Kreu Blog

A po shfaqet imperializmi kulturor turko-arab në Kosovë?

Drini.us
-
0
A po shfaqet imperializmi kulturor turko-arab në Kosovë?
Basri Beka, Prishtinë
____
A po ndërtohen struktura të jashtme që, nën maskën e investimeve fetare islame, po importojnë gradualisht kulturë, norma dhe orientim shoqëror të huaj?
Në Kosovë, kapitali arab – veçanërisht ai i Katarit që po financon objekte të mëdha të Bashkësisë Islame që nuk mbeten thjesht xhami. Ato shndërrohen në qendra arsimore, kulturore dhe sociale. Ky është kanali kryesor i ndikimit.
Shembulli më i qartë erdhi më 8 shtator 2026 në Gjilan: u inaugurua objekti katërkatësh i Këshillit të Bashkësisë Islame, mbi 5 mijë metra katrorë, mbi 2 milionë euro, i financuar tërësisht nga Shteti i Katarit. Në ceremoni ishin Krytari I BIK, kryetari i komunës dhe zyrtarë të Katarit. Objekti u prezantua hapur si hapësirë për veprimtari fetare, arsimore, kulturore dhe shoqërore. Krytari i BIK theksoi se Bashkësia “nuk kufizohet brenda mureve të xhamisë”.
Kjo nuk është filantropi e thjeshtë. Është ndërtim i infrastrukturës që edukojnë, formësojnë dhe normalizojnë. Kur një shtet i huaj financon hapësirat ku mësohet, diskutohet dhe organizohet jeta e komunitetit, ai po influencon drejtpërdrejt preferencat, normat dhe identitetin kulturor. Kultura e huaj hyn jo me dhunë, por me para, me objekte dhe me programe që paraqiten si “shërbim ndaj besimtarëve”.
Po ky polic, pse e ka ngritë dorën lartë në shenjë përshëndetjeje…? Me gjestin e tij antikushtetues e antishtetëror, ky i shërben islamit politik dhe synimeve të tij kombshkatërruese.
Kur këto investime shumëfishohen pa transparencë të plotë – kush financon, çfarë përmbajtjeje arsimore dhe kulturore zhvillohet, çfarë modelesh sociale promovohen – atëherë kemi të bëjmë me imperializëm kulturor të butë, por të qëndrueshëm.
Kosova është shtet laik dhe evropian. Identiteti i saj nuk mund të blihet me objekte të financuara nga Doha apo nga çdo kryeqytet tjetër. Mund të bashkëpunosh, mund të pranosh ndihmë, por jo të lejosh që struktura të jashtme të përcaktojnë çfarë është “normale”, “moderne” apo “autentike” për brezat e ardhshëm.
Përgjigjja nuk është izolimi. Përgjigjja është kontroll i rreptë, transparencë e plotë dhe një kulturë shqiptare e fortë, laike e të sigurt në vetvete. Mos lejo që investimet fetare të bëhen kanal i zëvendësimit të identitetit.

Serbia nderon xhelatin Ratko Mlladiqin, por poshtëron viktimat dhe sfidon drejtësinë ndërkombëtare

Drini.us
-
0
Serbia nderon xhelatin Ratko Mlladiqin, por poshtëron viktimat dhe sfidon drejtësinë ndërkombëtare

Luan – Asllan Dibrani, Gjermani

Varrimi i Ratko Mlladiqit me nderime ushtarake dëshmoi se ideologjia e luftërave dhe e gjenocidit ende gëzon mbështetje në majat e shtetit serb

Beogradi nuk varrosi vetëm një kriminel lufte. Ai organizoi një demonstrim politik dhe institucional në nderim të ideologjisë që dogji qytete, rrethoi Sarajevën, ndërtoi kampe përqendrimi, dëboi popullsi të tëra dhe kreu gjenocidin e Srebrenicës.

Ratko Mlladiqi nuk ishte një “gjeneral i keqkuptuar”, as një figurë historike për të cilën mund të ketë dy të vërteta. Ai vdiq duke vuajtur dënimin me burgim të përjetshëm, i shpallur fajtor nga drejtësia ndërkombëtare për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Megjithatë, më 7 shtator 2026, në Beograd iu organizua një ceremoni me elemente shtetërore dhe ushtarake, sikur të varrosej një hero e jo njëri nga përgjegjësit kryesorë të tragjedisë më të madhe evropiane pas Luftës së Dytë Botërore.

Pranë arkivolit të tij qëndruan pjesëtarë të Ushtrisë së Serbisë. U vendosën shpata, dekorata, kurora me ngjyrat e flamurit serb dhe simbole ushtarake. Ceremoninë fetare e drejtoi patriarku serb Porfirije, ndërsa në homazhe morën pjesë disa ministra të Qeverisë së Serbisë, Aleksandar Vulin, Milorad Dodik, ambasadori rus në Beograd dhe Danilo Vuçiqi, djali i presidentit Aleksandar Vuçiq. Këto pjesëmarrje janë dokumentuar nga mediat ndërkombëtare dhe rajonale. (Reuters, Vijesti/BETA)

Danilo Vuçiqi nuk mban post shtetëror, por prania e tij në këtë ceremoni, krahas ministrave dhe figurave më të larta të nacionalizmit serb, nuk mund të shihet thjesht si një veprim privat. Ajo merr peshë të qartë politike, veçanërisht kur presidenti Aleksandar Vuçiq nuk e dënoi madhërimin publik të një njeriu të dënuar për gjenocid.

Prania e ministrave serbë ishte edhe më rënduese. Ministri i Mbrojtjes, ministri i Drejtësisë, ministri i Kulturës dhe përfaqësues të tjerë të pushtetit nuk shkuan për të nderuar një viktimë, por një të dënuar me burgim të përjetshëm për gjenocid dhe krime kundër njerëzimit. Kur përfaqësuesit e shtetit përkulen para arkivolit të një krimineli, atëherë problemi nuk është vetëm te i vdekuri—problemi është te politika e të gjallëve.

Nga Srebrenica deri te ideologjia që goditi edhe Kosovën

Mlladiqi u dënua për gjenocidin në Srebrenicë, ku në korrik të vitit 1995 u vranë mbi tetë mijë burra dhe djem boshnjakë. Ai u shpall përgjegjës edhe për rrethimin dhe terrorizimin e Sarajevës, për përndjekje, vrasje, dëbime dhe marrje peng të pjesëtarëve të OKB-së.

Duhet të jemi të saktë: dënimi i tij lidhet drejtpërdrejt me krimet në Bosnjë dhe Hercegovinë, jo me luftën në Kosovë. Por ideologjia politike, ushtarake dhe kishtare që ai përfaqësonte ishte pjesë e së njëjtës makineri nacionaliste që prodhoi luftëra, spastrim etnik dhe shkatërrime në Kroaci, Bosnjë e Hercegovinë dhe, më vonë, në Kosovë.

Uniformat dhe emrat mund të kenë ndryshuar, por projekti i dhunës mbeti i njëjtë: territore të zgjeruara me forcë, popullsi të dëbuara, varreza masive dhe më pas mohimi i krimeve.

Prandaj, nderimi i Mlladiqit nuk është vetëm një fyerje ndaj nënave të Srebrenicës. Ai është kërcënim ndaj kujtesës së të gjitha viktimave të luftërave në ish-Jugosllavi dhe paralajmërim për të gjithë popujt e rajonit.

Kisha serbe përkrah arkivolit të krimit

Veçanërisht tronditës ishte qëndrimi i patriarkut Porfirije, i cili foli për “mirënjohjen” që një pjesë e popullit serb ndien ndaj Mlladiqit. Një institucion fetar që duhet të predikojë pendim, paqe dhe përgjegjësi morale, në këtë rast u shfaq si mbrojtës shpirtëror i një figure të dënuar për gjenocid.

Ku mbeti fjala për fëmijët e vrarë?

Ku mbeti lutja për nënat që ende kërkojnë eshtrat e bijve të tyre?

Ku mbeti pendimi për Sarajevën e rrethuar dhe për mijëra civilët e masakruar?

Besimi që hesht para krimit e humbet autoritetin moral. Ndërsa institucioni fetar që e zbukuron kriminelin me fjalë lavdie bëhet pjesë e përpjekjes për rehabilitimin e krimit.

Prania ruse – një mesazh politik kundër Perëndimit

Pjesëmarrja e ambasadorit rus Aleksandar Bocan-Harçenko nuk ishte e rastësishme. Ajo simbolizoi aleancën politike ndërmjet nacionalizmit serb dhe politikës ruse në Ballkan. Në këtë ceremoni nuk u nderua vetëm e kaluara kriminale; u dërgua edhe një mesazh kundër drejtësisë ndërkombëtare, kundër pajtimit rajonal dhe kundër vlerave evropiane.

Aleksandar Vulin, njëri nga zërat më të hapur pro-rusë në Serbi, kishte kërkuar publikisht që Mlladiqit t’i organizohej varrim shtetëror dhe ushtarak. Pjesëmarrja e tij në ceremoni e përforcoi karakterin politik të kësaj shfaqjeje.

Nuk duhet fajësuar çdo serb—por duhet gjykuar shteti që madhëron kriminelin

Do të ishte e padrejtë që përgjegjësia t’i ngarkohej kolektivisht çdo qytetari serb. Edhe në Serbi ka njerëz të guximshëm, gazetarë, aktivistë dhe organizata që e kanë kundërshtuar mohimin e gjenocidit dhe madhërimin e kriminelëve të luftës.

Por shteti, qeveria, ushtria, kisha dhe zyrtarët që morën pjesë duhet të mbajnë përgjegjësi politike dhe morale.

Kur mijëra njerëz brohorasin emrin e një të dënuari për gjenocid dhe kur përfaqësuesit e shtetit qëndrojnë pranë arkivolit të tij, kjo tregon se Serbia zyrtare ende nuk është përballur ndershmërisht me të kaluarën. Ajo vazhdon t’i paraqesë autorët si viktima dhe viktimat si pengesë për mitologjinë e saj nacionaliste.

Një shtet që kërkon anëtarësim në Bashkimin Evropian nuk mund të marshojë drejt Brukselit duke mbajtur portretin e Mlladiqit në duar.

Bashkësia ndërkombëtare nuk duhet të mjaftohet me deklarata

Drejtuesit e Bashkimit Evropian e dënuan ceremoninë. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, i quajti tronditëse pamjet nga varrimi, ndërsa u paralajmërua se madhërimi i kriminelëve të luftës mund t’i dëmtojë seriozisht perspektivat evropiane të Serbisë. Bosnja dhe Hercegovina reagoi edhe diplomatikisht, duke dëbuar dy diplomatë serbë. (Reuters, Associated Press)

Srebrenica

Por deklaratat nuk mjaftojnë.

Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara duhet t’i kërkojnë Beogradit përgjegjësi konkrete për përdorimin e strukturave shtetërore dhe ushtarake në madhërimin e një krimineli të dënuar. Procesi i integrimit evropian dhe fondet e destinuara për Serbinë duhet të kushtëzohen me njohjen e vendimeve të drejtësisë ndërkombëtare, ndalimin e propagandës gjenocidale dhe largimin e simboleve që lavdërojnë kriminelët e luftës.

Nuk mund të ketë paqe pa të vërtetën.

Nuk mund të ketë pajtim pa pendim.

Nuk mund të ketë Evropë për një pushtet që i jep nderime ushtarake një njeriu të dënuar për gjenocid.

Varrimi i Ratko Mlladiqit tregoi se trupi i kriminelit u fut në tokë, por ideologjia e tij ende ecën nëpër institucionet e Beogradit. Pikërisht kjo ideologji duhet të dënohet, të izolohet dhe të çrrënjoset, përpara se Ballkani të përballet përsëri me pasojat e saj.

Lavdia nuk u takon xhelatëve. Ajo u takon viktimave dhe atyre që mbrojnë të vërtetën.

Asllan Dibrani – Luani
Ish-i burgosur politik krijues, publicist dhe veprimtar
Gjermani, 8 shtator 2026

Çfarë mësova duke ecur nëpër jetë

Drini.us
-
0
Çfarë mësova duke ecur nëpër jetë
Ismet M. Hasani, Suedi
 
Çfarë mësova duke ecur nëpër jetë (1)
*Jeta i ngjanë anijes kozmike, ku prej pikënisjes çdo gjë shënohet, e në fund ai shënim lexohet.
*Mendimet i ngjajnë prashutës, i cila, përderisa rri e mbyllur, nuk shërben për asgjë, e pasi të hapet – (ta) shpëton jetën!
*Tri gjëra janë të vështira në jetë: të dëgjosh, të shohësh dhe të heshtësh!
*Tri gjëra nuk kanë kthim mbrapa: fjala e folur, fisheku i zbrazur dhe koha e shkuar!
*S’ka njeri që di çdo gjë, por s’ka as njeri që s’di asgjë!
*Dituria e cila nuk plotësohet, e njejta çdoherë zvogëlohet!
*Shkencëtarët shohin diçka atje ku  të tjerët nuk shohin kurgjë.
Përshëndetje për Stafin dhe Redaksinë e këtij portali si dhe lexuesit, veçmas për ata që me kujdes e vëmendje të përqëndruar lexojnë këtë shkrim dhe  pa përtesë edhe ua përcjellin edhe të tjerëve që nuk e kanë lexuar. I mirëpres komentet.
Të dashur miq!
Përshëndetja është gjest afrimi ndër njerëz, andaj duhet pranuar dhe respektuar në mënyrën më të mirë.
Ua drejtoj përshëndetjet më të përzemërta, duke ju dëshiruar shëndet të plotë, harmoni e lumturi në familje, mbi ju të mbizotëroi Qetësia Absolute Shiprtërore, në krijimtarinë e juaj të arrini suksese të mëdha, me qëllim të ngjitjes drejt majave më të larta të artit, shkencës, kulturës dhe përparimit të mendimit njerëzor.
*
Njeriu, gjatë tërë jetës se vet, merret me mësim e dituri:
  • në fazën  e femijërisë dhe rinisë, gjërat i mëso për vete,
  • në fazën e pjekurisë, gjërat e mësuara në rini, i vë në zbatim, i futë në jetë; ndërkaq,
  • në fazën e pleqërisë, i mëso të tjerët.
Me një fjalë, gjatë tërë jetës, njeriu është edhe nxënës, edhe mësues – mëso për vete dhe i mëso të tjerët.
Mendoj se, njeri mendje shëndosh është ai i cili, para se gjithash, di ta dallojë dhe ta ndajë të mirën nga e keqëja.
A mjafton vetëm kjo?
Kur njeriu e ndanë të mirën nga e keqëja, të keqën e menjanon dhe merret vetëm më të mirën, të cilën duhet ta ndajë në:
  • të rëndësishme, dhe
  • jo të rëndësishme
Jo të rëndësishmën e menjanon dhe merret me të rëndësishëm, të cilën e ndanë në:
  • të dobishme, dhe
  • jo të dobishme
dhe mëpastaj merret vetëm me të dobishmën.
Dituria, deri diku është inteligjenca, e cila matet me kooeficientët. Kooeficientët më të lartë janë cca 180, ndërkaq më të ultët, janë përshkrues: ”i vonuar” dhe ”shumë i vonuar” (i marrë).
Është e shënuar së dituria nuk ka kufijë. Për arritjen e diturisë, njeriu posedon 3% talent, ndërsa 97%  të tjera i arrinë përmes ushtrimeve.
Filozofi grek Sokrati (jetoi para 2 500 vjetësh), kur arriti kulmin e diturisë e tha këtë aksiomë: ”Tash di një gjë, që nuk di asgjë!”, e cila e tronditi botën e civilizuar, e prej të cilës del se atë që njeriu e di është shumë më e pakët sesa ajo që njeriu nuk e di. Pra, ajo që njeriu e di është sa një pikë uji në oqean.
Kur e kam fjalën të Sokrati, po e theksoj edhe një aksiomë të tij, e cila thotë: ”Njih vetveten!”. Edhe kjo tronditi mendjet e njerëzve inteligjentë, e prej së cilës rrjedh që gjëja më e rëndësishme për njeriun është të njoh veten e tij; lufta më e vështirë, është lufta me vetveten, por edhe fitorja më e ëmbël është ajo kur të fito mbi vetveten.
Qëndron një mendim se: ”Në botë ka shumë, shumë njerëz të marrë, e të diturit nuk po ia dalin që t’i përmirosjnë ata!” Tmerr.
Lidhur me këtë, të themi shkurt: “Njerëzit e ditur, dijetarët, shkencëtarët, gjenitë, shohin diçka atje ku të tjerët nuk shohin asgjë.
Të elaboroj pak shprehjen njeri i ditur, njeri i mençur!?
Më ka intersua shumë të di: cili është njeriu i ditur, e cili është njeriu i mençur!?
Kam hasur në shumë mendime esenciale, të cilat e dallojnë njeriun e mençur nga njeriu i ditur. Ky mendim më ka lënë përshtypje të thella:
”I dituri flet gjithëherë, i mençuri flet vetëm atëherë kur e lypë nevoja!”
Prandaj, kjona obligon që, sa herë të duam të flasim, fjalën ta matim mirë e mirë dhe ta qesim me vend.
Në qoftë se fjalën e qesim pa vend, i mençuri nuk ta vlerëson, e i marri mund të të ofendon.
Kur  jam të fjala e folur, po e theksoj se janë tri gjëra të cilat nuk kanë kthim mbrapa, e ato janë:
  • Fjala e folur,
  • Fisheku i zbrazur nga gryka e armës, dhe
  • Koha e kaluar (shkuar, e humbur).
Fjala e folur, nuk ka kthim mbrapa, nuk mund të përbihet. E vetmja gjë që na mbetët, është që, nëse me fjalën e folur kemi gabuar, dikë e kemi fyer, ofenduar, të pëndohemi dhe të kërkojmë falje. Kërkimi i faljës është gjest i njerëzve të ditur dhe të mençur. Kërkimi i faljes është aq u fuqishëm sa që vazhdon e vazhdon dhe në fund ia arrin qëllimit, kështu që me kërkim falje, janë arritur pajtime edhe në rastet e kryerjes se veprave më të rënda.
Kur e kam fjalën të vepra apo veprimi i mirë, më duhet të theksoj se:
  • Veprat vlerësohen në bazë të qëllimit,
  • Veprat gjykohën, sanksionohen dhe dënohen, në bazë të pasojave.
Edhe pak fjalë për veprën e mirë
Për momentin m’u kujtua ky tregim interesant:
Mbreti i Persisë (Irani i sotëm) e pat në mendjen e vet se ”kur është gjendje e mjerueshme për njeriun?” Pasi  nuk munid ta marrë përgjigjen nga oborrtarët e tij, i thirri dijetarët dhe njerëzit më të mençur të vendit dhe ua parashtroj këtë pyetje, në të cilën, të gjithë dijetarët e ftuar dhanë mendime të ndryshme, por në fund u pajtuan për një mendim unik, që gjendja e mjerueshme për njeriun, është ajo kur njeriu e kaplon:
  • Pleqëria,
  • Sëmundja, dhe
  • Skamja (varfëria).
Dhe, këtë mendim të përbashkët, ia lanë  mbretit të shkruar në letër, të cilën mbreti e futi në sefin (dollapin) e vet.
Mirëpo, kjo nuk përfundon me kaq! Mbreti e kishte të vetmin djalë, e për edukimin e tij e kishte angazhuar një mësues, dhe mbreti mendoj: unë  thirra dhe i pyeta të gjithë dijetarët e vendit tim, por do bëja gabim në qoftë se nuk e pyes edhe mësuesin e trashëgimtarit tim, dhe e thirri mësuesin duke kërkuar prej tij mendimin se cila është gjendja e mjerueshme për njeriun – natyrisht duke mos ia treguar përgjigjen e dijetarëve  të vendit. Mësuesi reagoi pak ca, por insistimi i mbretit ishte i pathyeshëm dhe mësuesi  kështu iu përgjigj mbretit:
“Lartëmadhëri! Sipas mendimit tim, njeriu gjatë jetës se vet, ka momente kur ndalet dhe në vetmi, mendon në vete, e në ato momente nuk ia përkujton vetës asnjë vepër të mirë që e ka bërë gjatë jetës se vet. Dhe e ndjen veten shumë keq, e ndjen veten të mjeruar. Por, edhe pas vdekjes,  këtë njeri nuk e merr në gojë asnjë i afërm e askush nuk e merr në gojë për t’ia përmendur ndonjë vepër të mirë që e ka bërë gjatë jetës së tij. Pra, ky është njeriu i mjerueshëm. Njeriu që nuk ka bërë vepra të mira. Njeriu, të cilit, as pas vdekjes nuk i përmendet emri për ndonjë vepër të mirë që do ta ketë bërë”.
Mbretit, nuk e mbet gjë tjetër, vetëm se ta falenderon mësuesin e djalit të tij dhe pasi e urdhëroi të shkoi, e nxuer nga sefi letrën e firmosur nga dijetarët e vendit (që ia kishin lënë pak më parë) dhe mendoi në vete: ”Nuk paskan të drejtë absolute dijetarët e vendit tim kur thanë se gjendje e mjerueshme për njeriun na qenka pleqëria, sëmundja dhe skamja, sepse këto vijnë vetëvetiu, janë të natyrshme…!” dhe e grisi (shqeu) letrën e dijetarëve, duke pranuar fjalët e mësuesit të djalit të tij se njeri i mjerë qenka ai i cili nuk paska bërë vepra të mira, e i cili, nuk përmendet as për së gjalli e as për së vdekuri”.
Pra, vepra e mirë është ajo e cila e lartëson njeriun, e bën të madh, e bën të njohur, e bën që më lehtë të integrohet në çdo shoqëri e në çdo rrethanë,   e me të cilen njeriu krenohet. E me këtë arrihet edhe qëllimi i ardhjes se njeriut në këtë jetë:
  • Të adhurojë Krijuesin, dhe
  • Të bëjë vepra të mira!
Vepër e mirë është dhe një fjalë e mirë, një këshillë e mirë, e cila është dhënë krejt me qëllim të mirë, e për të cilën njeriu lavdërohet nga të tjerët.
*
Njeriu, si krijesa më e përsosur, është i furnizuar me të gjitha vetitë dhe cilësitë e njeriut: me të menduarit, me intelekt, me gjykim – llogjikë,  me përgjegjësi.
Lidhur me këtë, ja një anekdotë:
Atdhetari i mirënjohur Tahir Berisha bie në burg dhe i afrohej dita e gjykimit. Pritej dënim i rëndë. Një natë para se të dali në gjykim, ndalet dhe mendon që për ndihmë t’i drejtohet Jezu Krishtit, nga i cili merr përgjigje se sikur t’ishe në fenë e krishterë, do të ndihmoja, e pasi nuk je, nuk mund të ndihmoj. Pas kësaj vendos t’i drejtohet për ndihmë profetit të Zotit, Muhamedit, nga i cili merr përgjigje: sikur të ishe përjashta, do të ndihmoja, aty ku je nuk depërton ndihma ime. Pak sa i zhgënjyer, nuk e humbë durimin dhe i drejtohet për ndihmë Perëndiut, prej të cilit merr këtë përgjigje:
  • Dëgjo o njeri! Trupin tënd e kam furnizua me të gjitha të mirat, si asnjë krijesë tjetër, prandaj fut në funksion të menduarit, intelektin, llogjikën (gjykimin), përgjegjësinë dhe do gjesh rrugëdalje!”
Kështu, Tahir Berisha, duke përdorë imagjinatën, gjatë tërë natës, i vetmuar në dhomën e burgut, herë ”dilte në anën e të akuzuarit”, herë ”dilte në anën e prokurorit”, herë ”dilte në anën e gjykatësit” e herë-herë ”dilte në anën e mbrojtësit/avokatit” dhe, e përgatiti veten aq mirë sa, të nesërmën, në gjykatore, i la ”pa koment” gjykatësin, prokurorin, mbrojtësin/avokatin si dhe masen e vogël të të pranishmëve dhe  në fund, gjykata e  SHPALLË TË PAFAJSHËM!
*
Mendimet e njeriut janë sikurse pika uji me të cilat mbushet pusi, lumi, deti, oqeani. Po që se mendimet janë të mira (pozitive), njeriu lundron qetë mbi sipërfaqen e lumit, detit, oqeanit. Po që se mendimet janë negative, njeriu do të fundoset shpejt në thellësinë e lumit, detit, oqeanit.
Njeriu që ka llogjikë, këto i gjykon vetë dhe është përgjegjës për të gjitha.
O njeri, mendo mirë, si në rast kur e lavdëron dikë, si në rastin kur e përgjo’ tjetrin, për të dyja, ti e mban përgjegjësinë!
Mos të harrojmë se: Mendimet i ngjajnë parashutës, e cila, përderisa rri e mbyllur, nuk shërben për asgjë, e pasi të hapet – ta shpëton jetën.
Jeta i ngjanë anijes kozmike, ku prej pikënisjes çdo gjë shënohet, e në fund ai shënim lexohet.1)                                                                                                                                                                                                 1) – kutia e zezë në aeroplan, raketa…
Jeta, të gjithëve na sjell në një tabelë shahu: kur njeni sulmon, tjetri mbrohet, të gjithë luftojnë për Mbretin Suprem!
Përfundoj pjesa 1
                                      (v a z h d o n )

Propaganda serbe përpiqet të paraqitet si mbrojtëse e xhamive, hoxhallarëve dhe praktikave fetare në “Kosovë e Metohi”

Drini.us
-
0
Propaganda serbe përpiqet të paraqitet si mbrojtëse e xhamive, hoxhallarëve dhe praktikave fetare në “Kosovë e Metohi”

Luan Dibrani,

Propaganda serbe me petkun e “mbrojtjes së islamit” – një skenar i vjetër për përçarjen e shqiptarëve

Karikatura që po paraqes sot nuk është thjesht një ilustrim politik. Ajo është një pasqyrë ironike dhe therëse e një skeme të vjetër serbe, e cila historikisht ka ditur të luajë me ndasitë fetare për të dobësuar trungun kombëtar shqiptar. Sot këtë e shohim në një formë sa të pacipë, aq edhe të rrezikshme: Serbia paraqitet si “mbrojtëse” e xhamive, e hoxhallarëve, e predikimeve islame dhe e popullit të besimit islam në Kosovë, madje duke e quajtur pa asnjë turp Kosovën ende me termin kolonialist e politik “Kosovo i Metohija”.

Kjo nuk është mbrojtje.
Kjo është propagandë.
Kjo është përvetësim politik i fesë.
Dhe mbi të gjitha, kjo është përpjekje e qëllimshme për t’i përçarë shqiptarët nga brenda.

Serbia, e cila për dekada të tëra ka ushqyer projekte për dëbimin, nënshtrimin dhe shuarjen e qenies shqiptare në trojet tona, sot mundohet të vishet si “kujdestare” e myslimanëve shqiptarë. Kjo është po aq absurde sa edhe fyese për kujtesën historike të këtij populli. Që nga projektet famëkeqe të Vasa Çubriloviqit e deri te linjat shoviniste të politikës serbe dhe qarqeve kishtare serbe, shqiptarët janë parë si problem për t’u dobësuar, shpërndarë e përçarë. Dhe një nga mjetet më të përdorura ka qenë pikërisht feja.

Kur Serbia thotë: “Do t’i mbrojmë xhamitë tuaja, do t’i mbrojmë hoxhallarët tuaj, do t’i mbrojmë predikimet islame, do ta mbrojmë popullin tonë mysliman në Kosovë e Metohi”, ajo nuk po flet si mbrojtëse e lirive fetare. Ajo po flet si pretendente mbi territorin e Kosovës dhe si regjisore e një skenari të vjetër politik: ta paraqesë shqiptarin mysliman si të afërt me Serbinë, ndërsa shqiptarin katolik, intelektualin shqiptar, gazetarin shqiptar dhe shtresën qytetare si armiq të islamit.

Ky është thelbi i mashtrimit.

Pra, sipas kësaj propagande, xhamitë në Kosovë nuk qenkan më xhami të qytetarëve të Republikës së Kosovës, por gjoja “pasuri” që Serbia duhet t’i ruajë. Hoxhallarët nuk qenkan më prijës fetarë të komuniteteve të tyre, por njerëz që duhet të jenë nën “ombrellën mbrojtëse” të Beogradit. Besimtarët myslimanë nuk paraqiten më si pjesë organike e kombit shqiptar dhe e shtetit të Kosovës, por si një “trup” i veçuar, që Serbia paskësh të drejtë ta përdorë si mjet ndikimi.

Kjo është një fyerje e dyfishtë:
së pari ndaj shqiptarëve myslimanë, sepse i trajton si masë të manipulueshme;
së dyti ndaj vetë shtetit të Kosovës, sepse nënkupton se Serbia ka ende të drejtë të sillet si zot shtëpie në tokën tonë.

Në këtë lojë të ndyrë, Serbia përpiqet të ngrejë një mur mes shqiptarëve: nga njëra anë t’i vendosë myslimanët, nga ana tjetër katolikët; nga njëra anë hoxhallarët, nga ana tjetër intelektualët; nga njëra anë fenë, nga ana tjetër kombin. Dhe aty ku gjen terren të përshtatshëm, futet edhe islamizmi politik, i cili shpesh, me vetëdije ose jo, bëhet vegël e kësaj skeme. Sepse në çastin kur çdo kritikë ndaj radikalizmit fetar shpallet “sulm ndaj islamit”, atëherë propaganda serbe e ka më të lehtë të thotë: “Ja pra, ne duhet t’ju mbrojmë nga shqiptarët e tjerë.”

Sa e ulët, aq edhe e rrezikshme!

Kjo propagandë nuk mbron fenë islame. Ajo e përdor fenë islame. Nuk mbron myslimanët. I instrumentalizon myslimanët. Nuk mbron xhamitë. I përdor xhamitë si dekor politik për të futur thikën e përçarjes në trupin kombëtar shqiptar. Dhe njëkohësisht, duke përdorur termin “Kosovo i Metohija”, Serbia e zbulon vetë fytyrën e saj të vërtetë: ajo ende nuk është çliruar nga mendësia e vjetër pushtuese dhe nga etja për ta trajtuar Kosovën si pronë të saj.

Kjo duhet thënë hapur dhe pa asnjë druajtje:
Askush nuk ka të drejtë ta quajë popullin mysliman të Kosovës “populli ynë” në kuptimin shtetëror e politik, përveç vetë Republikës së Kosovës.
Askush nuk ka të drejtë të pretendojë se do t’i mbrojë “territoret e veta” në Kosovë nën maskën e mbrojtjes së fesë.
Dhe askush nuk duhet të lejojë që propaganda serbe ta kthejë besimin në flamur të pretendimeve territoriale.

Shqiptarët kanë jetuar e mbijetuar ndër shekuj pikërisht sepse nuk e kanë lënë fenë të bëhet kazmë kundër kombit. Myslimanë, katolikë e të tjerë kanë qenë pjesë e së njëjtës plagë, të së njëjtës qëndresë dhe të së njëjtit ideal kombëtar. Kushdo që sot mundohet ta shkëpusë një pjesë të shqiptarëve nga pjesa tjetër, qoftë në emër të kishës, qoftë në emër të xhamisë, qoftë në emër të politikës së ditës, është duke punuar kundër unitetit kombëtar.

Prandaj karikatura serbe që paraqet Beogradin si “rojtar” të xhamive, të hoxhallarëve e të myslimanëve në Kosovë, duhet lexuar si një akt i pastër shovinizmi propagandistik. Ajo synon të thotë: “Kosova ende është nën hijen tonë; myslimanët atje janë të tanët; ne do t’i mbrojmë ata nga vetë shqiptarët.” Kjo është një tezë helmuese, fyese dhe politikisht agresive.

Shqiptarët duhet ta lexojnë drejt këtë mesazh.
Jo si debat fetar.
Jo si “ndjeshmëri” ndaj islamit.
Por si përpjekje e vjetër serbe për të futur ndarje, për të krijuar aleatë të brendshëm dhe për ta zgjatur hijen e ndikimit të saj mbi Republikën e Kosovës.

Feja është e lirë.
Xhamitë janë të nderuara.
Hoxhallarët, priftërinjtë dhe çdo prijës fetar duhet respektuar në misionin e tyre shpirtëror.
Por feja nuk guxon të bëhet pronë e Serbisë, as instrument i islamizmit politik, as urë për pretendime ndaj tokës sonë.

Kosova është Republikë.
Nuk është “Metohi”.
Myslimanët e saj janë bij të këtij vendi, jo plaçkë propagande.
Dhe kush tenton t’i ndajë shqiptarët në emër të fesë, le ta dijë: po prek një nga themelet më të shenjta të mbijetesës sonë kombëtare.

Luan – Asllan Dibrani

Gjermani, shtator 2026
_____
Politika shtetërore e Serbisë e vazhdon forcimin e Islamit gjithandej. Shembull i madh është Mevludin Dudiq, kryetar i Mesihatit të Serbisë. Mevludini është shqiptar i boshnjakizuar, tashmë i islamizuar. Ka qenë medresistë i Alaudinit në fillim të viteve ’80-ta. Pastaj Jetish Bajrami, që ishte kryetar i Mesihatit të ish-Jugosllavisë, ua hapë medresen në Novi Pazar, ku i islamizon tërësisht banorët e atyshëm e pastaj e hapë medresën në Tutin.

Kur historia e komunizmit hyn në klasat amerikane

Drini.us
-
0
Kur historia e komunizmit hyn në klasat amerikane
Nga Frank Shkreli
____
Florida në krye të një nisme të re arsimore – nga kujtesa e viktimave te mësimi i historisë, ideologjisë dhe pasojave të komunizmit
____
 Prej disa vitesh, në Shtetet e Bashkuara po zhvillohet një debat gjithnjë e më i rëndësishëm mbi mënyrën se si duhet t’u mësohet brezave të rinj historia e shekullit XX.  Në qendër të këtij debati është edhe një pyetje që për shumë vite është lënë në plan të dytë: sa dhe çfarë duhet të dinë nxënësit amerikanë për historinë e komunizmit, ideologjinë e tij, regjimet që u ngritën në emër të tij dhe miliona viktimat që la pas? Shteti Florida ka dhënë një përgjigje të qartë: kjo histori duhet të mësohet në shkolla. Kështuqë, duke filluar nga viti shkollor 2026–2027, shkollat publike të Floridës do të kenë detyrimin të japin mësim mbi historinë e komunizmit, në mënyrë të përshtatshme për moshën dhe zhvillimin e nxënësve. Kjo nuk është më thjesht një temë që mund të përfshihet rastësisht në një kurs historie; ajo është bërë pjesë e kërkesave të përcaktuara me ligj në sistemin arsimor të shtetit.
Vendimi është rezultat i një procesi që nisi më herët. Në vitin 2022, Florida krijoi edhe “Victims of Communism Day” – Ditën e Viktimave të Komunizmit, që shënohet më 7 nëntor. Që nga viti shkollor 2023–2024, nxënësit e shkollave të mesme që ndjekin kursin e qeverisjes amerikane duhet të marrin të paktën 45 minuta mësim mbi këtë temë.   Nga një ditë përkujtimore u zhvillua një program i plotë historik.  Në vitin 2024, Senati i Floridës miratoi “SB 1264 – History of Communism”, duke e zgjeruar në mënyrë të konsiderueshme kërkesën për mësimin e kësaj historie. Ligji përcakton se mësimi duhet të përfshijë historinë e komunizmit në Shtetet e Bashkuara dhe lëvizjet komuniste vendase, mizoritë e kryera nën regjimet komuniste, krahasimin e komunizmit dhe totalitarizmit me parimet e lirisë dhe demokracisë, si dhe zhvillimet politike e ekonomike që paraprinë revolucionet komuniste.  Ligji kërkon që nxënësit të kuptojnë si lindin ideologjitë, si shndërrohen ato në sisteme politike dhe çfarë ndodh kur pushteti përqendrohet në duart e një partie ose të një udhëheqësi dhe eliminohen mekanizmat e kontrollit demokratik.  Duke parë nevojën për standardet e reja mësimi, në nëntor 2025, Bordi i Arsimit i Floridës miratoi standardet e reja për Historinë e Komunizmit, të cilat do të zbatohen nga viti shkollor 2026–2027. Departamenti i Arsimit i Floridës e përshkruan këtë si një përpjekje për t’u dhënë nxënësve një kuptim më të thellë të historisë, ideologjisë dhe ndikimit të komunizmit në Shtetet e Bashkuara dhe në botë.  Madje, Florida ka krijuar edhe kurse të posaçme, “History of Communism 1” dhe “History of Communism 2”, si pjesë e përditësimit të kurikulës së studimeve shoqërore.  Në prill 2026, Departamenti i Arsimit njoftoi se po përgatitej për zbatimin e standardeve të reja në klasat 6–12 duke filluar nga viti shkollor 2026–2027.  Pra, Florida nuk po ndërmerr një veprim simbolik. Ajo po ndërton një program të institucionalizuar të edukimit mbi historinë e komunizmit. Po çfarë do të mësojnë, mund të jetë pyzetja më e rëndësishme në këtë mes.  Të mësosh historinë e komunizmit nuk do të thotë vetëm t’u tregosh nxënësve se çfarë ndodhi në Rusi në vitin 1917. Një edukim serioz duhet të nisë nga rrënjët intelektuale të ideologjisë, nga Marksi dhe zhvillimi i marksizmit, të kalojë te Lenini dhe revolucioni bolshevik, të shpjegojë krijimin e Bashkimit Sovjetik dhe më pas të analizojë përvojat e vendeve të ndryshme që u vunë nën regjime komuniste.  Duhet të mësohet historia e Stalinit, kolektivizimit dhe terrorit; gulagët dhe spastrimi politik; Holodomori dhe represioni në Ukrainë; Revolucioni Kulturor në Kinë; regjimi i Koresë së Veriut; Kamboxhia e Pol Potit; Kuba e Fidel Kastros; regjimet komuniste në Europën Lindore dhe në Ballkan.
Dhe këtu historia shqiptare ka një vend të rëndësishëm.  Sepse Shqipëria ishte një prej diktaturave më të izoluara dhe më shtypse komuniste të Europës. Për dekada, shqiptarët jetuan nën një sistem ku partia-shtet kontrollonte politikën, ekonominë, arsimin, kulturën, fenë dhe jetën publike. Burgjet politike, internimet, kampet e punës, persekutimi fetar, lufta kundër pronës private dhe izolimi ndërkombëtar, janë pjesë e kësaj historie.  Për këtë arsye, historia shqiptare mund të shërbejë edhe si një rast studimi për mënyrën se si një ideologji politike mund të shndërrohet në një sistem totalitar.  Pse kjo histori është e rëndësishme për Amerikën dhe nxënsit e saj është fakti se Shtetet e Bashkuara nuk kanë  përjetuar historinë e komunizmit. Por edhe për arsyen se Lufta e Ftohtë ishte një prej përplasjeve më të mëdha politike, ushtarake dhe ideologjike të shekullit XX. Për afro gjysmë shekulli, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Sovjetik u përballën në një konflikt global që ndikoi në Europë, Azi, Afrikë dhe Amerikën Latine. NATO, Lufta e Koresë, Lufta e Vietnamit, kriza e raketave në Kubë, gara bërthamore, Berlini, Europa Lindore dhe rënia e Murit të Berlinit, të gjitha këto janë pjesë e historisë amerikane po aq sa janë pjesë e historisë europiane.  Prandaj, një qytetar amerikan që nuk e njeh historinë e komunizmit e ka më të vështirë të kuptojë edhe historinë e politikës së jashtme amerikane të shekullit XX.
Ashtuqë,  kjo nismë ka një rëndësi të veçantë edhe për komunitetin shqiptar në Shtetet e Bashkuara,  Shumë prej shqiptarëve që jetojnë në Amerikë janë pasardhës të familjeve që e kanë njohur nga afër diktaturën komuniste. Ka familje që kanë humbur të afërm në burgje, kampe internimi ose për shkak të përndjekjes politike e fetare. Ka të tjerë që u larguan nga Shqipëria pikërisht për t’i shpëtuar sistemit komunist.  Këto histori janë pjesë edhe të historisë amerikane.  Nëse brezat e rinj shqiptarë-amerikanë do të mësojnë në shkollat amerikane historinë e komunizmit, ata do të kenë edhe një mundësi për të kuptuar më mirë historinë e prindërve dhe gjyshërve të tyre.  Por kjo kërkon edhe një përgjegjësi nga komuniteti shqiptar që të ruajë dokumentet, dëshmitë, kujtimet dhe historitë personale të atyre që e përjetuan diktaturën.  Historia shqiptare nuk duhet të mbetet vetëm në kujtesën familjare. Ajo duhet të dokumentohet. Mësimi i komunizmit nuk është luftë kundër historisë – është mbrojtje e saj, sepse në një shoqëri demokratike mund dhe duhet të diskutohet për çdo ide politike. Mund të diskutohet edhe për komunizmin si doktrinë politike, për marksizmin, për historinë e lëvizjeve të majta dhe për debatet sociale që kanë shoqëruar zhvillimin e tyre.  Por nuk mund të ketë debat serioz pa njohjen e fakteve. Dhe këtu qëndron rëndësia e nismës së Floridës.  Në vend që komunizmi të mbetet një fjalë e largët në një libër historie, nxënësit do të kenë mundësi të studiojnë se si u zhvillua kjo ideologji, si u aplikua në vende të ndryshme dhe cilat ishin rezultatet konkrete për shoqëritë që jetuan nën regjimet komuniste.  Një qytetar i lirë duhet të dijë jo vetëm çfarë është liria, por edhe çfarë ndodh kur liria humbet.
Si një mësim për brezat e ardhshëm, nisma e Floridës duhet parë edhe në një kontekst më të gjerë. Se demokracia nuk mbrohet vetëm me kushtetuta dhe ligje. Ajo mbrohet edhe me kujtesë.  Një brez që nuk njeh historinë mund të jetë më i ekspozuar ndaj propagandës. Një brez që nuk e di se çfarë ndodh kur shtypet fjala e lirë mund ta marrë lirinë e shprehjes si diçka të garantuar përgjithmonë. Një brez që nuk njeh pasojat e diktaturës mund të mos e kuptojë sa e rëndësishme është ndarja e pushteteve, pluralizmi politik, zgjedhjet e lira, prona private dhe liria e besimit.  Prandaj, mësimi i historisë së komunizmit nuk duhet të jetë thjesht një betejë mes së majtës dhe së djathtës amerikane, ose shqiptare.  Duhet të jetë, para së gjithash, një përpjekje për të ruajtur kujtesën historike dhe për të edukuar qytetarë që dinë të mendojnë në mënyrë kritike. Florida ka hapur një kapitull të ri.  Tennessee po ndjek një rrugë të ngjashme. Dhe debati amerikan mbi mënyrën se si duhet të mësohet historia e komunizmit sapo ka filluar.  Për shqiptarët kudo, ky debat duhet të ketë një jehonë edhe më të fortë. Ne vijmë nga një vend ku komunizmi nuk është një kapitull abstrakt i një libri historie. Komunizmi është një përvojë e gjallë dhe e hidhur e prindërve, gjyshërve dhe familjeve tona.  Prandaj, kur Amerika vendos t’u mësojë nxënësve historinë e komunizmit, kjo është edhe një mundësi që zëri i viktimave shqiptare të dëgjohet më larg, përtej kufijve të vendit ku ata vuajtën. Sepse kujtesa nuk është hakmarrje. Kujtesa është përgjegjësi.  Dhe një demokraci që e njeh të kaluarën e saj është më e përgatitur për të mbrojtur të ardhmen.
*Shënim për saktësinë: Artikulli mbështetet në tekstin aktual të Statutit të Floridës, dokumentet e Departamentit të Arsimit të Floridës dhe burime të tjera, si më poshtë: — Frank Shkreli : Një muze i ri në Washington, kushtuar 100 milionë viktimave të komunizmit në botë | Gazeta Telegraf

Disa hoxhallarë të BIK-ut vjellin vrer kundër shqiptarëve, në veçanti kundër shqiptarëve katolikë…!

Drini.us
-
0
Disa hoxhallarë të BIK-ut vjellin vrer kundër shqiptarëve, në veçanti kundër shqiptarëve katolikë…!

Shih videon ku analizon Blerim Nika:

Hoxhallarët e BIK-ut që vjellin vrer kundër shqiptarëve, e në veçanti kundër shqiptarëve katolikë, sipas vetë deklarimeve të tyre, janë përçarës me profesion!

(4) Facebook

Rrënjët tona Arbërore na tregojnë prej nga vijmë, Krishti na tregon kah të shkojmë

Drini.us
-
0
Rrënjët tona Arbërore na tregojnë prej nga vijmë, Krishti na tregon kah të shkojmë

Plisi tek Perandori Tiberius

Dom Fran Sopi, Zagreb

“Bëni, pra, fryte të denja kthimi!” (Mt 3,8)

Ne, shqiptarët e Kosovës, jemi dëshmitarë dhe trashëgimtarë të një historie të rëndë e të mundimshme, gjatë së cilës populli ynë ka kaluar nëpër sprova të shumta: nga sundimi shumëshekullor i Perandorisë Osmane te luftërat, shpërnguljet, përndjekjet dhe trysnitë që kanë lënë gjurmë të thella në jetën tonë kombëtare, familjare dhe shpirtërore. Megjithatë, përtej të gjitha këtyre rrethanave, të parët tanë arritën të ruanin diçka që nuk mund të shuhej lehtë: kujtesën e prejardhjes, lidhjen me familjen, gjuhën, tokën, traditën dhe vetëdijen se i përkisnin një historie që duhej t’u përcillej brezave.

Pikërisht këtu merr kuptimin e vet pjesa e parë e titullit të këtij reflektimi: rrënjët tona arbërore na tregojnë prej nga vijmë. Rrënjët janë kujtesë, identitet dhe dëshmi. Ato na lidhin me brezat që kanë jetuar para nesh dhe na ndihmojnë të kuptojmë se identiteti ynë nuk ka lindur sot dhe as nuk mund të ndërtohet duke harruar të kaluarën.
Por sot jetojmë në rrethana të tjera. Pikërisht për këtë arsye kemi jo vetëm mundësinë, por edhe përgjegjësinë ta pyesim veten me sinqeritet: Nga vijmë?

Çfarë kemi trashëguar? Çfarë kemi ruajtur? Dhe, mbi të gjitha, çfarë duam t’ua lëmë brezave që vijnë pas nesh?
Këto nuk janë vetëm pyetje historike. Janë pyetje të ndërgjegjes.

Pikërisht këtu duhet të dëgjohet Lajmi i Mirë për të gjithë ata që dëshirojnë të kthehen në udhën e Shëlbuesit dhe te rrënjët shpirtërore të të parëve të tyre. Ai duhet të hyjë si një rreze drite në familjet tona. Sepse kthimi nuk është vetëm një fjalë e shqiptuar me gojë dhe as një emocion i çastit. Kthimi është vendim. Është ndryshim i zemrës, i mendjes dhe i jetës. Prandaj Shën Gjon Pagëzuesi na drejton thirrjen e fuqishme: “Bëni, pra, fryte të denja kthimi!”
Këtu qëndron edhe pjesa e dytë e titullit: Krishti na tregon kah të shkojmë. Historia mund të na tregojë prej nga vijmë; dokumentet mund të na zbulojnë emrat e të parëve; kujtesa familjare mund të na rikthejë te gjyshërit dhe stërgjyshërit tanë. Por për të krishterin, drejtimin përfundimtar të jetës nuk e përcakton vetëm e kaluara. Atë e ndriçon Krishti.

Kthimi i vërtetë duhet të bëhet i dukshëm në jetën tonë. Urrejtja duhet t’ia lërë vendin faljes, përçarja pajtimit, padrejtësia ndershmërisë, indiferenca dashurisë, egoizmi solidaritetit dhe largimi nga Zoti dëshirës për ta kërkuar përsëri Atë. Sepse besimi që nuk e ndryshon jetën rrezikon të mbetet vetëm një emër, ndërsa kthimi që nuk jep fryte mbetet vetëm një dëshirë.

Si meshtar i Kishës Katolike, dua t’ua drejtoj këtë thirrje në mënyrë të veçantë atyre shqiptarëve që prej kohësh mbajnë në zemër një pyetje, një kujtim familjar, një rrëfim të gjyshit apo të gjyshes, një emër të vjetër, një traditë ose një vetëdije se rrënjët e familjes së tyre lidhen me besimin e krishterë. Mos e shuani atë pyetje, dhe mos kini frikë ta kërkoni të vërtetën për prejardhjen tuaj. Flisni me prindërit dhe me të moshuarit e familjes në mënyrë që t’ua evokojnë të kaluarën shpirtërore mbi dy mijë vjeçare. Pra, mblidhni kujtimet, emrat, fotografitë dhe dëshmitë familjare. Hulumtoni historinë e familjes suaj dhe dëgjoni me kujdes atë që brezat e mëparshëm kanë ruajtur në kujtesë. Por, nëse gjatë këtij kërkimi në zemrën tuaj lind dëshira për ta njohur Krishtin dhe besimin e krishterë, mos mbetni vetëm te historia dhe gjenealogjia. Afrohuni te Kisha Katolike e Krishtit.
Ejani dhe bisedoni me një meshtar. Trokitni në derën e famullisë. Kërkoni një bisedë personale, pa frikë, pa turp dhe pa paragjykim. Ejani për të pyetur, për të dëgjuar, për ta njohur Ungjillin dhe për të kuptuar se çfarë beson dhe mëson Kisha. Nëse dëshironi, filloni një rrugëtim katekizimi dhe njohjeje të fesë. Merrni kohën e nevojshme për lutje, reflektim dhe dallim shpirtëror.
Askush nuk duhet t’ju detyrojë dhe askush nuk duhet të vendosë në vendin tuaj. Besimi nuk imponohet. Kthimi i vërtetë nuk ndërtohet mbi presionin, frikën apo emocionin e çastit. Ai kërkon ndërgjegje të lirë, sinqeritet dhe një përgjigje personale ndaj Zotit.

Edhe Kisha, nga ana e saj, duhet t’i mbajë dyert hapur për çdo njeri që kërkon. Ai që afrohet pas shumë brezash nuk duhet të pritet me pyetjen: “Ku ke qenë deri sot?”, por me dashurinë e Krishtit që e fton njeriun të afrohet. Sepse kthimi te Krishti nuk është turp për të kaluarën, mohim i familjes dhe as përbuzje ndaj dikujt tjetër. Është përgjigje personale e ndërgjegjes ndaj thirrjes së Zotit.
Krishti thotë: “Unë jam Udha, e Vërteta dhe Jeta” (Gjn 14,6). Prandaj askush nuk duhet të vijë te Krishti nga urrejtja ndaj një feje tjetër, nga zemërimi ndaj historisë, nga interesi apo nga presioni i njerëzve. Krishti nuk duhet të përdoret për të ngritur mure ndërmjet njerëzve. Ejani tek Ai vetëm nëse zemra dhe ndërgjegjja juaj, në liri, ju çojnë drejt Tij.
Ky dallim është thelbësor: të kërkosh rrënjët e tua nuk do të thotë të mohosh tjetrin. Të zbulosh trashëgiminë e krishterë të familjes nuk do të thotë të ndërtosh armiqësi me ata që besojnë ndryshe. Kujtesa historike duhet të shërbejë për njohjen e së vërtetës dhe jo për krijimin e urrejtjes. Krishti nuk thërret për përçarje, por për kthim të zemrës.
Edhe atyre që tashmë janë katolikë u drejtoj një thirrje po aq të drejtpërdrejtë: hapini dyert dhe zemrat! Mos e gjykoni atë që kërkon të afrohet. Mos e pyesni me dyshim përse nuk erdhi më herët. Mos e shikoni si të huaj. Dëgjojeni, ndihmojeni dhe shoqërojeni me dashuri.

Nëse një familje dëshiron ta njohë historinë e vet të krishterë, ndihmojeni ta kërkojë atë. Nëse dikush dëshiron të mësojë të lutet, lutuni me të. Nëse dëshiron ta njohë Ungjillin, lexojeni së bashku. Nëse ka pyetje, dëgjojeni para se t’i përgjigjeni. Kisha nuk është një rreth i mbyllur vetëm për ata që tashmë janë brenda saj; ajo është shtëpi me derë të hapur për njeriun që kërkon Zotin.
Por duhet ta themi qartë edhe një të vërtetë tjetër: nuk mjafton të zbulojmë se të parët tanë kanë qenë të krishterë; duhet të bëhemi ne të krishterë me jetën tonë.
Çfarë vlere ka të gjejmë emrin e krishterë të një stërgjyshi në një dokument të vjetër, nëse sot në familjen tonë mungon falja? Çfarë vlere ka të flasim me krenari për rrënjët e krishtera, nëse nuk kujdesemi për të varfrin, nëse mashtrojmë në punë, nëse bëjmë padrejtësi, nëse mbajmë hasmëri apo nëse fëmijëve tanë nuk u japim shembull të mirë? Çfarë vlere ka ta kemi kryqin në mur, nëse kryqi nuk na mëson ta duam, ta falim dhe ta ndihmojmë tjetrin?
Këtu gjendet prova e vërtetë e çdo kthimi.
Fryti i kthimit nuk është vetëm emri. Nuk është vetëm prejardhja. Nuk është vetëm përkatësia fetare e shënuar diku. Fryti i kthimit është jeta e ndryshuar.

Prandaj, nëse dëshironi të filloni, filloni nga shtëpia juaj. Bëni shenjën e kryqit dhe lutuni. Merreni Ungjillin dhe lexoni çdo ditë disa rreshta. Mësojini fëmijët ta falënderojnë Zotin. Nëse jeni të zemëruar me vëllanë, motrën apo një të afërm, bëjeni hapin e parë drejt pajtimit. Nëse i keni bërë padrejtësi dikujt, kërkoni falje dhe përpiquni ta ndreqni dëmin. Vizitoni një të sëmurë. Ndihmoni një familje në nevojë. Mos e lini të moshuarin vetëm. Mbajeni fjalën e dhënë. Punoni me ndershmëri. Ruajeni martesën dhe familjen. Edukojini fëmijët jo vetëm duke u treguar me fjalë se çfarë është e mira, por duke ua dëshmuar atë me jetën tuaj. Këto janë fryte të denja kthimi.

Edhe dashuria për atdheun duhet të marrë formë konkrete. Ta duash Kosovën nuk do të thotë vetëm të flasësh për historinë, flamurin, dëshmorët apo të kaluarën e saj. Do të thotë edhe të mos e vjedhësh vendin tënd, të mos e mashtrosh, të mos e dëmtosh dhe të mos e braktisësh moralisht. Do të thotë ta bësh punën me ndërgjegje, ta edukosh fëmijën, ta ndihmosh të dobëtin, ta ruash gjuhën dhe kulturën, ta respektosh tjetrin, të mbrosh të mirën e përbashkët dhe të punosh që vendi yt të bëhet më i drejtë.

Sepse një atdhe i mirë nuk ndërtohet vetëm me fjalime të mëdha. Ai ndërtohet çdo ditë nga njerëz me ndërgjegje të mirë.
Këtu bashkohen natyrshëm identiteti kombëtar dhe përgjegjësia morale. Rrënjët arbërore nuk janë vetëm një arsye për krenari; ato janë edhe detyrim për të qenë të denjë për trashëgiminë që kemi marrë. Po kështu, besimi i krishterë nuk është vetëm deklarim përkatësie, por përgjegjësi për mënyrën se si jetojmë me familjen, me fqinjin, me të varfrin, me atdheun dhe me çdo njeri.
Prandaj sot thirrja ime është e qartë: nëse e ndieni se Zoti po ju thërret, mos e shtyni pafundësisht përgjigjen tuaj. Nëse dëshironi ta njihni besimin e të parëve tuaj, kërkojeni me ndershmëri. Nëse dëshironi ta njihni Krishtin, hapeni Ungjillin. Nëse keni pyetje, ejani në Kishë dhe bisedoni me një meshtar. Nëse dëshironi të filloni rrugën e katekizimit, kërkojeni atë. Nëse prej vitesh jeni larguar nga Kisha, mos kini frikë të ktheheni. Nëse mbani në zemër një plagë apo mëri, filloni rrugën e pajtimit. Nëse në familjen tuaj është shuar lutja, ndizeni përsëri atë dritë.
Mos prisni që gjithçka përreth jush të ndryshojë për të filluar ju. Filloni me një hap të vogël: një lutje, një faqe të Ungjillit, një bisedë me meshtarin, një falje të kërkuar, një dorë të zgjatur, një të sëmurë të vizituar, një të varfër të ndihmuar, një padrejtësi të ndrequr, një vendim të sinqertë për ta ndryshuar jetën.

Zoti mund ta përdorë një hap të vogël dhe të sinqertë për të hapur një udhë të madhe.
Dhe ju, prindër e gjyshër, flisni me fëmijët dhe nipërit tuaj. Tregojuni prej nga vini. Mos lejoni që historitë e familjes të vdesin bashkë me brezin tuaj. Ruajini emrat, kujtimet, fotografitë dhe dëshmitë. Tregojuni fëmijëve kush ishin të parët e tyre, ku jetuan, çfarë përjetuan dhe çfarë besuan.
Kjo kujtesë familjare është një arkiv i gjallë. Kur humbet një rrëfim i gjyshit, një emër i vjetër, një kujtim i ruajtur brez pas brezi apo një dëshmi familjare, humbet një pjesë e vogël e historisë sonë të përbashkët. Prandaj ruajtja e kujtesës nuk është vetëm nostalgji; është përgjegjësi ndaj brezave që do të vijnë.
Por, bashkë me kujtesën, përcilluni edhe vlerat: besën, ndershmërinë, mikpritjen, përgjegjësinë, dashurinë për Zotin dhe respektin për njeriun. Fëmijëve tanë nuk duhet t’u lëmë vetëm shtëpi, tokë dhe pasuri. Duhet t’u lëmë edhe kujtesë, ndërgjegje dhe një përgjigje kur një ditë të pyesin:

“Kush jemi dhe prej nga vijmë?”

Megjithatë, përgjigjja jonë përfundimtare nuk mund të jetë vetëm historike. Për ne të krishterët, qendra dhe themeli është Krishti. Prandaj, kush kërkon rrënjët e veta, le ta kërkojë të vërtetën me ndershmëri; kush e njeh Krishtin, le ta ndjekë në liri; kush kthehet, le të japë fryte; ndërsa kush tashmë beson, le ta dëshmojë besimin me dashuri dhe me vepra.

Mos e lini për nesër të mirën që mund ta filloni sot. Hapeni derën e zemrës. Hapeni Ungjillin. Hapeni familjen ndaj lutjes dhe, nëse zemra ju thërret, trokitni edhe në derën e Kishës. Ejani, pyetni, kërkoni, dëgjoni, njihni dhe pastaj vendosni në lirinë e ndërgjegjes suaj. Askush të mos vijë nga frika dhe askush të mos detyrohet; por edhe askush që kërkon sinqerisht të mos ketë frikë të afrohet.
Sepse rrënjët pa fryte mbeten kujtim. Besimi vetëm me fjalë mbetet fjalë. Kthimi pa ndryshim mbetet dëshirë. Por kur njeriu e hap zemrën para Zotit dhe fillon të jetojë ndryshe, atëherë fjala e Shën Gjon Pagëzuesit bëhet realitet në jetën e tij: “Bëni, pra, fryte të denja kthimi!”

Le të fillojë ky kthim sot: në zemrën time, në familjen time, në marrëdhënien time me Zotin dhe me tjetrin. Të kthehemi te Krishti jo kundër dikujt, por për t’u bërë më të mirë; jo për të ngritur mure të reja, por për të ndërtuar ura; jo për të hapur plagët e historisë, por për t’i shëruar ato; jo për ta përbuzur tjetrin, por për ta dashur më shumë; jo vetëm për të treguar se kush kemi qenë dikur, por për të dëshmuar me jetën tonë se kush duam të jemi sot.

Në këtë mënyrë, titulli nuk mbetet vetëm një pohim, por bëhet një program jete: rrënjët tona arbërore na tregojnë prej nga vijmë, Krishti na tregon kah të shkojmë.
Rrënjët na japin kujtesën. Krishti na jep drejtimin. Ndërsa frytet e jetës sonë do të dëshmojnë se kush jemi.

Më 7 shtator 2026

Kosova nuk ka nevojë për më shumë zhurmë, por për një plan

Drini.us
-
0
Kosova nuk ka nevojë për më shumë zhurmë, por për një plan
Lirim Gashi, Prizren
____
Kosova sot nuk është më Kosova e para një dekade.
Shteti ka një buxhet dukshëm më të madh se dikur dhe, në të njëjtën kohë, ka një nga nivelet më të ulëta të borxhit publik në Evropë. Sipas të dhënave të fundit të Fondit Monetar Ndërkombëtar, borxhi publik i Kosovës ishte rreth 17.5 për qind e PBB-së në fund të vitit 2025, ndërsa borxhi i jashtëm mbetet i ulët krahasuar me ekonomitë evropiane në zhvillim.
Kjo nuk është thjesht një statistikë.
Është një avantazh strategjik.
Por vetëm nëse dimë ta përdorim.
Sepse një shtet nuk bëhet më i pasur vetëm pse ka më shumë para në buxhet apo në sistemin financiar.
Kapitali që nuk futet në qarkullim ekonomik nuk prodhon zhvillim.
Ne nuk kemi asgjë nga kapitali që nuk vihet në punë.
Paraja që nuk shndërrohet në energji, infrastrukturë, dije, teknologji, prodhim, vende pune, eksporte dhe mirëqenie mbetet thjesht kapital i papërdorur.
Një shtet nuk ndërtohet duke e admiruar kapitalin në bilanc.
Shteti ndërtohet duke e kthyer kapitalin në kapacitete.
Prandaj Kosova duhet të hyjë në një fazë të re të politikës ekonomike: nga administrimi i parasë drejt menaxhimit strategjik të kapitalit.
Kjo kërkon edhe një qasje serioze ndaj borxhit të jashtëm.
Jo borxh për konsum.
Jo borxh për paga që harxhohen brenda një viti.
Jo borxh për projekte pa kthim ekonomik.
Jo borxh për të mbuluar keqmenaxhimin.
Por borxh të matur, transparent dhe të orientuar drejt investimeve që rrisin kapacitetin prodhues të Kosovës.
Kosova duhet të hartojë një Plan Kombëtar për Financimin e Investimeve Strategjike 2035.
Ky plan duhet të përcaktojë qartë:
– sa borxh mund të marrë shteti pa cenuar stabilitetin fiskal;
– cilat projekte mund të financohen me borxh;
– cilat projekte kanë kthim ekonomik të matshëm;
– sa vende pune krijojnë;
– sa importe zëvendësojnë;
– sa eksporte gjenerojnë;
– sa energji vendore prodhojnë;
– sa të ardhura shtesë krijojnë;
– sa është kostoja e financimit;
– cili është afati i kthimit;
– cilat janë rreziqet;
– dhe kush mban përgjegjësi nëse projekti dështon.
Borxhi duhet të jetë instrument zhvillimi, jo barrë për gjeneratat e ardhshme.
Nëse marrim borxh për të ndërtuar kapacitet energjetik që ul importet për dekada, kemi krijuar aset.
Nëse investojmë në ujitje, agro-përpunim dhe magazinim, kemi krijuar prodhim dhe siguri ushqimore.
Nëse investojmë në laboratorë, STEM, IT dhe inteligjencë artificiale, kemi investuar në kapital njerëzor.
Nëse investojmë në digjitalizim, kemi ulur kostot administrative dhe kemi rritur transparencën.
Nëse investojmë në rrjet energjetik, bateri dhe burime të reja, kemi rritur sigurinë energjetike.
Nëse investojmë në industri eksportuese, kemi krijuar vende pune, eksporte dhe të ardhura.
Ky është dallimi midis borxhit që e varfëron një shtet dhe borxhit që e pasuron një shtet.
Pyetja nuk duhet të jetë vetëm:
“Sa borxh kemi?”
Pyetja duhet të jetë:
“Çfarë po ndërtojmë me borxhin që marrim?”
Dhe pyetja e tretë duhet të jetë:
“Çfarë vlere do t’u mbetet fëmijëve tanë pasi ai borxh të jetë paguar?”
Këtu fillon një Kosovë që mendon përtej ciklit të ardhshëm zgjedhor.
—
1. ZHBLOKIMI INSTITUCIONAL — 100 DITË
Asnjë plan ekonomik nuk funksionon nëse institucionet nuk funksionojnë.
Prandaj pika e parë nuk është një projekt ekonomik.
Është funksionimi i shtetit.
Kosova ka nevojë për një mekanizëm të qartë që eliminon pengesat politike, administrative dhe institucionale që e ngadalësojnë vendimmarrjen, investimet dhe zbatimin e projekteve.
Brenda 100 ditësh duhet të krijohet një:
PAKT KOMBËTAR PËR ZHVILLIMIN 2035.
Pakti duhet të përmbajë 10–12 prioritete kombëtare të matshme deri në vitin 2035.
Për secilin objektiv duhet të përcaktohen:
– institucioni përgjegjës;
– afati;
– buxheti;
– burimi i financimit;
– treguesit e suksesit;
– përgjegjësit konkretë;
– mekanizmi i raportimit.
Duhet të krijohet Zyra për Monitorimin e Objektivave Kombëtare, e cila raporton çdo tre muaj.
Duhet të krijohet një Dashboard i Kosovës, ku qytetari mund të shohë:
🟢 objektivi në rrugë të mbarë;
🟡 objektivi në rrezik;
🔴 objektivi i parealizuar.
Sepse institucionet nuk mund të funksionojnë si një emision televiziv ku çmimi i parë është t’ia hedhësh fajin dikujt tjetër.
Qytetari duhet të dijë:
Kush e zgjidh problemin?
Kur duhet ta zgjidhë?
Me sa para?
Dhe çfarë ndodh nëse nuk e zgjidh?
Pa këtë, çdo strategji tjetër mbetet letër.
—
2. SUNDIMI I LIGJIT, LUFTA KUNDËR KORRUPSIONIT DHE KRIMIT TË ORGANIZUAR — 1–3 VJET
Nuk ka ekonomi të fortë me institucione të dobëta.
Nuk ka investime serioze aty ku kontrata nuk besohet.
Nuk ka kapital serioz aty ku tenderi fitohet me lidhje.
Nuk ka konkurrencë të drejtë aty ku korrupsioni bëhet rrugë alternative për të anashkaluar rregullat.
Prandaj lufta kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar nuk është vetëm çështje drejtësie.
Është politikë ekonomike.
Duhet:
– forcim i hetimeve të korrupsionit në nivele të larta;
– forcim i hetimit financiar;
– gjurmim i pasurisë së pajustifikuar;
– transparencë e plotë e prokurimit;
– kontroll i konfliktit të interesit;
– mbrojtje efektive e sinjalizuesve;
– bashkëpunim ndërkombëtar kundër krimit financiar;
– digjitalizim i proceseve të prokurimit dhe pagesave;
– matje e besimit të investitorëve në institucionet e Kosovës.
Investitori i huaj nuk pyet vetëm:
“Sa është paga?”
Ai pyet:
A funksionon ligji?
A mbrohet kontrata?
A është konkurrenca e drejtë?
A është energjia e sigurt?
A ka fuqi punëtore të kualifikuar?
A janë institucionet transparente?
A mund të zhvilloj biznes pa ndërmjetës politikë?
Prandaj luftimi i korrupsionit lidhet drejtpërdrejt me investimet e huaja, energjinë, digjitalizimin, transparencën dhe funksionimin e gjithë sistemit.
—
3. ENERGJIA — 5–7 VJET
Kosova ka rezerva të konsiderueshme të linjitit dhe njëkohësisht potencial të madh për energji diellore dhe të erës.
Kjo duhet të kthehet në siguri energjetike.
Duhet të përgatitet brenda vitit të parë:
MASTERPLANI ENERGJETIK 2035.
Ai duhet të përfshijë:
– studim teknik, ekonomik dhe mjedisor për kapacitete të reja termike me teknologji moderne;
– zgjerim gradual të kapaciteteve diellore dhe të erës;
– bateri të mëdha për ruajtjen e energjisë;
– modernizim të transmetimit dhe shpërndarjes;
– program kombëtar të efikasitetit energjetik;
– procedura më të shpejta investimi pa hequr standardet mjedisore;
– plan rezervë për dimrat me kërkesë të lartë.
Qëllimi:
më shumë prodhim vendor, më pak varësi nga importi.
Energjia nuk është vetëm çështje ekonomike.
Është edhe çështje e sigurisë së shtetit.
Energjia e sigurt i jep industrisë siguri.
Industria krijon vende pune.
Vendet e punës ulin emigrimin.
Prodhimi rrit eksportet.
Eksportet forcojnë ekonominë.
Dhe ekonomia më e fortë e rrit aftësinë e shtetit për të investuar.
Pra energjia lidhet me gjithçka.
—
4. ARSIMI DHE TREGU I PUNËS — 5–7 VJET
Arsimi nuk duhet të prodhojë diploma.
Duhet të prodhojë aftësi që ekonomia i kërkon.
Rënia e rezultateve në matematikë, lexim dhe shkencë nuk është problem vetëm i shkollës.
Është problem i tregut të punës të vitit 2035.
Prandaj duhet:
– testim kombëtar vjetor;
– trajnim dhe certifikim të mësimdhënësve;
– përmirësim të pagave dhe karrierës mbi bazën e profesionalizmit dhe rezultateve;
– STEM;
– programim;
– mendim kritik;
– aftësi praktike;
– laboratorë modernë;
– materiale digjitale;
– mbështetje për nxënësit me rezultate të dobëta;
– bursa për talentet në matematikë, shkencë dhe teknologji;
– vlerësim transparent të shkollave.
Por kjo nuk mjafton.
Arsimi duhet të lidhet drejtpërdrejt me tregun e punës.
Duhet:
– zgjeruar arsimi profesional;
– zhvilluar sistemi dual;
– krijuar partneritete mes universiteteve dhe kompanive;
– përshtatur profilet universitare me kërkesën e tregut;
– krijuar programe rikualifikimi për të rriturit;
– monitoruar çdo vit profesionet që kërkon ekonomia.
Sepse nuk ka kuptim të kemi mijëra të diplomuar në fusha ku nuk ka punë dhe mungesë të punëtorëve në fushat ku ekonomia ka nevojë.
Arsimi është politika më afatgjatë e tregut të punës.
—
5. INTELIGJENCA ARTIFICIALE — 2–5 VJET
Kosova duhet të mos jetë vetëm përdoruese e teknologjisë.
Duhet të bëhet prodhuese e saj.
Duhet:
– Strategji Kombëtare për Inteligjencën Artificiale;
– buxhet i përcaktuar;
– laborator shtetëror për AI dhe të dhëna;
– përdorim i AI në administratë, tatime, shëndetësi, arsim dhe bujqësi;
– automatizim i proceseve administrative të përsëritshme;
– zbulim i anomalive dhe mashtrimeve në shpenzimet publike;
– platformë publike të dhënash, duke respektuar privatësinë;
– partneritete universitete–kompani teknologjike;
– trajnime për nëpunësit civilë.
Objektiv:
të paktën 20 shërbime publike të përmirësuara ose të automatizuara përmes AI brenda 2–5 vjetësh.
AI nuk duhet parë si modë.
Ajo duhet të përdoret për të ulur kostot, gabimet dhe burokracinë.
Dhe këtu lidhet drejtpërdrejt me digjitalizimin dhe transparencën.
—
6. DIGJITALIZIMI — 3 VJET
Digjitalizimi nuk është blerja e kompjuterëve.
Është riorganizimi i mënyrës se si funksionon shteti.
Duhet:
– një e-ID;
– një portal për shërbimet publike;
– dokumente elektronike me fuqi ligjore;
– pagesa online;
– nënshkrim elektronik;
– arkiv elektronik kombëtar;
– auditim i sistemeve ekzistuese;
– eliminim i platformave të shkëputura.
Parimi duhet të jetë:
Shteti nuk ta kërkon dy herë të njëjtën të dhënë.
Objektiv:
të paktën 80 për qind e shërbimeve administrative prioritare të jenë plotësisht online brenda tri vjetësh.
Por digjitalizimi ka edhe një funksion tjetër:
ul hapësirën për korrupsion.
Sa më pak ndërmjetës të panevojshëm, aq më pak mundësi për abuzim.
Sa më shumë gjurmë elektronike, aq më e madhe përgjegjësia.
Sa më shumë të dhëna të hapura, aq më shumë transparencë.
Pra:
digjitalizimi → efikasitet → gjurmueshmëri → transparencë → më pak hapësirë për korrupsion.
—
7. BUJQËSIA, SIGURIA USHQIMORE DHE TOKA — 5 VJET
Kosova duhet ta modernizojë bujqësinë.
Por para së gjithash duhet të ndalojë shkatërrimin e tokës bujqësore.
Duhet:
– sistem modern ujitjeje;
– subvencione të lidhura me prodhimin dhe produktivitetin;
– kredi të favorshme për mekanizim dhe teknologji;
– sera moderne;
– qendra grumbullimi;
– magazinim dhe ftohje;
– agro-përpunim;
– sigurim të kulturave bujqësore;
– digjitalizim të fermave;
– sensorë;
– dronë;
– të dhëna bujqësore;
– kontrata direkte prodhues–industri përpunuese.
Brenda 12 muajve duhet:
– hartë kombëtare e tokës bujqësore;
– zona të mbrojtura;
– kontroll rigoroz i ndryshimit të destinimit;
– transparencë publike për çdo kërkesë për ndryshim destinimi;
– inspektim më i fortë kundër ndërtimeve ilegale;
– masa ligjore dhe administrative;
– mbrojtje e kategorive më cilësore të tokës nga urbanizimi.
Sepse çdo hektar tokë pjellore i mbuluar me beton është humbje e përhershme e sigurisë ushqimore.
Toka nuk është thjesht pronë. Është kapital strategjik i shtetit.
Bujqësia lidhet me ushqimin.
Ushqimi lidhet me importet.
Importet lidhen me bilancin tregtar.
Prodhimi vendor ul importet.
Përpunimi krijon industri.
Industria krijon vende pune.
Pra toka lidhet drejtpërdrejt me ekonominë.
—
8. ÇMIMET, KONKURRENCA DHE MBROJTJA E KONSUMATORIT — 6–12 MUAJ
Tregu i lirë nuk do të thotë treg pa rregulla.
Duhet:
– platformë publike për monitorimin e çmimeve të produkteve bazë;
– krahasim periodik ndërmjet tregjeve dhe rajoneve;
– hetime të shpejta për marrëveshje antikonkurruese;
– kontroll të abuzimit me pozitën dominuese;
– transparencë të zinxhirëve të çmimeve në sektorët kritikë;
– forcim të Autoritetit të Konkurrencës;
– gjoba efektive;
– mbrojtje më të fortë të konsumatorit.
Objektiv:
sistem transparent monitorimi dhe hetimi brenda 6–12 muajve.
Qëllimi nuk është të luftohet tregu.
Qëllimi është të parandalohet shfrytëzimi i boshllëkut institucional.
Kur institucionet nuk kontrollojnë, boshllëku mbushet nga abuzimi.
Prandaj mbrojtja e konsumatorit nuk është kundër tregut.
Është mbrojtje e tregut nga abuzimi.
—
9. INVESTIMET E HUAJA — 3 VJET
Kosova duhet të jetë vend ku investitori vjen për mundësinë ekonomike dhe jo për të kërkuar:
“Kë njeh këtu?”
Duhet:
– one-stop shop për investitorët;
– afate të qarta dhe të shkurtra për leje;
– zona ekonomike me infrastrukturë të gatshme;
– stimuj për prodhim, eksport, teknologji dhe energji;
– agjenci profesionale për promovimin e investimeve;
– marrëveshje me investitorët strategjikë mbi kritere transparente;
– lidhje të investitorëve të huaj me furnizuesit vendorë;
– objektiva të detyrueshme për punësim dhe eksport për projektet që marrin mbështetje publike.
Objektiv:
rritje e kapitalit të investuar dhe e vendeve të reja të punës brenda tri vjetësh.
Por investitori nuk investon vetëm në një fabrikë.
Ai investon në besueshmërinë e sistemit.
Prandaj investimet e huaja lidhen me:
– sundimin e ligjit;
– luftën kundër korrupsionit;
– energjinë;
– arsimin;
– fuqinë punëtore;
– infrastrukturën;
– digjitalizimin;
– transparencën.
Nëse njëra mungon, e gjithë zinxhiri dobësohet.
—
10. IT DHE EKONOMIA DIGJITALE — 10 VJET
Rinia e Kosovës nuk duhet parë si problem.
Ajo është kapitali më i madh strategjik i vendit.
Duhet:
– programim që nga arsimi parauniversitar;
– akademi intensive për programim dhe AI;
– partneritete universitet–kompani;
– grante për startup-e teknologjike;
– qendra inovacioni në qytetet kryesore;
– lehtësime fiskale për kompanitë që eksportojnë shërbime IT;
– programe për kthimin e profesionistëve nga diaspora;
– infrastrukturë digjitale;
– fond për kërkim dhe zhvillim teknologjik.
Objektiv:
ekosistem që synon 100,000 profesionistë të kualifikuar në teknologji dhe shërbime digjitale brenda dhjetë vjetësh.
Kjo është mënyra se si arsimi, AI-ja dhe digjitalizimi shndërrohen në vende pune.
Dhe kjo është një nga mënyrat më të fuqishme për ta zvogëluar emigrimin ekonomik.
—
11. DIASPORA, SOLIDARITETI DHE KTHIMI — 1–3 VJET
Diaspora nuk duhet të shihet vetëm si bankomat kombëtar.
Ajo është kapital financiar, kapital njerëzor, përvojë, dije, kontakte dhe tregje.
Duhet:
– one-stop shop për investitorët nga diaspora;
– regjistrim të shpejtë të bizneseve;
– fond bashkë-investimi shtet–diasporë;
– programe profesionale për kthim;
– stimuj për prodhim dhe teknologji;
– rrjet profesionistësh të diasporës me universitete dhe kompani;
– mentorim për sipërmarrësit e rinj;
– databazë të profesionistëve dhe investitorëve.
Solidariteti nuk duhet të matet vetëm me remitenca.
Solidariteti i vërtetë është kur kapitali kthehet në zhvillim.
Kur një profesionist kthehet dhe hap kompani, krijon vende pune.
Kur një ekspert i diasporës bashkëpunon me universitetin, transferon dije.
Kur një investitor i diasporës sjell teknologji, hap tregje.
Kur një familje kthehet, ajo sjell jo vetëm para, por edhe përvojë dhe lidhje ndërkombëtare.
Prandaj diaspora duhet të bëhet pjesë e planit të zhvillimit, jo vetëm e statistikës së remitencave.
—
12. RICIKLIMI, MJEDISI DHE EKONOMIA QARKULLUESE — 2–5 VJET
Mbeturinat nuk janë vetëm diçka që duhet ta heqim nga sytë.
Ato janë edhe burim ekonomik.
Duhet:
– ndarje e mbeturinave në burim;
– kontejnerë të veçantë për letër, plastikë, qelq dhe mbetje organike;
– parimi “ndotësi paguan”;
– stimuj për familjet dhe bizneset që riciklojnë;
– partneritete publiko-private;
– impiante riciklimi;
– industri përpunuese;
– mbyllje graduale e deponive ilegale;
– inspektime;
– gjoba efektive.
Objektiv:
ndarje në burim dhe rritje e ndjeshme e riciklimit në komunat kryesore brenda 2–5 vjetësh.
Më pak mbeturina do të thotë:
ambient më i pastër;
qytete më të jetueshme;
shëndet më të mirë;
më pak kosto;
dhe ekonomi më qarkulluese.
Pra edhe mbeturinat lidhen me ekonominë.
—
13. TRANSPARENCA — 12 MUAJ
Çdo euro publike duhet të jetë e gjurmueshme.
Duhet:
– një platformë për të gjitha kontratat publike;
– publikim i pagesave;
– publikim i progresit të projekteve;
– hartë publike e investimeve kapitale;
– gjurmim elektronik nga tenderi deri te pagesa;
– sinjalizim automatik i kostove dhe ndryshimeve të dyshimta;
– raportim tremujor për projektet strategjike;
– të dhëna të hapura;
– mekanizma më të fortë auditimi.
Objektiv:
sistem funksional i gjurmueshmërisë publike brenda 12 muajve.
Transparenca nuk është dekor.
Ajo është mekanizëm kontrolli.
Dhe kur lidhet me digjitalizimin dhe inteligjencën artificiale, bëhet edhe më e fuqishme.
Digjitalizimi regjistron.
AI-ja analizon.
Transparenca ekspozon.
Institucionet kontrollojnë.
Qytetari mbikëqyr.
Kështu ndërtohet përgjegjësia.
—
14. PLANI KOMBËTAR PËR BORXHIN DHE INVESTIMET STRATEGJIKE — 12 MUAJ
Kosova duhet ta përdorë avantazhin e nivelit të ulët të borxhit me kujdes dhe inteligjencë.
Por duhet të vendosë një vijë të qartë:
Borxhi nuk merret për konsum të përhershëm. Borxhi merret vetëm kur krijon kapacitet të ri.
Duhet të krijohet një portofol kombëtar projektesh strategjike, ku çdo projekt kalon nëpër një test të detyrueshëm:
1. Sa kushton?
2. Sa financim publik kërkon?
3. Sa mund të financohet nga kapitali privat?
4. Sa mund të financohet nga diaspora?
5. Sa mund të financohet nga grantet ndërkombëtare?
6. Sa borxh kërkohet?
7. Çfarë prodhon?
8. Sa vende pune krijon?
9. Sa importe zëvendëson?
10. Sa eksporte krijon?
11. Sa të ardhura gjeneron?
12. Sa është kthimi ekonomik?
13. Cilat janë rreziqet?
14. Kush mban përgjegjësi?
Projektet duhet të klasifikohen:
🟢 Investime prioritare — kthim i lartë dhe rrezik i kontrolluar.
🟡 Investime të mundshme — kërkojnë optimizim ose studim shtesë.
🔴 Investime që nuk duhet të financohen me borxh — konsum, projekte pa kthim, projekte me kosto të pajustifikuar ose projekte që mund të financohen më mirë nga burime të tjera.
Kjo do të krijonte një parim të ri:
Mos merr borxh për të paguar të kaluarën. Merr financim për të ndërtuar të ardhmen.
—
15. ÇDO GJË LIDHET ME TJETRËN
Këtu qëndron dallimi midis një liste projektesh dhe një plani shtetëror.
Zhbllokimi institucional heq pengesat.
Sundimi i ligjit krijon besim.
Lufta kundër korrupsionit mbron kapitalin.
Transparenca tregon se ku shkon paraja.
Digjitalizimi e bën shtetin më të shpejtë dhe më të gjurmueshëm.
AI-ja rrit efikasitetin.
Arsimi krijon fuqinë punëtore.
Tregu i punës e lidh dijen me ekonominë.
IT-ja krijon sektorë të rinj dhe eksporte.
Energjia siguron bazën e industrisë.
Bujqësia siguron ushqimin dhe mbron tokën.
Riciklimi mbron ambientin dhe krijon ekonomi qarkulluese.
Diaspora sjell kapital, dije, solidaritet dhe kthim.
Investimet e huaja sjellin kapital, teknologji dhe tregje.
Borxhi strategjik mund të përshpejtojë investimet që shteti nuk mund t’i financojë menjëherë vetëm nga buxheti.
Dhe të gjitha këto duhet të lidhen me njëra-tjetrën.
Sepse një fabrikë nuk ka vlerë pa energji.
Energjia nuk ka vlerë të plotë pa industri.
Industria nuk ka vlerë pa punëtorë të kualifikuar.
Punëtori i kualifikuar nuk ka perspektivë pa vende pune.
Vendet e punës nuk krijohen pa investime.
Investimet nuk vijnë pa siguri juridike.
Siguria juridike nuk ekziston pa institucione.
Institucionet nuk janë efikase pa digjitalizim.
Digjitalizimi nuk funksionon pa dije.
Dhe dija nuk krijohet pa arsim.
Prandaj zhvillimi nuk është 15 politika të ndryshme. Është një sistem.
—
16. SI MATET SUKSESI?
Çdo objektiv duhet të ketë:
– afatin;
– treguesin;
– institucionin përgjegjës;
– buxhetin;
– burimin e financimit;
– rezultatin e pritshëm;
– përgjegjësinë konkrete.
Çdo tre muaj duhet të publikohet:
DASHBOARD-I I KOSOVËS
🟢 Në rrugë të mbarë.
🟡 Në rrezik.
🔴 Dështim ose vonesë serioze.
Por çdo ngjyrë duhet të ketë pas vetes një emër institucioni.
Jo:
“rrethanat”.
Jo:
“trashëgimia”.
Jo:
“mungesa e koordinimit”.
Jo:
“situata politike”.
Por:
Kush?
Çfarë?
Kur?
Sa?
Pse nuk u bë?
Dhe:
Çfarë do të bëhet tani?
Sepse kur përgjegjësia u takon të gjithëve, shpesh ajo nuk i takon askujt.
—
NË FUND
Fëmijët tanë nuk do të trashëgojnë fjalimet tona.
Do të trashëgojnë shkollat tona.
Do të trashëgojnë energjinë tonë.
Do të trashëgojnë tokën tonë.
Do të trashëgojnë institucionet tona.
Do të trashëgojnë ekonominë tonë.
Do të trashëgojnë ambientin tonë.
Dhe do të trashëgojnë pasojat e vendimeve që marrim sot.
Prandaj pyetja nuk është:
“Çfarë do të bëjmë deri në zgjedhjet e ardhshme?”
Pyetja është:
“Çfarë Kosove duam t’u dorëzojmë fëmijëve tanë pas dhjetë vjetësh?”
Më pak zhurmë.
Më pak improvizim.
Më pak beton mbi tokën pjellore.
Më pak korrupsion.
Më pak burokraci.
Më shumë dije.
Më shumë energji të sigurt.
Më shumë prodhim.
Më shumë investime.
Më shumë teknologji.
Më shumë eksporte.
Më shumë transparencë.
Më shumë përgjegjësi.
Dhe mbi të gjitha:
një plan që matet.
Një plan ku çdo euro ka destinacion.
Çdo borxh ka arsyetim.
Çdo investim ka objektiv.
Çdo objektiv ka afat.
Çdo afat ka përgjegjës.
Dhe çdo përgjegjës duhet të japë llogari.
Sepse pyetjet e një shteti serioz nuk janë të komplikuara:
Çfarë premtuam?
Çfarë bëmë?
Çfarë nuk bëmë?
Pse nuk e bëmë?
Dhe kush mban përgjegjësi?
Ky nuk është shumë për t’u kërkuar nga një shtet.
Është minimumi.
Ndoshta problemi është se jemi mësuar të kënaqemi me shumë pak.
Kosova nuk duhet të jetë një shtet që vetëm mbijeton nga viti në vit.
Duhet të jetë një shtet që ndërton me vetëdije atë që do të jetë pas dhjetë, njëzet dhe tridhjetë vjetësh.
Sepse shteti nuk ndërtohet për ciklin e ardhshëm zgjedhor.
Shteti ndërtohet për ata që ende nuk kanë votuar.

Guri i Kishës së Zogajt, me jehonë përtej Atlantikut

Drini.us
-
0
Guri i Kishës së Zogajt, me jehonë përtej Atlantikut

Luan – Asllan Dibrani, Gjermani

Nga një gur në Zogaj te një jehonë përtej Atlantikut

Kronologjia e Kishës “Shën Flori dhe Shën Lauri” – një ngjarje që trazoi opinionin, sfidoi institucionet dhe vuri në provë tolerancën tonë

Ka ngjarje që lindin në një copë të vogël toke, por pastaj dalin përtej kufijve të fshatit, komunës dhe shtetit. Ka gurë që vendosen në tokë, por pesha e tyre matet në ndërgjegjen e një populli.

Ftesë për në Amerikë

Në këtë takim, përfaqësuesi i Kishës Katolike nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Italo Dell’Oro, i bëri gjithashtu ftesë Muse Musës që ta vizitojë Amerikën, si pjesë e vazhdimit të kontakteve dhe e interesimit për ecurinë e ndërtimit të Kishës Katolike “Shën Flori dhe Shën Lauri” në Zogaj të Vushtrrisë.

E tillë po bëhet historia e Kishës së re Katolike Shqiptare “Shën Flori dhe Shën Lauri” në Zogaj të Vushtrrisë.

Kam qenë ndër ata që, që nga ditët e para, e kam përcjellë këtë çështje me shkrime, reagime, apele dhe letra publike. Jo sepse kam parë në të një përplasje ndërmjet feve, por pikërisht të kundërtën: një provë nëse Kosova jonë është mjaftueshëm e pjekur për ta respektuar besimin, pronën private, historinë, pluralizmin dhe vëllazërinë shqiptare pavarësisht përkatësisë fetare.

Sot, pas gjithë asaj që ndodhi gjatë gushtit dhe fillimit të shtatorit 2026, është koha që ngjarjet të vendosen në rend kronologjik. Jo për ta ndezur konfliktin, por për të ruajtur dëshminë.

Familja Musa – toka që u bë amanet

Në qendër të kësaj historie është familja Musa.

Një familje që nuk duhet parë vetëm përmes debatit të sotëm rreth një kishe, por përmes historisë së sakrificës së saj.

Muse Musa nuk është një emër që duhet përmendur vetëm si përkrahës i ndërtimit të kishës. Ai është një njeri që la jetën e rehatshme të Gjermanisë dhe iu përgjigj thirrjes së Kosovës në kohën kur atdheu kërkonte njerëz, jo fjalë.

Në fytyrën e tij ka mbetur një dëshmi që shpesh kalon pa u thënë: plaga e luftës.Ajo plagë në anën e djathtë të fytyrës nuk është dekoratë politike. Është shenjë e gjakut të derdhur për lirinë e Kosovës.

Më ka ardhur keq që në disa paraqitje televizive kjo pjesë e historisë së tij nuk është shpjeguar sa duhet, madje as nga vetë ai. Sepse brezat duhet ta dinë: para se të bëhej objekt debatesh për çështje fetare, Muse Musa kishte vënë trupin e tij në shërbim të çlirimit të Kosovës nga pushtimi serb.

Dhe atë luftë nuk e bënë katolikët kundër myslimanëve, as myslimanët kundër katolikëve.

Atë e bënë shqiptarët së bashku.

Takim i frytshëm me përfaqësuesin e Kishës Katolike nga SHBA-ja

Në një takim të frytshëm, përfaqësuesit e familjes Musa, Muse

Musa – Gjergji dhe Halil Musa – Bardhyli, u takuan me përfaqësuesin e Kishës Katolike nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Italo Dell’Oro, si dhe me atdhetarin nga Malësia, Zef Margilaj, i cili jeton dhe vepron në Nju Jork.

Gjatë takimit u diskutua për ecurinë e procesit të ndërtimit të Kishës Katolike “Shën Flori dhe Shën Lauri” në Zogaj të Vushtrrisë, si dhe për pengesat e krijuara rreth ceremonisë së 18 gushtit nga përfaqësues të Bashkësisë Islame, Policia e Kosovës – Stacioni Policor në Vushtrri dhe Komuna e Vushtrrisë.

Takimi u zhvillua në një frymë mirëkuptimi, respekti dhe bashkëpunimi, me interes të veçantë për vazhdimin e kësaj nisme.

Në të njëjtat pozicione luftuan shqiptarë të besimeve të ndryshme. Në të njëjtën tokë ranë dëshmorë. Përballë ushtrisë dhe policisë serbe askush nuk pyeste se ku falej shoku pranë tij.

Prandaj është tragjike kur, pas lirisë, dikush përpiqet t’i ndajë shqiptarët sipas altarit.

17 dhe 18 gushti – gurthemeli që u bë çështje kombëtare

Ceremonia e bekimit të gurthemelit ishte planifikuar për 18 gusht 2026, në festën e Shën Florit dhe Shën Laurit.

Por ngjarjet morën një drejtim tjetër.

Sipas deklarimeve të bëra publike nga Dioqeza Prizren–Prishtinë, Policia e Kosovës vendosi të mos lejonte ceremoninë e paraparë për 18 gusht. Për të shmangur tensionet, Imzot Dodë Gjergji e bekoi gurthemelin një ditë më herët, më 17 gusht 2026, në praninë e meshtarëve dhe besimtarëve.

Ky fakt duhet të mbetet në kronologji.

Sepse ceremonia nuk u zhduk.

Guri nuk u zhduk.

Ideja nuk u zhduk.

Përkundrazi, prej atij momenti çështja mori përmasa shumë më të mëdha.

Më 18 gusht, ceremonia e paraparë e pagëzimeve dhe aktivitetet kishtare u zhvendosën në Katedralen “Shën Nënë Tereza” në Prishtinë.

Protesta që nuk arriti ta ndalte procesin

Kundërshtimet ishin të zëshme.

U organizuan protesta dhe pati përpjekje që çështja të paraqitej si një përplasje e madhe shoqërore.

Por një gjë duhet thënë pa propagandë: numri i protestuesve nuk është barometër i së drejtës, as numri i përkrahësve nuk është barometër i së vërtetës.

Në një shtet demokratik, çështjet zgjidhen me ligj.

Nëse toka është private dhe është dhuruar ligjërisht për një objekt fetar, kjo duhet shqyrtuar juridikisht.

Nëse ka probleme urbanistike, ato zgjidhen me dokumentacion.

Nëse ka pretendime historike, ato dëshmohen nga historianët dhe arkeologët.

Jo me kërcënime.

Jo me sharje.

Jo duke e etiketuar tjetrin tradhtar vetëm pse beson ndryshe.

Pikërisht këtu mendoj se një pjesë e islamizmit politik gaboi rëndë. Ai u përpoq ta shndërronte një çështje të lirisë fetare dhe pronës private në një përplasje identitare.

Por kjo nuk është rruga shqiptare.

Shqiptaria nuk matet me xhami dhe as me kishë.

Matet me mënyrën se si e respekton shqiptarin tjetër.

Nga Zogaj në Prishtinë, nga Kosova deri në Amerikë

Ajo që filloi në një truall në Zogaj nuk mbeti në Zogaj.

Për kishën, për familjen Musa dhe për zhvillimet e gushtit u fol në Kosovë, në diasporë dhe në qarqe shqiptare jashtë vendit.

U organizuan kremtime dhe takime në Katedralen “Shën Nënë Tereza”, në Llapushnik dhe në vende të tjera. Tema u diskutua edhe në mjedise shqiptare jashtë Kosovës.

Takim i frytshëm me delegacionin e Kishës Katolike nga SHBA-ja

Në kuadër të zhvillimeve rreth ndërtimit të Kishës Katolike “Shën Flori dhe Shën Lauri” në Zogaj të Vushtrrisë, u zhvillua një takim i frytshëm ndërmjet përfaqësuesve të familjes Musa-Zogaj, Muse Musa-Zogaj dhe Halil Musa-Zogaj, me përfaqësuesin e Kishës Katolike nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Italo Dell’Oro, si dhe me Jennifer Healy dhe atdhetarin nga Malësia, Zef Margilaj, i cili jeton dhe vepron në Nju Jork.

Gjatë takimit u diskutua për ecurinë e procesit të ndërtimit të kishës, për pengesat e krijuara rreth ngjarjeve të 18 gushtit në Vushtrri, si dhe për vazhdimin e bashkëpunimit dhe mbështetjes për këtë nismë.

Në këtë takim, Italo Dell’Oro i bëri gjithashtu ftesë Muse Musa-Zogajt për një vizitë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Foto: Muse Musa-Zogaj dhe Halil Musa-Zogaj gjatë takimit me përfaqësuesit e delegacionit amerikan. 

Prandaj edhe reagimi rreth Zogajt u përhap kaq shpejt.

Ftesa për Muse Musën – një nderim që e nxori Zogajn përtej kufijve lokalë

Një zhvillim me domethënie të veçantë në këtë kronologji është edhe ftesa që iu bë Muse Musës, një dëshmi se çështja e Zogajt nuk mbeti më vetëm brenda kufijve të një fshati apo të një komune.

Muse Musa tashmë nuk po shihej vetëm si pjesëtar i një familjeje që mbështeti ngritjen e kishës, por si një figurë e lidhur drejtpërdrejt me këtë proces, me historinë e luftës, me sakrificën dhe me debatin e madh që u krijua rreth të drejtës për besim, pronë dhe identitet.

Ftesa ndaj tij kishte edhe një peshë simbolike. Ajo tregonte se jehona e ngjarjes kishte depërtuar në qarqe më të gjera kishtare, kombëtare dhe të diasporës.

Nga një njeri që në ditët e para u përball me kundërshtime, akuza e presione, Muse Musa po bëhej tashmë një bashkëbisedues i kërkuar për të treguar se çfarë kishte ndodhur në Zogaj dhe pse kjo çështje kishte marrë një rëndësi shumë më të madhe sesa vetë objekti që synohej të ndërtohej.

Kjo ftesë duhet parë edhe si një formë respekti për familjen Musa, por sidomos për sakrificën e njerëzve që, pavarësisht presioneve, nuk u tërhoqën nga e drejta e tyre dhe kërkuan që çdo gjë të trajtohej përmes ligjit, institucioneve dhe dialogut.

Ajo është një hallkë tjetër e zinxhirit kronologjik që nisi me truallin në Zogaj, vazhdoi me gurthemelin, protestat, reagimet publike dhe më pas doli përtej Kosovës, drejt diasporës dhe qarqeve kishtare ndërkombëtare.

Familja Musa nuk duhet kthyer në armike të askujt

Këtu dua të jem i qartë.

Unë nuk e shoh familjen Musa si familje që duhet të përdoret kundër shqiptarëve të besimit islam.

Përkundrazi.

Nëse e bëjmë këtë, do ta dëmtonim vetë kuptimin e sakrificës së saj.

Një njeri që ka luftuar për Kosovën nuk ka luftuar për një Kosovë ku një fe përjashton tjetrën.

Ai ka luftuar për një Kosovë të lirë.

Prandaj edhe nderimi për familjen Musa duhet të jetë kombëtar, jo sektar.

Le ta nderojë shqiptari katolik.

Le ta nderojë shqiptari i besimit islam.

Le ta nderojë bektashiu.

Le ta nderojë ateisti.

Sepse plaga e luftës nuk pyet për fe.

Nga kundërshtimi te respekti

Pas javësh debatesh, reagimesh, emisionesh televizive, shkrimesh dhe përplasjesh publike, u dëshmua diçka tjetër: familja Musa nuk u izolua.

Përkundrazi, fitoi vëmendje dhe respekt shumë më të madh publik.

Nisma e saj u diskutua nga Vushtrria deri në Prishtinë, nga Shqipëria e Maqedonia e Veriut deri në Mal të Zi dhe diasporën amerikane.

Dhe këtu qëndron një nga paradokset më të mëdha të gjithë historisë:

ata që menduan se me zhurmë do ta mbyllnin çështjen, në fakt e bënë atë shumë më të njohur.

Një gur në Zogaj u bë temë në mijëra familje shqiptare.

Jo rikthim në urrejtje, por rikthim në kujtesë

Në këtë pikë duhet bërë një dallim thelbësor.

Ruajtja e kujtesës së krishterë shqiptare nuk duhet të nënkuptojë urrejtje ndaj islamit.

As ruajtja e traditës islame shqiptare nuk duhet të nënkuptojë fshirjen e krishterimit të lashtë shqiptar.

Historia jonë është më e gjatë se ndarjet tona fetare.

Shqiptarët kanë kaluar nëpër perandori, pushtime, konvertime, shpërngulje dhe ndryshime politike.

Por mbijetuan si komb pikërisht kur nuk lejuan që feja t’ua shkatërronte gjakun, gjuhën dhe kujtesën.

Prandaj Zogaj duhet të bëhet shembull i bashkëjetesës, jo laborator i përçarjes.

Çfarë duhet dokumentuar tani

Për këtë ngjarje duhet ngritur një arkiv i mirëfilltë.

Duhet të ruhen fotografitë e familjes Musa.

Fotografitë e truallit.

Fotografitë e bekimit të gurthemelit.

Dokumentet e pronësisë dhe dhurimit.

Vendimet dhe njoftimet e Policisë.

Deklaratat e Dioqezës.

Materialet e protestës.

Shkrimet e mediave.

Takimet me diasporën.

Takimet me përfaqësuesit kishtarë amerikanë.

Fotografitë e meshave në Prishtinë dhe në vendet e tjera.

Dëshmitë e njerëzve që ishin aty.

Edhe plagën e Muse Musës duhet ta dokumentojë historia.

Sepse një ditë dëshmitarët nuk do të jenë më.

Dokumentet do të mbeten.

Edhe pretendimet historike kërkojnë dokument

Në publik kanë qarkulluar edhe pretendime për themele shumë të vjetra kishtare në zonën e Zogajt, për histori mesjetare dhe për ngjarje tragjike të periudhës osmane.

Këtu duhet të jemi jashtëzakonisht seriozë.

Nëse ekzistojnë raporte arkeologjike, dokumente, harta, ekspertiza apo burime kishtare, ato duhet gjetur, skanuar dhe botuar.

Historia nuk forcohet duke e zmadhuar.

Forcohet duke e dëshmuar.

Një dokument autentik vlen më shumë se një mijë thirrje emocionale.

Çfarë na mësoi Zogaj?

Na mësoi se liria fetare nuk duhet marrë si e mirëqenë.

Na mësoi se institucionet duhet të jenë shumë të kujdesshme kur kufizojnë një ceremoni paqësore.

Na mësoi se politika fetare mund të krijojë përçarje brenda pak orësh.

Por na mësoi edhe diçka shumë më të bukur:

shoqëria shqiptare është më e madhe se ekstremet.

Mund të bëhet zhurmë.

Mund të organizohen protesta.

Mund të hidhen akuza.

Por në fund shumica e njerëzve duan të jetojnë pranë njëri-tjetrit.

Gurthemeli i dytë duhet të jetë pajtimi

Prandaj, pasi është vendosur gurthemeli prej guri, unë do të dëshiroja të vendosej edhe një gurthemel tjetër:

gurthemeli i pajtimit.

Nëse ndërtohet Kisha “Shën Flori dhe Shën Lauri”, le të jetë një vend nga i cili të mos dalë asnjë fjalë urrejtjeje kundër shqiptarit të besimit islam.

Dhe nga xhamitë tona të mos dalë asnjë fjalë urrejtjeje kundër katolikut.

Le ta sfidojmë ekstremizmin pikërisht kështu.

Me respekt.

Me kulturë.

Me ligj.

Me dije.

Me dokumente.

Me dashuri për atdheun.

Sepse shqiptari që ruan kishën e fqinjit të vet dhe shqiptari që ruan xhaminë e fqinjit të vet janë shumë më patriotë se ai që bërtet gjithë ditën për kombin dhe në mbrëmje mbjell urrejtje mes shqiptarëve.

Fjala ime si përcjellës i rregullt i kësaj historie

Në gjithë këtë rrugëtim kam pasur nderin që, si Asllan Dibrani – Luani, piktor, skulptor, publicist dhe veprimtar, ta përcjell këtë ngjarje pothuajse nga dita e parë.

Nuk kam qenë vetëm një vëzhgues i largët.

Kam shkruar.

Kam publikuar.

Kam reaguar.

Kam ngritur zërin sa herë që kam konsideruar se e vërteta e kësaj ngjarjeje rrezikonte të shtrembërohej, të heshtjej apo të paraqitej vetëm nga njëra anë.

Kam reaguar kur familja Musa u sulmua.

Kam bërë thirrje kur situata po shkonte drejt përçarjes.

Kam mbrojtur të drejtën e tyre për të folur, për të besuar dhe për të vepruar brenda ligjit.

Dhe do të vazhdoj ta dokumentoj këtë histori.

Për mua kjo nuk ka qenë vetëm çështje e një kishe.

Ka qenë dhe mbetet një çështje e kujtesës, së drejtës, pronës private, lirisë fetare, tolerancës dhe identitetit shqiptar.

Nuk dua që nesër kjo ngjarje të mbetet vetëm si kujtim i njerëzve që e përjetuan.

Dua që të mbetet e shkruar.

Që kur një ditë të kërkohet historia e Kishës “Shën Flori dhe Shën Lauri” në Zogaj, të ekzistojë edhe kronika e atyre që e panë ngjarjen duke u zhvilluar dhe që nuk heshtën.

Jo që nesër dikush të thotë se Asllan Dibrani kishte të drejtë.

Kjo nuk ka rëndësi.

Rëndësi ka që pas tridhjetë, pesëdhjetë apo njëqind vjetësh, kur një djalë apo vajzë shqiptare të pyesë:

“Çfarë ndodhi në Zogaj në verën e vitit 2026?”

të mos i përgjigjemi me legjenda.

T’i përgjigjemi me fotografi.

Me dokumente.

Me data.

Me dëshmi.

Me emra.

Dhe me të vërtetën.

Sepse popujt që nuk e shkruajnë historinë e tyre në kohën kur ajo ndodh, një ditë rrezikojnë ta lexojnë të shkruar nga të tjerët.

Kisha “Shën Flori dhe Shën Lauri” mund të jetë një objekt prej guri. Por historia që u krijua rreth saj tashmë është shumë më tepër se një ndërtesë. Është një provë për kujtesën, demokracinë, tolerancën dhe ndërgjegjen shqiptare.

Dhe kjo histori sapo ka filluar.

Luan – Asllan Dibrani
* Piktor, skulptor, publicist dhe veprimtar
Gjermani, shtator 2026

Qimja në vezë…, në sytë e Hykmete Bajramit!

Drini.us
-
2
Qimja në vezë…, në sytë e Hykmete Bajramit!
Lirim Gashi, Prizren
____
RADOJKOHYQMETE KURBAN BAJRAMI DHE SHKENCA E QIMES NË VEZË
____
Dje, në “Rubikon”, Hykmete Bajrami na dha një leksion të paharrueshëm në një disiplinë që universitetet ende nuk e kanë futur në programet e tyre: shkencën e zhdukjes së përgjegjësisë politike.
Metoda është brilante.
Hiqe një të vërtetë.
Shtoje një gjysmë të vërtete.
Hiqe pjesën që të prek ty.
Pastaj gjeje fajtorin.
Nëse nuk gjendet, mos u shqetëso.
Fajtorin e ke gjithmonë: Ai quhet Albin Kurti.
Adriatik Kelmendi pyeste.
Hykmete Bajrami përgjigjej.
Dhe në studio ishte ulur edhe një mysafir tjetër, i padukshëm.
Përgjegjësia politike.
Por përgjegjësisë politike askush nuk ia dha mikrofonin.
Ndoshta sepse kishin frikë se do ta thoshte të vërtetën.
—
1. “Vendin në zgjedhje e dërgon Albin Kurti”
Kjo ishte kryevepra.
Bajrami deklaroi se gjashtë deputetë nuk mund ta dërgojnë vendin në zgjedhje dhe se këtë mund ta bëjë vetëm Kurti.
Kjo është një arritje e jashtëzakonshme e matematikës politike.
Gjashtë njerëz mund të ndikojnë në një proces vendimmarrës, por përgjegjësinë për pasojën e votës së tyre, mund ta zhvendosin në mënyrë magjike, te njeriu që nuk e ka votën e tyre.
Është njësoj si të thuash:
“Unë nuk e mbylla derën. Thjesht qëndrova para saj dhe refuzova ta hap.”
Në politikën e Bajramit kjo quhet neutralitet.
Në jetën normale quhet:
“Mos më fajëso mua që dera është e mbyllur. Unë vetëm po e mbaj dorezën.”
—
2. “Opozita nuk mund ta zgjidhë krizën”
Por kjo nuk është e gjitha. Magjia politike sapo ka filluar.
Gjashtë deputetë të LDK-së kanë deklaruar se nuk do ta mbështesin kandidatin për president, ndërsa Kryesia e LDK-së e ka miratuar kandidaturën.
Pra, kemi një situatë ku një pjesë e opozitës thotë:
“Ne nuk e votojmë.”
Dhe pastaj del një zë politik e thotë:
“Ne nuk kemi asnjë rol.”
Kjo është afërsisht sikur gjashtë njerëz ta kenë çelësin në dorë, të deklarojnë se nuk do ta përdorin dhe pastaj të ankohen se shtëpia nuk po hapet.
Kjo nuk është politikë.
Është magji me mandat deputeti.
—
3. “Që nga dhjetori 2024 kemi një qeveri në detyrë”
Dhe kur përgjegjësia është zhdukur me kaq elegancë, mbeten vetëm datat.
Këtu fillon pjesa ku datat shndërrohen në plastelinë.
Të thuash “qeveri në detyrë”, pa e shpjeguar saktësisht statusin kushtetues dhe juridik të qeverisë, periudhën përkatëse dhe bazën ligjore, nuk është analizë.
Është paketim televiziv.
Sepse publiku mund të mos ketë kohë ta hapë Kushtetutën gjatë reklamave.
Dhe kështu krijohet një formulë e re:
Nëse faktet janë të ndërlikuara, thjesht thuaji me një ton të sigurt.
Nëse dikush kërkon sqarim:
— Nga cila dispozitë?
— Nga situata.
— Cila situatë?
— Ajo që e ka krijuar Kurti.
Kaq.
Kushtetuta mund të pushojë së ekzistuari.
—
4. Katër ministri “krejtësisht joligjore”
Por tani vjen edhe më e bukura.
Bajrami pretendoi se katër ministri po funksionojnë në mënyrë joligjore dhe se aty paguhen ministra, zëvendësministra, këshilltarë dhe staf.
Mirë.
Por fjala “joligjore” është një fjalë shumë e rëndë.
Ajo kërkon prova.
Cili nen?
Cili ligj?
Cili vendim?
Cili organ kompetent e ka konstatuar shkeljen?
Sepse, përndryshe, mund të dal edhe unë nesër në “Rubikon” dhe të them:
“Karriga e tretë në rreshtin e dytë është antikushtetuese.”
Adriatiku:
— Përse?
Unë:
— Sepse kështu e ndiej.
Dhe nëse askush nuk kundërshton, pasnesër bëhemi shtet me Kushtetutë emocionale.
—
5. “Një e treta e pushtetit”
Dhe nga Kushtetuta emocionale kalojmë te perla tjetër: një e treta e pushtetit.
Bajrami tha se do ta votonte një qeveri të udhëhequr nga Kurti, nëse LDK-ja do të merrte së paku një të tretën e pushtetit dhe njërin prej dy posteve kryesore: presidentin ose kryeministrin.
Por pastaj tha se ajo vetë nuk do të pranonte kurrë të ishte ministre e Kurtit.
Pra:
“Nuk dua të jem ministre e Kurtit.”
Por:
“Do ta votoj qeverinë e Kurtit nëse partia ime merr një të tretën e pushtetit.”
Kjo është një formulë politike që mund të përdoret në çdo familje shqiptare:
— A do të martohesh me mua?
— Kurrë!
— Po nëse ta jap gjysmën e shtëpisë?
— Atëherë mund ta mendojmë.
Pra, dashuria është parimore.
Por tapia e pronës është e negociueshme.
—
6. Dhe pastaj vjen kandidatura për kryetare të LDK-së
Dhe kur parimet dhe pazaret për pushtet bashkëjetojnë kaq bukur, në skenë hyn edhe e ardhmja politike personale.
Në të njëjtën intervistë, Bajrami foli për kandidaturën e mundshme për kryetare të LDK-së dhe tha se, nëse gara është e drejtë dhe e hapur, do të jetë njëra prej kandidateve.
Dhe papritur gjithçka bëhet më e qartë.
Sepse një politikan mund të jetë njëkohësisht:
kundër Kurtit,
kundër qeverisë së Kurtit,
kundër ministrisë së Kurtit,
kundër kandidatit të Kurtit,
por potencialisht pro një pjese të pushtetit të Kurtit.
Kjo quhet politikë.
Ose, në terminologjinë e Pal Lekut:
“Nuk e dua tortën tënde, por ma jep një të tretën.”
—
PROBLEMI NUK ËSHTË KURTI
Të jemi të qartë.
Hykmete Bajrami ka të drejtë ta kundërshtojë Kurtin.
Ka të drejtë të mos e votojë Bekim Sejdiun.
Ka të drejtë të negociojë për pushtet.
Ka të drejtë të kandidojë për kryetare të LDK-së.
Por nuk ka të drejtë logjike të kërkojë që pasojat e vendimeve të veta politike të zhduken nga fotografia.
Demokracia nuk funksionon kështu:
Unë votoj, ti paguan.
Ajo funksionon kështu:
Unë votoj, vendimi im ka pasoja, por unë mbaj përgjegjësi politike edhe për vendimin tim edhe për pasojat.
Përndryshe kemi shpikur demokracinë me sigurim full-kasko:
Ti e përplas makinën.
Makina dëmtohet.
Por fajtor është këmbësori.
— Por kush ishte në timon?
— Unë.
— Kush e drejtonte?
— Unë.
— Atëherë kush e shkaktoi aksidentin?
— Kurti.
—
MIKROSKOPI
Dhe nëse përgjegjësia politike nuk pranon të zhduket, mbetet edhe një metodë tjetër: të kërkosh aq gjatë për imtësinë më të vogël, saqë pyetja kryesore të humbasë krejt nga sytë.
Këtu arrijmë te specialiteti i ri i Hykmete Bajramit:
kërkimi profesional i qimes në vezë.
Jo me sy të lirë.
Jo me lupë.
Me mikroskop.
Nëse nuk e gjen:
“Duhet të jetë aty.”
Nëse prapë nuk e gjen:
“Është fshehur.”
Nëse dikush thotë se nuk ekziston:
“Pikërisht kjo dëshmon se po fshihet.”
Në këtë çast, logjika merr pallton.
E mbyll derën.
Dhe largohet.
Pa lënë adresë.
Sepse nuk dëshiron të përfshihet në hetim.
—
DHE PASTAJ VIJEN RADOJÇIQI
Dhe pikërisht aty ku logjika e mbyll derën pas vetes, satira fillon të shkruhet pothuajse vetë.
Për Kurtin:
mikroskop.
Mikroskop elektronik.
Nëse duhet, teleskop.
Nëse teleskopi nuk mjafton, satelit.
Për Radojçiqin:
perde.
Sepse ekziston një optikë politike shumë interesante:
Sa më shumë të urrehet Kurti, aq më e fuqishme bëhet lupa.
Sa më shumë të kërkohet të justifikohet Radojçiqi, aq më mirë funksionon amnezia.
Mikroskop për Kurtin.
Teleskop romantik për Radojçiqin.
Kjo nuk është analizë.
Është optikë selektive.
—
EPILOGU
Dhe kur optika bëhet selektive, mbetet vetëm edhe një hap deri te teatri i plotë i absurdit.
Një ditë, në një studio televizive, mund të zhvillohet edhe ky dialog:
— Zonja Bajrami, a e gjetët qimen?
— Jo.
— Atëherë pse po thoni se ekziston?
— Sepse nuk po e gjejmë.
— Por si mund të jetë kjo provë?
— Sepse, po të ishte aty, do ta gjenim.
— Atëherë?
— Prandaj është fshehur.
— Kush e ka fshehur?
— Kurti.
— Po Radojçiqi?
— Për të nuk kemi mikroskop.
— Pse?
— Sepse aty përdorim zemrën.
Dhe kështu politika kosovare arrin kulmin e saj filozofik:
Urreje njërin aq shumë, sa të mos mund ta shohësh më të vërtetën, dhe duaje tjetrin aq shumë, sa të mos e shohësh fare.
Pula mbetet e pafajshme.
Veza mbetet pa qime.
Mikroskopi mbetet pa punë.
Kushtetuta vazhdon të presë.
Logjika largohet nga studioja.
Ndërsa Pinoku dhe Baroni Münchhausen takohen në korridor.
Pinoku pyet:
— Kush është kjo?
Münchhausen përgjigjet:
— Nuk e di.
— A gënjen?
— Jo.
— Atëherë pse po largohet logjika?
Münchhausen shikon nga studioja dhe thotë:
— Sepse këtu nuk ka më nevojë për të.
Dhe në fund, Nasradini do ta jepte diagnozën më të shkurtër:
“Kur nuk e gjen qimen në vezë, mos e fajëso pulën. Kontrollo mikroskopin.”
Por nëse mikroskopi është programuar që në fillim të gjejë vetëm Kurtin, atëherë rezultati është i garantuar:
Kudo që të shikosh — Kurti.
Në vezë.
Në qime.
Në krizë.
Në karrige.
Madje, edhe po të thyhet mikroskopi:
fajin e ka Kurti.
123...1,722Faqja 1 nga 1,722