dhe pikërisht këtu hyn edhe neni 395 i Kodit Penal për “Legalizimin e përmbajtjes së rreme”.
Jo për të dënuar paraprakisht askënd.
Por për të pyetur:
A ka dokumente të rreme?
Nëse po, kush i ka krijuar?
Kush i ka vërtetuar?
Kush i ka përdorur?
Dhe a ka përgjegjësi penale?
Këto janë pyetje të drejtësisë, jo të propagandës.
QYTETARËT DUHET TË ZGJOHEN
Nuk është fjala për myslimanin e zakonshëm.
Myslimani ka të drejtë të besojë.
Katoliku ka të drejtë të besojë.
Ateisti ka të drejtë të mos besojë.
Problemi fillon kur feja kërkon të bëhet pushtet.
Kur bashkësia fetare kërkon të bëhet arbitër politik.
Kur xhemati bëhet mekanizëm presioni.
Kur portali bëhet zëdhënës propagandistik.
Kur biznesi bëhet instrument ndikimi.
Kur historia bëhet pronë e një organizate.
Dhe kur një lider fetar thotë:
“Ose bëhet si thonë ne, ose Kosova ka me na pa sherrin.”
Atëherë qytetari duhet të pyesë:
Çfarë po ndodh me Republikën?
KOSOVA NUK ËSHTË XHEMAT
Kosova nuk u çlirua që një pushtet të zëvendësohej me një tjetër.
Nuk u derdh gjaku i UÇK-së që nesër dikush të dalë e të thotë:
“Liria është e jona, prandaj shteti duhet të bëhet si themi ne.”
Jo.
Liria është e popullit.
Shteti është i qytetarëve.
Kushtetuta është mbi çdo bashkësi fetare.
Dhe institucionet duhet të jenë mbi çdo xhemat.
Prandaj kjo nuk është më kohë për heshtje.
Është koha për transparencë.
Për dokumente.
Për hetim.
Për gazetari serioze.
Për institucione që nuk tremben nga askush.
Dhe mbi të gjitha, për qytetarë që nuk pranojnë të shndërrohen në spektatorë të një procesi që mund t’ua ndryshojë karakterin shtetit.
Nëse nuk ka asgjë për t’u shqetësuar, le të dalin dokumentet.
Nëse nuk ka ndikim politik, le të sqarohet.
Nëse nuk ka ndërhyrje në institucione, le të hetohet dhe të mbyllet debati.
Por nëse ka?
Atëherë heshtja nuk është më neutralitet.
Heshtja bëhet bashkëfajësi politike.
Dhe pyetja e fundit nuk është më retorike:
A PO E PËRGATIT BIK-u NJË “REVOLUCION ISLAMIK” NË KOSOVË – APO PO E TESTON SA LARG MUND TË SHKOJË PARA SE REPUBLIKA TË THOTË: STOP?
Këtë herë, “STOP”-in nuk duhet ta thotë xhemati.
Duhet ta thotë shteti.

Xhamitë nuk mund ta zëvendësojnë shkollën, laboratorin dhe universitetin

Drini.us
-
0
Xhamitë nuk mund ta zëvendësojnë shkollën, laboratorin dhe universitetin

Luan – Asllan Dibrani, Durrës

Kur shekulli kërkon dije, ne u mësojmë fëmijëve të ecin mbrapa
Në shekullin e inteligjencës artificiale, të shkencës, robotikës dhe garës së madhe për dije, Këshilli i Bashkësisë Islame në Prishtinë na njofton me krenari se po organizon programe për nxënëse nëpër xhami, me ligjërata, ilahi dhe mësime fetare kushtuar një figure të Arabisë së shekullit VII.
Dhe pyetja ime është e drejtpërdrejtë: deri kur do t’ua mbushim mendjen fëmijëve me të kaluarën e popujve të tjerë, ndërsa e ardhmja e Kosovës mbetet pa shkencëtarë, pa laboratorë, pa vende pune dhe pa perspektivë?
Askush nuk ua mohon qytetarëve të drejtën e besimit. Besimi është çështje personale dhe e mbrojtur. Por fëmija nuk duhet të shndërrohet në material rekrutimi për asnjë institucion fetar. Ai ka nevojë për dije, mendim kritik, gjuhë shqipe, shkencë, art, sport dhe aftësi që e bëjnë të lirë — jo për një edukim që ia ngushton horizontin para se ta ketë njohur botën.
Muhamedi është figurë fetare, jo themelues i kombit shqiptar
Muhamedi ka vendin e vet në historinë dhe besimin islam. Por ai nuk e njohu kombin shqiptar, nuk luftoi për gjuhën shqipe, nuk hapi shkolla shqipe dhe nuk ndërtoi shtetin e Kosovës. Kjo është e vërtetë historike, jo fyerje fetare.
Prandaj, përse fëmijët shqiptarë duhet ta njohin me hollësi Arabinë e shekullit VII, ndërsa shpesh nuk dinë mjaftueshëm për Skënderbeun, Nënë Terezën, Pjetër Bogdanin, motrat Qiriazi, Hasan Prishtinën, Shotë Galicën, Adem Jasharin dhe gratë shqiptare që mbajtën familjen, shkollën dhe kombin gjallë?
Nuk kërkoj që Muhamedi të fyhet. Kërkoj që historia jonë të mos dëbohet nga mendja e fëmijëve për t’i hapur vend një kulture të importuar si model i vetëm jetese.
Besimi mund të respektohet, por identiteti kombëtar, arsimi dhe e ardhmja nuk mund të sakrifikohen në altarin e dogmës.
“Dinjiteti i gruas” nuk ndërtohet vetëm me ligjërata
Në aktivitet është mbajtur edhe ligjërata me titullin “Dinjiteti i gruas në porositë e Muhamedit”. Tingëllon bukur. Por gruaja shqiptare nuk ka nevojë vetëm për porosi të përsëritura nga foltoret fetare. Ajo ka nevojë për arsim cilësor, barazi para ligjit, pavarësi ekonomike, siguri, trashëgimi pronësore dhe liri për të vendosur vetë mbi jetën e saj.
Nëse vërtet e duam dinjitetin e gruas, atëherë vajzat duhet t’i drejtojmë drejt universiteteve, laboratorëve, institucioneve kulturore, administratës, sipërmarrjes dhe jetës publike.
T’u flasësh vajzave për dinjitetin, ndërsa ua kufizon botën brenda interpretimeve fetare, është sikur t’i dhurosh një zogu një kafaz të zbukuruar dhe pastaj t’i mbash ligjëratë për bukurinë e fluturimit.
Dinjiteti nuk dhurohet nga predikuesi. Dinjiteti garantohet nga liria, arsimi dhe ligji.
Kosova nuk zhvillohet me ilahi
Ilahitë mund të krijojnë emocion, por nuk ndërtojnë spitale. Nuk prodhojnë teknologji. Nuk hapin fabrika. Nuk ndalojnë ikjen e të rinjve dhe nuk e përmirësojnë cilësinë e arsimit.
Kosovës i duhen më shumë biblioteka dhe laboratorë; më shumë mësuese të shkencës dhe më pak propagandë; më shumë programe për kodim, art, muzikë, gjuhë dhe ndërmarrësi; më shumë shkolla të pajisura dhe më pak gara për mbushjen e xhamive me të mitur.
Sepse kemi arritur në një absurditet: shkollat ankohen për mungesë librash e pajisjesh, universitetet për cilësi të dobët, ekonomia për mungesë specialistësh — ndërsa institucionet fetare krenohen se po zgjerojnë veprimtarinë e tyre te fëmijët.
Nëse vazhdojmë kështu, nesër do të importojmë inxhinierë për të riparuar rrugët, mjekë për të na shëruar dhe programues për të na administruar sistemet, ndërsa ne do të mburremi se fëmijët i mësuan të gjitha ilahitë përmendësh.
Ky nuk është zhvillim. Është dorëzim i maskuar si devotshmëri.
Evropa ecën përpara, ne numërojmë shekujt mbrapsht
Vendet ku shqiptarët emigrojnë investojnë në shkencë, teknologji, shkolla profesionale, muze, biblioteka, sport dhe kërkim shkencor. Fëmijët përgatiten për profesionet e së ardhmes.
Ndërsa te ne, disa sillen sikur problemi kryesor i Kosovës qenka se fëmijët nuk kanë marrë mjaftueshëm mësime fetare.
Jo, zotërinj! Problemi ynë është arsimi i dobët, korrupsioni, varfëria, papunësia, ikja e rinisë dhe mungesa e një strategjie kombëtare zhvillimi. Fëmijët nuk kanë nevojë për më shumë frikë, ndarje dhe dogmë. Kanë nevojë për mundësi.
Satira e hidhur është kjo: bota po përgatit makina që udhëtojnë në hapësirë, ndërsa ne po diskutojmë si t’ua përcjellim fëmijëve zakonet e një shoqërie të para katërmbëdhjetë shekujve. Pastaj habitemi pse rinia, sapo rritet, blen biletën vetëm vajtje për në Gjermani.
Besimi po, pushtimi i fëmijërisë jo
Një familje ka të drejtë ta edukojë fëmijën në besimin e saj. Por institucionet fetare duhet të tregojnë përgjegjësi dhe transparencë të plotë: çfarë u mësohet të miturve, nga kush, me cilin program dhe me çfarë përgatitjeje pedagogjike?
Fëmijëve duhet t’u mësohet se njerëzit janë të barabartë pavarësisht besimit apo mosbesimit. Duhet t’u mësohet respekti për flamurin, gjuhën, kulturën shqiptare dhe bashkëjetesën ndërfetare. Mbi të gjitha, duhet të mbrohen nga çdo indoktrinim që i mëson të pranojnë pa pyetur.
Fëmija duhet të mësojë të mendojë, jo vetëm të përsërisë.
Kombi nuk ndërtohet duke harruar vetveten
Ne nuk kemi nevojë të bëhemi kundërshtarë të fesë. Kemi nevojë të bëhemi mbrojtës të arsyes, shkollës dhe identitetit shqiptar.
Xhamia le të jetë vend lutjeje për të rriturit që e zgjedhin vetë. Shkolla le të jetë institucioni qendror i edukimit të fëmijëve. Universiteti le të prodhojë dije. Shteti le të garantojë që asnjë institucion fetar, i çfarëdo besimi, të mos ndërtojë pushtet politik mbi të miturit.
Kosova nuk do të shpëtojë duke u kthyer në të kaluarën e Arabisë. Ajo do të ecë përpara duke arsimuar fëmijët e saj, duke çliruar mendimin dhe duke e vendosur interesin kombëtar mbi çdo projekt ideologjik të importuar.
Mjaft i mësuam fëmijët si të përsërisin! Është koha t’i mësojmë si të pyesin, të krijojnë, të zbulojnë dhe të ndërtojnë. Sepse kombi që e zëvendëson shkollën me dogmën, një ditë zgjohet pa shkollë, pa rini dhe pa të ardhme.

Letra e “intelektualve” shqiptarë, “dua” apo “kryqzim?!

Drini.us
-
1
Letra e “intelektualve” shqiptarë, “dua” apo “kryqzim?!

Avdi Gjata, Podujevë

Letra e nenshkruar nga intelektualet shqiptar, drejtuar BIK-ut apo Ipeshkvise , gjegjsisht Trnaves e Dodes, eshte me shume se nje mashtrim i llojit te vet, qe realisht pas saj fshihet nje dore e zeze, antikombtare e antishtetrore e qytetarve te Kosoves. Edhe perkunder deshires qe te kuptoj qellimin e kesaj letre te nenshkruar nga keta “intelektual” nese mund ti quajme realisht intelektual, nuk po arrij qe ta kuptoj dote!?…

Si ka mundesi qe keta fare intelektualesh atdhetar ti drejtohen me leter kreut te Bikut e Ipeshkvise, ne vend qe ti drejtohen qeverise se Osman Muslise, Avdullah Klinakut, Arber Vokrrit, te favorizuar nga Z. Kurti sikur keto qendra te ishin institucione te Kosoves, apo sikur Republika e Kosoves te qeveriset nga islihati apo sheriati islamik, kur dihet qe shteti i Kosoves, eshte shtet laik e jo religjioz?!…

Si ka mindesi qe kjo leter ti drejtohen Bikut e Ipeshkvise per pajtim e zbutjen e fjalorit akuzues e fyes te qytetarve me religjion te kundert, e mos ti kerkohet Qeverise, prokurorise e ministrise se kultures per ti ndaluar e ndeshkuar me ligj keto veprime anti shqiptare te dirigjuara nga ideologjit e sherbimeve te huaja te fshehura nen petkun e relegjioneve e ideologjive shpirtrore fetare?!

Duke e pare rrezikun e qellimin qe mbane kjo leter, Shoqata Kufijte e Arberit, nuk e mbshtet, po distancohet plotsisht nga dizajnimi e qellimi i kesaj letre ogurzeze. Ne vend qe nenshkruesit e letres ti denojne publikisht, mentoret, ideologet e ndertuesit e 1000 xhamive qe qellimin e kane te na lergojne nga demokracia evropiane, amerikane e izrealite, edhe te na orientojne drejte Lindjes Mesjetare qe edhe sot e kesaj dite vazhdojne luftrat vellavrasese te sponzorizuara nga sherbimet e huaja, permes dallkaukve e krerve religjioz te tyre.

Pavarsisht, te gjitha ketyre perpjekjeve antishqiptare, nuk do t’ia dalin, pasi ne mesin e popullit shqiptar ka ende atdhetar sic iu gjeten ne oret e veshtira te historise?!

Me 2 shtator 2026

Propaganda e portaleve islamike dhe BIK-ut për falsifikimin e historisë kërkon përgjigjen e Prokurorisë sipas nenit 395 – Legalizimi i përmbajtjes së rreme

Drini.us
-
0
Propaganda e portaleve islamike dhe BIK-ut për falsifikimin e historisë kërkon përgjigjen e Prokurorisë sipas nenit 395 – Legalizimi i përmbajtjes së rreme
Basri Beka. Prishtinë
Prej kohësh, portalet islamike si RTI dhe Shënjestra po i paraqesin sistematikisht fjalët e mira që personalitete publike e politike kanë thënë në organizimet e Bashkësisë Islame të Kosovës. Qëllimi është i qartë: të ndërtohet narrativi se BIK-u dhe strukturat e saj ishin “kontribuues të mëdhenj dhe determinues” në lirinë e Kosovës.
Kjo është maskaradë e pastër.
Kultura shqiptare e nderimit të nikoqirit kur je mysafir, e kombinuar me naivitetin e disa personaliteteve publike, po shfrytëzohet pa mëshirë. Fjalët e tyre, shpesh të ekzagjeruara, po përdoren si mburojë dhe si material propagandistik. Dhe kjo nuk duket si rastësi. Është pjesë e një strategjie të islamit politik.
Pyetja themelore mbetet pa përgjigje:
Si është e mundur që vetëm Medreseja “Alauddin” dhe Fakulteti i Studimeve Islame të mos preken nga Serbia gjatë viteve ’90, ndërsa Universiteti i Prishtinës dhe i gjithë sistemi arsimor shqiptar u detyruan të funksiononin në ilegalitet të plotë, nëpër shtëpi e bodrume?
Fakulteti i Studimeve Islame u themelua më 15 gusht 1992, në bazë të vendimit të Kuvendit të Bashkësisë Islame për Kosovë, Serbi dhe Vojvodinë. Pra, edhe pas shpalljes së Republikës së Kosovës më 2 korrik 1990 dhe edhe pasi Universiteti i Prishtinës u mbyll, struktura islame vazhdonte të funksiononte formalisht nën një emërtim që e lidhte me Serbinë dhe Vojvodinën.
Dhe funksiononte legalisht, në qendër të Prishtinës, me pano e reklama, ndërsa shkollat shqipe ishin në ilegalitet të plotë.
Këtu del një pyetje që kërkon përgjigje serioze: Serbisë nuk i pengonte feja apo i pengonte identiteti shqiptar?
Objekti i Medresesë “Alauddin” u la i lirë dhe, sipas dëshmive që duhen verifikuar e dokumentuar, u përdor edhe si infrastrukturë për aktivitete politike shqiptare, sepse ishte ndër objektet që Serbia e lejoi të funksiononte. Por pyetja mbetet: pse?
Sot, portalet islamike po e paraqesin këtë realitet si “kontribut të madh” në lirinë e vendit. Në fakt, po përgatitet terreni për një narrativë të re: se BIK-u ishte faktor determinues për lirinë e Kosovës, si parakusht për ta përgatitur popullin për një revolucion islamik.
Kjo është e rrezikshme.
Populli shqiptar i Kosovës nuk e pranon dhe nuk do ta pranojë kurrë një revolucion islamik.
Në vitet ’90, peshën e vërtetë të mbijetesës e mbajti emri i Nënë Terezës, Shoqata “Nënë Tereza”, aktivistët, mësuesit dhe arsimtarët që e brumosën popullin me vetëdije kombëtare dhe rezistencë, si dhe UÇK-ja.
Në radhët e UÇK-së kishte luftëtarë me formim fetar islam, sikurse kishte edhe luftëtarë me formim katolik, si prifti Gabriel, dhe të tjerë. Por kjo nuk e shndërron BIK-un në faktor të lirisë së Kosovës.
Më e rënda është lista e 37 “shehidëve”, të cilët BIK-u i paraqet si dëshmorë të UÇK-së. Kjo listë përmban raste që, sipas dokumenteve dhe dëshmive që duhet të verifikohen, nuk qëndrojnë:
• Muhamet Biçaku u vra në vitin 1991 nga represioni serb, jo gjatë luftës së UÇK-së.
• Mustaf Veseli u vra më 27 mars 1989, në kohën e heqjes së autonomisë së Kosovës, te Ura e Xhamisë së Llapit. Për këtë ekzistojnë edhe dëshmi okulare.
• Mulla Hajdini ishte i strehuar në shtëpinë e Murat Babajt në Popran (Topran) gjatë ditëve të para të luftës së vitit 1998. Nuk ishte pjesë e ndonjë formacioni të UÇK-së. U vra nga forcat serbe që ishin të vendosura në malet e Llaushës. Në të njëjtin incident u plagos edhe Murat Babaj.
Raste të tilla, sipas pretendimit të paraqitur, përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të listës së 37 personave. Nëse dokumentet zyrtare provojnë se persona të vrarë para luftës janë paraqitur si dëshmorë të UÇK-së, atëherë kemi të bëjmë me një çështje që duhet të hetohet seriozisht.
Nuk është detyrë e portaleve, BIK-ut apo askujt tjetër ta shkruajë historinë sipas interesit të vet politik. Historia duhet të mbështetet në dokumente, data, dëshmi dhe fakte.
Nëse përmbajtje të tilla të rreme janë paraqitur ose legalizuar në dokumente zyrtare, atëherë organet kompetente duhet të shqyrtojnë nëse janë përmbushur elementet e ndonjë vepre penale, përfshirë dispozitat për legalizimin e përmbajtjes së rreme.
BIK-u dhe portalet islamike nuk mund ta keqpërdorin traditën shqiptare të nderimit dhe fjalët e disa udhëheqësve për të ndërtuar një narrativë të rreme.
Kjo nuk është thjesht propagandë. Është përpjekje për ta rishkruar historinë e lirisë së Kosovës.
Historia e vërtetë e lirisë së këtij vendi është shkruar me gjakun e djemve dhe vajzave që u sakrifikuan në UÇK, me punën e mësuesve dhe arsimtarëve në ilegalitet, me rezistencën qytetare dhe me sakrificat e një populli të tërë.
Jo me vendime të kuvendeve që, edhe në vitin 1992, mbanin emërtimin “Kosovë, Serbi dhe Vojvodinë”.
Kjo e vërtetë duhet thënë hapur, fort dhe mbi bazën e dokumenteve.
Historia nuk është pronë e BIK-ut. As e portaleve islamike. Historia është e popullit dhe duhet mbrojtur me fakte.

Bekim Sejdiu një mundësi e mirë për konsensus dhe dalje nga ngërçi politik

Drini.us
-
0
Bekim Sejdiu një mundësi e mirë për konsensus dhe dalje nga ngërçi politik

Prof. Dr. Sabri Tahiri

Kosova ndodhet prej një kohe të gjatë përballë një ngërçi politik dhe institucional që ka konsumuar energjinë e shoqërisë, ka dëmtuar funksionimin normal të institucioneve dhe ka krijuar një pasiguri të panevojshme për të ardhmen e vendit. Pas një periudhe të gjatë përplasjesh politike, mosbesimi dhe pamundësie për të arritur marrëveshje, kandidatura e profesor dr. Bekim Sejdiut për President të Republikës mund të shihet si një mundësi për të hapur një kapitull të ri: atë të kompromisit institucional dhe të rikthimit të kulturës së dialogut.
Çështja, në këtë rast, nuk duhet të trajtohet vetëm si zgjedhje e një personi për postin e Presidentit. Ajo duhet të shihet si një provë e pjekurisë politike të klasës politike dhe e aftësisë së institucioneve të Kosovës për ta vendosur interesin e shtetit mbi interesat e ngushta partiake.
Bekim Sejdiu paraqet një profil profesional që e dallon nga shumë kandidatura tipike politike. Formimi i tij juridik dhe akademik, përvoja si profesor universitar, përvoja diplomatike dhe shërbimi si gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese përbëjnë një kombinim të rëndësishëm për ushtrimin e detyrës së Presidentit.
Presidenti i Republikës nuk është vetëm figurë ceremoniale. Kushtetuta i atribuon atij përgjegjësi të rëndësishme në funksionimin e institucioneve, përfaqësimin e shtetit dhe politikën e jashtme. Për këtë arsye, përvoja në të drejtën kushtetuese, diplomaci dhe marrëdhënie ndërkombëtare është një përparësi që nuk duhet nënvlerësuar.
Në këtë kuptim, profili i profesor Sejdiut mund të konsiderohet më shumë institucional sesa partiak. Dhe pikërisht kjo mund të jetë një nga arsyet që ai të shërbejë si urë lidhëse ndërmjet subjekteve politike me qëndrime të ndryshme.
Nëse kandidatura e tij është produkt i një marrëveshjeje ndërmjet forcave politike, kjo nuk duhet të jetë fundi i procesit, por fillimi i një përgjegjësie të re.
Një president konsensual nuk mund të jetë president i partive që e kanë propozuar. Ai duhet të jetë President i Republikës së Kosovës.
Kjo do të thotë se, pas zgjedhjes, ai duhet të dëshmojë pavarësinë institucionale, paanshmërinë dhe gatishmërinë për të komunikuar me të gjitha forcat politike, përfshirë ato që mund të mos e kenë mbështetur kandidaturën e tij.
Kjo është edhe pika ku kandidatura duhet të vlerësohet me seriozitet nga opozita dhe shoqëria civile. Nuk kërkohet pajtim mbi çdo çështje politike. Kërkohet pajtim mbi nevojën që Presidenti të jetë institucion i të gjithë qytetarëve.
Kosova nuk ka nevojë për një tjetër cikël zgjedhor vetëm për ta prodhuar një krizë të re.
Zgjedhjet janë instrumenti më i rëndësishëm demokratik, por ato nuk duhet të bëhen mekanizëm automatik për zgjidhjen e çdo mosmarrëveshjeje politike. Kur një marrëveshje institucionale është e mundur dhe kur ekziston një kandidat me profil profesional e institucional që mund të sigurojë një shumicë të gjerë, përgjegjësia politike duhet të jetë që së pari të shfrytëzohet kjo mundësi.
Një palë zgjedhje të reja do të kërkonin kohë, do të konsumonin edhe më shumë energji politike e shoqërore dhe do të rrisnin pasigurinë institucionale. Mbi të gjitha, ekziston rreziku që ato të mos e ndryshojnë substancialisht raportin politik dhe ta rikthejnë vendin në të njëjtin ngërç.
Prandaj, para se Kosova të shkojë përsëri drejt zgjedhjeve, duhet të provohet seriozisht rruga e marrëveshjes politike dhe institucionale.
Kandidatura e profesor Sejdiut mund të shërbejë si një test i rëndësishëm për të gjitha subjektet politike.
Për subjektet që e propozojnë, testi është nëse janë të gatshme ta respektojnë pavarësinë e Presidentit pasi ai të zgjidhet.
Për opozitën, testi është nëse mund ta vlerësojë një kandidat mbi bazën e profesionalizmit dhe interesit shtetëror, pa e kushtëzuar domosdoshmërisht mbështetjen me përfitime politike.
Për shoqërinë civile, testi është nëse mund të kërkojë standarde të larta profesionale dhe institucionale pa u shndërruar në instrument të përplasjeve partiake.
Ndërsa për partnerët ndërkombëtarë, një zgjidhje e tillë do të mund të ishte dëshmi se institucionet e Kosovës janë të afta të prodhojnë kompromis demokratik edhe në rrethana të vështira.
Duhet bërë edhe një dallim i rëndësishëm: konsensusi nuk nënkupton që të gjitha partitë duhet ta duan kandidatin, pra, koncensusi nuk do unanimitet.
Në një demokraci pluraliste kjo është pothuajse e pamundur.
Konsensusi nënkupton që një kandidat mund të pranohet nga një shumicë e gjerë politike dhe shoqërore si person që mund ta ushtrojë detyrën me dinjitet, profesionalizëm dhe paanshmëri.
Në këtë kuptim, kandidatura e Bekim Sejdiut mund të jetë më shumë se një kompromis ndërmjet dy subjekteve politike. Ajo mund të shndërrohet në një kompromis më të gjerë institucional, nëse partitë e tjera dhe shoqëria civile e vlerësojnë atë mbi bazën e aftësive dhe integritetit të tij.

Kosova ka nevojë për një fillim të ri
Pas një periudhe të gjatë polarizimi, shoqëria kosovare ka nevojë për një frymë tjetër politike. Jo për heqjen dorë nga dallimet ideologjike dhe programore, por për vendosjen e disa interesave themelore të shtetit mbi konfliktet partiake.
Presidenti i ardhshëm duhet të jetë një faktor stabiliteti, dialogu dhe komunikimi institucional. Duhet të jetë në gjendje të flasë me pozitën dhe opozitën, me shumicën dhe pakicat, me institucionet vendore dhe me partnerët ndërkombëtarë.
Nëse profesor dr. Bekim Sejdiu arrin ta ndërtojë këtë rol, atëherë kandidatura e tij mund të marrë një kuptim shumë më të gjerë sesa zgjedhja e radhës për një post kushtetues. Ajo mund të shënojë fillimin e një kulture të re politike, ku kompromisi nuk shihet si dobësi dhe dialogu nuk konsiderohet humbje.
Në vend të një krize të re, një marrëveshje për shtetin
Kosova nuk duhet të lejojë që lodhja politike e qytetarëve të shndërrohet në zhgënjim demokratik.
Qytetarët kanë nevojë për institucione funksionale, ekonomi më të qëndrueshme, perspektivë evropiane dhe siguri për të ardhmen. Përmbushja e këtyre objektivave kërkon institucione legjitime dhe funksionale, jo përplasje të pafundme.
Prandaj, nëse kandidatura e profesor dr. Bekim Sejdiut mund të sigurojë një shumicë të mjaftueshme dhe nëse ai merr përsipër publikisht të jetë President i të gjithë qytetarëve, atëherë do të ishte e arsyeshme që partitë politike ta shfrytëzonin këtë mundësi për ta mbyllur krizën institucionale.
Nuk do të ishte një fitore e LVV-së.
Nuk do të ishte një fitore e LDK-së.
Nuk do të ishte humbje e opozitës.
Do të ishte një fitore e Republikës së Kosovës.
Në këtë moment, vendit nuk i duhet një tjetër betejë politike për pushtet. I duhet një marrëveshje për funksionimin e shtetit.
Kandidatura e Bekim Sejdiut mund të jetë pikërisht një mundësi e tillë.
Dhe kjo mundësi ia vlen të provohet.
Zgjedhja e një presidenti koncensual do të ishte një fitore e Republikës së Kosovës.

Gjilan, 2. Shtator 2026

Gjashtë të “famshmit” e Republikës së Kosovës

Drini.us
-
1

Gani I. Mehmeti

Janë gjashtë të “famshmit”, që po çonin pluhur gjatë gjitha kohërave të fundit si “patriotë”, si “dashamirë” të Kosovës, si “shtetarë” të fortë, të cilët po flisnin vazhdimisht në “mbrojtje” të Republikës së Kosovës!

E, kësaj “dashurie të madhe ndaj shtetit” i erdhi fundi. Mbretëroi më shumë inati sesa institucionalizimi i tyre për shtetin për të mos e çuar vendin edhe një herë në zhgjedhje.

Gjatë gjithë debateve e sa herë mirrnin fjalën në kuvend, gojën e kishin plot institucionalizëm, sa, po të mos i nihje, vërtet do të besoje në atë që po e thoshin. Ne kurrë nuk po u besonim karrieristëve, fjalëve të tyre, me çka po përpiqeshin të na bindnin se po mendonin ashtu siç po flisnin.

Ai që është për shtet, flet për të ardhemn si të ndërtohet, nuk merret me të tjerët, e as nuk shanë asnjëherë, e edhe më hiç në kuvend, siç pati ndodhur.

Tani, me mosvotimin për kryetar të Kosovës, si “LDK-istë”, po shihet se sa janë LDK-istë dhe për Kosovën, se a më i madh është inati, me çka pengojnë formimin  e institucioneve të saj, apo për formimin e instutucioneve të shtetit, me çka, edhe një herë do e çojnë Kosovën në zgjedhje, dhe se, sërish, nuk do të jetë e qartë sa do të mund të konstituohen institucionet e Kosovës, sepse rezultati zgjedhor, nuk dihet si do të përfundojë, me gjasë, do jetë e njëjta gjendje.

Dhe kështu, sipas këtyre të gjashtëve, ne do të shkojmë vazhdimisht në zgjedhje, edhe për disa vite me radhë.

Me një fjalë, u doli duçi, siç thopt populli, po shihet se për çka e kanë, jo për shtet, por për pushtet!

Tani mbetet të shihet se sa janë institucionale edhe dy partitë e tjera, do të ndihmojnë apo jo formimi n e institucioneve. Gjithsesi, ka mbetur në duart e tyre, pse nuk po duan ta largojnë Kurtin nga kryeministri në detyrë.

123...1,714Faqja 1 nga 1,714