Jusuf Buxhovi, intelektuali në udhëkryqet e historisë shqiptare
“Shteti Bektashi”, “Kutia e Pandorës” që rrezikon sovranitetin e shtetit shqiptar

Prof. Dr. Fadil Maloku, sociolog nga Prishtina
Ditëve të fundit është duke e tunduar mjaft opinionin e gjerë shqiptar tema e planeve të “ajatullahut” shqiptar Edi Rama, për të krijuar një enklavë sovrane të stilit të Vatikanit në Tiranë, me administratë, pasaporta dhe kufij, dhe se emri i propozuar do të ishte “Sovereign State of the Bektashi Order” — Shteti Sovran i Urdhrit Bektashi (shih artikullin: https://www.nytimes.com/2024/09/21/world/europe/albania-tirana-muslim-state-bektashi.html), që është një artikull i Andrew Higgins, botuar më 21 shtator 2024 në The New York Times.
Lajm ky pa asnjë dyshim ogurzi për Shqipërinë, edhe për faktin se i njëjti, pa i kaluar procedurat parlamentare e kushtetuese të vendit, po tentohet të katapultohet ad hoc në mënyrë ilegale, ashtu sikurse edhe Zvërneci, Sazani e shumë projekte të tjera që seriozisht do të mund ta shpërbënin edhe këtë pak territor të mbetur të Shqipërisë Londineze. Ajo çfarë jam i interesuar të elaboroj rreth kësaj çështjeje ka të bëjë kryesisht me rreziqet potenciale nga ky “lloj shteti”.
Fillimisht, më duhet t’ua sqaroj publikut që mund ta keqkuptojë këtë iniciativë se rreziku potencial nuk fshihet te bektashizmi si fe, i cili historikisht ka pasur një rol të rëndësishëm në kulturën, mentalitetin dhe etnopsikologjinë shqiptare dhe në modelin e koegzistencës unike fetare. Ajo çfarë më zgjon kureshtjen dhe më nxiti që, nga aspekti i një sociologjie të religjionit, ta kuptoj problematikën, është transformimi i një komuniteti fetar me një traditë relativisht të largët në një subjekt apo entitet me sovranitet territorial.
Paraprakisht, më duhet t’ua përkujtoj gjithë shqiptarëve kudo se Kushtetuta aktuale e Shqipërisë e përcakton vendin shumë qartë si republikë parlamentare dhe si shtet unitar e të pandashëm, ku sovraniteti i takon popullit, që e garanton bashkëjetesën fetare dhe neutralitetin shtetëror.
Tani, kjo nismë e “ajatullahut” shqiptar ende nuk po arrin ta kuptojë gjënë elementare: sa herë që ndonjë komunitet fetar tenton të uzurpojë territor (ashtu sikurse ka ndodhur në të kaluarën tonë jo fort të largët…) dhe kompetenca sovrane, feja si entitet, me automatizëm, pretendon të kalojë nga kategoria identitare fetare në kategori politike. Dhe ky lloj “kalimi” prej një entiteti fetar në atë politik, edhe naivët më të mëdhenj e kuptojnë se nuk mund të bëhet pa pasoja dhe reperkusione evidente.
Mirëpo, këtu, sa po kuptoj, nuk është çështja se: “A janë bektashinjtë të rrezikshëm, me këtë eksteritorialitet të fituar nga ‘ajatollahu’ në një shtet të copëtuar në të kaluarën”? Por, çfarë mund të ndodhë kur një identitet fetar institucionalizohet dhe proklamohet si sovranitet territorial?
Dorën në zemër, kjo pyetje, përveçse është një precedent i rrezikshëm, është edhe alarmuese për faktin se fut përçarje midis entiteteve fetare, minon tolerancën, kërcënon sovranitetin dhe konteston rendin kushtetues!? Ngase, nëse një entiteti fetar i lejohet ta ketë “shtetin e vet” përbrenda një shteti me traditë përtej një shekulli, pse duhet ta pengojë një entitet tjetër të kërkojë një copë “territori e sovraniteti mysliman, ortodoks apo katolik”? Pra, precedenti për njërin entitet fetar, automatikisht e hap “kutinë e Pandorës” për ta ripërsëritur të njëjtin. Dhe ajo çfarë është edhe më e rrezikshme, një precedent i tillë i pamenduar nga shteti krijon kushte për zhvendosjen e shoqërisë nga modeli aktual, ku “qytetarët ushtrojnë besime të ndryshme”, drejt modelit ku “komunitetet fetare pronësojnë ligjërisht territore dhe interesa politike të veçanta për veten e tyre”.
Thënë edhe më ndryshe, precedenti në fjalë definitivisht e rrënon çatinë e narrativës mbi tolerancën dhe dallimet ndërfetare shekullore te shqiptarët. Që në sociologjinë e religjionit njihet si “institutionalization of difference” — institucionalizim i qëllimshëm i dallimeve.
Një tjetër çështje që po ashtu mendoj se është ajo e analogjisë apo e “vatikanizimit” të enklavës së “Shtetit Sovran të Urdhrit Bektashi” me shtetin e Vatikanit. Kjo analogji, përveçse është e paqëndrueshme, është edhe absurde, me vetë faktin se “Shteti Sovran…” asnjëherë në historinë e qenësimit të vet nuk ka pasur të njëjtin rol, pasion e pretendim në marrëdhëniet ndërkombëtare sikurse Selia e Shenjtë. Në gjykimin tim, dilema “hamletiane” ka të bëjë shumë më shumë me temën: A po tentohet të krijohet një “Vatikan mysliman”, apo po krijohet një model krejt i ri i sovranitetit fetar në miniaturë?
Lexuesi i rëndomtë nuk e kupton këtë dallim substancial, edhe për arsye se ky projekt, i motivuar nga toleranca fetare, ekziston rrezik real që nesër të prodhojë një polarizim të padurueshëm fetar, ku secili entitet tjetër fetar mund të shtrojë të njëjtën kërkesë: “Pse ata kanë shtet e ne jo?”, duke amputuar kështu panevojshëm atë ndjenjën e “privimit relativ” (relative deprivation) në jetën publike për entitetet e tjera fetare.
Pra, duke toleruar që edhe ligjërisht të dublifikohet roli i shtetit (laik) shqiptar, nga një shtet laik në një shtet që menaxhon entitete fetare, ne, në fakt, përveç precedentit të lartcekur, po krijojmë një “centaur” hibrid të shtetit që askund s’mund ta hasësh në gjithë rruzullin tokësor. Dhe, si e tillë, narrativa për një enklavë puro fetare e synuar nga “ajatullahu” shqiptar Edi Rama nuk duhet parë vetëm me “dioptrinë e kilometrave katrorë që do të zërë në hapësirën e sovranitetit”, por parasëgjithash si një precedent unik sociologjik që mund të kërcënojë gjithë arkitekturën e shtetit shqiptar, por edhe atë të interesave gjeostrategjike të Ballkanit, ku këtu nuk duhet harruar edhe pretendimet e Kishës Ortodokse sllave (serbe) në Kosovë… që mund të jetë brumë për një analizë tjetër të radhës…
Albin Kurti me LDK-në nën sqetull as që i merr në konsideratë veprimet opozitare!

Florim Zeqa
Kahet e zhvillimeve politike me drejtime të kundërta, janë duke e vënë në pikëpyetje të ardhmen e vendit tonë! Partisë fituese i duhen aleatë të rinj për vazhdimin e qeverisjes, kurese vendit i duhet një opozitë e fuqishme në Kuvend si korrektor i vazhdueshëm të gabimeve të qeverisë!
Opozita e ndarë, mundësi e artë për Albin Kurtin
Partitë (aktuale) politike janë një e keqe e domosdoshme që i duhet vendit në organizimin politik dhe të funksionalizimit të institucioneve shetërore. Kosova nuk guxon të vazhdojë me këtë situatë bllokuese, e cila e ka lënë shtetin pa Ushtrues Detyre të Presidentit (pa Komandantin Suprem të FSK-së), pa Kryesi dhe pa Kryetar të Kuvendit, pa Kryeministër dhe pa Qeveri!
Pas çdo procesi zgjedhor, një parti delë fituese cila do qoftë ajo, e ka për obligim formimin e institucioneve shtetërore në afatet kushtetuese, në mënyrë që shteti të mos mbetet pa institucione!
Ndërsa partitë humbëse e kanë për obligim koordinimin e tyre si parti opozitare në Kuvend, pa asnjë detyrim kushtetues ndaj partisë fituese!
Me të filluar bisedimet e kryeministrit në detyrë, Albin Kurti me partitë opozitare, vetëm njëra prej tyre, në këtë rast, PDK u tregua më e sinqertë në deklarimet e saj, duke ia bërë të qartë kryeministrit dhe qytetarëve të vendit se do të qëndrojë në opozitë!
Për dallim nga PDK, partia e tretë në vend, Lidhja Demokratike e Kosovës shfaqi haptas ambiciet e saja politike për të bashkëqeverisur me Albin Kurtin!
Meqë Albin Kurti nu kua përmbushi ambiciet personale dy prej krerëve të LDK-së, u tërhoqën nga bisedimet për bashkëqeverisje!
Mirëpo, ky qëndrim i LDK-së nuk zgjati shumë, përseri iu afruan Albin Kurtit për t’a ndihmuar në gjetjen e një Presidenti konsensual apo të pranueshëm nga të dyja palët, pa i pyetur fare partitë tjera popzitare, në këtë rast PDK dhe AAK, të cilat tashmë kanë zgjedhur një rrugë tjetër për ta sfiduar Albin Kurtin!
LDK me pavendosmërinë e saj dhe moskonsistencën e qëndrimeve është kthyer në “as mish” dhe “as peshk”, të cilës nuk i beson më askush, e aq më pak Albin Kurti i cili është duke e bërë lojën e dyfisht para qytetarëve, kinse është i angazhuar në formimin e institucioneve, kurse në anën tjetër në koordinim me LDK-në është duke i prolonguar zgjedhjet e jashtëzakonshme, tashmë të paralajmëruara më 27 dhjetor!
Sikurse në zgjedhjet e 28 dhjetorit të vitit të kaluar, Vjosa dhe Lumiri, edhe tani janë duke e ndihmuar Albin Kurtin në qëllimin politik!
Tashmë të gjithë e kanë kuptuar lojën, Lumiri me njerën këmb në LDK, kurse tjetrën e mban në LVV.
Vjosa as në qiell as në tokë, me mendje në Presidencë!
Sikurse LVV-së që i duhet kohë, edhe LDK-së i nevojitet koha për ta rimarrë vetën si parti humbëse serike e zgjedhjeve në Kosovë që nga viti i largët 2004 nën drejtimin e liderit historik, Ibrahim Rugova!
Kur jemi në këtë analizë të shkurtër pas zgjedhore nuk mund t’i hy në hak partisë së katërt në vend, AAK-së apo siq po i thonë tani Aleanca, e cila e ka kushtëzuar Albin Kurtin me 6 pikat e famshme, duke iu bashkangjitur PDK-së në rrugën demokratike të shfaqjes së pakënaqësive përmes të protestuarit në Kuvend dhe jashtë tij!
Jam thellësisht i bindur që, sikur opozita të ishte e bashkuar në veprimet e saj, Albin Kurti do të vepronte ndryshe! Mirëpo, me LDK-në nën sqetull as që i merr në konsideratë veprimet e tyre!
Mos konstituimi i Kuvendit dhe mos zgjedhja e Qeverisë janë duke i shkaktuar dëme të pariparueshme vendit. Përveq aspekteve ekonomike, vendi rrezikon të rrëshqas në anarki totale, me ç’rast Serbia është duke i “fërkuar” duart në pritje të trazirave në Kosovë!
Nuk e deshët ‘Hutin’, pritne ‘Dautin’!
Qofsha gabim në parashikim tim!
Florim Zeqa, analist i pavarur politik.
Ata që e kanë për kryehero të pamposhturin Skënderbe janë vëllezër të një gjaku e të një kombi

Ata që zemrën e kanë kah Meka, kokën kah Konstantinopoja (Stambolli) dhe trupin në Dardani, si dhe ata që të krishterët dardanë-arbërorë nuk i konsiderojnë vëllezër të gjakut të tyre, nuk mund të jenë dardano-arbërorë.
Ata janë mbetje ose renegatë të pushtuesit otoman dhe të armiqve të kombit tonë.
Prandaj, ata nuk mund të jenë miq në faqen time të facebook-ut këtu, e as në realitet.
Me mua mund të jetë mik e vëlla gjaku vetëm ai ose ata që kanë për kryehero të pamposhturin, arbërorin e të gjitha kohërave, Gjergj Kastriotin (Skënderbeun), Pjetër Bogdanin, pastaj ata që nderojnë humanisten Nënë Tereza dhe që kanë për hero Idriz Seferin.
Unë për vete zemrën, kokën dhe trupin i kam në Dardani e Arbëri. Kudo që të jetoj, nuk i largoj kurrë nga zemra, koka dhe trupi, sepse e di se cilat janë rrënjët e mia iliro-arbërore europiane.
Marshi i Sanqo Pançëve…!







Pse heshtni ?!

Luan – Asllan Dibrani
Një pyetje publike për intelektualët dhe komunitetin katolik shqiptar në një kohë kur heshtja po bëhet problem kombëtar
Ka ardhur koha të shtroj një pyetje që ndoshta shumëkush e mendon, por pak njerëz guxojnë ta shqiptojnë publikisht:
Pse hesht një pjesë kaq e madhe e komunitetit katolik shqiptar?
Pse heshtin intelektualët, profesorët, studentët, shkrimtarët, artistët, gazetarët dhe qytetarët katolikë, ndërkohë që në hapësirën tonë publike dëgjohen gjithnjë e më shpesh zëra të islamizmit politik që përpiqen ta vendosin identitetin fetar mbi identitetin kombëtar?
Nuk po ua drejtoj këtë pyetje si akuzë.
Ua drejtoj si thirrje për përgjegjësi qytetare dhe kombëtare.
Sepse shqiptarët katolikë nuk janë mysafirë në historinë shqiptare.
Ata janë një nga shtyllat e saj.
Ju keni një histori për të mbrojtur
Pas jush qëndrojnë shekuj kulture, dokumentesh, kishash, varrezash, dorëshkrimesh, monumentesh, tradite dhe kujtese.
Pas jush qëndron një pjesë e jashtëzakonshme e trashëgimisë së klerit shqiptar që, në kohët më të vështira, nuk e ndau altarin nga atdheu.
Pal Engjëlli na la formulën e pagëzimit.
Pjetër Budi shkroi shqip.
Pjetër Bogdani ngriti dijen dhe kulturën në një kohë errësire.
At Gjergj Fishta i dha kombit varg, gjuhë, polemikë dhe krenari.
At Shtjefën Gjeçovi mblodhi trashëgiminë juridike e etnografike të shqiptarëve.
Dhe kjo traditë nuk është pronë vetëm e katolikëve.
Është pasuri e gjithë kombit shqiptar.
Po kështu, Gjergj Kastrioti – Skënderbeu nuk i përket një kishe, një krahine apo një grupi. Ai është simbol kombëtar shqiptar.
Nënë Tereza, shqiptare dhe murgeshë katolike, e bëri emrin shqiptar të dëgjohej në botë përmes humanizmit.
Por panteoni ynë kombëtar është edhe më i gjerë: aty qëndrojnë shqiptarë myslimanë, ortodoksë, katolikë, bektashinj dhe laikë që punuan për të njëjtën Shqipëri.
Pikërisht kjo është madhështia jonë.
Problemi nuk është Islami – problemi është islamizmi politik
Dua të jem krejt i qartë:
Ky shkrim nuk është kundër qytetarit mysliman shqiptar.
Miliona shqiptarë të besimit islam e duan flamurin kombëtar, nderojnë Skënderbeun, respektojnë besimet e tjera dhe jetojnë në harmoni me familjet e tyre.
Ata janë pjesë e pandashme e kombit tonë.
Por tjetër gjë është besimi islam dhe tjetër gjë është islamizmi politik dhe radikalizmi fetar.
Kur një predikues e paraqet kombin si diçka të parëndësishme përballë identitetit fetar;
kur përçmohet flamuri kombëtar;
kur sulmohen figurat historike shqiptare;
kur kultura, muzika, arti apo traditat kombëtare trajtohen si mëkat;
kur kërkohet që shqiptari të mendojë më shumë me kategoritë e perandorive të dikurshme sesa me interesat e shoqërisë së vet;
atëherë nuk kemi më vetëm një debat teologjik.
Kemi një problem shoqëror dhe kombëtar.
Dhe kundër këtij fenomeni duhet të flasin të gjithë: myslimanë, katolikë, ortodoksë, bektashinj, ateistë dhe njerëz pa përkatësi fetare.
Pse, atëherë, ka kaq shumë heshtje?
Kjo është pyetja ime për miqtë e mi katolikë.
Pse të rrini duarkryq kur trashëgimia juaj historike sulmohet apo relativizohet?
Pse të heshtni kur shqiptarëve u serviren interpretime që përpiqen ta zhvendosin qendrën e identitetit të tyre nga gjuha, kultura, historia dhe atdheu drejt projekteve fetare e politike që nuk lindën nga tradita shqiptare?
Mos vallë është krijuar një ndjenjë sikur duhet të kërkoni falje pse jeni katolikë?
Jo!
Askush nuk duhet të kërkojë falje për besimin e vet.
As katoliku.
As myslimani.
As ortodoksi.
As bektashiu.
Dhe askush nuk ka të drejtë t’i kërkojë tjetrit të jetë më pak shqiptar për të qenë më shumë besimtar.
Edhe gruaja shqiptare duhet mbrojtur nga çdo ekstremizëm
Shoqëria shqiptare duhet të jetë veçanërisht vigjilente kur interpretimet ekstremiste të fesë përdoren për ta kufizuar gruan.
Gruaja shqiptare nuk është pronë e burrit.
Ajo nuk është dekor i familjes.
Nuk është qytetare e kategorisë së dytë.
Ajo ka të drejtën e shkollimit, punës, pronës, zgjedhjes, dashurisë, martesës dhe vendimmarrjes për jetën e saj.
Çdo ideologji – fetare apo politike – që përpiqet t’ia zvogëlojë këto të drejta duhet të përballet me ligjin dhe me rezistencën demokratike të shoqërisë.
Sepse tradita nuk mund të përdoret si pranga dhe feja nuk duhet të përdoret si instrument pushteti mbi njeriun.
Bota ecën – ne nuk mund ta kthejmë orën prapa
Jemi në shekullin XXI.
Fëmijët tanë studiojnë shkencë, mjekësi, inteligjencë artificiale, teknologji dhe komunikojnë me të gjithë botën.
Nuk mund t’u ofrojmë si perspektivë shoqërore një betejë të pafundme se kush është “besimtari i vërtetë”, kush duhet përjashtuar, çfarë muzike duhet ndaluar apo cilën figurë historike duhet rrëzuar.
Tekstet e shenjta u përkasin besimtarëve dhe meritojnë respekt.
Por shteti modern qeveriset me Kushtetutë, ligj, shkencë, arsim dhe të drejta qytetare.
Ky dallim është themelor.
Kisha në Zogaj është edhe një provë e demokracisë sonë
Debati i ditëve të fundit rreth një kishe katolike e ka nxjerrë edhe një herë në sipërfaqe këtë problem.
Një objekt fetar, kur ndërtohet në përputhje me ligjin dhe procedurat përkatëse, nuk duhet të shihet si kërcënim ndaj një komuniteti tjetër.
Një kishë nuk e zvogëlon xhaminë.
Një xhami nuk e zvogëlon kishën.
Liria e tjetrit nuk ma merr lirinë mua.
Nëse sot heshtim kur cenohet e drejta e një pakice fetare, nesër mund të jetë një shumicë apo një grup tjetër që përballet me të njëjtën logjikë.
Prandaj çështja është shumë më e madhe se një ndërtesë.
Është pyetja: a sundon ligji apo presioni i turmës?
Katolikë shqiptarë, mos e lini historinë tuaj vetëm në muze!
Nuk ju kërkoj konflikt.
Nuk ju kërkoj urrejtje.
Nuk ju kërkoj t’i përgjigjeni ekstremizmit me ekstremizëm.
Ju kërkoj diçka shumë më të fuqishme:
Flisni.
Flisni me argumente.
Flisni me libra.
Flisni me dokumente.
Flisni me arkeologji.
Flisni me kulturë.
Flisni me art.
Flisni me historinë e paraardhësve tuaj.
Flisni për lirinë fetare jo vetëm kur rrezikohet e drejta juaj, por edhe kur rrezikohet e drejta e myslimanit, ortodoksit, bektashiut apo jobesimtarit.
Sepse kështu fitohet autoriteti moral.
Dhe të njëjtën thirrje ua drejtoj intelektualëve te besimit myslimanë shqiptarë:
Mos ua lini Islamin shqiptar ekstremistëve.
Dilni kundër atyre që fenë e shndërrojnë në instrument politik, që e përçajnë shoqërinë dhe që përpiqen ta vendosin shqiptarin kundër shqiptarit.
Kjo betejë nuk është katolikë kundër myslimanëve.
Kjo do të ishte tragjedi dhe pikërisht kurthi ku nuk duhet të biem.
Beteja e vërtetë është:
qytetaria kundër fanatizmit;
dija kundër manipulimit;
liria kundër imponimit;
bashkëjetesa kundër përçarjes;
dhe Shqipëria shpirtërore e të gjithëve kundër çdo ideologjie që dëshiron ta copëtojë atë.
HESHTJA NUK ËSHTË GJITHMONË PAQE
Ka momente kur heshtja është mençuri.
Por ka edhe momente kur heshtja krijon hapësirë që të flasin vetëm ekstremet.
Unë nuk dua një Kosovë katolike.
Nuk dua një Kosovë islamiste.
Nuk dua një Shqipëri të ndarë në kampe fetare.
Dua shqiptarë të lirë në një shtet laik e demokratik, ku secili mund t’i lutet Zotit sipas ndërgjegjes së vet dhe askush nuk mund ta përdorë Zotin për t’ia marrë lirinë tjetrit.
Kjo është arsyeja pse sot pyes publikisht:
Profesorë, akademikë, studentë, shkrimtarë, gazetarë, artistë, klerikë dhe qytetarë shqiptarë – katolikë, myslimanë, ortodoksë e bektashinj – ku është zëri juaj?
Mos prisni derisa fanatizmi të bëhet aq i zhurmshëm sa fjala e arsyes të mos dëgjohet më.
Ngriheni zërin sot.
Jo kundër një feje.
Për lirinë.
Për kulturën.
Për gruan shqiptare.
Për bashkëjetesën.
Për flamurin.
Për historinë.
Për kombin.
Sepse feja është çështje ndërgjegjeje.
Atdheu është shtëpia që duhet ta ndajmë dhe ta mbrojmë së bashku.
Luan – Asllan Dibrani, Prishtinë
Zogaj nuk vendosi vetëm një gur , por e hapi një faqe të re të kujtesës shqiptare

Nga Rrezart Kalaja
ZOGAJI NUK VENDOSI VETËM NJË GUR – HAPI NJË FAQE TË RE TË KUJTESËS SHQIPTARE
Nga një gurthemel në Zogaj te pagëzimet në Katedralen “Shën Nënë Tereza” – një ngjarje që duhet lexuar me histori, kulturë, liri dhe përgjegjësi kombëtare
Ka ngjarje që maten me numrin e pjesëmarrësve. Ka të tjera që maten me zhurmën mediatike. Por ka edhe ngjarje që kuptohen vetëm kur vendosen në vijën e gjatë të historisë.
Ngjarjet e 17 dhe 18 gushtit 2026, të lidhura me Kishën Katolike “Shën Flori dhe Lauri” në Zogaj të Vushtrrisë, i përkasin kësaj kategorie.
Pas javësh debatesh, kundërshtimesh, tensionesh, përpjekjesh organizative dhe angazhimit të familjes Musa e të besimtarëve të Vushtrrisë, gurthemeli u bekua më 17 gusht. Një ditë më vonë, më 18 gusht, Katedralja “Shën Nënë Tereza” në Prishtinë u bë vendi i Meshës së Shenjtë dhe i pagëzimeve.
Këto dy ditë duhet të shihen së bashku.
Zogaji dha gurin. Katedralja dha pagëzimin. Historia u dha atyre kuptimin.
AMANETI I NJË BABAI U SHNDËRRUA NË VEPËR
Në qendër të kësaj historie qëndron familja Musa.
Dhurimi i tokës nuk paraqitet prej saj si një vendim i çastit. Sipas dëshmisë publike të familjes, ai lidhet me amanetin e Rrahim Musës, i cili dikur kishte ofruar tokë falas për shqiptarët që mund të ktheheshin nga Turqia.
Ajo ide nuk u realizua atëherë.
Por amaneti mbeti.
Dhe dekada më vonë, familja vendosi që një pjesë të pronës së vet ta vinte në shërbim të komunitetit.
Prandaj këtu nuk kemi vetëm një parcelë.
Kemi një filozofi të trashëguar:
toka fiton kuptim më të madh kur prej pronës private bëhet vepër për njerëzit.
Në mesin e të pagëzuarve ishte edhe Fadil Musa, i cili pas pagëzimit mori emrin Bardhyl Musa dhe e përshkroi këtë si përmbushje të një dëshire të kahmotshme të familjes së tij.
Kjo është arsyeja pse historia e familjes Musa nuk duhet reduktuar në polemikat e disa ditëve.
Ajo duhet parë si histori e një familjeje që mori një vendim dhe pati guximin ta mbrojë atë publikisht.
SHËN FLORI DHE LAURI – EMRA QË NA ÇOJNË DREJT DARDANISË
Edhe emri i kishës bart një simbolikë të jashtëzakonshme.
Shën Flori dhe Shën Lauri kujtohen në traditën e krishterë si martirë të lashtësisë, të lidhur me Ilirinë dhe Dardaninë.
Tradita kishtare i lidh ata me Ulpianën, në territorin e Kosovës së sotme.
Pra, kur shqiptohen sot emrat Flori dhe Lauri në Zogaj, ne nuk po importojmë një kujtesë të huaj.
Po prekim një shtresë shumë të hershme të historisë së këtij trualli.
Para Perandorisë Osmane.
Para ndarjeve moderne fetare.
Para kufijve të sotëm politikë.
Kjo nuk duhet përdorur për të mohuar identitetin e askujt. Përkundrazi, duhet të na mësojë se identiteti shqiptar është më i lashtë dhe më i gjerë sesa përkatësia fetare e secilit prej nesh.
PAGËZIMI ËSHTË ZGJEDHJE E LIRË – DHE LIRIA ËSHTË E SHENJTË
Pagëzimet e 18 gushtit kanë domethënie të veçantë për njerëzit që, me vullnetin e tyre, zgjodhën fenë e krishterë.
Këtë duhet ta themi pa frikë, por edhe pa urrejtje:
çdo shqiptar ka të drejtë të jetë katolik, mysliman, ortodoks, bektashi, besimtar i një feje tjetër apo të mos besojë fare.
Askush nuk duhet ta kërcënojë për këtë.
Askush nuk duhet ta turpërojë.
Askush nuk duhet t’ia numërojë shqiptarizmin sipas fesë.
Historia e sundimit osman në trojet shqiptare përmban periudha të rënda pushtimi, konflikti, diskriminimi dhe presioni, krahas proceseve shoqërore shumë më komplekse të konvertimit fetar. Historia duhet studiuar me dokumente, jo shndërruar në armë kundër shqiptarëve myslimanë të sotëm.
Sepse myslimani shqiptar nuk është armiku i katolikut shqiptar.
As katoliku shqiptar nuk është armiku i myslimanit.
Armiku i shoqërisë demokratike është ekstremizmi që kërkon ta vendosë fenë mbi kombin, mbi ligjin dhe mbi lirinë e tjetrit.
DODË GJERGJI DHE NJË MESAZH QË DUHET DËGJUAR
Në këtë atmosferë, qëndrimi i Ipeshkvit Imzot Dodë Gjergji meriton vëmendje të posaçme.
Kur tensioni mund të ushqehej lehtë, ai zgjodhi gjuhën e paqes.
Mesazhi i tij ishte se Kisha nuk dëshiron përplasje me “vëllezërit tanë”, por kërkon që besimtarët t’u përgjigjen situatave me paqe, dashuri dhe urti.
Këtu qëndron madhështia e një udhëheqësi shpirtëror:
të jesh i vendosur pa qenë urrejtës; të mbrosh të drejtën pa kërkuar hakmarrje; të mos heqësh dorë nga identiteti yt, por njëkohësisht të mos e poshtërosh identitetin e tjetrit.
Ky është mesazh që duhet ta dëgjojnë edhe shqiptarët myslimanë.
Jo si akuzë ndaj tyre, por si thirrje vëllazërore:
Mos lejoni që besimi juaj të keqpërdoret nga ideologjitë e islamizmit politik.
Mos lejoni që askush t’ju bindë se një kishë shqiptare është kërcënim për ju.
Mos lejoni që predikues, propagandistë apo interesa të huaja ta vendosin fenë përballë kombit.
Kosova nuk ka nevojë për luftë ndërfetare.
Ajo ka nevojë për bashkëjetesë ndërfetare dhe rezistencë të përbashkët kundër çdo ekstremizmi.
KOSOVA NUK ËSHTË DHE NUK DUHET TË BËHET SHTET FETAR
Duhet folur qartë edhe për një rrezik tjetër.
Çdo projekt politik që synon ta zëvendësojë Republikën laike dhe kushtetuese të Kosovës me një rend fetar – qoftë ai i frymëzuar nga sheriati apo nga çfarëdo teokracie tjetër – duhet kundërshtuar politikisht, intelektualisht dhe demokratikisht.
Kosova nuk është projekt i Al-Kaidës.
Nuk është projekt i ISIS-it.
Nuk është projekt i Moskës, Beogradit, Athinës, Ankarasë apo ndonjë kryeqyteti arab.
Kosova është projekt politik i qytetarëve të saj.
Ajo është ndërtuar mbi sakrificën e brezave shqiptarë dhe duhet të mbetet shtet demokratik, laik, europian, ku xhamia, kisha dhe çdo bashkësi tjetër fetare ekzistojnë të lira – por asnjëra nuk sundon mbi shtetin.
Pikërisht këtu duhet bërë dallimi themelor ndërmjet Islamit si besim dhe islamizmit politik si ideologji pushteti.
T’i ngatërrosh këto të dyja do të thotë t’u bësh padrejtësi edhe vetë shqiptarëve myslimanë që e duan Kosovën, flamurin, gjuhën dhe lirinë e saj.
NJË KISHË NUK E RREZIKON KOSOVËN – INTOLERANCA PO
Në një demokraci, një kishë nuk duhet ta frikësojë myslimanin.
Një xhami nuk duhet ta frikësojë katolikun.
Një kryq nuk duhet ta frikësojë gjysmëhënën dhe gjysmëhëna nuk duhet ta frikësojë kryqin.
Ajo që duhet të na frikësojë është ideologjia që i thotë qytetarit:
“Ti nuk ke të drejtë të besosh ndryshe nga unë.”
Aty fillon totalitarizmi.
Dhe pikërisht për këtë arsye çështja e Zogajt e tejkalon një objekt fetar.
Ajo është provë për Republikën.
A do ta mbrojmë pronën?
A do ta mbrojmë lirinë e besimit?
A do ta mbrojmë të drejtën e qytetarit për ta ndryshuar besimin?
A do ta mbrojmë tjetrin edhe kur nuk beson si ne?
Nëse përgjigjja është po, atëherë kemi shtet.
Nëse përgjigjja varet nga numri i protestuesve, atëherë kemi problem shumë më të madh se një kishë.
ZOGAJI DUHET TË BËHET URË, JO FRONT
Pikërisht këtu duhet të jetë mesazhi përfundimtar i 17 dhe 18 gushtit.
Mos e shndërroni Zogajn në vijë fronti ndërmjet shqiptarëve.
Bëjeni urë.
Le të ndërtohet kisha sipas ligjeve të Republikës.
Le të funksionojnë xhamitë sipas ligjeve të Republikës.
Le të predikojnë priftërinjtë dhe hoxhallarët paqen, moralin dhe dashurinë për njeriun.
Por në çastin kur dikush kërkon që feja të shndërrohet në instrument politik kundër shtetit laik, kundër identitetit kombëtar ose kundër të drejtave të qytetarit, intelektualët shqiptarë duhet të flasin.
Pa frikë.
Pa urrejtje.
Pa fanatizëm.
GURI QË MBETET
Një ditë zhurma e këtyre debateve do të shuhet.
Postimet do të harrohen.
Deklaratat do të mbulohen nga lajme të tjera.
Por guri do të mbetet.
Dhe mbi të mund të ngrihet një kishë që brezat e ardhshëm nuk duhet ta shohin si monument kundër dikujt, por si dëshmi se Republika e Kosovës ishte mjaftueshëm e fortë për t’ia garantuar secilit qytetar lirinë e ndërgjegjes.
Nëse kjo arrihet, atëherë familja Musa nuk ka dhuruar vetëm tokë.
Ka dhuruar një hapësirë ku mund të provohet pjekuria jonë kombëtare.
Shën Flori dhe Lauri na kthejnë drejt Dardanisë së lashtë.
Familja Musa na kujton fuqinë e amanetit.
Pagëzimet na kujtojnë lirinë personale.
Ndërsa Kosova na kërkon diçka edhe më të madhe: të dimë të jetojmë si vëllezër edhe kur lutemi ndryshe.
Sepse para se të jemi katolikë, myslimanë, ortodoksë apo bektashinj, kemi një atdhe të përbashkët.
Dhe mbi atë atdhe duhet të ngrihen tempujt e Zotit, por kurrë muret e urrejtjes ndërmjet shqiptarëve.
Mendime që bëjnë dritë tërë jetën
Basri Beka i përgjigje bashkëluftëtarit të vet , Adnan Hysenit
Merita Leka thotë që është islamofobe dhe thekson se “islami e tmerron”
Merita Leka
Po, jam islamofobe. Sigurisht që jam. Edhe çka nëse jam?! Në fakt, Islami më tmerron.
Më tmerron kur islamin e arapit dojne me bo shqiptare, dhe kur perdoren shqiptare neper Evropë per me ndertu xhamija ndersa financohen prej qarqe antiperendimore.
Me tmerron kur shoh ça i bëhet gruas në emër të fesë islame.
Kur shoh vajza që ende duhet me lujt me kukulla e përfundojnë grà të burrave të rritur. Kur shoh burrin më të lig, më të paaftë e më të pavlerë, por vetëm pse është mashkull, papritmas bëhet zot mbi një grua madhe mundet me pas dy, tri, katër gra, me ba qejfin e vet me burra, ndërsa asajë i kërkohet me hesht, me u mbulu, me u bind e me duru.
Mos ma shitni këtë për moral.
Më tmerron kur shoh gruan të zhdukur nën të zeza, (që dikur e urrenin ngjyren e zezë) sikur fytyra e saj, flokët e saj, trupi i saj, vetë ekzistenca e saj të ishin turp. Sikur Zoti paska kriju gruan dhe pastaj paska urdhëru me e fsheh prej botës. Çfarë absurdi.
Dhe më tmerron çka ndodh kur fanatizmi fetar islam ia merr frymën një vendi. Shkojnë ngjyrat. Shkon veshja. Shkon muzika. Shkojnë zakonet. Shkon gëzimi. Shkon identiteti.
Çdo gjë fillon me marrë të njëjtën pamje të zymtë dhe çdo pyetje merr të njëjtën përgjigje: “feja e thotë”.
E mua nuk më plas çka thotë feja kur ajo që thotë shkel mbi Lirinë e Njeriut, gruas e kombit.
Jam po aq e revoltuar kur shoh rryma islamiste që godasin heronjtë e kombit shqiptar, që përpiqen me e zvogëlu historinë tonë ilire Arberore, me e njollos atë që është shqiptare dhe me e zëvendësu identitetin kombëtar me bindje fetare islame e interesa të huaja.
Kur shoh njerëz e organizata islame, që dalin në bashkëpunime të dyshimta me qarqe serbe apo struktura turke, që kërkojnë me e rishkru historinë shqiptare sipas interesit të vet, alarmohem.
Kur sulmohet çdo figurë, simbol apo traditë shqiptare vetëm pse nuk i përshtatet një narrative fetare, atëherë për mua kjo nuk është më çështje besimi.
Është çështje pushteti dhe identiteti.
Dhe kur vendi mbushet me predikues islam, që bërtasin nga altoparlantët e xhamive, që flasin sikur e kanë pronë moralin, kombin dhe vetë shqiptarin, më lind pyetja: kush ju dha juve të drejtë me u sjellë si padronë të një populli?
Shqiptari ka pasur histori, gjuhë, zakone, heronj e identitet shumë përpara se dikush të vinte t’i tregonte se kush duhet të jetë.
Nuk më intereson a është shkruar një urdhër para 100, 1,000 apo 1,400 vjetësh.
Një marrëzi nuk bëhet urtësi vetëm pse është e vjetër. Një padrejtësi nuk bëhet drejtësi vetëm pse i vë përpara fjalën “Zot”. Dhe një grua nuk bëhet më e ndershme vetëm pse një burrë ia ka mbuluar trupin nga koka te këmbët.
Pastaj shoh urrejtjen e tyre ndaj Europes e Perëndimit, ndërkohë që të njëjtët njerëz duan me jetu në Perëndim, me përdor teknologjinë e tij, spitalet e tij, universitetet e tij, ekonominë e tij dhe liritë e tij – por njëkohësisht me e përbuz mënyrën e jetës që i ka kriju ato liri.
Dhe mbi të gjitha, nuk pranoj atë lojën moderne ku duhet të kemi guxim me kritiku çdo ideologji në botë, por sapo përmendet Islami, të gjithë duhet me ecë në maje të gishtave.
Jo more.
Dhe kur një doktrinë prek lirinë e gruas, fëmijën, jetën private, veshjen, dashurinë, artin, kulturën, historinë kombëtare dhe mendimin e lirë, atëherë jo vetëm që kam të drejtë ta kritikoj – kam një mijë arsye me e urrejt.
Merita Leka,



