Kreu Blog

Islami duhet të përshtatet me vlerat tona Suedeze, myslimanët që nuk integrohen duhet të largohen nga vendi

Drini.us
-
0
Islami duhet të përshtatet me vlerat tona Suedeze, myslimanët që nuk integrohen duhet të largohen nga vendi
Temsi Semi
____
Islami duhet të përshtatet me vlerat tona Suedeze🇸🇪
Myslimanët që nuk integrohen duhet të largohen nga vendi.
Zëvendëskryeministrja suedeze Ebba Busch flet hapur për rolin e Islamit në shoqërinë suedeze.
Ajo është e mendimit se Islami duhet t’u përshtatet vlerave dhe ligjeve suedeze , dhe jo anasjelltas.
Sipas saj, praktika dhe koncepte të tilla si zbatimi i ligjit të Sheriatit, vrasjet për nder apo martesat e detyruara nuk kanë vend në një shoqëri të lirë dhe demokratike. Busch thekson rëndësinë e integrimit dhe pret që ata që dëshirojnë të jetojnë përgjithmonë në Suedi t’i respektojnë vlerat dhe rregullat themelore të vendit.
Ebba Busch drejton partinë suedeze të Kristian-Demokratëve që nga viti 2015. Ajo gjithashtu shërben në qeverinë suedeze që nga tetori i vitit 2022 si Zëvendëskryeministre dhe Ministre e Energjisë, Biznesit dhe Industrisë. Përmes deklaratave të saj mbi integrimin, migracionin dhe marrëdhënien midis fesë dhe shoqërisë, ajo mbron një qëndrim politik qartazi konservator, duke nxitur shpesh debate lidhur me kufijtë e lirisë fetare dhe kërkesat për integrim shoqëror në Suedi.
Ish /gazetar hulumtues

Lulejta Pula i shkruan letër edhe Qeverisë së Republikës së Serbisë

Drini.us
-
0
Lulejta Pula i shkruan letër edhe Qeverisë së Republikës së Serbisë
OTVORENO PISMO VLADI REPUBLIKE SRBIJE
Ne obraćam se ovim pismom takozvanoj ministarki koja je izjavila da, kad bi bila na mestu Miloševića, dovršila bi etničko čišćenje Albanaca na Kosovu. Istorija je puna onih koji izaberu da govore odjekom prošlosti. I da govore jezikom mržnje. Problem nisu oni i njihovo postojanje. Oni ne zaslužuju da budu centar debate.
Ovo pismo je upućeno vama, Vladi Republike Srbije.
Jer vaš muk govori više od njene izjave. Ne pišem da bih bilo koga ubedila. Jer se um i svest ne menjaju rečima, bez obzira na njihovu težinu i uverljivost.
Pišem da bih ostavila još jedan dokument o vašem sramnom ćutanju i muku.
Jer problem nastaje kad država ćuti!
Kad vaša ministarka javno izlazi sa fašističkom izjavom i nastavlja da obavlja funkciju, tada se više ne radi o jednom političkom „gafu“. Radi se o opasnom ogledalu političke kulture koja još uvek živi u Srbiji. Problem nije u pojedincu. Problem je politička kultura koja toleriše jedan takav mentalitet.
Ovo nije jednostavno nedostatak osetljivosti prema albanskim žrtvama. To je normalizacija jedne ideologije koja, mislilo se, da je ostala u muzeju strahota prošlog veka.
Još više uznemirujuće je da ta izjava ne samo što nije kažnjena, već je podržana i relativizirana od važnih ličnosti vlasti.
Problem nije ministarka.
Problem je kolektivni mentalitet i svest u Srbiji.
Jedna svest koja zločin nastavlja posmatrati kao krah i neuspeh, samo zato što on nije dovršen.
Jedna svest koja ne prihvata da etničko čišćenje nije nedovršeni politički projekat, već zločin protiv čovečanstva.
Vi tražite poštovanje u Evropi.
Tražite integraciju.
Tražite poverenje.
Čak tražite da svet smatra Srbiju faktorom stabilnosti.
Zanimljivo!
Vaše se pretenzije danas ne grade nad nostalgijom za zločinima.
Država koja ne skupi hrabrost i moralnu snagu da se ogradi od nostalgije za Miloševićem, teži da ubedi svet da je spremna za budućnost!
Nije Evropa ta koja treba da bude ubeđena,
Vaša je savest ta koja treba da se ubedi! Neubedljiva!
Takođe je uznemirujuće ćutanje Evropske zajednice i drugih međunarodnih organizacija. Sa nebitnim izuzecima i nekim njihovim mlakim izjašnjavanjima.
Ako jedna fašistička izjava kao ova ne zaslužuje jasan i odrečan odgovor, i kaznu, onda se postavlja pitanje, gde su onda granice neprihvatljivog?
Ili možda istorijsko pamćenje funkcioniše prema nacionalnosti žrtava.
Ako bi kojim slučajem ministarka jedne evropske države izrazila žaljenje što Holokaust nije bio dovršen, Evropa bi se digla na noge!
Kada su žrtve Albanci, izgleda da većina bira muk!
Mi pitamo, takođe Vladu Republike Kosova, šta je sa međunarodnom optužnicom za genocid na Kosovu, i dan danas posle 27 godina.
I koliko još vremena treba da prođe, da međunarodna pravda više prestane da bude tretirana kao beskonačno odlagano obećanje?
Sećanje na žrtve genocida se ne obeležava jedino memorijalnim akademijama.
Ono se održava pravnim, diplomatskim i političkim delima.
Na kraju hoću da vam kažem još jednu stvar.
Kosovo niste izgubili zato što vam je neko oteo.
Kosovo ste izgubili zato što politika mržnje ne pobeđuje!
Istorija može da kasni.
Ali retko greši.
Kosovo je danas slobodna i suverena država.
Ovo je realnost.
Realnost koja se ne menja izjavama ministara, niti čežnjom za srušenim režimima.
Ne menja se ni nostalgijom za Miloševićem.
Niti vaspitavanjem mladih pokoljenja, uveravanjem da je zločin pravedan, ali nedovršen.
Kosovo nije više teritorija koja se može videti kao ratni plen.
Zato bi, umesto da vaspitavate mlade generacije u čežnji za Miloševićem, bilo mnogo korisnije da ih vaspitavate u duhu prihvatanja istine.
Istorija nije bila nepravedna prema Srbiji.
Istorija je krojena kao posledica izbora srpske politike.
Što pre to shvatite, tim pre će Balkan dobiti večni mir.
Ako stvarno želite mir na Balkanu, nemojte učiti decu da oplakuju gubitak Kosova.
Učite ih da ne oplakuju krah jedne kriminalne politike,
Jer Balkanu ne trebaju generacije koje nasleđuju mržnju.
Trebaju mu generacije koje imaju hrabrost da je odbiju.
I pre nego što tražite Evropi da vam otvori vrata, pokušajte da vi zatvorite jedna druga vrata.
Vrata kroz koja nastavlja da se probije Miloševićeva senka u srpskoj politici.
Jer sve dotle dok ta vrata budu otvorena, problem Srbije nije samo prošlost. Problem je da deo prošlosti još uvek vlada umovima sadašnjosti.
Prof. Dr. Luljeta Pula

Letër e hapur për studentët e Serbisë nga Profesoresha Luljeta Pula

Drini.us
-
0
Letër e hapur për studentët e Serbisë nga Profesoresha Luljeta Pula
Luljeta Pula, Prishtinë
____
LETËR E HAPUR ORGANIZATËS STUDENTORE TË SËRBISË, ‘’STUDENTËT NË BLOKADË’’ PËR TË ASHTUQUAJTURIN MEMORANDUM
Të nderuar studentë të Sërbisë,
Ju drejtohem si profesor universiteti, me 44 vite përvojë akademike, që kam punuar me studentë shqiptarë dhe për 10 vite me radhë, edhe me studentë sërbë, të cilët i kam trajtuar gjithmonë me barazi dhe dinjitet njerëzor.
Për shumë prej nesh në Kosovë, protestat tuaja fillimisht ngjallën simpati. U duk se një brez i ri në Sërbi po ngrihej kundër korrupsionit, autoritarizmit dhe trashëgimisë së errët politike, që e ka mbajtur peng shoqërinë sërbe me dekada.
Mbetëm thellësisht të zhgënjyer me narrativën jo nacionaliste, por shoviniste të një ‘’dokumenti ‘’të ashtuquajtur Memorandum, që vjen nga ju, nga brezi i ri sërb, që për befasi , vjen si vazhdimësi e narrativës tradicionale nacionaliste sërbe.
Lëvizja juaj studentore , protestuese në Sërbi shihej si lëvizje kundër korrupsionit dhe autoritarizmit. Dhe Lëvizje për demokraci. Vërehej se ajo në fillim gëzonte simpati, meqë dukej si lëvizje e të rinjve, si lëvizje e një mendësie tjetër që luftonte për demokratizimin e Sërbisë. Ndaj ‘’ Dokumenti ‘’ juaj ishte dëshpërues.
Në Memorandumin tuaj Shqiptarët as që përmenden. Pra nuk përmenden shqiptarët, të cilët përbëjnë 95 % të popullsisë Në Kosovë !
Dhe kjo natyrisht flet jo, për nacionalizmin tuaj të tërbuar, por për shovinizmin e rëndë. E për çudi asfarë reagimesh as nga figurat më të matura sërbe, dhe as nga shoqëria civile. Përveç z. Zheljko Koraç, dhe një komenti pak a shumë korrekt, në të përditshmen ‘’ Danas ‘’. Për befasinë time shumë të pakëndshme, mbështetja e tij nga z. Vesna Peshiq! . Heshtje varri në Sërbi ! Që flet për psikozë të rëndë kolektive.
Asnjë zë, as nga ata që publikisht gjoja angazhohen për një Sërbi demokratike, liberale, të reformuar dhe proevropiane. Kjo heshtje dhe apstinencë totale për këtë artikulim skandaloz, është sinjal i qartë se sa larg duket këndellja dhe ndërgjegjësimi i Sërbisë.
Ky ‘’Dokument’’ tregoi se edhe brezi i ri vazhdon të mbetet i burgosur në mitin politik për Kosovën, në të njejtin mit që ushqeu ideologjinë e Memorandumit të SANU-së, nacionalizmin agresiv të viteve të 90 dhe tragjedinë më të madhe që Ballkani ka përjetuar pas Luftës së Dytë Botërore.
Dua tani ti referohem disa pikave të tekstit të ‘’ Memorandumit ‘’ tuaj .
Për fat të keq ajo që shihet menjëherë në tekst, është, se ju, brezi i ri i Sërbisë, nuk është çliruar fare nga mitologjia politike e Kosovës. Dhe ka mbetur peng i ideologjive dhe strategjive të kaluara shoviniste të ideatorëve tuaj ekstrem nacionalist, që i sollën fatkeqësi e tragjedi shumë popujve, midis të cilëve edhe popullit tim shqiptar. Është e qartë se ju nuk jeni shkëputur nga miti sërb për Kosovën. Ju, në vend se të keni një tjetër mendësi, pas gjithë tragjedive të shkaktuara në këto hapësira, pikërisht nga kjo qasje e kjo mitologji politike, ju , për fat të keq, vazhdoni të jeni njëlloj të helmuar, ngjashëm me ideologjinë e kohës së SANU-së me Memorandumin e saj fatkeq, dhe projektet famëkëqija të
Vaso Qubrilloviqit.
Është e dhimbshme se si ju, pas gjithë tmerreve që i shkaktoi Sërbia, me pretendimet e saja hegjemoniste dhe opsesionin e saj për ‘’popullin qiellor sërb ‘’, vazhdoni me avazin e vjetër të vrastar. Është vërtetë, më shumë se e dhimbshme , që pikërisht rinia, të jetë kaq fanatike dhe e helmuar me idetë e strategëve shovinistë e fashistë sërbë, që ishin paraloja e tragjedisë biblike të popujve në këto hapësira. Dhe që pikërisht rinia juaj, të mbetet peng i kësaj politike vrastare që i la për jetë e mot popullit sërb, hipotekën e një populli kriminal. Në vend se rinia, pas gjithë çfarë ndodhi, të jetë e trishtuar, dhe e dëshpëruar, dhe me ndjenjë faji për të kaluarën e saj të kobshme , dhe me tmerrin që Sërbija u shkaktoi popujve të tjerë; në vend se ajo të shprehë pendesë e të kërkoj ndjesë, në vend dhe në emër të atyre që e bënë këtë plojë, e nuk kërkuan falje asnjëherë; në vend se rinia të përpiqet të zbehë këtë njollë turpi mbi trupin e popullit të vet, ajo vazhdon njëlloj si ata, me mitin sërb dhe ideatrinë nacionaliste e shoviniste sërbe. E cila dihet se nga çon !
Kosova nuk është ‘’ Kosova dhe Metohija ‘’ siç e quani ju në atë ‘’Memorandumin ‘’ tuaj, për të dëshmuar pronësinë tuaj mbi te. Por është Kosova, deshët ju këte ose jo, është Kosova pra, sot shtet i pavarur dhe sovran , i pranuar ndërkombëtarisht nga mbi 100 shtete të botës.
‘’ Kosova e Metohija ‘’ siç e quani ju Kosovën, është një konstrukt juaji historik, politik dhe ideologjik, që në diskursin tuaj synon të theksojë pretendimin shtetëror, kishtar dhe historik sërb mbi Kosovën. Dhe për ne, shqiptarët përdorimi i këtij termi, është provokues dhe pezhorativ. Sepse ai lidhet me mohimin e identitetit politik dhe kombëtar të Kosovës. Duke e qujatur Kosovën, ‘’ Kosovë e Metohi ‘’ ju as nuk e bëni ate zemër historike të shtetit sërb, as nuk e lidhni ate me kishën ortodokse sërbe dhe as nuk mund t’a bëni ate hapësirë me identitet të ‘’shenjtë’’ sërb. Përdorimi i këtij termi sot nuk është rastësi juridike. Është thjesht një deklaratë politike. Me këtë term e me këte diskurs, Sërbia as nuk mund të përvehtësojë identitetin politik të ‘’pronës historike ‘’ sërbe ,as të pranojë me te mitologjinë nacionaliste sërbe, që lidhet me represionin dhe kolonizimin sërb të saj. Pikërisht, për këto arësye në diskursin publik shqiptar, ky term i juaji është thjesht ideologjik, kolonial dhe provokues. Ky term pra, nuk është një emër administrativ. Ai është pjesë e një narrative të njohur : ‘’ Kosova është e Sërbisë, sepse është tokë e kishës dhe sakrificës sërbe ‘’. Ju vazhdoni ta përdorni edhe sot këtë term, sepse mendoni se kështu refuzoni realitetin, pra pavarësinë e Kosovës, sepse mendoni se kështu riafirmoni sovranitetin sërb mbi te, dhe sepse kështu mobilizoni sentimentin dhe emocionin nacionalist, dhe ruani kështu narrativën historike sërbe. Por Kosova, dhe jo Kosova e Metohija, ju pëlqeu kjo juve ose jo, sot është shtet sovran, i pavarur dhe demokratik, i pranuar ndërkombëtarisht nga më shumë se 100 shtete, dhe ky realitet, me narrativën e sentimentin tuaj ose jo, është i pakthyeshëm.
Fakti që ju definimin e Kosovës si pjesë e patjetërsueshme e Sërbisë , vazhdoni ta mbani në Kushtetutën tuaj, është çështje e juaja. Sepse letra duron gjithçka. Por realiteti është krejtësisht tjetër. Dhe sa më parë që ju ta pranoni realitetin faktik, aq më mirë do të jetë së pari për ju dhe për Sërbinë. Në vend të paranojave, iluzioneve dhe ëndrrave të cilat nuk çojnë gjëkundi. Për çfarë ruajtje të rendit kushtetues të Sërbisë në Kosovë flisni ju në ‘’ Dokumentin ‘’ tuaj? Është e paqartë. Kosova ka Kushtetutën e saj, dhe sipas saj komunitetit sërb i janë pranuar me diskriminim pozitiv, të
drejta që asnjë komunitet nacional në Evropë nuk i gëzon. Thoni që ‘’ Kosova është pjesë e identitetit kombëtar sërb ‘’. Në Kosovë, jeton 95% e popullatës etnike shqiptare, dhe me Pakon e Ahtisarit mbi ç’ bazë është ndërtuar Kushtetuta e Kosovës, ka një ruajtje enorme, të mbrojtur me ligj të gjithë trashëgimisë kulturore e identitare të komunitetit sërb. Thoni më pas se’’ Sërbia duhet të kërkojë zgjidhje në kuadër të Kushtetutës së saj’’ . Çfarë zgjidhje pretendoni të gjeni , kur Kosova tanimë është fakt i kryer. Kur Kosova sot është tregim i mbaruar , ajo është sot shtet sovran dhe i pavarur, e deshët ju këte ose jo !
Këto formulime janë pikërisht vazhdimësia e mendësisë së vjetër të SANU-së , të Memorandumit të vitit 1986 dhe miteve politike që ushqyen luftërat në Jugosllavi.
Nuk dua të hy në të drejtën historike e të polemizoj me këte, sipas meje me këtë kuaziargument, sepse ai në
këtë kohë mund të quhet irelevant.
Por nëse e doni ate, pra të vërtetën e provuar historikisht, do të jua them: shqiptarët iliro-dardanë janë popullsi autoktone në këto troje, shumë përpara ardhjes së sllavëve në Ballkan në shekujt VI -VII. Kosova gjatë historisë nuk ka qenë kurrë ekskluzivisht ‘’tokë sërbe ‘’, por hapësirë shumëetnike. Perandoria mesjetare sërbe pati qendër në Kosovë, për një periudhë relativisht të
shkurtër historike. Ndërsa miti juaj i ‘’djepit të Sërbisë ‘’ u ngrit sidomos në shekujt XIX dhe XX si instrument nacionalist. E politika sërbe e shekullit XX u mbështet shumë në idenë e ‘’tokës së shenjtë ‘’ , duke justifikuar dominimin politik dhe represionin mbi popullsinë autoktone etnike shqiptare.
Dhe në këtë kuptim miti nuk është thjesht emocional, ai kishte pasoja konkrete politike dhe tragjike
Ka shumë fakte historike që e rrëzojnë narrativën nacionaliste sërbe, dhe ato dëshmohen me prova të pakundërshtueshme .
1. Kolonizimi i Kosovës nga Sërbia pas vitit 1912
2. Dëbimet sistematike të shqiptarëve
3. Projektet e Vaso Qubrilloviqit për spastrimin etnik të shqiptarëve
4. Represioni i vazhdueshëm ndaj shqiptarëve në Jugosllavi,
5. Suprimimi i dhunshëm i autonomisë së Kosovës 1989
6. Lufta e viteve 1998-1999
Prandaj miti për Kosovën si djep i kulturës dhe identitetit sërb, është vetëm një emocion e fiksacion juaji pa mbulesë.
Çfarë të themi ne shqiptarët për terrorin njëqindvjeçar të Sërbisë mbi Kosovën ?
Dhe pyes tani, si po mendoni ju ta riktheni Kosovën ? Me luftë a ? Do t’ i shpallni luftë NATO-s? Apo me represion ? Me përsëritjen e tragjedive ?
Na ende po i qajmë 1433 fëmijët tonë , fëmijët pra, që na i vrau Sërbia, na ende vajtojmë mbi 14000 civilë të pafajshëm, gra, burra, të rinj e pleq, që na i masakroi
Sërbia , e mbi 20000 gra të dhunuara nga fashizmi i tërbuar sërb. Ne ende ndërtojmë mbi rrënojat dhe hirin e djegurinat që na i la kjo luftë e çmendur, ne ende kërkojmë mbi 1000 të pagjetur në varrezat tuaja masive edhe sot pas 27 vjetësh.
Në vend që brezi juaj të përballet me të kaluarën tuaj të hidhur, e të çlirohet nga opsesioni historik për Kosovën, ju po vazhdoni të ushqeni të njejtën narrativë emocionale që për dekada e ka izoluar Sërbinë nga e ardhmja.
Dhe tani dua të them se Kosova sot është realitet politik dhe juridik. Dhe do t’a përsëris edhe njëherë, Kosova sot është shtet i pavarur dhe sovran. Dhe dua të them poashtu ,që sa më parë ta kuptoni realitetin se Kosova sot është shtet i pavarur dhe sovran, i njohur nga më shumë se 100 shtete të botës, e me Vendim të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, që shpallja e pavarësisë nuk ka shkelur të drejtën ndërkombëtare, pra sa ma parë ta kuptoni të vërtetën, është aq ma mirë për Sërbinë. Për kthimin tuaj kah ardhmëria dhe demokratizimi i Sërbisë. Vetëm një Sërbi demokratike dhe çlirimi juaj emocional dhe opsesiv nga miti i Kosovës, dhe mitet hegjemoniste, është rruga e vetme e juaj drejt progresit dhe prosperitetit.
Ju nuk mund ta ndërtoni të ardhmen mbi mite mesjetare dhe emocione nacionaliste. E ardhmja ndërtohet mbi demokraci të vërtetë, mbi përgjegjësi morale dhe respekt për lirinë e popujve tjerë.
Po ju flas si profesoreshë.
Si intelektuale.
Si nënë dhe si gjyshe.
Dhe si një grua që ka parë dhe ka përjetuar shumë dhimbje në luftën tonë, dhe timen për lirinë e këtij vendi. Pra për lirinë e Kosovës tonë, dhe times!
Prandaj ideja juaj për një ‘’kthim ‘’ të Kosovës në Sërbi është politikisht joreale, moralisht e rrezikshme , dhe shumë thjesht, e pamundur.
Prandaj mos lejoni që brezi juaj të mbetet peng i ideologjive që sollën vetëm luftë, kob, urrejtje dhe tragjedi.
Pranoni realitetin.
Kjo është rruga e vetme drejt paqës dhe së ardhmes.
Prof.Dr. Luljeta Pula

 

***

Poruka albanske profesorice srpskim studentima: “Niste se oslobodili političke mitologije o Kosovu”

Sandzacke.rsBy Updated:Nema komentara4 Mins Read

Poštovani studenti Srbije,

Obraćam vam se kao profesor Univerziteta, sa svojih 44 godina akademskog iskustva. Svo ovo vreme, radila sam sa svojim albanskim studentima, i preko 10 godina predavala sam i srpskim studentima, kojih sam uvek pravedno, korektno i ravnopravno tretirala, sa punim ljudskim dostojanstvom.

Za mnoge od nas na Kosovu, vaši protesti su, u početku, izazvali simpatije. Smatralo se, naime, da jedna mlada generacija u Srbiji diže glas protiv korupcije, autoritarizma i mračnog političkog nasleđa, koje je srpsko društvo držalo u zatočeništvu decenijama.

Ostali smo duboko razočarani, ne nacionalističkim, već vašim šovinističkim narativom, jednog “dokumenta”, takozvanog Memoranduma, kojeg ste vi sastavili. Dakle, mlado srpsko pokoljenje, koje je na opšte iznenađenje, došlo kao nastavak tradicionalnog srpskog nacionalističkog narativa.

Vaš studentski protestni Pokret u Srbiji, činio se kao pokret protiv korupcije i autoritarizma, i kao pokret za demokratiju. Ostavljao je u početku takav dojam. Posmatran je sa simpatijom i podrškom, jer je izgledao kao pokret mlade generacije, drugačije svesti i mentaliteta, koji se bori za demokratizaciju Srbije.

Zato je vaš “Dokument” duboko razočarenje. Pokazao je da i mlada generacija ostaje zarobljena u političkom mitu o Kosovu. U istom mitu koji je hranio ideologiju Memoranduma SANU, agresivnim nacionalizmom 90-ih godina, te najveću tragediju koju je Balkan doživeo nakon Drugog svetskog rata.

U vašem Memorandumu Albanci se i ne pominju. Dakle, 95 % stanovništva Kosova. Što samo po sebi govori o vama, i vašem zaslepljujućem, ne nacionalizmu već šovinizmu. A za veliko čudo, gotovo nikakvih reakcija, niti od umerenijih ličnosti, niti od civilnog društva. Osim izjašnjavanja gospodina Žarka Koraća i jednog koliko-toliko korektnog komentara u dnevniku Danas. Na moje neprijatno iznenađenje, podrška gospođe Vesne Pešić Memorandumu. Totalno ćutanje i muk, deo je kolektivne društvene psihoze. Nijedan glas čak ni onih, koji se javno zalažu za demokratsku, liberalnu i proevropsku Srbiju. A kolektivni muk na ovu radikalnu artikulaciju mlade generacije, nagoveštaj je i poruka vrlo dalekog osvešćenja Srbije.

Hoću se sada osvrnuti na neke vaše tačke u tekstu vašeg “Memoranduma”.

Nažalost, ono što se odmah vidi u tekstu, jeste da se vi, mlada generacija Srbije, niste nimalo oslobodili političke mitologije o Kosovu.

I ostali ste taoci prošlih šovinističkih ideologija i strategija vaših ekstremnih nacionalističkih ideatora, koji su prouzrokovali toliko nesreća i tragedija mnogim narodima, među kojima i mom albanskom narodu. Očigledno je da se vi niste rastali od srpskog mita o Kosovu.

Vi, umesto da budete generacija drugog mentaliteta, nakon tolikih tragedija izazvanih na ovim prostorima, upravo zbog ovakvog prilaza i političke mitologije, vi, nažalost, nastavljate biti trovani sličnom ideologijom vremena SANU, njihovim zloglasnim Memorandumom, te zloglasnim projektima Vase Čubrilovića.

Žalosno je da vi, posle svih strahota koje je Srbija izazvala, svojim hegemonističkim težnjama i pretenzijama, kao i opsesijom “nebeskog naroda”, nastavljate po starom ubitačnom običaju. Stvarno, više je nego žalosno da upravo omladina bude toliko zagrizena i trovana idejama šovinističkih i fašističkih srpskih stratega, koji su svojim idejama bili politička predigra biblijske tragedije naroda na ovim prostorima.

Umesto da srpska omladina, posle svega, bude potištena, razočarana i sa osećanjem krivice, onim što je Srbija priredila drugim narodima, umesto da izrazi kajanje i moli za oproštaj, ona nastavlja istim putem.

Kosovo nije “Kosovo i Metohija” kako ga vi nazivate u vašem Memorandumu. Kosovo je danas nezavisna suverena država, međunarodno priznata od više od 100 država sveta. Ovaj naziv je istorijska i politička konstrukcija.

O kakvoj zaštiti ustavnog poretka Srbije na Kosovu govorite? Kosovo ima svoj Ustav i međunarodno garantovana prava svim zajednicama.

Kažete da je Kosovo deo srpskog nacionalnog identiteta, dok 95% stanovništva čine Albanci. Takve tvrdnje su dio političkog mita, a ne realnosti.

Kosovo nije i ne može biti predmet iluzija ili političkih projekcija. Ono je završena činjenica.

Ne možete graditi budućnost na mitovima i istorijskim fikcijama. Budućnost se gradi na demokratiji, odgovornosti i poštovanju realnosti.

Govorim vam kao profesor. Kao intelektualka. Kao majka i kao baka.

Zato vaša ideja povratka Kosova Srbiji jeste politički nerealan i moralno opasan projekat. Prihvatite realnost.

Ovo je jedini put ka miru i budućnosti.

Napomena uredništva: Stavovi izneseni u pismu predstavljaju lične stavove autorice i ne moraju nužno odražavati stavove redakcije portala Sandžačke.

Fehmi Cakolli thotë se ka diskriminim të shumashëm dhe të vazhdueshëm ndaj atyre që janë anëtar të Kishës Protestane të Kosovës

Drini.us
-
0
Fehmi Cakolli thotë se ka diskriminim të shumashëm dhe të vazhdueshëm ndaj atyre që janë anëtar të Kishës Protestane të Kosovës

Shih videon, ku flet me fakte të pakundërshtueshme Fehmi Cakolli, Pastori i Kishës Protestane të Gërmisë së Prishtinës :

Po, kemi pengesa si Protestantë

 

Si u përhap islamizimi në trojet shqiptare? Islamizimi dhe komunizmi – varri i Kosovës !

Drini.us
-
0
Si u përhap islamizimi në trojet shqiptare? Islamizimi dhe komunizmi – varri i Kosovës !
Reshat Sahitaj, Durrës
____
Interesat turko-iraniane, i joshën me mjete materiale disa personalitete religjioze dhe intelektuale. Kjo shtresë përbëhej nga profesorë universitetesh, redaktorë të gazetave dhe drejtor të instituteve dhe personalitete politike.
Seciliprej tyr e kishte për detyrë të përhapnin masovikisht islamizmin politik në trojet tona. Shefat religjiozë gjenin mjetet materiale permes Serbisë, dhe i rekrutonin personalitetet politike. Shefat religjiozë i zbatonin urdhërat nga Serbia, kurse personalitetet politike i aplikonin në institucione shtetëtrore si psh dhënien e lejeve per ndertim te xhamive, debate televizive sa më te shumta, ndryshimin e ligjeve per shamia etj
Koka e spiunazhit të islamizmit radikal politik në trojet tona gjendet në çdo parti politike duke e përjashtuar AAK.
Sot, shefat e BIK-ut dhe disa intelektual të shitur thonë se BIK u ka ndihmuar nxënësit ne kohen e mbylljes se shkollave. Pikërisht shkuarja e nxënêsve ne lokalet e xhamive ishte ANTISHQIPTARE dhe për ketë po ua tregoj një shembull.
Gjatë një takimi me drejtorin e Paktit Verio-Atlantik (Parlamenti i NATOS) me Bruno Tertrais, që tani çdo javë e keni ne LCI ku eshtë specialist per luftërave ne botë, e po ne ketê emision te LCI eshte edhe gjenerali Tranquant që ishte tash me Albin kurtin, na tha:
Bruno Tertrais , nxori nga ormani disa libra dhe raporte. I vuri perpara nesh dhe na tregoi librat që Serbia ia kishte derguar pikërisht per promblemin e shkollave. Siaps Serbisë, shkollat nuk i kishin mbyllur Serbia , por shqiptaret nuk duan te qendrojnê ne te njejtin oborr dhe ne te njejten shkollë me femijet ortodoks, spese janë musliman. Ato libra ishiin te ilustruara me fotografi te nxënêsve shqiptarë neper lokalet e xhamiave. Ne fotografi shkollat ishin me pak femijë serbë sepse shqiptaret nuk duanin te perziheshin me ortodokset serbë.
Pra Millosheviqi qellimisht i nuk intervenonte ne xhamia, sepse ato i sherbenin Serbisë per te propaganduar se ne kerkojmë shtet islamik.
ISLAMIZMI DHE KOMUNIZMI -VARRI I KOSOVËS !

Shën Nënë Tereza, Drita që na mëson ta shohim Krishtin në Njeriun

Drini.us
-
0
Shën Nënë Tereza, Drita që na mëson ta shohim Krishtin në Njeriun

Dom Fran Sopi, Zagreb  

Të dashur vëllezër dhe motra në Krishtin,

Fjala e Zotit na thotë:

“Ju jeni drita e botës. Nuk mund të fshihet qyteti i ngritur në majë të malit.” (Mt 5,14)

Sot, nga këndvështrimi im meshtarak, dëshiroj të kujtoj me ju një grua që u bë dritë për botën, një bijë të popullit shqiptar që me jetën e saj i dëshmoi njerëzimit se dashuria e krishterë nuk është vetëm fjalë, por vepër, sakrificë dhe shërbim.

Kjo grua është Shën Nënë Tereza.

Sa herë përmendet emri i saj, mendja jonë shkon te të varfrit, të sëmurët, të braktisurit dhe te të gjithë ata që ajo i përqafoi me dashurinë e Krishtit. Por për mua, si meshtar, kujtimi i saj lidhet edhe me një përvojë të veçantë personale, me një ditë që ka mbetur e gjallë në jetën dhe në shërbesën time meshtarake.

Ishte 22 tetori i vitit 1982, kur pata hirin ta prisja dhe ta përcillja Nënë Terezën nga Zllakuqani i Lugut të Drinit, për në Kishën e Shën Katarinës së Aleksandrisë në Pejë dhe më pas drejt Hanit të Elezit.

Në atë kohë isha një meshtar i ri, në Kishën “Shën Gjon Pagëzuesit” në Zllakuqan. Rinia meshtarake më jepte zell dhe entuziazëm, por ende nuk ma kishte dhënë përvojën e viteve. Megjithatë, ajo ditë më mësoi diçka që nuk mund të mësohet vetëm nga librat: shenjtëria e vërtetë nuk ka nevojë të shpallet me zë të lartë, sepse ajo ndihet në praninë, në heshtjen dhe në dashurinë e njeriut.

Nënë Tereza mbërriti e thjeshtë, e përvuajtur dhe e qetë. Ishte e vogël në shtat, por prania e saj mbante një madhështi që nuk vinte nga pushteti, pasuria apo nderimet e botës. Ajo madhështi buronte nga një jetë e dhuruar plotësisht për Zotin dhe për njeriun.

Në të shihja të vërtetën e fjalëve të Shën Palit: “Hyji zgjodhi çka është e ligshtë për botën për t’i turpëruar të fortët.” (1 Kor 1,27)

Zoti shpesh e mbështjell fuqinë e Tij me thjeshtësi. Ai nuk zgjedh gjithmonë atë që bota e quan të madhe, por atë që është e gatshme të bëhet vegël e dashurisë së Tij. Nënë Tereza ishte pikërisht një vegël e tillë.

Nga ballkoni i rezidencës së kishës në Zllakuqanin e LuguttëDrinit, ajo iu drejtua rinisë dhe popullit tonë me fjalë që ende tingëllojnë në kujtesën time: “Këtë rini kaq të bukur bota nuk e ka. Unë e kam në zemër popullin tem shqiptar. Të shkojmë në rrugën e Zotit, ta duam Atdheun dhe njëri-tjetrin.”

Këto nuk ishin vetëm fjalë përshëndetëse. Ishin një porosi shpirtërore dhe kombëtare. Nënë Tereza nuk e ndante dashurinë ndaj Zotit nga dashuria ndaj njeriut. Ajo nuk e ndante fenë nga përgjegjësia për atdheun dhe as atdhedashurinë nga respekti për çdo njeri.

Ta duash atdheun nuk do të thotë vetëm të flasësh për të, por të punosh që në të të ketë më shumë drejtësi, paqe, pajtim, mirëkuptim dhe dashuri. Atdheu nuk ndërtohet vetëm me gurë, rrugë dhe ndërtesa. Ai ndërtohet edhe me ndërgjegje të pastra, me familje të shëndosha, me të rinj të edukuar dhe me njerëz që dinë ta duan e ta respektojnë njëri-tjetrin.

Porosia e saj ndaj rinisë mbetet e gjallë edhe sot. Rinia është agimi i një populli, por agimi duhet të bëhet ditë. Bukuria e rinisë duhet të shndërrohet në virtyt, energjia në përgjegjësi dhe liria në shërbim.

Shën Pali i thotë Timoteut: “Askush të mos e përbuzë rininë tënde; përkundrazi, bëhu shembull për besimtarët në fjalë, në sjellje, në dashuri, në fe dhe në pastërti.” (1 Tim 4,12)

Kjo është porosi edhe për të rinjtë tanë: mos kini frikë të bëheni shembull në besim, në ndershmëri, në dashuri dhe në përgjegjësi. Mos lejoni që bota t’ju bindë se suksesi është vetëm pasuri, famë apo pushtet. Suksesi i vërtetë është të mbetesh njeri, të ruash ndërgjegjen dhe të bëhesh bekim për të tjerët.

Një nga çastet më prekëse të vizitës së Nënë Terezës ishte kur ajo u lut në gjuhën shqipe. Kur shqiptoi lutjen “Ati ynë” dhe “Punën e pendimit”, ndjeva sikur qielli ishte afruar mbi tokën tonë.

Në gojën e saj, gjuha shqipe u bë gjuhë lutjeje, identiteti dhe dashurie. Ajo që kishte udhëtuar nëpër botë dhe kishte shërbyer ndër popuj të ndryshëm, nuk e kishte harruar gjuhën e nënës dhe as popullin e vet.

Lutja “Ati ynë” na kujton se të gjithë jemi bij të një Ati dhe, për këtë arsye, vëllezër e motra mes nesh. Nuk mund t’i themi Zotit “Ati ynë” dhe në të njëjtën kohë të ushqejmë urrejtje, përçarje dhe përbuzje ndaj tjetrit.

Kur themi “Ati ynë”, pranojmë se buka nuk është vetëm “e imja”, por “e jona”; se falja nuk është vetëm për mua, por edhe për tjetrin; dhe se Mbretëria e Zotit nuk ndërtohet me ndarje, por me bashkim, mëshirë dhe paqe.

Nënë Tereza e kishte jetuar thellësisht këtë lutje. Ajo e shihte vëllanë te i sëmuri, motrën te e braktisura dhe fytyrën e Krishtit te njeriu i hedhur në rrugë.

Fjalët e Krishtit: “Çkado bëtë për njërin ndër këta vëllezërit e mi më të vegjël, e bëtë për mua” (Mt 25,40)

u bënë themeli i jetës së saj.

Për të, i varfri nuk ishte një numër, një rast social apo një barrë. Ishte Krishti i vuajtur. I sëmuri nuk ishte vetëm një trup me plagë, por një person që kishte nevojë për dashuri. I braktisuri nuk ishte një njeri pa vlerë, por një bir i Zotit.

Këtu qëndron thelbi i misionit të saj. Shërbimi i saj nuk ishte vetëm humanizëm. Ishte një liturgji e jetuar. Duart që pastronin plagët bëheshin duar lutjeje. Buka që i jepej të uriturit bëhej shenjë e dashurisë së Krishtit. Përqafimi i atij që po vdiste i vetmuar bëhej dëshmi se askush nuk duhet të largohet nga kjo botë pa e ndier se është i dashur.

Kur Nënë Tereza mbërriti në këtë kishë të Shën Katarinës së Aleksandrisë në Pejë, besimtarët e pritën me duar të bashkuara dhe me sy të përlotur. Njerëzit e ndienin se para tyre nuk ishte vetëm një grua e njohur botërisht, por një dëshmitare e gjallë e Ungjillit.

Ajo nuk kishte nevojë të fliste shumë. Prania e saj fliste. Heshtja e saj ishte një predikim më vete.

Atë ditë, në këtë kishë, dukej sikur merrnin jetë fjalët e Ungjillit sipas Gjonit:“Drita shkëlqen në errësirë dhe errësira nuk e pushtoi.” (Gjn 1,5)

Nënë Tereza ishte një dritë e tillë. Jo një dritë që verbon, por një dritë që ndihmon ta shohim fytyrën e tjetrit. Jo një dritë që kërkon lavdi për veten, por një flakë e qetë që ngroh zemrat e ftohta.

Ajo nuk mund ta zhdukte të gjithë varfërinë e botës, por mund t’ia lehtësonte dhembjen një njeriu. Nuk mund t’i ushqente të gjithë të uriturit, por mund t’i jepte bukë atij që kishte përballë. Nuk mund ta largonte çdo vetmi, por mund t’ia mbante dorën një njeriu që po vdiste i vetëm.

Për logjikën e statistikave kjo mund të dukej pak. Për logjikën e Ungjillit ishte shumë, sepse për Zotin çdo njeri ka vlerë të pakrahasueshme.

Në rrugën nga Peja drejt Hanit të Elezit mbretëronte një heshtje e thellë. Nënë Tereza nuk fliste shumë, por heshtja e saj nuk ishte boshësi. Ishte lutje.

Ka heshtje që burojnë nga mungesa e fjalëve dhe ka heshtje që janë aq të mbushura me Zotin, saqë fjalët do t’i zvogëlonin. Heshtja e saj ishte e tillë.

Udhëtoja pranë saj me një ndrojtje të ëmbël në shpirt. Ndihesha si një nxënës pranë një mësueseje që nuk jepte mësim me teori, por me praninë e vet. Në atë heshtje e kuptova më thellë porosinë e Shën Palit: “Lutuni pa pushim.” (1 Sel 5,17)

Lutja e pandërprerë nuk do të thotë vetëm të shqiptojmë vazhdimisht fjalë. Ajo është një gjendje e zemrës, një vetëdije se jetojmë dhe ecim para pranisë së Zotit.

Kjo ishte edhe një porosi për mua si meshtar. Ne meshtarët mund të tundohemi të mendojmë se gjithçka varet nga fjalët tona, nga predikimet, aktivitetet dhe organizimet. Por fjala e vërtetë lind nga heshtja para Zotit. Predikimi që nuk piqet në lutje rrezikon të mbetet vetëm tingull.

Nënë Tereza fliste pak, sepse kishte dëgjuar shumë. Ajo mund t’u fliste njerëzve, sepse më parë kishte dëgjuar Krishtin në britmën e të varfrit.

Vizita e saj më 1982 ndodhi në një kohë të vështirë. Kosova jetonte nën sistemin komunist jugosllav, ku feja mbikëqyrej dhe kufizohej. Meshtarët përndiqeshin, merreshin në pyetje dhe pengoheshin në shërbesën e tyre. Lejet për ndërtimin e kishave shpesh refuzoheshin ose vonoheshin.

Në Shqipërinë komuniste, përndjekja ndaj fesë ishte edhe më e rëndë. Klerikët burgoseshin, torturoheshin dhe pushkatoheshin; kishat e xhamitë mbylleshin ose shkatërroheshin; besimi shpallej armik i shtetit.

Në këtë sfond, prania e Nënë Terezës kishte një kuptim të veçantë. Ajo nuk erdhi me pushtet politik, as me forcën e armëve. Erdhi me rruzaren në dorë dhe me Ungjillin në zemër.

Por pikërisht aty ishte forca e saj.

Sistemet totalitare mbështeten në frikë dhe dhunë. Nënë Tereza vinte me një pushtet tjetër: me pushtetin e dashurisë, të faljes dhe të mëshirës.

Prania e saj na kujtonte fjalët e Krishtit:“Nuk do t’ju lë bonjakë; do të vij tek ju.”
(Gjn 14,18)

Përmes saj, sikur Zoti i thoshte popullit tonë: “Nuk ju kam harruar.”

Edhe sot, në ditët e vështira, në çastet e humbjes, zhgënjimit dhe pasigurisë, Zoti na thotë të njëjtën gjë: “Nuk ju kam harruar.” Ai vjen përmes njerëzve të mirë, përmes një fjale ngushëllimi, një dore të zgjatur dhe një zemre që di të falë.

Nënë Tereza nuk e mohoi kurrë prejardhjen e saj shqiptare. Ajo e mbante popullin shqiptar në zemër, por misioni i saj i tejkaloi kufijtë kombëtarë. Ajo na mësoi se identiteti i vërtetë nuk e mbyll njeriun, por e hap ndaj botës.

Rrënjët nuk janë pranga. Ato janë burimi që ushqen degët për t’u shtrirë drejt qiellit.

Nënë Tereza ishte bijë e popullit shqiptar, por u bë nënë e njerëzve të çdo kombi, feje dhe kulture. Ajo dëshmoi se nga një popull i vogël mund të lindë një dashuri me përmasa botërore.

Por nuk mjafton vetëm të krenohemi se Nënë Tereza ishte shqiptare. Nderimi më i mirë ndaj saj nuk është vetëm ngritja e shtatoreve, emërtimi i shesheve apo organizimi i akademive. Nderimi më i mirë është ta jetojmë shpirtin e saj.

Duhet ta pyesim veten: A dimë të duam? A dimë të falim? A dimë të pajtojmë? A e shohim të varfrin? A e vizitojmë të sëmurin? A kemi kohë për të vetmuarin? A dimë ta respektojmë dinjitetin e çdo njeriu?

Nënë Tereza na mësoi se nuk jemi të gjithë të thirrur të bëjmë vepra të mëdha, por të gjithë mund të bëjmë vepra të vogla me dashuri të madhe.

Një gotë ujë, një fjalë e mirë, një vizitë, një përqafim, një falje dhe një dorë e zgjatur mund të kenë vlerë të përjetshme.

Krishti na thotë: “Kush do t’i japë të pijë qoftë edhe vetëm një gotë ujë të freskët njërit prej këtyre të vegjëlve, nuk do ta humbasë shpërblimin e vet.” (Mt 10,42)

Shenjtëria nuk fillon gjithmonë me vepra të jashtëzakonshme. Ajo fillon në familjen tonë, në mënyrën si flasim me njëri-tjetrin, si sillemi me të moshuarin, si e trajtojmë të varfrin dhe si reagojmë ndaj vuajtjes së tjetrit.

Nënë Tereza e solli shenjtërinë në rrugë, në spitale, në shtëpitë e të braktisurve dhe pranë shtratit të atij që po vdiste. Ajo na mësoi se shenjtëria ka duar që punojnë, këmbë që ecin drejt të vuajturit, sy që shohin dhe zemër që nuk kalon indiferente.

Kur arritëm në Han të Elezit dhe erdhi çasti i ndarjes, ndjeva një boshllëk të thellë. Por largimi i saj nuk ishte mungesë. Ajo mbeti në kujtesën time, në fjalët që kishte shqiptuar, në lutjet që kishte bërë dhe në fytyrat e njerëzve që e kishin takuar.

Disa takime zgjasin vetëm disa orë, por jehona e tyre vazhdon gjatë gjithë jetës. Koha i mbyll ato në një datë, por shpirti i ruan përgjithmonë.

Edhe sot, si meshtar i kësaj kishe të Shën Katarinës së Aleksandrisë në Pejë, sa herë lutem për popullin tim, më shfaqet fytyra e saj e qetë. Sa herë predikoj për dashurinë ndaj Zotit dhe njeriut, më frymëzon shembulli i saj. Sa herë përballem me lodhjen ose zhgënjimin, kthehem në kujtesë te ajo ditë e 22 tetorit 1982.

Ajo më mësoi se besnikëria është më e rëndësishme se suksesi i dukshëm. Ne nuk jemi gjithmonë të thirrur ta shohim frytin e punës sonë. Jemi të thirrur të mbjellim me dashuri dhe t’ia besojmë Zotit rritjen. “Unë mbolla, Apoli ujiti, por Hyji bëri të rritet.” (1 Kor 3,6)

Bota e sotme ka përparuar në teknologji dhe komunikim, por jo gjithmonë është bërë më e afërt. Njerëzit komunikojnë shpejt, por shpesh nuk e dëgjojnë njëri-tjetrin. Jetojnë pranë, por mbeten të huaj. Kanë më shumë mjete, por jo domosdoshmërisht më shumë paqe.

Prandaj, porosia e Nënë Terezës është më aktuale se kurrë. Ajo na thërret ta luftojmë indiferencën. Indiferenca nuk e godet tjetrin, por e lë të vuajë vetëm. Nuk e fyen, por sillet sikur ai nuk ekziston.

Në shëmbëlltyrën e Samaritanit të mirë, disa e panë njeriun e plagosur dhe kaluan tutje. Samaritani u ndal, u afrua, ia lidhi plagët dhe u kujdes për të.

Krishti na thotë: “Shko e bëj edhe ti kështu!” (Lk 10,37)

Kjo është jeta e Nënë Terezës e përmbledhur në pak fjalë: ajo pa, u afrua dhe veproi.

Kjo është edhe thirrja jonë. Të shohim, të afrohemi dhe të veprojmë. Të mos e lëmë të vetmuar të moshuarin. Të mos e harrojmë të sëmurin. Të mos e përbuzim të varfrin. Të mos e përdorim njeriun për interesat tona. Të mos e kufizojmë fenë vetëm në ritual, por ta shndërrojmë në përgjegjësi dhe dashuri të përditshme.

Shën Nënë Tereza nuk ishte vetëm një vizitore që kaloi nëpër Zllakuqan dhe nëpër këtë kishë të Pejës. Ajo ishte një shenjë, një thirrje dhe një bekim.

Ajo na kujtoi se drita nuk ka nevojë të jetë e madhe për ta thyer errësirën. Mjafton të jetë e vërtetë.

Jeta e saj ishte një koment i gjallë i Ungjillit. Çdo i varfër që përqafoi u bë një varg i atij komenti. Çdo plagë që pastroi u bë një lutje. Çdo njeri që shoqëroi në çastet e fundit u bë një altar i dinjitetit njerëzor.

Le ta pyesim sot ndërgjegjen tonë: A e shohim Krishtin në fytyrën e të varfërit? A kemi kohë për të vetmuarin? A dimë të falim? A dimë ta duam atdheun duke dashur njëri-tjetrin? A jemi të gatshëm të bëjmë vepra të vogla me dashuri të madhe?

Përgjigjja ndaj këtyre pyetjeve është mënyra më e mirë për ta nderuar Shën Nënë Terezën.

Dhe le të mbeten në zemrat tona fjalët e Krishtit: “Kështu le të shndrisë drita juaj para njerëzve, që t’i shohin veprat tuaja të mira dhe ta lëvdojnë Atin tuaj që është në qiell.” (Mt 5,16)

Nënë Tereza ishte kjo dritë: dritë që lindi në një familje shqiptare, dritë që u rrit në heshtjen e lutjes, dritë që hyri në Zllakuqan dhe në Kishën e Shën Katarinës në Pejë, dritë që arriti deri te skajet e vuajtjes njerëzore dhe dritë që vazhdon të na tregojë udhën drejt Zotit dhe drejt njeriut.

Shën Nënë Terezë, lutu për popullin tonë, për Kishën tonë, për familjet tona, për të rinjtë, për të varfrit, për të sëmurët, për të vetmuarit dhe për paqen në mbarë botën. 

Më 5 shtator 2026

The Scotsman (1976) / “Një çarje në perden e Shqipërisë” — Britanikja Christine Phillips në Shqipërinë e izoluar të Enver Hoxhës

Drini.us
-
0
The Scotsman (1976) / “Një çarje në perden e Shqipërisë” — Britanikja Christine Phillips në Shqipërinë e izoluar të Enver Hoxhës

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 5 Shtator 2026

Gazeta skoceze “The Scotsman” ka botuar, të shtunën e 11 shtatorit 1976, në faqen n°26, reportazhin e gazetares Christine Phillips mbi udhëtimin e saj asokohe në Shqipërinë komuniste. Në një vend të izoluar nga bota perëndimore, ajo përshkruan mbërritjen në Rinas, qëndrimin në Durrës dhe udhëtimet nëpër vend, duke vërejtur kontrollin e fortë ndaj të huajve, jetën rurale, varfërinë e infrastrukturës dhe kufizimet e shoqërisë shqiptare. Ky rrëfim i rrallë ofron një dëshmi interesante të perceptimit të Shqipërisë së Enver Hoxhës nga një udhëtare britanike në vitet e izolimit të thellë të vendit. Aurenc Bebja e sjell këtë artikull të rrallë për publikun shqiptar përmes blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”. 

Një çarje në perden e Shqipërisë

Udhëtim

Nga Christine Phillips

Burimi : The Scotsman, e shtunë, 11 shtator 1976, faqe n°26.

Burimi : The Scotsman, e shtunë, 11 shtator 1976, faqe n°26.

Republika Popullore e Shqipërisë, i vetmi vend marksist në Evropë, mund të mos jetë ideja e gjithkujt për një destinacion pushimesh, por mua më dukej mjaft emocionuese mundësia për të vizituar një nga vendet më pak të njohura në botë, dhe sigurisht shumë më tërheqëse sesa resortet e mbipopulluara të Mesdheut, aq të dashura për turmat.

Për shkak të idealeve të përbashkëta politike, Shqipëria kishte lidhje të ngushta me Kinën, por kishte zgjedhur të qëndronte e izoluar nga pjesa tjetër e botës për më shumë se dhjetë vjet. Vetëm kohët e fundit të huajve u ishte lejuar të hynin si turistë dhe turizmi deri atëherë kishte pasur shumë pak ndikim në mënyrën e jetesës së shqiptarëve. Regent Holidays ishte e vetmja kompani britanike që organizonte udhëtime drejt Shqipërisë dhe unë iu bashkova njërit prej këtyre tureve në fund të muajit maj. Vetëm grupe të organizuara me të paktën njëzet persona lejoheshin të hynin në Shqipëri dhe, ndonëse kjo mund të mos i përshtatej udhëtarit më të pavarur, për momentin nuk ekzistonte ndonjë alternativë reale.

Për të arritur në Shqipëri, fluturuam fillimisht drejt Beogradit, ku kaluam natën, përpara se të merrnim një fluturim të shkurtër për në Tiranë në orët e para të mëngjesit. Në aeroportin e Rinasit u gjendëm papritur në një botë krejt tjetër. Ushtarët me uniforma të stilit Mao dhe topat kundërajrorë të vendosur nëpër aeroport nuk ishin pamja më mikpritëse, por u përpoqëm t’i shpërfillnim dhe u drejtuam drejt godinës së vogël të terminalit. Gjatë rrugës pamë një avion pasagjerësh kinez të parkuar në pistë, i cili qëndronte ende aty edhe një javë më vonë.

Në doganë, dy anëtarëve meshkuj të grupit iu kontrolluan prerjet e flokëve, ndonëse flokët e pjesës tjetër të grupit mezi arrinin deri te jaka. Ndërkohë, konfiskimi i të gjithë materialeve të leximit që kishim me vete na zhduku menjëherë çdo shpresë për të lexuar qetësisht në plazh ose para gjumit.

Kur mbërritëm në kompleksin turistik Albturist (jo aq i keq sa tingëllon) pranë portit të Durrësit, u befasuam këndshëm kur pamë se hoteli ynë, Adriatiku, i tejkalonte pritshmëritë. Ishte një godinë mjaft madhështore dhe ndodhej buzë plazhit, përballë detit. Unë personalisht nuk gjeta asnjë arsye për t’u ankuar, megjithëse një çift pretendonte se kishte lakuriq nate në dhomën e tyre.

Lëvizjet e të huajve vazhdonin të ishin shumë të kufizuara dhe mënyra e vetme për të parë diçka nga vendi ishte pjesëmarrja në ekskursionet e organizuara nga Albturist, të cilat vizitonin të gjitha vendet me interes, shumicën e të cilave unë nuk i kisha dëgjuar kurrë më parë

Gjatë udhëtimit nëpër fshat bëhej e qartë rëndësia jetike e bujqësisë për vendin. Ultësira bregdetare ishte e kultivuar intensivisht me një gamë mbresëlënëse kulturash bujqësore, përfshirë edhe orizin. Metodat e punimit të tokës ishin primitive dhe ishte e zakonshme të shihje parmenda prej druri të tërhequra nga qetë ose fara që shpërndaheshin me dorë. Rrugët pothuajse nuk kishin trafik; mjetet kryesore të transportit ishin karrocat me kuaj ose me qe, megjithëse shiheshin edhe disa kamionë dhe xhipa të vjetër kinezë që përdoreshin nga kooperativat bujqësore. Automjetet private ishin një gjë e rrallë dhe ato pak makina që pamë i përkisnin shtetit dhe përdoreshin vetëm për qëllime zyrtare.

Pjesa më e madhe e vendit është malore, me peizazhe spektakolare, por udhëtimi nëpër këtë terren mund të ishte herë pas here mjaft i lodhshëm. Megjithatë, ia vlente gjithmonë. Më kujtohet veçanërisht një udhëtim, kur autobusi ynë u ngjit për atë që dukej si një përjetësi përgjatë një rruge të pjerrët dhe me kthesa, derisa, pasi kaluam kreshtën e kodrës së fundit, përpara nesh u shfaq në largësi Liqeni i Ohrit. Ishte një pamje vërtet mahnitëse, me ujin e tij të kaltër e të kthjellët, të lëmuar si pasqyrë. Në anën tjetër ngriheshin malet e Jugosllavisë, një kontrast i fortë me mungesën e lirisë në Shqipëri. Shqiptarët kanë zakonin fatkeq të mbulojnë faqet e maleve me parulla gjigante që lartësojnë lavdinë e marksizmit ose përhapin mendimet e Enver Hoxhës.

Shqiptarët tregohen jashtëzakonisht të kujdesshëm ndaj aparateve fotografike, pa dyshim sepse dyshojnë në motivet tona për të fotografuar mënyrën e tyre të jetesës. Ndonjëherë ndonjë fëmijë kureshtar afrohej tepër, por motra e madhe ose ndonjë i rritur që kalonte aty pranë e tërhiqte menjëherë me shkathtësi. Ishte e qartë se të huajt toleroheshin, por nuk mirëpriteshin, megjithëse unë personalisht nuk përjetova asnjë shfaqje të hapur armiqësie.

Shqipëria është një vend që me shumë gjasë do t’i pëlqejë udhëtarit më kërkues, atij që pret të marrë nga pushimet diçka më shumë sesa një nxirje të përkohshme nga dielli (edhe pse kjo është një përfitim shtesë). Me zhvillimin e turizmit, pengesat që e ndajnë vendin nga Perëndimi me siguri do të fillojnë të bien dhe mbetet për t’u parë nëse sistemi i ngurtë do të jetë në gjendje ta përballojë këtë ndryshim. Tani është padyshim koha e duhur për ta vizituar dhe unë garantoj se do të jetë një përvojë e paharrueshme.

Të dhëna mbi udhëtimin

E vetmja kompani britanike që organizon pushime në Shqipëri është Regent Holidays (I.o.W.) Ltd., me seli në Regent House, Regent Street, Shanklin, Isle of Wight (PO37 7AL), si edhe në 13 Simon Street, Bristol (BS1 2EH), Avon.

Të njëjtat paketa turistike reklamohen edhe në broshurën e Balkan Holidays.

Çmimet variojnë nga 90 paund për nëntë ditë në muajin mars deri në 128 paund për trembëdhjetë ditë në korrik dhe gusht; në këtë çmim përfshihet pensioni i plotë. Viza kushton edhe 5 paund shtesë.

Unë mora pjesë në një udhëtim nëntëditor me nisje më 28 maj, i cili kushtoi 102 paund (sipas çmimit në broshurë), plus një shtesë prej 10 për qind. Që atëherë, paundi britanik është zhvlerësuar ndjeshëm kundrejt lekut (kursi i këmbimit bazohet në dollarin amerikan), gjë që me siguri do të ndikojë në çmimet e udhëtimeve të mëvonshme.

Ekskursionet mund të shtohen veçmas dhe rrisin ndjeshëm koston e pushimeve. Unë shpenzova rreth 20 paund gjithsej për to. Të gjitha udhëtimet nisen me fluturime të rregullta të kompanisë JAT nga aeroporti Heathrow.

Mitologjitë e huaja në vendbanimet shqiptare

Drini.us
-
0
Mitologjitë e huaja në vendbanimet shqiptare

Safet Sadiku, Himarë

Hulumtim (1)

Ka vende që pushtohen me ushtri, ka vende që pushtohen me ligje, ka vende që ndahen me kufij dhe ka vende që, shumë më ngadalë, pushtohen nga emrat, tregimet, mitologjitë dhe kujtesa e shkruar prej të tjerëve.

Shqipëria dhe hapësirat shqiptare kanë njohur të gjitha këto forma ndikimi, sepse historia e tyre është zhvilluar në një prej udhëkryqeve më të vjetra të Evropës, aty ku qytetërime, perandori, gjuhë, fe dhe kultura të ndryshme janë takuar, janë përplasur dhe, herë-herë, janë përzier me njëra-tjetrën.

Himara – një emër me trashëgimi të lashtë ilire Emri i Himarës lidhet me një traditë të lashtë të kësaj treve, sipas së cilës ai mund të ketë prejardhje nga emri i një prijësi të hershëm të zonës.

Kjo tezë, e parë në kuadrin e trashëgimisë ilire dhe të vazhdimësisë së popullsisë vendase, meriton të shqyrtohet jo vetëm përmes burimeve historike, por edhe përmes gjuhësisë historike dhe etimologjisë.

Vetë forma Himarë paraqet një çështje interesante për studimin e marrëdhënieve ndërmjet emërtimeve të lashta të vendbanimeve dhe leksikut të shqipes. Nëse shqyrtohet në raport me fjalët, rrënjët dhe format fonetike të shqipes, mund të evidentohen afërsi që kërkojnë një analizë të veçantë, sidomos nëse ato përputhen me rregullsitë e njohura të zhvillimit historik të gjuhës shqipe.

Prandaj, Himara nuk duhet parë vetëm si një emër gjeografik i trashëguar, por edhe si një gjurmë e pashlyeshme e kujtesës historike të trevës. Emri, vendi, tradita dhe kujtesa popullore shqiptare flasin për rrënjët e trashigimisë, të cilat formojnë së bashku një shtresë dëshmish që ndihmon për të kuptuar më mirë vazhdimësinë e banimit dhe të kulturës së kësaj zone.

Kjo nuk do të thotë se çdo afërsi fonetike midis një emri të lashtë dhe një fjale shqipe përbën automatikisht provë etimologjike, pa marrë në konsideratë edhe ndikimet e mundshme të jashtme. Përkundrazi, pikërisht këtu fillon hulumtimi: duhet të përcaktohen format më të vjetra të emrit, dëshmitë epigrafike e historike, ndryshimet fonetike ndër shekuj dhe lidhja e mundshme me strukturën e leksikut shqip.

Në këtë këndvështrim, Himara mund të jetë një rast i rëndësishëm për të studiuar marrëdhënien ndërmjet toponimisë së lashtë, trashëgimisë ilire dhe gjuhës shqipe. Në këtë trajtim modest duhet të vlerësohen me kujdes edhe tendencat e Greqisë së sotme për ta përvetësuar ose politizuar trashëgiminë historike të Himarës. Pretendime të tilla, kur mbështeten kryesisht në interesa politike, interpretime selektive ose ngjashmëri të pakontrolluara gjuhësore, nuk mund të konsiderohen prova shkencore.

Çdo tezë mbi prejardhjen e emrit dhe identitetin historik të trevës duhet të mbështetet në burime të verifikueshme, në metoda të gjuhësisë historike dhe në një shqyrtim të paanshëm të dëshmive, jo në interesa politike apo në narrativa nacionaliste.

Një shembull interesant për ta kuptuar këtë dukuri është emri Chimaera, ose Kimera, krijesa e mitologjisë greke që përshkruhet si një qenie e përbërë nga pjesë të ndryshme: luan, dhi dhe gjarpër.

Vetë figura e Kimerës është një metaforë e fuqishme për një realitet të përzier, ku elemente të ndryshme bashkohen në një trup të vetëm dhe më pas paraqiten si një e tërë. Por pyetja që lind përtej mitologjisë është: çfarë ndodh kur një mit, një emërtim ose një interpretim i krijuar në një hapësirë tjetër vendoset mbi një territor që ka historinë, popullsinë dhe kujtesën e vet?

Në hapësirat shqiptare, sidomos në ato të lashta të Ilirisë dhe Epirit, mitologjitë e botës greke kanë qenë pjesë e një kontakti të gjatë kulturor. Kjo nuk duhet kuptuar thjesht si një histori “pushtimi të miteve”, sepse marrëdhëniet ndërmjet popujve të lashtë ishin shumë më komplekse. Kishte tregti, luftëra, aleanca, migrime, shkëmbime kulturore dhe ndikime të ndërsjella.

Megjithatë, me kalimin e shekujve, një problem tjetër u shfaq: kur kultura e një qytetërimi bëhet më e fuqishme në shkrim, ajo mund të bëhet edhe më e fuqishme në përcaktimin e mënyrës se si të tjerët do të kujtohen. Kështu, një vend mund të ketë qenë aty përpara se të shkruhej emri i tij në gjuhën e një fuqie tjetër, një popull që sipas dëshmive ka ekzistuar përpara se kronisti i huaj ta përshkruante, siç mund të ketë ndodhur edhe me “popullsitë paraardhëse” të shqiptarëve, dhe një traditë mund të ketë qenë e gjallë përpara se të regjistrohej në librat e një qytetërimi fqinj.

Dhe, pikërisht këtu, historia dhe mitologjia fillojnë të prekin njëra-tjetrën. Shqiptarët kanë jetuar për shekuj në një hapësirë ku mbi të njëjtin territor kanë kaluar ose janë vendosur fuqi të ndryshme: bota helenike e romake, Bizanti, Perandoria Osmane dhe, më pas, shtete me regjime të ndryshme kombëtare e politike në Ballkan. Secila periudhë ka sjellë administratën e saj, gjuhën e saj zyrtare, hartat e saj, mënyrën e vet të emërtimit dhe interpretimin e vet të historisë. Në disa raste, këto ndikime kanë qenë pjesë e natyrshme e zhvillimit historik, por në raste të tjera, emërtimet dhe interpretimet janë përdorur si mjete të politikës.

Prandaj, kur flasim për “mitologjitë e huaja” në vendbanimet shqiptare, nuk duhet të mendojmë vetëm për perënditë, heronjtë dhe përbindëshat e lashtësisë.

Mitologji mund të bëhet edhe një tregim politik që përsëritet aq gjatë, sa, me kalimin e kohës, fillon të merret si e vërtetë absolute. Mund të bëhet mitologji edhe një hartë që e ndryshon kujtesën e një territori, një emër që zëvendëson një emër më të vjetër, një histori që paraqet vetëm njërën palë dhe hesht për tjetrën. Në këtë kuptim, Kimera është një figurë jashtëzakonisht domethënëse.

Ajo është krijesë e përbërë nga pjesë të ndryshme, por paraqitet si një qenie e vetme.

Edhe historia e Ballkanit sidomos kur u zëvendësua me këtë emër selektiv, emri origjinal i Gadishullit Ilirik, shpesh është paraqitur si një “kimerë”, ku gjuhë, popuj, mite dhe territore janë vendosur pranë njëri-tjetrit, ndërsa më pas secila palë është përpjekur ta shpjegojë të tërën sipas këndvështrimit të vet. Por këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm: ndikimi kulturor nuk është i njëjtë me pushtimin politik, dhe prania e një miti grek, romak, bizantin apo osman në një hapësirë shqiptare nuk provon vetvetiu se ai territor ka qenë gjithmonë grek, romak, bizantin apo osman në kuptimin etnik.

Historia nuk mund të ndërtohet vetëm nga mitet. Ajo kërkon gjuhësinë, arkeologjinë, dokumentet, toponiminë, antropologjinë, burimet historike dhe dëshmitë e tjera që mund të krahasohen në mënyrë kritike. Megjithatë, pushtetet e huaja kanë një veçori që mitologjitë nuk e kanë: ato mund të ndërhyjnë drejtpërdrejt në jetën e njerëzve. Një regjim mund të ndryshojë administratën, sistemin arsimor, mënyrën e regjistrimit të popullsisë, emërtimet zyrtare dhe kufijtë administrativë.

Me kalimin e kohës, këto ndryshime mund të ndikojnë edhe në mënyrën se si brezat e rinj e perceptojnë vendin ku kanë lindur. Kjo është arsyeja pse historia shqiptare nuk mund të lexohet vetëm si një varg pushtimesh, por edhe si një histori e vazhdueshme e ruajtjes së identitetit përballë ndryshimeve të imponuara nga jashtë.

Nga lashtësia deri në kohët moderne, shqiptarët kanë jetuar në një hapësirë ku kufijtë politikë kanë ndryshuar shumë më shpesh sesa kujtesa e komuniteteve lokale.

Edhe vendbanimet janë dëshmitarë të kësaj historie.

Një qytet mund të ketë pasur disa emra, një lumë mund të jetë quajtur ndryshe nga banorët vendas dhe ndryshe nga administratat e huaja, një mal mund të ketë mbartur një emër në traditën popullore dhe një tjetër në hartat zyrtare. Emri nuk është gjithmonë thjesht një fjalë.

Shpesh ai është një arkiv i vogël i pushtetit. Prandaj, rikthimi te emrat, toponimet, legjendat dhe traditat vendore nuk duhet të bëhet për të mohuar kulturat e tjera, por për të kuptuar më mirë se si është ndërtuar kujtesa jonë. Një identitet i sigurt nuk ka nevojë të shkatërrojë mitologjinë e fqinjit. Ai ka nevojë të njohë historinë e vet.

Kimera nuk është vetëm një përbindësh i mitologjisë së lashtë greke

Dhe në kohën e sotme, mjerisht, ne si shoqëri dhe si institucione akademike bëjmë pak për njohjen e historisë dhe verifikimin e miteve të huaja në vendbanimet shqiptare. Në fund të fundit, Kimera nuk është vetëm një përbindësh i mitologjisë së lashtë greke.

Ajo mund të lexohet edhe si një metaforë për Ballkanin: një hapësirë ku shumë histori janë bashkuar, ku shumë pushtete kanë lënë gjurmë dhe ku shumë popuj kanë kërkuar ta shpjegojnë të njëjtin territor sipas kujtesës së tyre. Detyra e brezit të sotëm nuk është të krijojë një mitologji të re, por të ndajë mitin nga historia, interpretimin nga fakti dhe kujtesën e imponuar nga kujtesa e trashëguar. Sepse një popull nuk e humb identitetin vetëm kur i pushtohet territori.

Mund të fillojë ta humbasë atë edhe kur harron t’i bëjë pyetjet e duhura për emrat, gjuhën, kujtesën dhe historinë e vendit të vet. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron kuptimi më i thellë i Kimerës: ajo është një krijesë e përbërë nga shumë pjesë, por pyetja mbetet se kush ia ka vendosur këto pjesë dhe kush ka vendosur ta quajë të tërën me një emër të vetëm.

Himara – kur mitologjia, emri dhe pushteti përpiqen të marrin në pronësi historinë

Në historinë e popujve dhe të territoreve, siç e theksova më sipër, pushteti nuk është ushtruar vetëm përmes ushtrive, armëve dhe administratave, por edhe përmes tregimeve, miteve, emrave dhe mënyrës se si është shkruar dhe si e përcjellë historia. Në periudha të ndryshme, fuqitë e huaja kanë përdorur edhe trashëgiminë mitologjike, emërtimet dhe interpretimet historike për të krijuar lidhje me territore që synonin t’i kontrollonin, t’i administronin ose t’i përfshinin në hapësirën e tyre politike e kulturore.

Një mit i përsëritur brez pas brezi mund të krijojë një kujtesë të caktuar, një emër i vendosur në hartë nga një administratë mund të bëhet, me kalimin e kohës, emërtim i zakonshëm, ndërsa një interpretim historik i përsëritur nga institucionet, shkollat dhe dokumentet mund të fitojë pamjen e një të vërtete të pakontestueshme. Në këtë kuptim, Himara përbën një rast veçanërisht interesant për t’u studiuar, sepse historia e saj është ndërthurur për shekuj me ndikime të ndryshme politike, kulturore dhe gjuhësore, ndërsa miti, emri dhe kujtesa janë bërë pjesë e mënyrës se si ky territor është përshkruar dhe interpretuar.

Prandaj, hulumtimi nuk synon të mohojë asnjë shtresë të historisë, por të shtrojë pyetjen themelore: kur një territor interpretohet përmes miteve, emrave dhe tregimeve të krijuara ose të përcjella nga të tjerët, a mund të ndikojë kjo, me kalimin e kohës, edhe në mënyrën se si ai territor perceptohet, administrohet dhe pretendohet politikisht?

Pse politika shqiptare nuk iu përgjigj dhe ende nuk i përgjigjet me argumente politikës greke?

Në rastin e Himarës, çështja merr një dimension edhe më të ndjeshëm, sepse gjatë periudhës së tranzicionit politik shqiptar janë shfaqur vazhdimisht narrativa, pretendime dhe forma propagandistike që kanë prirje ta lidhin këtë territor me një hapësirë të caktuar historike e kulturore greke. Përmes përdorimit të miteve, simboleve, emërtimeve dhe interpretimeve historike, këto narrativa kanë synuar të krijojnë një lidhje të veçantë midis Himarës dhe botës greke, duke ndikuar edhe në mënyrën se si territori perceptohet jashtë Shqipërisë.

Përballë kësaj, politika shqiptare gjatë më shumë se tri dekadave të tranzicionit shpesh është shfaqur e pasigurt, e ndarë në mes veti dhe pa një strategji të qëndrueshme historike, kulturore e diplomatike për t’iu përgjigjur pretendimeve dhe narrativave që prekin identitetin dhe integritetin territorial të vendit.

Pse ka ndodhur kjo?

A ka qenë mungesë e dijes historike, mungesë e ekspertizës akademike, frikë politike nga përplasja me një shtet fqinj dhe anëtar të Bashkimit Evropian, interesa të ngushta politike, dobësi institucionale apo mungesë e një strategjie shtetërore për mbrojtjen dhe dokumentimin e trashëgimisë historike shqiptare?

Kjo pyetje, dhe të tjerat që lidhen me të, nuk mund të marrin përgjigje vetëm nga bindjet politike.

Ajo kërkon shqyrtimin e dokumenteve, politikave shtetërore, teksteve shkollore, hartografisë, qëndrimeve diplomatike, studimeve akademike dhe mënyrës se si është trajtuar Himara në diskursin publik shqiptar dhe grek gjatë këtyre tri dekadave. Shqipëria nuk mund dhe nuk duhet të jetë e detyruar t’i nënshtrohet politikisht asnjë shteti fqinj, përfshirë Greqinë, vetëm për të siguruar përkrahjen e tij në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Integrimi evropian duhet të mbështetet mbi kriteret, parimet dhe rregullat e përbashkëta të Bashkimit Evropian, jo mbi kushtëzime dypalëshe që prekin historinë, identitetin, gjuhën, territorin apo të drejtat e një populli tjetër.

Po aq e rëndësishme është që Bashkimi Evropian të mos lejojë standarde të dyfishta: Shqipëria nuk mund të ndëshkohet apo të pengohet në procesin e integrimit thjesht sepse nuk pranon interpretime historike ose kërkesa politike të një shteti anëtar. Nëse kërkohet respektimi i shtetit të së drejtës, atëherë i njëjti parim duhet të vlejë për të gjithë. Dhe, nëse kërkohet respektimi i historisë dhe i të drejtave të komuniteteve, këto standarde duhet të jenë të barabarta.

Marrëdhëniet e mira me Greqinë janë të rëndësishme, por ato nuk mund të ndërtohen mbi nënshtrimin politik të Shqipërisë, as mbi rishkrimin e historisë sipas interesave të ditës. Shqipëria ka të drejtë të mbrojë historinë, identitetin dhe interesat e saj kombëtare, duke i trajtuar njëkohësisht me respekt dhe në mënyrë të barabartë edhe të drejtat e fqinjëve dhe të minoriteteve.

Himarë, gusht 2026

(Dorëshkrime nga sirtari 205)

Kur gruaja kthehet në “afat”, familja në eksperiment dhe feja në politikë: unë nuk hesht, reagim ndaj deklaratave të islamistes Igballe Huduti

Drini.us
-
0
Kur gruaja kthehet në “afat”, familja në eksperiment dhe feja në politikë: unë nuk hesht, reagim ndaj deklaratave të islamistes Igballe Huduti

Mirushe Musa-Zogaj, Gjermani

  • Reagim publik ndaj deklaratave dhe qëndrimeve të Ikballe Huduti-Berishës

Ka momente kur heshtja është urtësi. Por ka edhe momente kur heshtja bëhet bashkëfajtore e regresit.

Unë nuk mund të hesht përballë deklaratave që e prekin drejtpërdrejt figurën e gruas, familjen shqiptare, emancipimin, kulturën dhe mënyrën se si duam t’i edukojmë vajzat tona.

Nuk po reagoj sepse Ikballe Huduti-Berisha është grua. As sepse ajo ka bindje fetare.

Po reagoj sepse disa prej tezave që ajo ka promovuar publikisht për poligaminë dhe “martesat e përkohshme” janë, për mua, thellësisht shqetësuese. Vetë ajo ka deklaruar publikisht se i kishte propozuar bashkëshortit gra të tjera dhe kishte folur për martesa të përkohshme. Këto deklarata janë kundërshtuar edhe nga gra të tjera të besimit islam, përfshirë pedagoge që kanë theksuar se qëndrime të tilla nuk përfaqësojnë Islamin në tërësi.

Dhe pikërisht këtu fillon kundërshtimi im.

Kush jam unë dhe pse e ngre zërin

Unë jam Mirushe Musa-Zogaj.

Jam grua, nënë, poete dhe qytetare shqiptare.

Vij nga familja Musa, nga një mjedis ku emri, familja, fjala dhe qëndrimi nuk janë sende dekorative. Janë përgjegjësi.

Si poete, unë nuk e kam parë kurrë fjalën vetëm si stoli të vargut.

Për mua fjala është kujtesë.

Është protestë.

Është mbrojtje.

Është mënyra për t’i thënë shoqërisë: kujdes, këtu po kalohet një kufi.

Prandaj jam e indinjuar kur dëgjoj që gruaja trajtohet sikur mund të futet në një marrëdhënie për një periudhë të caktuar dhe kjo pastaj vishet me termin “martesë”.

Gruaja nuk është kontratë afatshkurtër.

Nuk është dhuratë.

Nuk është zëvendësim.

Dhe nuk është ilaç për “mungesat” e një burri.

Martesë e përkohshme apo qira e dinjitetit?

Kur një marrëdhënie intime përkufizohet paraprakisht sipas afatit, atëherë një pyetje bëhet e pashmangshme:

Ku mbaron martesa dhe ku fillon trajtimi i gruas si objekt i përkohshëm?

Unë nuk po them se Ikballe Huduti ka përdorur fjalët “grua me qira”. Nuk do t’ia atribuoj një shprehje që nuk e ka thënë.

Por po them se, në sytë e mi, logjika e një “martese të përkohshme” e shtyrë deri në skaj fillon të ngjajë pikërisht me një qira të intimitetit dhe dinjitetit.

Sot për disa muaj.

Nesër për një periudhë tjetër.

Pastaj për aq kohë sa i përshtatet nevojës së burrit.

Po gruaja?

A ka zemër?

A ka jetë?

A ka pritje?

A ka dinjitet?

Apo është vetëm një emër që futet e hiqet nga lista sipas nevojës?

Kjo është ajo që më revolton.

Gruaja nuk është dele që mbahet, ushqehet dhe urdhërohet të heshtë

Në mentalitetin patriarkal, modeli ideal i gruas shpesh përfundon kështu:

ta kesh pranë,

ta ushqesh,

t’i përcaktosh kufijtë,

t’i thuash çfarë është moral,

dhe mbi të gjitha ta mësosh të mos bëjë shumë pyetje.

Por gruaja shqiptare nuk është kope.

Nuk ka pronar.

Nuk ka çmim.

Nuk ka afat përdorimi.

Nuk ka numër rendor.

Dhe nuk ka detyrim të heshtë.

Gruaja e emancipuar mendon.

Pyet.

Refuzon.

Zgjedh.

Krijon.

Dashuron.

Dhe, nëse duhet, largohet.

Kjo është liria.

Jo t’i thuash asaj se nënshtrimi është moral dhe pastaj t’i kërkosh të ndihet krenare për të.

Një paradoks që nuk mund të fshihet

Vetë Huduti-Berisha, duke komentuar një rast tjetër poligamie në Shqipëri, ka thënë se gratë e varfra dhe të paemancipuara mund të manipulohen dhe ka pranuar se poligamia nuk njihet nga ligji shqiptar.

Atëherë unë pyes:

Nëse një grua tjetër mund të manipulohet në një sistem të tillë, pse e njëjta logjikë bëhet e pranueshme kur promovohet nga vetë ju?

Nëse një model cenon të drejtat e gruas kur e praktikon dikush tjetër, si bëhet papritur “moral” kur vjen nga podiumi juaj?

Këtu argumenti bie në kundërshtim me vetveten.

Këtu problemi nuk është Islami – është islamizmi politik

Dua të jem e qartë.

Unë nuk kam konflikt me besimtarët islamë.

Nuk kam konflikt me fenë.

Besimi është çështje ndërgjegjeje dhe duhet respektuar.

Por islamizmi politik është diçka tjetër.

Ai fillon kur feja nuk mbetet më marrëdhënie mes njeriut dhe Zotit, por kthehet në projekt për mënyrën se si duhet të organizohet shoqëria, familja, gruaja, arsimi, kultura dhe politika.

Dhe aty unë kam të drejtë të kundërshtoj.

Sepse kur një ideologji fillon t’i tregojë gruas se sa duhet të nënshtrohet, burrit sa gra mund të ketë, vajzës si duhet të jetojë dhe shoqërisë çfarë modeli familjar duhet të pranojë, atëherë kemi kaluar nga besimi te pushteti.

Besimi është e drejtë.

Ideologjia politike është çështje publike dhe mund të kritikohet.

Familja shqiptare nuk është laborator për ideologji të importuara

Familja shqiptare ka qenë një nga vendet ku është ruajtur gjuha.

Emri.

Kujtesa.

Kënga.

Historia.

Tradita.

Përkatësia.

Nuk them se familja jonë ka qenë gjithmonë ideale. Ka pasur patriarkalizëm, padrejtësi dhe pabarazi që duhet t’i kapërcejmë.

Por zgjidhja nuk është të importojmë modele edhe më regresive dhe pastaj t’i shpallim “kthim te morali”.

Shoqëria nuk ndryshohet vetëm me ushtri.

Mund të ndryshohet edhe duke i ndryshuar asaj mënyrën si e sheh gruan.

Duke i mësuar vajzës se bindja vlen më shumë se personaliteti.

Duke i mësuar burrit se privilegji i tij është i shenjtë.

Duke i thënë familjes se pabarazia është urdhër moral.

Pikërisht aty duhet të reagojmë.

Ku janë gratë e emancipuara?

Dhe këtu nuk i drejtohem vetëm Ikballe Hudutit.

I drejtohem grave të Kosovës dhe Shqipërisë.

Ku janë profesoreshat?

Juristet?

Shkrimtaret?

Gazetaret?

Mjeket?

Deputetet?

Aktivistet?

Organizatat që flasin për të drejtat e grave?

Pse duhet që reagimi të vijë vetëm pasi një deklaratë bëhet skandal televiziv?

Pse të mos ketë reagime institucionale?

Pse të mos u drejtohemi mekanizmave të barazisë gjinore?

Pse të mos hapin universitetet debate serioze mbi poligaminë, nënshtrimin, martesat e përkohshme dhe ndikimin e ideologjive fetaro-politike mbi të rinjtë?

Nuk kërkoj t’i mbyllet goja askujt.

Përkundrazi.

Le të flasë.

Por edhe ne do të flasim.

Liria e saj për të predikuar një ide nuk mund të nënkuptojë detyrimin tonë për ta pranuar pa kundërshtim.

Rasti nuk përfundon te deklaratat familjare

Figura publike e Huduti-Berishës ka pasur edhe episode shumë më serioze.

Në vitin 2020, ajo u arrestua pas deklaratave që lidhen me vrasjen e gjeneralit iranian Qasem Soleimani, në një çështje që autoritetet e Kosovës e trajtuan nën dyshimin për nxitje për kryerjen e veprave terroriste. Kjo është çështje institucionale dhe duhet dalluar nga një dënim i formës së prerë.

Në qershor 2026, Shqipëria e shpalli Huduti-Berishën person të padëshiruar për 15 vjet. Sipas vendimit të raportuar, masa u mbështet në vlerësime të institucioneve përgjegjëse se veprimtaria e saj mund të përbënte kërcënim për sigurinë kombëtare, rendin dhe sigurinë publike.

Ky është fakt institucional.

Dhe një fakt i tillë nuk mund të fshihet poshtë qilimit sikur të ishte një grindje televizive.

Por unë nuk do të bëj atë që kritikoj tek të tjerët: nuk do ta shpall “agjente” apo “bashkëpunëtore” të një shteti të huaj pa prova gjyqësore.

Përkundrazi, kërkoj që institucionet të sqarojnë çdo gjë që kërkon sqarim.

Sepse argumenti i fortë nuk ka nevojë për shpifje.

Ka nevojë për dokumente.

Gruaja shqiptare meriton një horizont tjetër

Unë dua një grua që lexon.

Që shkruan.

Që pikturon.

Që studion.

Që bëhet profesoreshë.

Që ndërton biznes.

Që krijon familje si partnere e barabartë.

Që nuk ndjen turp nga mendja e vet.

Që nuk i nënshtrohet askujt sepse dikush ia ka shitur nënshtrimin si virtyt.

Dua që vajza shqiptare të mësojë:

mos u bëj gruaja e dytë e dikujt; bëhu e para e vetvetes.

Ky është revolucioni që na duhet.

Jo hareme të modernizuara.

Jo kontrata të përkohshme intime.

Jo predikime që privilegjin mashkullor e mbështjellin me letër të shenjtë.

Fjala ime për Ikballe Huduti-Berishën

Zonja Huduti-Berisha,

ju keni të drejtë t’i mbroni bindjet tuaja.

Por edhe unë kam të drejtë t’i kundërshtoj ato.

Ju mund të flisni për poligaminë.

Unë do të flas për barazinë.

Ju mund të flisni për “martesën e përkohshme”.

Unë do të flas për dinjitetin që nuk ka afat.

Ju mund ta interpretoni moralin sipas bindjeve tuaja.

Unë do të them se morali që e zvogëlon gruan nuk më bind.

Dhe nuk kam nevojë t’ju fyej personalisht që ta them këtë fort.

Sepse ideja juaj është shumë më e lehtë për t’u rrëzuar me argument sesa me sharje.

Përfundimi: një komb nuk mbrohet vetëm në kufi

Kombet nuk humbin vetëm kur humbin territor.

Mund të humbin edhe kur humbin kujtesën.

Gjuhën.

Kulturën.

Besimin në barazinë njerëzore.

Respektin për gruan.

Dinjitetin e familjes.

Prandaj unë nuk e shoh këtë vetëm si debat mbi një martesë.

E shoh si debat mbi atë se çfarë shoqërie duam të ndërtojmë.

Unë zgjedh familjen me dinjitet.

Zgjedh gruan e emancipuar.

Zgjedh gjuhën shqipe.

Zgjedh kulturën tonë.

Zgjedh arsimin.

Zgjedh shtetin laik.

Zgjedh fenë e lirë, por jo instrumentalizimin politik të saj.

Dhe mbi të gjitha zgjedh një grua që nuk hesht kur dikush përpiqet t’i shesë prangat si stoli.

Sepse regresi bëhet i rrezikshëm pikërisht kur fillon të duket normal.

Ndërsa detyra jonë është ta njohim para se normaliteti të bëhet zakon.

Shkruan: Mirushe Musa-Zogaj – poete, veprimtare, grua e emancipuar dhe zë i vlerave kombëtare shqiptare.

Reagim publik ndaj deklaratës së Myftiut të Kosovës, Naim Tërnava, kur “zbardhja” bëhet perde përballë hijes së “Top Secret 2”

Drini.us
-
0
Reagim publik ndaj deklaratës së Myftiut të Kosovës, Naim Tërnava, kur “zbardhja” bëhet perde përballë hijes së “Top Secret 2”

Luan – Asllan Dibrani, Durrës

Ka raste kur një deklaratë nuk e ndriçon një çështje, por e mbështjell me mjegull.

Ka raste kur fjala “zbardhje” përsëritet aq shumë, sa fillon të tingëllojë si përpjekje për ta zbehur pikërisht atë që duhet zbardhur.

Këtë përshtypje ma la deklarata e Naim Tërnavës rreth dokumentit “Top Secret 2” dhe zhvillimeve që lidhen me aktakuzën ndaj Fatmir Shehollit.

Në vend se të dëgjojmë një qëndrim të prerë: “Hetoni gjithçka, ndiqni çdo gjurmë dhe mos kurseni askënd, as neve”, dëgjojmë një ligjërim të gjatë për reputacionin, denigrimin, bashkëjetesën dhe dëmtimin e emrit të Bashkësisë Islame.

Por problemi nuk lindi nga reputacioni.

Nuk lindi nga një koment në Facebook.

Nuk lindi nga një polemikë mes intelektualësh.

Problemi lindi kur në një çështje penale për spiunazh u shfaqën materiale me pretendime shumë të rënda për ndikim të huaj, financime, institucione fetare dhe interesa që mund të prekin sigurinë kombëtare.

Dhe këtu, zoti Tërnava, nuk mjafton të kërkoni që të hetohet letra.

Duhet të kërkoni të hetohet gjithçka që ajo letër pretendon se përshkruan.

Mos e lini Beogradin të dalë nga dera e pasme

Ajo që më shqetëson më shumë është rreziku që debati të zhvendoset nga përmbajtja te forma.

Nga pyetja:

A ka pasur ndikim të huaj, rrjete financimi, ndërmjetësim politik apo instrumentalizim të fesë?

te pyetja:

Kush e ka shkruar dokumentin?

Sigurisht që duhet ditur kush e ka shkruar.

Duhet ditur nëse është autentik.

Duhet ditur nga cili burim ka ardhur.

Por nëse gjithë debati reduktohet në autenticitetin e një dokumenti, atëherë ekziston rreziku që Beogradi, si faktor historik i ndërhyrjes dhe destabilizimit në Kosovë, të dalë nga skena si spektator.

Kjo nuk duhet lejuar.

Nëse dokumenti është fals, të zbulohet kush e fabrikoi dhe përse.

Nëse është autentik, të zbulohet kush e hartoi dhe për çfarë qëllimi.

Nëse disa nga elementet që përshkruhen aty përputhen me veprime konkrete, financime, ndërtime apo rrjete reale, atëherë ato duhet të hetohen një nga një.

Sepse problemi nuk është vetëm letra.

Problemi është nëse dikush ka shkruar planin — dhe dikush tjetër e ka zbatuar.

BIK-u nuk është feja, dhe Tërnava nuk është Islami

Këtë dallim duhet ta bëjmë pa frikë.

Të kritikosh Naim Tërnavën nuk do të thotë të sulmosh fenë islame.

Të kërkosh transparencë nga Bashkësia Islame nuk do të thotë të denigrosh qytetarët e besimit islam.

Të kërkosh hetim të financimeve të huaja nuk është urrejtje fetare.

Është përgjegjësi shtetërore.

Feja mund të jetë çështje e ndërgjegjes.

Por institucioni është çështje e ligjit.

Besimi është i lirë.

Paraja duhet të jetë e gjurmueshme.

Predikimi është i lirë.

Thirrja për ekstremizëm nuk është.

Objekti fetar mund të jetë i shenjtë për besimtarin.

Por leja e ndërtimit, financimi dhe dokumentacioni i tij nuk janë jashtë ligjit.

Atëherë le të hapen dosjet e xhamive

Nëse tashmë kemi një material të përfshirë në një dosje penale që flet për ndërtimin e xhamive në vende të dukshme apo strategjike, atëherë shteti duhet të bëjë atë që duhet të kishte bërë prej kohësh:

të hapë dokumentet.

Jo kundër fesë.

Jo kundër besimtarëve.

Por për të ndarë të ligjshmen nga e paligjshmja.

Të kontrollohet:

Kush e kërkoi ndërtimin?

Kush e financoi?

Nga cili shtet, ambasadë, fondacion apo organizatë erdhën paratë?

Nëpër cilat llogari kaluan?

Kush e dha lejen urbanistike?

Kush e nënshkroi lejen e ndërtimit?

A kishte leje fare?

A janë respektuar kriteret urbanistike?

Kush ndryshoi destinimin e tokës?

Kush në komunë apo në institucion e hodhi firmën?

Nëse ka objekte të ndërtuara pa leje, nuk mund të shpallen të paprekshme vetëm sepse janë objekte fetare.

Ndërtimi pa leje është çështje ligjore, pavarësisht nëse objekti është shtëpi, hotel, objekt biznesi, kishë apo xhami.

Nëse diku dalin falsifikim, korrupsion, shpërdorim detyre, financim i padeklaruar apo ndikim i huaj, duhet ndjekur zinxhiri i plotë i përgjegjësisë.

Kush solli paratë.

Kush i pranoi.

Kush i legalizoi.

Kush ndërmjetësoi.

Kush firmosi.

Kush heshti.

Dhe nëse faktet çojnë drejt veprave penale më të rënda, atëherë le të veprojë Prokuroria.

Publicisti nuk vendos prangat.

Gjykata i vendos.

Por publicisti dhe qytetari kanë të drejtë të kërkojnë që dosja të mos mbyllet para se të jetë hapur.

Xhami pa besimtarë, por me rëndësi “strategjike”?

Kjo është një pyetje që duhet bërë me gjakftohtësi.

A ka objekte fetare të ngritura në zona ku numri real i besimtarëve nuk e ka justifikuar madhësinë, dendësinë apo ritmin e ndërtimeve?

Nëse po, pse?

Nëse ka xhami që qëndrojnë pothuajse të zbrazëta, ndërsa investimet kanë qenë të mëdha, shteti ka të drejtë të pyesë:

A ka qenë nevoja shpirtërore arsyeja e vetme?

Apo ka pasur edhe interesa të tjera?

Këto pyetje nuk i poshtërojnë besimtarët.

Përkundrazi.

Ato i mbrojnë nga mundësia që dikush ta ketë përdorur fenë e tyre si dekor për projekte të tjera.

Sepse minarja nuk mund të bëhet perde ndaj hetimit.

Dhe gjysmëhëna nuk e anulon ligjin e Republikës.

Kush i indoktrinoi të rinjtë që shkuan në luftëra të huaja?

Këtu është një kapitull tjetër që nuk mund të harrohet.

Kosova ka kaluar edhe nëpër fenomenin e të rinjve që shkuan në luftëra të huaja dhe iu bashkuan organizatave ekstremiste.

Prandaj duhen pyetje.

Të rënda.

Të pakëndshme.

Por të domosdoshme.

Kush i radikalizoi?

Ku u rekrutuan?

Çfarë literature lexuan?

Kush i frymëzoi?

Cilët predikues ushtruan ndikim?

A kishte rrjete financimi?

A kishte organizata të jashtme?

A kishte struktura vendore që i dinin shenjat dhe heshtën?

A kishte institucione që reaguan me vonesë?

Nëse BIK-u ka luftuar seriozisht radikalizimin, atëherë le t’i nxjerrë dokumentet.

Le të tregojë:

cilët imamë u disiplinuan,

cilat raste iu raportuan institucioneve,

cilat organizata u denoncuan,

çfarë masash u morën,

çfarë bashkëpunimi pati me policinë dhe organet e sigurisë.

Kjo do ta ndihmonte edhe vetë BIK-un.

Por përgjegjësia nuk mund të zëvendësohet me një deklaratë të përgjithshme për “bashkëjetesën”.

Myftiu i përhershëm dhe kujtesa e shkurtër

Naim Tërnava nuk ka ardhur dje në krye të institucionit.

Ai ka qenë aty për vite të gjata.

Ka pasur autoritet.

Ka pasur ndikim.

Ka pasur qasje institucionale.

Prandaj nuk mund të paraqitet sot si kalimtar që pyet:

“Po kush i bëri gjithë këto?”

Karrigia e gjatë sjell edhe faturë të gjatë përgjegjësie.

Nuk mund të jesh myfti i Kosovës kur kërkohet autoritet, por vetëm qytetar i zakonshëm kur kërkohet llogari.

Nuk mund të kërkosh mikrofonin kur flitet për paqe dhe respekt, ndërsa kur pyetet për financime, ndikim dhe përgjegjësi, ta quash pyetjen “denigrim”.

Reputacioni nuk mbrohet duke mbyllur dosjet.

Mbrohet duke i hapur.

Mos na jepni vetëm ligjërata — jepni dokumente

Zoti Tërnava,

mos kërkoni vetëm që të zbardhet dokumenti.

Hapni edhe institucionin.

Hapni financimet.

Hapni marrëveshjet.

Hapni raportet me fondacionet.

Hapni dokumentacionin e ndërtimeve.

Hapni burimet e donacioneve.

Hapni të dhënat për predikuesit që kanë qenë problematikë.

Hapni çdo informacion që mund ta ndihmojë shtetin të kuptojë se ku mbaron besimi dhe ku fillon ndikimi politik.

Nëse gjithçka është në rregull, hetimi do t’ju pastrojë emrin më mirë se njëqind deklarata.

Nëse ka probleme, atëherë populli ka të drejtë t’i dijë.

Mos e ktheni kritikën ndaj institucionit në luftë fetare

Kosovës nuk i duhet një përplasje ndërfetare.

Kjo do të ishte një marrëzi.

Dhe do t’u shërbente pikërisht atyre që duan ta dobësojnë shoqërinë tonë.

Kritika ime nuk është kundër shqiptarëve të besimit islam.

Përkundrazi.

Besimtari i ndershëm nuk duhet të mbajë mbi shpinë barrën e gabimeve të një institucioni.

Imami i ndershëm nuk duhet të identifikohet me ekstremistin.

Qytetari i ndershëm nuk duhet të bëhet mburojë e askujt.

Ne po flasim për institucione.

Për financime.

Për ligj.

Për ndikim të huaj.

Për siguri kombëtare.

Dhe, nëse provohet, për spiunazh.

Nuk flas si spektator — flas si njeri që e ka paguar lirinë me burg, zjarr dhe humbje

Unë nuk e shkruaj këtë reagim nga komoditeti i një zyre.

Nuk flas si njeri që e ka njohur represionin serb nga librat.

Flas si ish i burgosur politik.

Si njeri që ka parë aktakuza politike kundër rinisë shqiptare, studentëve, profesorëve, intelektualëve dhe veprimtarëve.

Si njeri që e di se çfarë do të thotë kur shteti serb të shpall armik sepse kërkon të drejta kombëtare.

Në atë kohë nuk na pyesnin çfarë feje kishim.

Na godisnin sepse ishim shqiptarë.

Na burgosnin sepse kërkonim liri.

Na ndiqnin sepse kërkonim Republikë.

Nga përvoja ime, represioni godiste studentë, profesorë, punëtorë, intelektualë e veprimtarë kombëtarë.

Pikërisht për këtë arsye sot më dhemb kur shoh çdo përpjekje për ta zhvendosur debatin nga siguria e Kosovës te një konflikt artificial për fenë.

Familja ime e njeh zjarrin

Familja Dibrani nuk e njeh dhunën serbe nga kronikat televizive.

E kemi përjetuar.

Babai im ka përjetuar tri herë djegien dhe shkatërrimin e pasurisë familjare.

Shtëpitë.

Kapitalin.

Punën.

Sigurinë e familjes.

Kur digjet një shtëpi nuk digjen vetëm tullat.

Digjen kujtimet.

Fotografitë.

Djersa e prindërve.

Puna e brezave.

Por një gjë nuk digjet:

kujtesa se kush ta ka bërë.

Prandaj unë nuk mund të pranoj që në një debat ku shfaqet hija e ndikimit serb, Beogradi të tretet në fund të faqes dhe kritiku shqiptar të vendoset në qendër të akuzës.

Kjo do të ishte përmbysje e historisë.

Lufta jonë nuk ishte luftë fetare

Kosova nuk u çlirua për të krijuar luftë mes besimeve.

Lufta jonë ishte për ekzistencë kombëtare, liri dhe shtet.

Prandaj askush nuk duhet ta përdorë fenë si bunker kundër pyetjeve.

Feja nuk është në bankën e të akuzuarve.

Por askush që drejton një institucion fetar nuk mund të jetë mbi ligjin.

As politikani.

As biznesmeni.

As gazetari.

As imami.

As myftiu.

Republika duhet të jetë më e madhe se çdo karrige.

Përmbyllja ime për Naim Tërnavën

Zoti Tërnava,

nuk po ju kërkoj të pranoni një faj që ende nuk është provuar.

Po ju kërkoj të pranoni diçka shumë më të thjeshtë:

hetimin pa kufij institucionalë.

Jo vetëm hetimin e dokumentit.

Por hetimin e realitetit.

Nëse nuk ka asgjë, faktet do ta tregojnë.

Nëse ka pasur keqpërdorime, faktet do t’i zbulojnë.

Nëse ka pasur ndikim të huaj, faktet do ta ndjekin.

Nëse ka pasur krim, drejtësia duhet të veprojë.

Kosova na ka kushtuar shumë.

Mua personalisht më ka kushtuar burg.

Familjes sime i ka kushtuar zjarr dhe shkatërrim.

Brezit tim i ka kushtuar rrahje, përndjekje, burgje, varre dhe sakrifica të panumërta.

Prandaj nuk mund të hesht vetëm që dikush të ruajë rehatinë e karriges së vet.

Kosova është më e madhe se reputacioni i një individi.

Më e madhe se një institucion.

Më e madhe se një minare.

Më e madhe se çdo parti.

Dhe më e madhe se çdo interes i huaj.

Prandaj sot kërkoj:

hapni dosjet.

Ndiqni paratë.

Kontrolloni lejet.

Hetoni rrjetet.

Shikoni kush ka financuar, kush ka lejuar, kush ka heshtur dhe kush ka përfituar.

Dhe mbi të gjitha:

mos e lini Beogradin të largohet nga skena përmes mjegullës së një polemike fetare.

Nëse dokumenti është gënjeshtër, le të shembet me prova.

Nëse është e vërtetë, le të dridhen ata që kanë arsye të dridhen.

Sepse e vërteta nuk ka nevojë për minare që ta mbrojë.

As për kolltuk.

As për titull.

Ajo ka nevojë vetëm për një shtet që nuk trembet të hapë derën.

Luan – Asllan Dibrani
Ish i burgosur politik dhe veprimtar për çështjen kombëtare shqiptare

123...1,717Faqja 1 nga 1,717