Kreu Blog

Dëshira për mësuesin migjenian dhe shkollën e meritokracisë

Drini.us
-
0
Dëshira për mësuesin migjenian dhe shkollën e meritokracisë

Lekë Mrijaj, Klinë

PËR BREZAT TANË SHKOLLORË DO TË DËSHIROJA MËSUESIN MIGJENIAN DHE SHKOLLËN E MERITOKRACISË

(Një ese vend të një urimi për ditën e parë të shkollës – Gëzuar, shkollarë)

Sa herë vjen 1 Shtatori apo dita e parë e shkollës, unë personalisht kthehem me reminishencë te vitet shkollore të brezit tim. Më duket sikur dëgjoj përsëri pastruesit teknik më zilen e vjetër dhe hapat e mësuesit tim në korridor. Më ravijëzohen para syve podiumi prej dërrasash, bankat e drurit, dërrasa e zezë, shkumësi dhe ajo heshtje që binte sapo hapej dera e klasës. Pra, kur mësuesi ynë hynte në klasën tonë, ne ngriheshim në këmbë. Jo vetëm sepse kështu e kërkonte rregulli, por sepse për ne nxënësit figura e mësuesit kishte diçka pothuajse të shenjtë dhe gëzonte një autoritet të veçantë.

E kujtoj mësuesin tim me ditarin nën sqetull, të veshur thjeshtë, me kollare e me një elegancë karakteristike, të matur në fjalë dhe kërkues ndaj nesh. Ndonjëherë mjaftonte një vështrim i tij që ne ta kuptonim se diçka nuk shkonte. Kishte edhe qortime, natyrisht, por prapa tyre qëndronte synimi që nxënësi të mësonte, të edukohej dhe të bëhej më i mirë.

Në kujtesën time, atë figurë të mësuesit më pëlqen ta quaj mësues migjenian. Nuk kishim teknologjinë e sofistikuar të ditëve të sotme, kompjuterë apo tabela digjitale. Kishim libra që kalonin nga një brez te tjetri dhe fletoret ku përpiqeshim t’i shkruanim më germat shqipe  sa më bukur. Megjithatë, kishim një bindje të thjeshtë: shkolla ishte vendi i dijes, ndërsa mësuesi ishte njeriu që duhej dëgjuar dhe respektuar.

Më kujtohet edhe ai ankthi i vogël kur hapej ditari dhe gishti i mësuesit kalonte ngadalë mbi emrat tanë. Nëse nuk e kishim mësuar mirë mësimin, shpresonim që radha të mos binte mbi ne. Kur përgjigjeshim mirë, një “të lumtë” na shoqëronte deri në shtëpi dhe, nganjëherë, vlente më shumë se vetë nota. E pastaj ishte oborri i shkollës së qytetit tim. Në sytë tanë të fëmijërisë ai dukej shumë më i madh se ç’do të na dukej sot. Në pushimin e gjatë mbushej me vrapin, lojërat dhe zërat tanë.  Disa luanin me top nën ata lisa të vjetër që kishte dikur oborri, të tjerë bisedonin, ndërsa ndonjëri, mbështetur pranë murit të shkollës, përsëriste me ngut mësimin për orën e ardhshme. Mjaftonte të shfaqej mësuesi në prag dhe ritmi ndryshonte. Loja përfundonte, topi ndalej dhe ne drejtoheshim nga hyrja. Sot e kuptoj se edhe oborri i shkollës ishte një lloj klase pa dërrasë të zezë. Aty mësonim të luanim së bashku me top e lojëra të tjera, të ziheshim e të pajtoheshim, të ndanim një copë bukë me shokun dhe, pa e ditur atëherë, të kuptonim se bota nuk përfundonte te vetja jonë.

Në asnjë mënyrë nuk dua ta idealizoj atë kohë. Edhe shkolla e dikurshme kishte mangësitë e veta, sepse edhe rrethanat ishin të tjera. Por kishte një ndjenjë përgjegjësie që, sot më shumë se kurrë, ia vlen ta kujtojmë.

Më vonë siq jemi dëshmitarë të gjithë, erdhën vitet e rënda të regjimit të Millosheviçit, kur arsimi shqip në Kosovë u përball me rrethana krejtësisht të tjera. Pas largimit të nxënësve dhe arsimtarëve shqiptarë nga shumë objekte shkollore, mësimi vazhdoi në sistemin paralel dhe në shtëpi-shkolla. Shumë mësues e vazhduan punën nën presion, pasiguri dhe rrezik, duke e ruajtur vazhdimësinë e arsimit në gjuhën shqipe. Për mua, edhe ata mbeten heronj të heshtur të arsimit tonë. Jo për shkak të fjalëve të mëdha, por për një arsye shumë të thjeshtë: në një kohë kur të jepje mësim ishte bërë e vështirë dhe jo rrallë edhe e rrezikshme, ata nuk hoqën dorë nga nxënësit e tyre. Pikërisht këtu kujtimi i së kaluarës më shtyn të mendoj për të sotmen.

Pas luftës, pritja jonë e natyrshme ishte që arsimi në Kosovën e lirë të ndërtohej gjithnjë e më shumë mbi profesionalizmin, barazinë e mundësive dhe meritën. Pa dyshim, janë bërë hapa përpara dhe sot kemi shumë mësues të përkushtuar, të cilët punojnë me përgjegjësi në rrethana jo gjithmonë të lehta. Megjithatë e them me plotë kuptimin e fjalës se sistemi ynë arsimor vazhdon të përballet me sfida. Herë pas here janë ngritur shqetësime për ndikime politike, familjare apo personale në punësim, për transparencën e konkurseve dhe mënyrën e vlerësimit të kandidatëve. Këto dukuri nuk duhet të përgjithësohen dhe as të përdoren për ta njollosur një profesion të tërë. Por, aty ku shfaqen dyshime të arsyeshme, institucionet përgjegjëse duhet t’i trajtojnë ato me seriozitet dhe transparencë. Sepse në arsim meritokracia nuk duhet të mbetet vetëm një fjalë e bukur në dokumente.

Pra, ajo duhet të dëshmohet në mënyrën se si hapet, zhvillohet dhe përfundon çdo konkurs. Do të dëshiroja që konkurset për mësues të mbështeteshin në kritere të qarta dhe të njëjta për të gjithë. Kandidati të vlerësohej jo nga ndikimi (i pushtetarit apo mitos) që mund të ketë pas vetes, por nga diploma, njohuritë profesionale, përgatitja pedagogjike, kultura e komunikimit dhe aftësia për të zhvilluar një orë mësimore.

Një orë demonstruese para një komisioni profesional, për shembull, mund të tregojë shumë më tepër sesa një dosje e mbushur me dokumente. Sepse mësuesin nuk e bën vetëm ajo që shkruhet në diplomë, por edhe aftësia për ta shndërruar dijen e vet në dije të kuptueshme për fëmijën. Edhe përbërja e komisioneve të konkurseve duhet të krijojë besim. Në to duhet të ketë profesionistë të fushës dhe, aty ku është e mundur, anëtarë të pavarur nga ndikimet lokale.

Çdo konflikt interesi apo lidhje e afërt me kandidatin duhet të deklarohet, ndërsa anëtari përkatës të mos marrë pjesë në vlerësimin e tij.

Edhe pikët e konkursit duhet të jenë transparente, të dokumentuara dhe të arsyetuara. Kandidati ka të drejtë ta dijë pse fitoi ose pse nuk fitoi. Kur procesi është i hapur dhe i verifikueshëm, mbrohen njëkohësisht kandidati, komisioni dhe institucioni. Pikërisht duhet të ekzistojë gjithashtu një mekanizëm i besueshëm ankese.

Ai që mendon se është dëmtuar apo i është bërë e padrejtë nuk duhet të detyrohet të kërkojë një mik më të fuqishëm për ta mbrojtur. Duhet të ketë një institucion të paanshëm ku mund ta kërkojë të drejtën e vet. Por meritokracia nuk duhet të përfundojë ditën kur nënshkruhet kontrata.

Mësuesi duhet të ketë mundësi dhe detyrim për zhvillim të vazhdueshëm profesional. Puna e tij duhet të vlerësohet sipas kritereve pedagogjike dhe rezultateve profesionale, jo sipas bindjeve politike apo afërsive personale.

Mësuesit që punojnë mirë duhet t’u krijohen mundësi për përparim, ndërsa atyre që kanë mangësi duhet t’u ofrohet mbështetje për t’u përmirësuar. Në këtë proces, ministria përgjegjëse për arsimin, drejtoritë komunale dhe vetë shkollat duhet ta kenë të qartë përgjegjësinë e tyre. Rregullat duhet të vlejnë njësoj për të gjithë: si për fëmijën e një zyrtari të lartë, ashtu edhe për fëmijën e një familjeje që nuk njeh askënd në pushtet.

Kjo, për mua, është domethënia më e thjeshtë e meritokracisë: të mos jetë shteti për dikë nënë e për dikë njerkë, por t’i japë secilit mundësi të barabartë për ta dëshmuar veten. Një sistem i tillë do t’u përcillte edhe të rinjve të shkolluar një mesazh të rëndësishëm: nëse mëson, punon dhe je i aftë, edhe vendi yt ta jep mundësinë të konkurrosh me dinjitet.

Shumë të rinj të arsimuar po e kërkojnë të ardhmen jashtë Kosovës. Arsyet e largimit janë të shumta dhe nuk mund të reduktohen vetëm te punësimi. Por një shtet duhet të bëjë gjithçka që të rinjtë e tij ta ndiejnë se dija, puna dhe aftësia e tyre kanë vlerë edhe në atdhe. Prandaj nuk mjafton të themi me mall: “Eh, çfarë mësuesish kishim dikur!” Nostalgjia ka kuptim vetëm kur na ndihmon të kuptojmë se çfarë ia vlen të ruajmë dhe çfarë duhet të përmirësojmë.

Nga mësuesi migjenian do të doja ta merrnim seriozitetin, kulturën dhe përkushtimin. Nga mësuesit e viteve të rezistencës, guximin dhe përgjegjësinë. Nga modelet e suksesshme evropiane, standardin profesional, transparencën dhe meritokracinë. Jo për ta kthyer shkollën prapa, por për ta çuar përpara pa humbur vlerat që koha na ka dëshmuar se janë të pazëvendësueshme.

Sot shkollat tona mund të kenë klasa më moderne, teknologji më të avancuar dhe mundësi apo përparësi që brezi ynë nuk i kishte. Por disa gjëra nuk ndërtohen me beton dhe nuk instalohen në kompjuter: edukata, karakteri, përgjegjësia dhe dashuria për dijen.

Për brezat e brezave tanë, do të dëshiroja një shkollë ku mësuesi përzgjidhet për atë që di, për mënyrën se si di t’ia përcjellë dijen fëmijës dhe për shembullin njerëzor që jep.

Kur kujtoj se dikur ngriheshim në këmbë sapo mësuesi hynte në klasë, sot nuk dëshiroj që brezat e rinj ta bëjnë këtë nga frika apo vetëm nga zakoni, por, do të dëshiroja që mësuesi ta fitonte respektin e tyre me dije, drejtësi, kulturë dhe shembull personal.

Mësuesit e brezave të mëparshëm na lanë një kujtesë që ia vlen ta ruajmë, ndërsa ata të viteve të vështira e mbajtën gjallë shkollën shqipe kur kjo kërkonte sakrificë. Detyra jonë sot është tjetër: ta bëjmë shkollën më të drejtë, më profesionale dhe më të denjë për brezat që vijnë. Sepse një konkurs i drejtë mund të zgjedhë një mësues të mirë; një mësues i mirë mund të formojë qindra nxënës; ndërsa qindra nxënës të formuar mirë mund ta ndryshojnë një shoqëri.

Kështu ndërtohet edhe Republika e Kosovës që duam: jo vetëm me ligje e institucione, por duke ia hapur derën dijes, punës dhe meritës. Edhe një herë nxënësve të klasës së parë dhe të gjithë shkollarve, urime dita e parë e shkollës!

Më 2 shtator 2026

Naim Tërnava nuk mundet t’ua tregoj shqiptarëve Beogradin

Drini.us
-
0
Naim Tërnava nuk mundet t’ua tregoj shqiptarëve Beogradin

Shih videon që analizohet nga Blerim Nika, me theksin kryesor që i pari i BIK-ut, Naim Tërnava, që në këtë foto shihet me njeriun me të shquar të religjionit islam në Turqi…, i cili shqiptarët i sheh vetëm si Mysliman – Turq, njejt si të gjithë naootomanët e Turqisë:

(5) Facebook

Bisedë imagjinare me një hoxhë, që e dëgjova se si shqiptarët u dashka ta përdorin flamurin e kombit!

Drini.us
-
1
Bisedë imagjinare me një hoxhë, që e dëgjova se si shqiptarët u dashka ta përdorin flamurin e kombit!
Ali Ramadan Asllani, Pejë
____
NJË BISEDË E IMAGJINUAR ME NJË HOXHË TË CILIN E DËGJOVA NË TV DUKE FOLUR SE SI SHQIPTARËT DUHËT T’A PËRDORIN FLAMURIN E KOMBIT!
____
Lum HOXHA ….!!??
Jo jo, flamurin e Gjergj Kastriotit, ndonëse ti si hoxhë ke mjaft dëshirë me e vorrosë, por nuk e vorrosë dot, as ti, as MIKRROBET OTOMANE të cilët ti i mbështetë fuqishëm.
Ti hoxhë, po thua flamurin duhët t’a mbajmë lartë….!!??
Unë them ku lartë …. në maje të Minares, apo jo hoxhë!
Ndoshta ti po mendon për at flamurin me gjysëm hënën, apo jo hoxhë!
Po nëse e mbajmë lartë në minare edhe flamurin e GJERGJ KASTROTIT!!??
Mmmmmmmm ….!!!??
A shkon flamuri i GJERGJIT në majë të Minares së OTOMANËVE….!?
Jo “VALLAHI BILAHIII” disi nuk SHKON as kjo, apo jo hoxhë. Ti ma thuaj vet!
Për besë flamuri i GJERGJIT, në maje të Minares nuk shkon breee, apo jo hoxhë!
Unë them se hoxhallarëve duhët me ua ndaluar të flasin për flamurin e KOMBIT. Kjo për arsye se këtë flamur na e solli “GERGJI”, Gjergj Kastrioti!!!??
Nga ana tjetër, po ua hoqëm at shallë të bardhë nga kapuqi hoxhallarëve, atëherë shqiptarët, do t’a shohin PLISIN apo FESIN turko-mongolë. At FESIN e okupatorit pesë shekullorë!
Si thua ti hoxhë!!!??
Prandaj unë po them se nuk shkon kështu, apo jo hoxhë!?
Eeeee … kështu pra….!!!??
KËSHTU ka ndodhur shekuj me radhë. Dhe sot hoxhallarët na shesin disa dinakëri, të cilat ashtu sikur që e kan të fshehur FESIN Turk nën shallin e bardhë, në të njejtën mënyrë na shesin këtu kopalla për patriotizëm, në këto momente të vështira për kombin dhe ATDHEUN.
Kur flasin nëpër kanale të ndryshme televizive këta kolegët tu, nganjëherë po bëhen PATRIOT, apo jo hoxhë.
Por në xhami asnjëherë nuk po ju mbajnë “DERS” “XHEMAHATIT” për historinë e Shqiptarëve, për prejardhjen e shqiptarëve, as për heroin tonë kombëtarë Gjergj Kastriotin.
E kursesi nuk e mësojnë “Xhemahatin”, se kush ua solli Shqiptarëve një dogmë e cila i mbajti për pesë shekuj, në errësirën më të madhe të promovimit të identitetit KOMBËTAR, dhe të vlerave kombëtare.
Jo-Jo Lum hoxha, me FESË të mbështjellur me shall të bardhë, nuk mund t’ia mbështjellni, t’ia PSHTJELLNI, e as t’ia lyeni me mellë mendjen tanimë të kthjelluar të shqiptarëve, të cilët dita ditës po shohin se kë përfaqësoni ju!
Lum hoxha, ti që po flet këtu se si duhët t’a përdorin shqiptarët flamurin e GJERGJ KASTROTIT. A mund t’i bëjë vetëm ca pyetje si më poshtë!
A u distancove ti nga hoxhë Mazllami, kur ai po e quante Flamurin e KOMBIT Shqipëtarë LECKË, HARRËN, BEZ … e çka jo tjetër!?
A u distancove nga kolega yt, Mulla Osman Musliu, kur ai u prononcua në një kanal publik televiziv, se Gjergj Kastrioti, nuk mund të jetë heroi im, nëse ka vra MYSLIMAN…!?
A u distancove ti nga kolega yt, i cili Lekë Dukagjinin po e quante “Lekë DREQI”?
A u distancove apo a reagove, për t’a mbrojtur flamurin e kombit, kur dy të rinjë nga SUHAREKA e shkelën me Rrota të makinës!?
A u distancove LUM HOXHA, nga shefi yt Naim Trnava, kur Sulltan Muratin po e quante Çlirimtarë të Shqiptarëve, e jo OKUPATORË!?
A e fole ndonjë fjalë HOXHË, kur kolegët t’u po rekrutonin shqiptarë për të shkuar dhe luftuar për ISIS!
A e fole ndonjë fjalë kur kohëve të fundit u arrestuan disa hoxhallarë, nën dyshim të bazuar se ishin Spihun të BIAS Serbe ….
Eeeeeeee lum hoxha … !?
Dheeeee tani po del këtu në TELEVIZION dhe po na moralizon se si SHQIPTARËT duhet t’a përdorin flamurin e GJERGJ KASTROTIT!
MOS TË LUTEM MOS …!!!
Lum Hoxha, lëri këto DINAKRI të cilat i keni përdorur shekuj me rradhë për t’a shkombtarizuar SHQIPTARIN NGA KOMBI I VET!?
Kan være et bilde av tekst som sier 'Na e birtë e shekullit τe ri, vllazën të lindune e të rritun në zi, kur tinglloi çast' i yne i mbrame edhe fatlume ditëm me thanë: S'duem me humbë në lojë përgjaktë të historis njerzore, jo! jo! s'i duem humbjet prore- duem ngadhnim! Ngadhnim ndërgjegje dhe mendimi e lirë! S'duem, për hir të kalbsinave vjetra Ae körkojnë "shêjtning e zhytemi prap në 572 pellgun e mjerimit Ae τe vajtojmë prap kangën e trishtimit kangën monotone, pa shpirt, e skllavnis23 e jem' një thumb i ngulun ndër trutë e njerzis. Migjeni (13 tetor 1911 26 gusht 1938)'

Zvërneci dhe Sazni – një kthim drejt vetvetes

Drini.us
-
1
Zvërneci dhe Sazni – një kthim drejt vetvetes

Safet Sadiku, Zvicër 

Ese

Ka vende në Shqipëri ku njeriu nuk shkon thjesht për të parë natyrën, por për të takuar një pjesë të vetvetes. Zvërneci dhe Sazani janë pikërisht të tillë. Mes detit, pishave, ishujve dhe erës së kripur, njeriu ndien se kjo tokë ka një gjuhë të lashtë, një gjuhë që nuk flet me fjalë, por me peizazhe, me gurë, me ujëra, me pyje dhe me kujtesën e shekujve. Të qëndrosh përballë tyre është një kthim i heshtur drejt vetvetes, drejt asaj Shqipërie që e kemi trashëguar dhe që, një ditë, duhet t’ua dorëzojmë brezave të ardhshëm. Por sa herë kthehem me sytë nga brigjet e Shqipërisë, krahas bukurisë më shfaqet edhe një dhimbje. Është dhimbja e asaj që po humbet, e natyrës që po ndryshon dhe e hapësirave që rrezikojnë të mos jenë më ato që njohëm. Në Zvërnec, pylli kërkon të mbetet pyll, Sazani kërkon të mbetet ishull dhe deti kërkon vetëm hapësirën e vet. Por dora e njeriut, sidomos kur drejtohet nga etja për fitim të shpejtë, shpesh nuk di të ndalet. Kjo pyetje nuk lidhet vetëm me Zvërnecin apo Sazanin. Ajo shtrihet në të gjithë Shqipërinë. Në Durrës, përballë zhvillimeve të mëdha rreth portit, lindin pyetje të rëndësishme për të ardhmen e bregdetit, për hapësirat publike dhe për atë se çfarë do t’u mbetet brezave pas nesh. Një projekt mund të quhet modern, mund të paraqitet si investim dhe zhvillim ekonomik, por suksesi i tij nuk mund të matet vetëm me madhësinë e ndërtimeve apo me shifrat e investimit. Duhet pyetur edhe se çfarë fiton shoqëria dhe çfarë humbet natyra.

Edhe Thethi, me malet e tij madhështore, ujërat e kristalta dhe peizazhin që e ka bërë një nga thesaret më të çmuara të Shqipërisë, përballet me presionin e zhvillimit. Turizmi është i domosdoshëm për ekonominë, por turizmi që shkatërron arsyen për të cilën njerëzit vijnë në një vend nuk mund të quhet zhvillim i qëndrueshëm. Nëse mali mbulohet me beton, nëse peizazhi humbet karakterin e tij dhe natyra sakrifikohet për ndërtime të pakontrolluara, atëherë një pjesë e vlerës së Thethit humbet bashkë me të. E njëjta pyetje ngrihet edhe në Katavicë të Kukësit, në ato hapësira ku malet, ujërat dhe natyra e egër përbëjnë një pasuri që nuk mund të vlerësohet vetëm me metra katrorë dhe me vlerën e një investimi. Sa herë që mbi natyrë vendoset etiketa “zhvillim”, duhet të kemi guximin të pyesim: çfarë lloj zhvillimi?

Çfarë zhvillimi është ai kur bukuria shkatërrohet për t’u quajtur përparim? Çfarë ekonomie ndërtohet kur toka humbet, pylli rrëzohet, lumi ndryshon shtratin dhe mali çahet për një fitim të shpejtë? Shqipëria nuk ka nevojë për kaos të veshur me fjalën “zhvillim”. Ajo ka nevojë për vizion, planifikim dhe përgjegjësi. Nuk ka nevojë për beton aty ku duhet të mbetet pylli, për ndërtime aty ku duhet të mbetet hapësira dhe për projekte pa një vizion të qartë afatgjatë, që sot sjellin fitime të kufizuara, por nesër mund të na lënë vetëm me plagët e natyrës. Zhvillimi nuk është të ndërtosh kudo. Zhvillimi është të dish ku duhet ndërtuar, çfarë duhet mbrojtur, çfarë duhet lënë të paprekur dhe çfarë duhet t’u dorëzohet fëmijëve tanë. Është aftësia për të bashkuar ekonominë me natyrën, investimin me përgjegjësinë dhe përparimin me respektin për tokën. Sepse ekonomia nuk është vetëm shifër dhe investimi nuk është vetëm beton. Ekonomi është edhe lumi që vazhdon të rrjedhë, mali që mbetet mal, pylli që merr frymë dhe deti që nuk mbytet nga lakmia jonë. Pasuria e një vendi nuk matet vetëm me atë që ndërtohet, por edhe me atë që ruhet.

O Shqipëria ime, ti nuk je vetëm tokë për t’u shfrytëzuar. Je kujtesë, je natyrë, je det, je mal, je pyll. Je një pasuri që nuk na përket vetëm neve. Ne jemi vetëm një brez në një histori shumë më të gjatë se jeta jonë dhe përgjegjësia jonë nuk është ta konsumojmë këtë pasuri, por ta ruajmë e ta përcjellim. Prandaj Zvërneci dhe Sazani janë më shumë se dy bukuri të bregdetit shqiptar. Ato janë një kthim i heshtur drejt vetvetes. Na kujtojnë se Shqipëria nuk është thjesht hapësirë ku mund të ndërtojmë gjithçka që na sjell fitim. Është atdhe. Dhe atdheu nuk matet me sa shumë ndërtojmë mbi të, por me atë se sa shumë dimë të ruajmë prej tij. Ndoshta duhet të kthehemi më shpesh te vetvetja, te deti, te mali, te pylli, te lumi dhe te gurët e lashtë, për të kuptuar një të vërtetë të thjeshtë: një Shqipëri e zhvilluar nuk është ajo që mbushet më shumë me ndërtime, por ajo që arrin të zhvillohet pa humbur shpirtin e saj.

Gusht, 2026

(Dorëshkrime nga sirtari 205)

Për Xhavit Bicajn, themeluesin e Onkologjisë dhe Radioterapisë në Kosovë

Drini.us
-
1
Për Xhavit Bicajn, themeluesin e Onkologjisë dhe Radioterapisë në Kosovë

Kanioni i Holtës, mrekulli e egër në zemrën e Shqipërisë

Drini.us
-
0
Kanioni i Holtës, mrekulli e egër në zemrën e Shqipërisë

Luan Dibrani, Durrës

KANIONI I HOLTËS – NJË MREKULLI E EGËR NË ZEMËR TË SHQIPËRISË

Nga Golemi dhe brigjet e Adriatikut drejt një bote përrallore prej uji e shkëmbi

Fotoreportazh nga muajin  Gusht  Durrës Shqiperi

Shqipëria nuk është vetëm deti i kaltër, rëra e artë dhe bregdeti që çdo verë tërheq vizitorë nga mbarë bota. Përtej brigjeve të Adriatikut shtrihet një Shqipëri tjetër: malore, e egër, madhështore, misterioze dhe ende jo plotësisht e zbuluar.

Një nga mrekullitë më të veçanta të kësaj Shqipërie është Kanioni i Holtës – një perlë e fshehur e natyrës shqiptare, ku uji, guri dhe koha kanë krijuar një vepër arti që as imagjinata njerëzore nuk mund ta ndërtonte më bukur.

Më 15 korrik 2026, gjatë pushimeve tona familjare në Golem, vendosëm që një ditë t’ia kushtonim një ekskursioni ndryshe. Po pushonim në një nga zonat më të bukura dhe më të zhvilluara të bregdetit të Adriatikut, në Golemin e Durrësit, por dëshira jonë ishte ta njihnim Shqipërinë edhe përtej detit.

Kështu nisi udhëtimi ynë drejt Kanionit të Holtës – një ditë turizmi, aventure, arti dhe emocionesh që do të mbetet gjatë në kujtesën tonë.

FOTO 1 – HAPJA: Pamje e gjerë e Kanionit të Holtës.
Kanioni i Holtës, një galeri madhështore e skalitur nga natyra.

NGA GOLEMI DREJT SHQIPËRISË SË BRENDSHME

U nisëm nga Golemi së bashku me familjen, duke kaluar në drejtim të Kavajës dhe më pas drejt zonave të Shqipërisë së Mesme. Deti dhe rëra mbetën pas nesh, ndërsa përpara filluan të shfaqeshin fushat, kodrat, fshatrat dhe rrugët gjarpëruese që të çojnë drejt krahinës së Elbasanit dhe Gramshit.

Peizazhi ndryshonte në çdo kthesë. Herë shihnim kodra të gjelbëruara, herë shpate shkëmbore dhe herë vendbanime të vogla të shtrira në qetësinë e natyrës. Vetë rruga u bë pjesë e aventurës sonë.

Nga Durrësi deri te Kanioni i Holtës largësia rrugore është afërsisht 110–125 kilometra, në varësi të itinerarit. Udhëtimi zakonisht zgjat rreth një orë e dyzet minuta deri në dy orë, sipas trafikut, ndalesave dhe gjendjes së rrugës. Nga Golemi rruga është pak më e shkurtër. Kur udhëton me dëshirë, duke parë e fotografuar peizazhet, koha kalon pothuajse pa u ndier.

Për ekskursione të organizuara mund të përdoren autobusë ose furgonë turistikë, ndërsa për pikat me terren të thyer malor janë më të përshtatshme automjetet e forta, veçanërisht mjetet 4×4. Udhëtari duhet të informohet paraprakisht për gjendjen e rrugës dhe nivelin e ujit në kanion.

FOTO 2: Familja gjatë nisjes ose një pamje nga rruga.
Nga Golemi drejt zemrës malore të Shqipërisë – rruga ishte pjesë e aventurës.

KU GJENDET GJEOGRAFIKISHT KANIONI I HOLTËS?

Kanioni i Holtës ndodhet në Shqipërinë e Mesme, në territorin e Bashkisë Gramsh, Qarku i Elbasanit, në verilindje të qytetit të Gramshit, pranë fshatrave Kabash dhe Bardhaj.

Ai është formuar nga veprimi i vazhdueshëm i lumit të Holtës mbi shkëmbinjtë gëlqerorë. Për mijëra vjet, uji ka çarë, lëmuar dhe skalitur masivin shkëmbor, duke krijuar një grykë të ngushtë me mure të larta, zgavra, shpella të vogla dhe basene natyrore.

Kanioni shtrihet mes masiveve të Kabashit dhe Tërvolit. Në pjesë të tij, muret shkëmbore ngrihen aq lart sa rrezet e diellit depërtojnë vetëm për pak kohë. Kjo krijon një atmosferë misterioze dhe një ndryshim të fortë temperature ndërmjet vapës së jashtme dhe freskisë së brendshme.

FOTO 3: Hyrja e kanionit ose tabela orientuese.
Hyrja drejt një bote tjetër – aty ku lumi i Holtës ka çarë malin.

NGA E MORI EMRIN “HOLTA”?

Emri “Kanioni i Holtës” nuk është vendosur kohët e fundit nga turistët e huaj. Ai është një emërtim i vjetër vendor dhe lidhet me lumin dhe zonën e Holtës.

Në shqip përdoret forma Holtë, ndërsa në trajtën e shquar thuhet Holta. Prandaj emërtimi i plotë është Kanioni i Holtës.

Prejardhja më e thellë gjuhësore e fjalës “Holtë” nuk është sqaruar përfundimisht nga burime shkencore të njohura. Për këtë arsye nuk duhet ta lidhim pa prova me gjermanishten, holandishten, sllavishten, turqishten apo ndonjë gjuhë tjetër.

Një gjë është e sigurt: të huajt nuk ia sollën emrin këtij vendi. Ata e gjetën Holtën aty, me lumin, shkëmbinjtë dhe historinë e saj shumë më të vjetër se turizmi i sotëm.

HYRJA NË NJË GALERI TË KRIJUAR NGA NATYRA

Kur arritëm te Kanioni i Holtës, para nesh u shfaq një pamje që është e vështirë të përshkruhet vetëm me fjalë. Mure të larta shkëmbore ngriheshin në të dyja anët, ndërsa ndërmjet tyre rridhte uji i kthjellët, i ftohtë dhe me ngjyra që ndryshonin nga e kaltra në bruz e të gjelbër.

Shkëmbinjtë gëlqerorë, të skalitur nga rrjedha e ujit, dukeshin si mermer i punuar me dorë. Çdo vijë, zgavër, thyerje dhe kthesë e kanionit ishte një vepër arti më vete.

Si piktor dhe skulptor, aty e ndjeva më fuqishëm se kudo se natyra është artistja më e madhe. Ajo nuk punon me penel, me daltë apo me ngjyra. Ajo punon me ujë, erë, gur dhe kohë.

FOTO 4: Asllan Dibrani – Luani pranë mureve shkëmbore.
Përballë skulpturës më madhështore: veprës së krijuar nga uji dhe koha.

NGA VAPA E VERËS NË UJIN E AKULLT

Jashtë kanionit mbretëronte vapa e korrikut. Por sapo hymë ndërmjet mureve të larta, temperatura ndryshoi menjëherë. Ishte sikur të kaloje nga nxehtësia e verës në një dhomë të madhe natyrore të freskët.

Uji ishte jashtëzakonisht i ftohtë. Në disa vende arrinte vetëm deri te kyçet e këmbëve, në pjesë të tjera deri në gjunjë, bel apo gjoks, ndërsa më thellë mund të jetë i nevojshëm edhe noti. Niveli i ujit ndryshon sipas stinës dhe reshjeve, prandaj çdo vizitor duhet ta vlerësojë me kujdes situatën e ditës.

Ecja bëhet kryesisht në shtratin shkëmbor të lumit. Gurët kërkojnë vëmendje dhe këpucë të përshtatshme për ujë. Megjithatë, çdo hap shpërblehet me pamje të reja: gryka të ngushta, basene të kaltra, dritë që depërton mes shkëmbinjve dhe jehonën e ujit që përplaset në mure.

Trupi dridhej nga freskia, por shpirti mbushej me energji.

FOTO 5: Ecja ose kalimi nëpër ujë.
Uji i ftohtë e vështirësonte ecjen, por çdo hap zbulonte një bukuri të re.

NJË PËRJETIM QË FOTOGRAFIA NUK E PËRCJELL PLOTËSISHT

Herë pas here ndaleshim për të bërë fotografi. Por edhe fotografia më e bukur nuk mund ta përcjellë plotësisht atë që përjeton njeriu në këtë vend.

Duhet ta dëgjosh vetë rrjedhën e ujit.

Duhet ta ndiesh freskinë që buron nga shkëmbinjtë.

Duhet ta prekësh gurin e lëmuar nga shekujt.

Duhet ta shohësh atë copë qielli që shfaqet lart, ndërmjet dy mureve madhështore.

Heshtja e kanionit ndërpritej vetëm nga uji, zërat e vizitorëve dhe jehona që udhëtonte përgjatë grykës. Ishte sikur natyra po fliste me gjuhën e saj të lashtë.

Atje kaluam një ditë të veçantë familjare, të mbushur me ecje, fotografi, ujë të ftohtë, biseda dhe emocione. Ky nuk ishte thjesht një ekskursion. Ishte një takim me Shqipërinë e panjohur.

FOTO 6: Fotografi familjare brenda kanionit.
Një ditë familjare në një nga mrekullitë më të rralla të Shqipërisë.

TË HUAJT PO E ZBULOJNË SHQIPËRINË PARA NESH

Një nga përshtypjet më të forta të kësaj vizite ishte përbërja e turistëve. Sipas asaj që pamë atë ditë, pjesa dërrmuese e vizitorëve ishin të huaj: gjermanë, holandezë, çekë, amerikanë, italianë, suedezë dhe turistë nga vende të tjera.

Ata kishin ardhur me guida, grupe të organizuara, automjete të përshtatshme dhe pajisje për ecje, not e fotografim. Disa kishin udhëtuar mijëra kilometra për të parë një bukuri natyrore që shumë shqiptarë ende nuk e njohin sa duhet.

Ky ishte njëkohësisht një lajm i mirë dhe një kambanë ndërgjegjësimi.

Është kënaqësi të shohësh se Shqipëria po tërheq vizitorë nga mbarë bota. Por është për të ardhur keq që ne shqiptarët nuk i njohim, nuk i vizitojmë dhe nuk i promovojmë sa duhet pasuritë tona natyrore.

FOTO 7: Grupet e turistëve të huaj.
Nga Gjermania, Holanda, Çekia, Amerika, Italia e Suedia – bota po e zbulon Holtën.

SHTETI DUHET TË BËJË SHUMË MË TEPËR

Interesi i madh i turistëve të huaj dëshmon se Kanioni i Holtës ka potencial ndërkombëtar. Megjithatë, përkushtimi institucional ndaj turizmit malor dhe aventuror ende nuk është në nivelin që meritojnë këto pasuri.

Nevojiten rrugë dhe mirëmbajtje më e mirë, sinjalistikë e qartë, informacion turistik në disa gjuhë, guida të përgatitura, pika të ndihmës së parë, shërbime shpëtimi, tualete publike, vende pushimi dhe menaxhim i rregullt i mbeturinave.

Nuk mjafton që institucionet të publikojnë fotografi të bukura gjatë sezonit. Kanioni kërkon një strategji serioze dhe afatgjatë, e cila njëkohësisht e zhvillon turizmin dhe e mbron natyrën.

Natyra ia ka dhuruar Shqipërisë këtë mrekulli. Shteti dhe pushteti vendor kanë detyrimin ta mbrojnë, ta bëjnë të sigurt e të arritshme dhe ta paraqesin me dinjitet para botës.

Turizmi nuk duhet të nënkuptojë betonizim, mbeturina apo shkatërrim. Duhet të nënkuptojë njohje, përjetim, zhvillim të zonës dhe ruajtje për brezat që do të vijnë.

GOLEMI – JO VETËM DESTINACION, POR EDHE PIKËNISJE

Udhëtimi ynë tregoi se pushimet në Golem mund të jenë shumë më tepër sesa qëndrimi pranë detit.

Golemi, si një nga pikat më të zhvilluara të bregdetit të Adriatikut, mund të shërbejë edhe si pikënisje për ekskursione njëditore drejt Durrësit historik, Kavajës, Elbasanit, Gramshit, Kanionit të Holtës dhe shumë zonave të tjera natyrore e kulturore.

Në këtë mënyrë, pushuesi mund ta bashkojë detin me malin, qetësinë me aventurën dhe çlodhjen me zbulimin. Organizimi i ekskursioneve të tilla do ta pasuronte ofertën turistike të Golemit dhe do t’u jepte vizitorëve një arsye më shumë për të qëndruar më gjatë.

Shqipëria i ka të gjitha: detin, malin, lumenjtë, kanionet, ujëvarat, historinë, kulturën dhe mikpritjen. Ajo që kërkohet është organizim, kujdes dhe promovim serioz.

NJË DITË QË MBETET NË KUJTESË

Në fund të ditës u kthyem në Golem të lodhur, por të mbushur me mbresa të paharrueshme. Në aparatet dhe telefonat tanë morëm shumë fotografi, ndërsa në kujtesë morëm diçka edhe më të çmuar: pamjen e një Shqipërie madhështore, të pastër, të egër dhe përrallore.

Kanioni i Holtës nuk është vetëm një pikë turistike. Ai është një monument i gjallë i natyrës shqiptare, një galeri arti e krijuar nga uji e shkëmbi dhe një dëshmi e fuqishme se Shqipëria ruan vende që mund të mahnitin çdo vizitor të botës.

Nëse deti i Adriatikut është fytyra e ndritshme e turizmit shqiptar, Kanioni i Holtës është një nga thesaret e fshehura të shpirtit të Shqipërisë.

Vizitojeni, fotografojeni dhe shijojeni – por mbi të gjitha, ruajeni!

FOTO 8 – MBYLLJA: Pamje përfundimtare e kanionit ose familjes në largim.
U larguam nga Holta, por madhështinë e saj e morëm me vete në kujtesë.

Fotoreportazh dhe përjetim personal
Asllan Dibrani – Luani
Piktor, skulptor, gazetar dhe veprimtar
Kanioni i Holtës, 15 korrik 2026

“Kurthi” i Bekim Sejdiut, kush fiton e kush humb në “kaosin e kontrolluar”, Abdixhiku apo Kurti?

Drini.us
-
0
“Kurthi” i Bekim Sejdiut, kush fiton e kush humb në “kaosin e kontrolluar”, Abdixhiku apo Kurti?

Prof. Dr. Fadil Maloku, sociolog, Prishtinë

Sa ka gjasa që kandidati i sapohedhur për president të Kosovës të jetë kurth për mosvotim, kur dihet që disa deputetë të tanishëm, me vendimin e Gjykatës Kushtetuese, ku ishte edhe Bekim Sejdiu, u rrëzua nga froni Abdullah Hoti? Pra, a është ideja dhe qëllimi që ky të mos votohet, në mënyrë që Abdixhiku mëpastaj të gjejë arsye për largimin nga LDK-ja e gjithë atyre që nuk e votojnë të njëjtin? Pra, kush fiton e kush humb në këtë algoritëm të regjisorëve të “kaosit” tonë të kontrolluar politik që po e mban Kosovën “pa frymë” në këta 18 muaj?

Teza, jo hipoteza, ime e hedhur qysh nga ngërçi i përsëritur që u krijua pas zgjedhjeve të qershorit, që unë e kam identifikuar si “kaos i kontrolluar politik”, duket se nuk paska hasur në “veshë të shurdhër”, me vetë faktin që dy subjektet që po pretendojnë të krijojnë institucione relevante të Republikës, paskan rënë dakord që kandidati konsensual për president më së miri mund ta kryejë dikush nga komuniteti i gjyqtarëve.

Tash nuk po them që kam pasur farë informacioni për rrjedhat e as për kontaktet e njëpasnjëshme të Lumirit dhe Kurtit, por logjika dhe intuita ime sociologjike më kanë dërguar te një konstatim i tillë.

Mirëpo, nëse këtë propozim e shndërrojmë në hipotezë politike, mund të kuptojmë shumë gjëra.

E para, nga dakordimi që u arritë midis LDK-së dhe LVV-së për emrin e personalitetit që u bë publik nëse i hyjmë me “skalpelin” sociologjik, do të mund të nxjerrim ca hipoteza fleksibile. Sidomos kur kemi parasysh propozimin në fjalë për Bekim Sejdiun si kandidat konsensual për president, i cili ka qenë gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese dhe njëherësh edhe raportues në rastin e vitit 2020 që çoi në rrëzimin e Qeverisë Hoti. Pyetja milionëshe që tani mund të ngrihet, e besoj që do të debatohet pro et contra edhe nëpër studio, ka të bëjë me një paradoks sa interesant (politik) aq edhe hipotetik (logjik). E ajo pyetje është: A mund të jetë Bekim Sejdiu skenar për një “kurth” të ri politik që dosido mund të lidhet edhe me ca tema të tjera që ndërlidhen me; shansin e disiplinimit (lexo: spastrimit) të disa deputetëve “rebelues”, pastaj, me; faktin e ruajtjes së kohezionit brenda vetë LDK-së? Apo kemi të bëjmë me krijimin e argumentit të ri për “normalizim” të ngërçit?

E dyta, është pakëz e çuditshme që një kandidat konsensual për president, që kishte rrëzuar më 2020 Qeverinë Hoti, të marrë blanko votën e deputetëve të LDK-së për t’u bërë president i vendit! Sfida që mund të shfaqet në formë dhe përmbajtje dramatike ka të bëjë edhe me dilemat se: nëse të njëjtit e votojnë kandidatin e marrëveshjes Abdixhiku–Kurti, çfarë arsyetimi politik duhet t’i japë ky grupi “rebelues” votuesve të vet dhe publikut të gjerë; pastaj, nëse nuk marrin pjesë fizikisht në votim, cilat janë pasojat dhe akuzat për bllokimin e zgjedhjes së presidentit? Pastaj, nëse këta “rebelues” votojnë kundër kandidatit të kryetarit Abdixhiku, a mund të akuzohen më vonë për rebelim të njëmendtë ndaj vendimeve partiake?!

Të gjitha këto opsione do të jenë sfida “hamletiane” për grupin “rebelues” të LDK-së. Sepse, në cilindo variant, kryetari i LDK-së do të mund të deklaronte qetësisht: “Ja, unë e gjeta kompromisin që e kërkuan gjithë qytetaria, opozita, mediet sociale e shoqëria civile, ndërkaq fajtori nuk “banon” më te unë, por te ata që nuk e votuan kandidatin konsensual”!

E treta, çështje shumë e rëndësishme e krejt kësaj “odisejade”, apo siç e kam identifikuar me të drejtë si “kaos i kontrolluar politik”, ka të bëjë me atë se: Kush fiton nëse Sejdiu nuk zgjidhet? Fiton Abdixhiku me grupin që është pro këtij kandidati për president? Fiton grupi “rebelues” që i refuzon këto kalkulime pro et contra zgjedhjes së Bekim Sejdiut për president? Apo fiton Albin Kurti atë pretekstin e nevojshëm për të shkuar vendi edhe një herë në zgjedhje kah dhjetori i këtij viti?

Tash, nëse bëjmë një “algoritëm” logjik e sociopolitik, kuptojmë se humbësi apo fituesi më i madh, sille kah ta sillesh, është prapë Abdixhiku, sepse në rast se përzgjedhja dështon shkaku i mosvotimit të të gjithë deputetëve të LDK-së, Abdixhiku në “xhardanin” e vet do ta bartë përgjegjësinë kryesore të dështimit politik të dalë nga negocimi dhe promovimi i marrëveshjes, pa miratimin e grupit kundërshtues.

Ndërkaq, nëse Bekim Sejdiu zgjidhet, kryetari Abdixhiku fiton shumë, si në planin e brendshëm, ashtu edhe në atë që ai po e quan “rruga rugoviste” e institucionaliste. Por, këtu tash kemi edhe një hipotezë tjetër interesante, ku, në rast të moszgjedhjes së ish-gjyqtarit, pra gardianit të Gjykatës Kushtetuese, z. Bekim Sejdiu, shkaku i ndonjë arsyeje që mund të “shkrepë” ndërkohë dhe brenda limiteve 60-ditëshe nga ana e LVV-së, atëherë Abdixhiku, si “alibi”, këtë shkak do të mund ta përdorë me lehtësi për konsum të brendshëm kundër Kurtit në fushatën eventuale, po edhe për konsum të jashtëm, sepse Bekimi sa vrehet është i pranueshëm edhe për aleatët tanë.

Pra, kemi sërish, siç thotë populli, një situatë ku mund të kërkohet “qime në ve”. Andaj, krejt procesin e përzgjedhjes së presidentit, nëse nuk e shohim vetëm dhe ekskluzivisht përmes “dioptrisë” së teorive të “kurthit”, gjasat që krejt “kaosi i kontrolluar” mund të përfundojë me një happy end të mirë janë të mëdha.

Sepse, dorën në zemër, kolegu Bekim Sejdiu vërtet është një kandidat jashtëzakonisht i përshtatshëm për ta promovuar portretin e një presidenti jopartiak dhe institucional. Tekefundit, gjatë gjithë kohës, edhe Kurti, po edhe Abdixhiku, e kanë kërkuar një profil të tillë me background jopartiak, të respektuar, të ngritur profesionalisht dhe unifikues, ashtu siç e kërkon edhe Kushtetuta aktuale “ahtisariane”… Por, duhet thënë edhe këtë: Kjo do ta prolongojë dukshëm idenë, konceptin dhe projektin e Albin Kurtit për “Republikën e Tretë”!

Një ditë që nuk harrohet në Radavc të Pejës, ka takime që zgjasin disa orë, por kujtimi i tyre zgjat nji jetë

Drini.us
-
0
Një ditë që nuk harrohet në Radavc të Pejës, ka takime që zgjasin disa orë, por kujtimi i tyre zgjat nji jetë

Astrit Qazim Memia, Tropojë

Imazhi Shqiptar & Identiteti Kombëtar

Mullini i historisë që bluan drithin, Ujëvara që ruan kujtesën…

Nji ditë vllaznore me Prof. Agim Bërdynën, mes historisë, arsimit, mikpritjes dhe misionit kombëtar. Ka vende që i viziton dhe i harron. Ka edhe vende që, sapo i lë pas, fillojnë të jetojnë brenda teje. Ka takime që zgjasin disa orë, por kujtimi i tyre zgjat nji jetë. E tillë ishte dita ime në Radavc të Pejës, pranë nj vllai të nderuar e të ndriçëm, Prof. Agim Bërdynës, personalitet i arsimit, kulturës dhe jetës shqiptare, të cilin me krenari e kemi vlerësuar edhe si Ambasador të Imazhit Shqiptar, në Arsim.

Por këtë herë nuk shkova thjesht për të takuar profesorin. Shkova te nji familje, nji histori dhe nji traditë. Sepse pas emrit Bërdyna qëndron nji derë e madhe shqiptare, nji familje e njohur për atdhedashuri, punë, urti, humanizëm e mikpritje; nji familje që ka mbajtur në gjirin e saj breza të shumtë dhe që, sipas kujtesës familjare, në nji kohë ka bashkëjetuar me dhjetëra(90 veta) pjesëtarë nën nji çati. Kjo nuk ishte thjesht nji shtëpi…

Ishte nji botë shqiptare në miniaturë. Nji botë ku familja ishte themeli, besa ishte ligji, buka ishte e shenjtë dhe atdheu ishte mbi gjithçka.

Nji FAMILJE, që e ka njohur LIRINË si detyrë. Historia e familjes Bërdynaj është e lidhur me historinë e kësaj treve dhe me përpjekjet e shqiptarëve për liri e dinjitet kombëtar. Për breza me radhë, burra të kësaj dere kanë dhënë kontributin e tyre në kohë të vështira, duke dëshmuar se liria nuk fitohet vetëm me fjalë, por me, gjakë, mund, djersë e sakrifica sublime.

Prandaj, kur ulesh pranë Prof. Agimit dhe e dëgjon të flasë për të parët, nuk dëgjon vetëm historinë e nji familjeje, por dëgjon zërin e nji treve, dëgjon kujtesën e Dukagjinit, dëgjon nji pjesë të historisë shqiptare që ende jeton në oda, në shtëpi, në mullinj, në male e në kujtesën e njerëzve.

Prof. Agim BËRDYNA dhe ARSIMI si urë vllaznore… Nji kapitull i veçantë i jetës së Prof. Agimit është kontributi i tij në arsim. Pas Luftës së Kosovës të vitit 1999, në detyrat drejtuese që ka mbajtur në arsimin e Pejës dhe në Ministrinë e Arsimit në Prishtinë, ai ka qenë nji prej njerëzve që e ka parë arsimin jo vetëm si institucion, por si mision kombëtar. Mbështetja për shkollat dhe nxënësit në zonat kufitare shqiptaro-shqiptare, përfshirë treva të Tropojës, Margegajt, Bytyçit, Hasit e ma gjerë, ishte nji gjest që kapërcente kufijtë administrativë.

Sepse nji libër, nji laps, nji fletore, nji bankë, ni tabelë, nji çantë, nji hartë, e dërguar te nji fëmijë shqiptar në nji zonë kufitare nuk janë vetëm mjee shkollore, por është nji dorë e zgjatur vllaznore.

Është mesazhi: “Ti nuk je vetëm.” Dhe ky është nji prej kuptimeve ma të bukura të arsimit. DRINI I BARDHË, uji që rrjedh e kujtesa qê mbetet. Pastaj erdhi Ujëvara e Drinit të Bardhë. Në Rada(v)c, aty ku uji del prej zemrës së malit dhe zbret nëpër shkëmbinj, natyra duket sikur ka ngritur nji monument të vetin.

Ujëvara është rreth 25 metra e nalt dhe buron nga Drini i Bardhë; së bashku me burimin dhe Shpellën e Radacit, kjo zonë është nën mbrojtje si monument natyror për vlerat e saj të veçanta. Por shifrat nuk mund ta tregojnë atë që sheh syri…

Atje, duhet të jesh; Duhet ta dëgjosh ujin; Duhet të shikosh malin; Duhet të marrësh frymë thellë dhe mbi të gjitha, duhet të dëgjosh historinë që e rrethon këtë vend. Bisedat tona aty nuk kishin fund.

Historinë e kësaj treve e lidhëm me historinë e qëndresës shqiptare ndër shekuj; me Plavën e Gucinë, me Kosovën e Dardaninë Antike, me mbrojtjen e trojeve shqiptare, me luftën e fundit dhe me sakrificën e UÇK-së.

Në atë peizazh madhështor, ku natyra të kujton fuqinë e Krijuesit, historia të kujton edhe fuqinë e njeriut që nuk dorëzohet. MULLINI I BËRDYNAJVE, nji monument i Buks t’ shejt, i Besëpaqt dhe Bereqetit të bekuem…

Nga Ujëvara shkuam te nji tjetër dëshmitar i historisë: Mullini i Bërdynajve. Nji mulli i vjetër guri, që sipas të dhënave të trashëguara dhe dëshmive familjare është rreth 300 vjet i vjetër. Gurët e tij nuk janë thjesht gurë. Secili prej tyre duket sikur ka nji histori për të treguar. Për shekuj me radhë aty është bluar drithi i njerëzve që vinin nga vise të ndryshme të Dukagjinit e ma larg. Karvanet me kuaj prisnin ditë të tëra për të bluar bukën e familjeve të tyre. Por mulliri nuk ishte vetëm vend pune, ishte vend solidariteti, ishte konak, ishte strehë, ishte sofër, ishte nji vend ku njeriu i lodhun gjente pushim. Dhe këtu më erdhi natyrshëm të mendoj: Çfarë është ma madhështore se nji vend ku është bluar gruni e drithi dhe është ushqyer nji popull? Buka shqiptare ka qenë gjithmonë e shenjtë.

Agim Berdyna

Dhe familja Bërdynaj e ka ruajtur këtë filozofi me nji parim të thjeshtë: mos e prek djersën e tjetrit, mos e fut haramin në shtëpi dhe mos e humb bereqetin. Kjo është nji pasuri morale që nuk matet me para. SOFRA, që u ba “DREKË PUNE”. Pastaj erdhi sofra. Dhe siç e ka zakoni shqiptari, sofrën nuk e ndan nga fjala e mjaltë.

Trofta e freskët, nji gotë birrë Peja dhe biseda që vazhdonte pa fund. Nji drekë vllaznore, por që ne e quajtëm edhe me humor “drekë pune”.. Sepse, puna për kombin nuk njeh orar. Folëm për historinë, për kulturën, për arsimin, për demokracinë, për diplomacinë publike e kulturore, për albanologjinë, për etnokulturën, për arkeologjinë dhe për botimet e FIM-it.

Dhe natyrshëm, biseda u kthye te Imazhi Shqiptar në Botë. Sa shumë kemi ende për të treguar! Sa shumë vepra për të botuar!

Sa shumë histori për të nxjerrë nga harresa! Sa shumë pasuri shqiptare për t’ia paraqitur botës! Sepse, Shqypnia nuk duhet t’i tregojë botës vetëm bukuritë e saj, lipset e duhet t’i tregojë edhe kujtesën; Duhet t’i tregojë dijen; Duhet t’i tregojë kulturën; Duhet t’i tregojë njerëzit; Duhet t’i tregojë historinë e vërtetë.

Kafja e fundit, si Bekim i MIKPRITJES

Pas Mullinit të historisë, nji kafe në shtëpinë e Prof. Agimit. Fruta bio, Bereqet, Buzëqeshje, Fjalë të mjalta e të mira… dhe ajo mikpritje e pastër shpirtënore shqiptare që nuk ka nevojë për dekor. Ajo vjen natyrshëm, vjen prej zemrës, vjen prej traditës, vjen prej nji shtëpie, ku të mëdhenjtë i kanë mësuar brezat e rinjë, se mysafiri është nder, buka është amanet dhe fjala është besë. Bac, MEMI GASHI tana herët thonke:” Mosmirnjohja, kryeves e nuk ka emën, Mirënjohja asht detyrim hyjnor te ne shqiptarët dardan”.

U largova prej asaj dere me nji ndjenjë të fortë mirënjohjeje. Por edhe me nji tjetër ndjenjë, detyrimin, sepse njerëz të tillë nuk të lejojnë të rrish duarkryq; Të motivojnë, të frymëzojnë, të obligojnë, të kujtojnë se deri në frymën e fundit duhet të bëjmë diçka për këtë tokë, për këtë popull, për këtë histori. T’ i ruajmë si sytë e ballit këto pasuni me vlera numizmatike… Këto mrekulli të natyrës dhe të historisë nuk janë pronë vetëm e nji brezi, janë amanet; Ujëvara e Drinit të Bardhë duhet ruajtur, burimi duhet mbrojtur, mullini duhet ruajtur, historia duhet dokumentuar, tradita duhet përcjellë, gjuha duhet mbrojtur e pasunuar nga fjala e popullit, arsimi duhet forcuar e modernizuar dhe t’ u përgjigjet nevojave bashkëkohore, sepse nji komb që harron burimet e veta, humb rrugën e udhën drejt së ardhmes. Ne duhet t’i ruajmë këto pasuri si sytë e ballit.

Të gjithë së bashku pë ma shumē Shqypni, shqiptari e Neoshqiptarizëm: Për Nji Shqipni Enike Shqiptare, Reale e të Vërtetë, Natyrale; Nji Shqipni, ku bukës i thuhet bukë, ujit i thuhet ujë dhe identiteti nuk ka nevojë të shpjegohet, aty ku na bashkojnë tri shtylla themelore: GJUHA. GJAKU. GJEOGRAFIA dhe mbi të gjitha, dashuria për atdheun.

MIRËNJOHJE, Vlla, AGIM!

I dashtun, vëlla, Profesor i ndriçëm Agim Bërdyna, Faleminderit për mikpritjen vllaznore! Faleminderit për sofrën pa rrudha në ballë, por i buzëqeshur me plot energji pozitive! Faleminderit për historitë! Faleminderit për kujtesën! Faleminderit për kontributin tënd në arsim dhe për atë urë që ke ndërtuar mes shqiptarëve përmes dijes!

Faleminderit familjes Bërdynaj, që përmes historisë së saj na kujton se patriotizmi nuk është vetëm fjalë, por trashëgimi, sakrificë, punë dhe vepër! Uroj që kjo miqësi e kjo vllazni të vazhdojë gjatë deri në pafundësi dhe të kthehet në projekte të reja për kulturën, arsimin, historinë dhe Imazhin Shqiptar në Botë, sepse miku i mirë nuk të jep vetëm nji kafe, por të jep Nji kujtim, Nji ide, Nji frymëzim dhe Nji detyrë…

E detyra jonë është e madhe: T’ia tregojmë botës Shqypninë që kemi në zemër. KOMBI SHQIPTAR, IMAZHI IM!

Përkushtimisht Astrit Qazim Memia, Rada(v)c, Pejë, më 28 Gusht 2026!

BIA e Serbisë po e shfrytëzon Islamin për agjendat e veta antishqiptare

Drini.us
-
0
BIA e Serbisë po e shfrytëzon Islamin për agjendat e veta antishqiptare

DOKUMENT: BIA serbe prezente në Kosovë, po e përdorin ISLAMIN? DEBAT i ashpër – YouTube

Në Gjenevë u shënua Dita Ndërkombëtare e Viktimave të Zhdukjeve me Forcë

Drini.us
-
1
Në Gjenevë u shënua Dita Ndërkombëtare e Viktimave të Zhdukjeve me Forcë

Konsullata e Përgjithshme e Republikës së Kosovës në Gjenevë, në bashkëpunim me shoqatën zvicerane “Jardin des Disparus”, organizoi një program të veçantë përkujtimor me ekspozitë, diskutime dhe shfaqjen e filmit dokumentar “Ferdonija”. Në qendër të veprimtarisë ishte thirrja për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur dhe e drejta e familjeve për të ditur të vërtetën.

Gjenevë, 30 gusht 2026 – Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Viktimave të Zhdukjeve me Forcë, Konsullata e Përgjithshme e Republikës së Kosovës në Gjenevë, në bashkëpunim me shoqatën zvicerane “Jardin des Disparus” (Kopshti i të Zhdukurve), organizoi një sërë aktivitetesh përkujtimore kushtuar viktimave të zhdukjeve me forcë dhe familjeve që prej vitesh vazhdojnë të presin përgjigje për fatin e më të dashurve të tyre.

Përmes artit, dëshmive dhe diskutimeve, veprimtaria solli në vëmendje jo vetëm plagën ende të hapur të personave të zhdukur në Kosovë, por edhe dimensionin ndërkombëtar të zhdukjeve me forcë dhe domosdoshmërinë e vazhdimit të përpjekjeve për të vërtetën dhe drejtësinë.

Ekspozita “Ende duke pritur?” hap programin përkujtimor

Programi nisi në orën 11:00, në Ferme de la Golette në Meyrin, me ekspozitën e artistit Artan Korenica, të titulluar “Ende duke pritur?”. Vetë titulli i ekspozitës përcolli një nga mesazhet qendrore të ditës: pritjen e gjatë dhe të dhimbshme të familjeve që ende nuk kanë marrë përgjigje për fatin e të afërmve të tyre.

Në hapje të aktivitetit, fjalën kryesore e mbajti Konsullja e Përgjithshme Floreta Kabashi, e cila rikujtoi se, edhe 27 vjet pas përfundimit të luftës në Kosovë, çështja e personave të zhdukur vazhdon të mbetet një plagë e hapur.

Njëzet e shtatë vjet pas përfundimit të luftës në Kosovë, në qershor të vitit 1999, dhe tërheqjes së forcave serbe, fati i më shumë se 1,500 personave në Kosovë vazhdon të mbetet i pazbardhur, theksoi Kabashi.

Ajo rikujtoi se Dita Ndërkombëtare e Viktimave të Zhdukjeve me Forcë është shpallur nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara me Rezolutën 65/209 të vitit 2010 dhe shënohet që nga viti 2011.

Mentor Latifi: Për familjet, pritja vazhdon

Ambasadori i Republikës së Kosovës në Zvicër, Mentor Latifi, vuri në pah dhimbjen dhe pritjen e familjeve, të cilat edhe pas afro tri dekadash vazhdojnë të kërkojnë përgjigje.

Për familjet, pritja vazhdon, ndërsa për Republikën e Kosovës kjo çështje vazhdon të jetë një kapitull i hapur, u shpreh Latifi.

Ai theksoi se ky kapitull nuk mund të konsiderohet i mbyllur derisa të gjendet edhe personi i fundit, duke nënvizuar përgjegjësinë institucionale dhe njerëzore për vazhdimin e kërkimeve dhe zbardhjen e fatit të të zhdukurve.

“Jardin des Disparus”, një vend kujtese për familjet nga e gjithë bota

Një pjesë e rëndësishme e aktivitetit iu kushtua edhe historisë dhe misionit të shoqatës zvicerane “Jardin des Disparus”.

Jenny Bettancourt paraqiti një historik të kësaj nisme, e cila u përurua më 7 tetor 2000 në Parc de la Golette, me mbështetjen e Komunës së Meyrin-it.

“Kopshti i të Zhdukurve” është konceptuar si një hapësirë kujtese kushtuar viktimave të zhdukjeve me forcë në mbarë botën, pavarësisht prejardhjes apo kombësisë së tyre. Ai u ofron familjeve dhe të afërmve një vend simbolik ku mund të kujtojnë të dashurit e tyre, veçanërisht atyre që nuk kanë një varr ku të vendosin një lule apo të bëjnë homazhe.

Në një komunë si Meyrin-i, ku bashkëjetojnë rreth 140 kombësi, kjo hapësirë ka marrë një domethënie të veçantë. Shumë banorë të ardhur nga vende të ndryshme të botës, përfshirë Afrikën dhe Ballkanin, bartin histori familjare të lidhura me zhdukjet me forcë. Nder ta edhe shqiptarë nga Kosova.

Në vitin 2000 aty u vendos një stelë përkujtimore e projektuar nga Jenny Bettancourt, ndërsa më vonë hapësira u plotësua me skulpturën “Pikëpyetje” të artistes Anne Blanchet – një simbolikë që përkon me pyetjen që mijëra familje në mbarë botën vazhdojnë ta bëjnë: Ku janë të dashurit tanë?

Me një fjalë rasti të pranishmeve iu drejtua edhe Linda Rexhaj Maliqi, në emër të Komunitetit Shqiptar të Gjenevës, duke përcjellë gjithashtu në gjuhën shqipe mesazhin e znj. Bettancourt,

Vlerësohet kontributi i shqiptarëve në Gjenevë

Gjatë aktivitetit u veçua edhe kontributi i Arta Kryeziut, anëtare e “Jardin des Disparus” që nga themelimi i shoqatës. E shkolluar dhe e integruar në Gjenevë, Kryeziu ndër vite ka kontribuar në veprimtarinë e shoqatës, duke ruajtur njëkohësisht lidhjen e saj të fortë me Kosovën.

U vlerësua gjithashtu angazhimi i Xhevrie Osmanit, kryetare e Komunës së Meyrin-it, për kontributin e saj në shoqërinë zvicerane dhe për afërsinë e bashkëpunimin me komunitetin shqiptar.

Tryezë diskutimi për fatin e personave të zhdukur

Programi vazhdoi në orën 18:00 me një tryezë diskutimi, në të cilën morën pjesë përfaqësues institucionalë dhe të shoqërisë civile.

Përfaqësuesit e Komisionit Qeveritar për Personat e Zhdukur, Agron Limani dhe Kushtrim Gara, paraqitën një pasqyrë të punës së zhvilluar dhe të përpjekjeve që vazhdojnë për kërkimin, identifikimin dhe zbardhjen e fatit të personave të pagjetur nga lufta në Kosovë.

Ndërkaq, Catherine Haus, drejtuese e shoqatës “Jardin des Disparus”, foli për misionin dhe veprimtarinë e organizatës, si dhe për përpjekjet e saj që çështjen e personave të zhdukur ta adresojë edhe në kuadër të Organizatës së Kombeve të Bashkuara.

Haus foli gjithashtu për kontributin e shqiptarëve në këtë shoqatë dhe për bashkëpunimin e krijuar me Kosovën. Ajo rikujtoi se një delegacion i organizatës ka vizituar Kosovën, ndërsa në kuadër të angazhimit të saj janë shpërndarë edhe formularë për dokumentimin e rasteve të personave të zhdukur, duke respektuar mbrojtjen e të dhënave personale.

Dokumentari “Ferdonija” përmbylli aktivitetin

Në orën 20:00, programi u përmbyll me shfaqjen e filmit dokumentar “Ferdonija”, duke e mbyllur simbolikisht një ditë të mbushur me kujtesë, dëshmi dhe thirrje për drejtësi.

Aktiviteti u mbështet fuqishëm edhe nga Komuniteti Shqiptar i Gjenevës (KSHGJ), i drejtuar nga kryetari Nasuf Nuhiu, duke dëshmuar angazhimin e diasporës shqiptare në ruajtjen e kujtesës dhe në mbështetjen e kauzës së personave të zhdukur.

Veprimtaria e 30 gushtit në Gjenevë përcolli një mesazh të qartë: koha nuk e shuan të drejtën e familjeve për të ditur të vërtetën. Përderisa fati i personave të zhdukur mbetet i pazbardhur, pritja e familjeve vazhdon dhe bashkë me të edhe detyrimi për të kërkuar përgjigje, drejtësi dhe përgjegjësi.

Sepse pas çdo numri qëndron një emër, një familje dhe një histori që ende pret një përgjigje.

Nexhmije Mehmetaj

123...1,712Faqja 1 nga 1,712