Kreu Blog

Kemi jetuar si zogjtë nën rrasa guri, poezi nga Arif Ejupi

0

Kemi jetuar si zogjtë nën rrasa guri

(Me këtë poezi reagoj ndaj asaj që e shoh si provokim të qëllimshëm në Bruksel me melodinë e këngës “Oj Kosovo, Kosovo”.
Vargjet e mia i drejtohen edhe komisioneres Marta Kos, që në atë çast zgjodhi të heshtte.)

Kemi jetuar
si zogjtë nën rrasa guri.

Shpeshherë na keni plagosur e vrarë,
deri fëmijët na i keni helmuar.
Mijëra metra në thellësitë e nëntokës
na keni mbajtur të ngujuar.

Retë na i keni nxirë,
por edhe më të fuqishëm
të nesërmen kemi gdhirë.

Botës i kemi treguar se kështu nuk jetohet.

Disa fare nuk na kanë kuptuar,
se zullumi që është bërë mbi ne
në kurrizin e tyre nuk ka rënduar.

Ne, edhe pse si zogj të lënduar,
rrugën kemi vazhduar,

derisa kemi hasur në ata që e kuptojnë
se po e përjetojmë ferrin nga një dorë e zezë,
se prania dhe rritja jonë në këto troje
asaj ia verbojnë të dy sytë.

Kemi vuajtur dhe jemi djegur
si drunjtë e tharë në zjarre
për këtë ditë të re e të bardhë.

Ju që dikur heshtët,
bëni sy e vesh katër.
Mos lejoni që të provokohemi
— ashtu siç ndodhi në Bruksel —
nga lugetërit që prapë mund t’ia japin
Ballkanit flakën!

Arif Ejupi, Gjenevë, 19 nëntor 2026

Kur Islami Politik hyn në Sport, shnënjestër e ka shtetin!

0
Albert Leka, Prishtinë
____
Ajo që po ndodh në Kosovë nuk duhet të na kalojë pa reagim. Kur politika fetare fillon të ndikojë në sport, në institucione dhe në sjelljen publike, atëherë kemi arsye serioze për shqetësim kombëtar.
Sportistët përfaqësojnë Republikën e Kosovës, jo agjenda fetare, jo interesa të huaja dhe as urdhra të qarqeve ideologjike.
Është e papranueshme që stadiumet tona të shndërrohen në tribuna të propagandës politike e fetare, duke dëmtuar imazhin ndërkombëtar të shtetit për të cilin kemi sakrifikuar aq shumë.
Nuk është patriotizëm të fishkëllesh himne, të poshtërosh kundërshtarët dhe ta armiqësosh Kosovën me miqtë e saj. Kjo është papërgjegjësi!
Kërkohen hetime serioze për të kuptuar nëse dhe kush ka ndikuar te sportistët për këto veprime. Askush nuk duhet të jetë mbi përgjegjësinë, por as askush nuk duhet të akuzohet pa prova.
Kosova është republikë laike, shqiptare në identitetin e saj kombëtar dhe e lirë në besimin e secilit qytetar.
Ne nuk kemi nevojë për importimin e ekstremizmit, as për agjenda neo-otomane dhe as për ideologji që na largojnë nga aleatët tanë strategjikë.
Kosovën nuk e çliruam për ta dorëzuar te fanatizmi! Miqtë tanë nuk janë armiqtë tanë, dhe asnjë ideologji fetare nuk është mbi shtetin dhe interesin kombëtar!

Për të qenë shqiptar me shpirt e me zemër, ashtu siç jam unë, të duhen edhe 100 jetë, jo vetëm një!

0
Ooo, kur një mbeturinë njerëzore nga Bujanoci, Nexhat Behluli, shkruan diçka për mua, pasi të ngratit ia kanë shuar 90% të shqiptarëve të Luginës së Preshevës, dhe nuk mund të ketë më shumë ndjekës apo pëlqime (ku shumica janë serbë), e madje edhe disa shqiptarë, të cilëve ua ka shpëlarë trurin me dalaveret dhe rrenat e tij, atëherë e përmend emrin tim dhe pretendon se jam boshnjake. Hahahaha!
O i ngratë, o i shtrembër, o i fëlliqur, o i pafytyrë! Për të qenë shqiptar me shpirt e me zemër, ashtu siç jam unë, të duhen edhe 100 jetë, jo vetëm një!
Unë kombësinë time e përfaqësoj me shpirt dhe me zemër kudo që ndodhem. SHQIPTARE KRENARE E SANXHAKUT!
Unë nuk kam pasur milionat që ti i ke fituar nga punët e fëlliqura me serbët. Gjithçka që kam arritur, e kam nga kombi im dhe nga puna ime në Këshillin Kombëtar Shqiptar.
Nuk janë shokët e tu ata që të këshillojnë të mos shkruash për mua. Ti e di shumë mirë, o i fëlliqur, se unë kam njerëzit e mi në të gjithë Ballkanin… Dhe këtë e di edhe ti! Hahahaha!
Më mirë mos u merr me mua, sepse mund t’i bëj publike të gjitha informacionet që kam për ty, si për periudhën para luftës, ashtu edhe për atë pas luftës.
Ti mua nuk më ke ndihmuar kurrë financiarisht! Ti ke ndihmuar fëmijët në Sanxhak me çanta shkollore, o i ngratë, o i fëlliqur, o i shkretë. Por, po ta dija se çfarë njeriu je, nuk do t’i kisha shpërndarë fëmijëve në Sanxhak asnjë çantë të ardhur nga ti.
Unë nuk e kam shitur asnjëherë identitetin tim për përfitime personale. Nuk e kam ndërruar kombin për para, famë apo pëlqime. Unë jam dhe do të mbetem SHQIPTARE KRENARE E SANXHAKUT!

Çështja shqiptare, në rrezik nga vet shqiptarët!

0

Xhemil Zeqiri, Danimark

Adem Demaçi, Ibrahim Rugova dhe historia që nuk duhet të rishkruhet sipas interesave politike

Dëgjova një intervistë në televizionin Euronews Albania, në të cilën u diskutua libri i Jakup Azemit, “Krijimi i Kosovës Moderne”. Intervista më nxiti të reagoj, sepse, nga ajo që dëgjova, krijova përshtypjen se historia e Kosovës po paraqitet në mënyrë të njëanshme, duke glorifikuar disa figura politike dhe duke lënë në hije kontributin e shumë të tjerëve.
Ende nuk e kam lexuar librin, prandaj nuk pretendoj të gjykoj përmbajtjen e tij të plotë. Por ajo që u tha në intervistë më shqetësoi. Sidomos mënyra, sipas autorit, Ibrahim Rugova paraqitej pothuajse, si një figurë e shenjtë, duke u ngritur mbi të gjithë historinë e rezistencës shqiptare.
Unë e kam përjetuar vetë historinë politike të Kosovës. E kam njohur periudhën kur Ibrahim Rugova ishte pjesë e strukturave politike të kohës jugosllave, si dhe periudhën kur u bë lider i LDK-së. Prandaj, nuk mund ta shoh historinë vetëm përmes portretizimeve të sotme politike.
Adem Demaçi – Mandela i Kosovës
Nëse dëshirojmë të flasim për historinë moderne të Kosovës, atëherë duhet të fillojmë edhe me një emër që nuk mund të anashkalohet: Adem Demaçi.
Që nga themelimi i Jugosllavisë socialiste, burgjet e saj u mbushën me shqiptarë që kërkonin të drejtat kombëtare, politike dhe njerëzore. Për dekada të tëra, shqiptarët u përndoqën, u burgosën dhe u dënuan për bindjet e tyre dhe për kërkesën për liri e barazi.
Në mesin e tyre qëndron Adem Demaçi, i cili kaloi rreth 28 vjet në burgjet jugosllave. Për qëndresën dhe sakrificën e tij u bë i njohur ndërkombëtarisht si “Mandela i Kosovës”.
Adem Demaçi nuk kishte nevojë për mite apo për glorifikime të krijuara pas vdekjes. Jeta e tij ishte dëshmi e gjallë e rezistencës shqiptare.
Shtrohet pyetja: si mund të shkruhet historia e Kosovës moderne pa i dhënë vendin që meriton Adem Demaçit dhe mijëra shqiptarëve të tjerë që vuajtën në burgjet jugosllave?
A mos fillon historia e Kosovës vetëm atëherë kur u krijua LDK-ja?
Jo! Historia jonë ka filluar shumë më herët.
Perëndimi e njihte çështjen shqiptare, por mbronte interesat e veta
Duhet të jemi të qartë edhe për një çështje tjetër historike. Demonstratat shqiptare në Kosovë nuk u mbështetën politikisht nga fuqitë perëndimore në atë kohë.
Por kjo nuk do të thotë se, Perëndimi nuk i njihte vuajtjet e shqiptarëve apo nuk ishte në dijeni të represionit jugosllav.
Fuqitë perëndimore kishin interesat e tyre strategjike. Pas Luftës së Dytë Botërore, Jugosllavia e Titos ishte bërë një faktor i rëndësishëm në ekuilibrat ndërkombëtarë. Ruajtja e stabilitetit të saj ishte për një kohë të gjatë në interes të politikës perëndimore.
Prandaj, është e pasaktë të krijohet përshtypja se vetëm Ibrahim Rugova arriti t’ia bëjë të njohur botës çështjen e Kosovës.
Shqiptarët kishin protestuar, kishin demonstruar, kishin dërguar peticione dhe kishin ngritur çështjen e tyre në institucionet ndërkombëtare shumë përpara krijimit të LDK-së.
Demonstratat e vitit 1968 dhe ato të vitit 1981 ishin dëshmi e qartë se populli shqiptar nuk ishte i heshtur dhe as i dorëzuar.
LPK-ja dhe rezistenca që nuk mund të fshihet
Edhe Lëvizja Popullore e Kosovës kishte një rol të rëndësishëm në organizimin dhe mbajtjen gjallë të rezistencës kombëtare.
Që nga fillimi i viteve 1980, veprimtarët shqiptarë organizuan protesta, demonstrata dhe aktivitete politike, si brenda Kosovës, ashtu edhe në diasporë. U dërguan peticione dhe memorandume te institucionet dhe qeveritë perëndimore, duke kërkuar ndërgjegjësimin ndërkombëtar për gjendjen e shqiptarëve në Jugosllavi.
Unë, jam njëri nga ata që kam marrë pjesë në këtë veprimtari.
Edhe pas krijimit të LDK-së, ne të LPK-së vazhduam aktivitetin tonë. Në Gjenevë, para institucioneve të OKB-së, organizuam protesta për disa ditë. Edhe unë, së bashku me mijëra shqiptarë të tjerë, brohorisja:
“Republikë, Kosova! Ibrahim Rugova!”
Kjo tregon se ne nuk ishim kundër çdo bashkëpunimi politik dhe as kundër kërkesës për pavarësi. Por kjo nuk do të thotë se duhej të hiqnim dorë nga bindjet tona dhe nga e drejta për rezistencë.
Ibrahim Rugova dhe politika e pasivizimit të rezistencës
Unë nuk e mohoj se Ibrahim Rugova arriti të mobilizonte një numër shumë të madh shqiptarësh përmes LDK-së. Sipas shifrave që janë përmendur në diskutimet politike të asaj kohe, anëtarësia e saj arriti në qindra mijëra veta.
Por shtrohet një pyetje themelore: çfarë u bë me atë mobilizim të jashtëzakonshëm popullor?
Për mendimin tim, politika e Rugovës, me strategjinë e saj të rezistencës paqësore, ndikoi edhe në pasivizimin e një pjese të madhe të energjisë politike dhe kombëtare të popullit shqiptar.
Duhet analizuar edhe konteksti i interesave të Beogradit. Serbia kishte interes që rezistenca shqiptare të dobësohej dhe që çështja e Kosovës të mbahej brenda një procesi politik pa sfiduar drejtpërdrejt pushtetin e saj. Në këtë kuadër, është legjitime të shtrohen pyetje kritike për pasojat e strategjisë politike të Rugovës.
Por, këto janë çështje që kërkojnë analizë dhe dokumentim historik, jo vetëm interpretime personale.
Pavarësia e Kosovës nuk u realizua në vitet kur Rugova dhe LDK-ja kishin krijuar atë mobilizim të madh popullor. Ajo u shpall më 17 shkurt 2008, pas një historie të gjatë rezistence, sakrifice dhe ndërhyrjes ndërkombëtare.
UÇK-ja dhe sakrifica e familjes Jashari
Një tjetër kapitull që nuk mund të anashkalohet është Ushtria Çlirimtare e Kosovës.
Pa sakrificën e Adem Jasharit, të familjes së tij, të mijëra luftëtarëve dhe të popullit shqiptar, historia e Kosovës nuk mund të kuptohet drejt.
UÇK-ja e ktheu çështjen e Kosovës në një realitet të ri politik dhe ushtarak. Sakrifica e familjes Jashari në Prekaz u bë simbol i qëndresës dhe i vendosmërisë për liri. Unë kam qëndrim kritik ndaj mënyrës sesi Ibrahim Rugova e trajtoi, e mohoi politikisht rezistencën e armatosur.
Marrëdhëniet e tij me UÇK-në dhe qëndrimet e tij ndaj luftës çlirimtare ishin të ngrira, me shumë mospajtime; për të mos thënë të armiqësuara duhet të analizohen, pse Ibrahim Rugova i kishte ato qëndrime; mbi bazën e fakteve, të deklaratave dhe dokumenteve të kohës.
Asnjë figurë politike nuk duhet të jetë mbi kritikën historike.
Historia nuk është pronë e askujt!
Sot, kur dëgjojmë intervista dhe lexojmë libra që pretendojnë të shpjegojnë krijimin e Kosovës moderne, duhet të kërkojmë një gjë të thjeshtë: të vërtetën historike.
Nuk mund të ndërtohet historia e Kosovës duke e ngritur një individ në piedestal dhe duke i lënë në harresë të tjerët.
Nuk mund të harrohet veprimtaria dhe reazistenca Adem Demaçi, i cili kaloi dekada në burgjet jugosllave.
Nuk mund të harrohen veprimtarët e LPK-së dhe organizatat e tjera kombëtare.
Nuk mund të harrohen demonstruesit e vitit 1968 dhe 1981.
Nuk mund të harrohen, protestuesit në mërgatë, familjet e të burgosurve politikë, dëshmorët dhe luftëtarët e UÇK-së.
Unë kam qenë pjesë e kësaj historie dhe nuk mund të pranoj që, përvoja e një brezi të tërë të fshihet ose të rishkruhet sipas interesave të autorëve dhe politikanëve të sotëm.
Çështja shqiptare nuk është krijuar nga një individ, nuk është çliruar nga një parti dhe nuk është bërë e pavarur vetëm nga një strategji politike.
Ajo është rezultat i shumë brezave, i burgjeve, i demonstratave, i organizimit kombëtar, i rezistencës dhe i gjakut të dëshmorëve.
Prandaj, para se të shkruajmë për krijimin e Kosovës moderne, duhet të kemi guximin ta tregojmë të gjithë historinë.
Adem Demaçi nuk duhet të jetë një fusnotë në historinë e Kosovës. Ai, është një nga kapitujt e saj më të rëndësishëm.
Dhe asnjë libër, asnjë intervistë dhe asnjë individ nuk ka të drejtë ta tjetërsojë historinë tonë kombëtare.
Historia duhet të shkruhet me të vërteta, jo me mite. Çlirimi i pjesërishëm i Kosovës është vepër e një popullit tonë liridashës.
Kopenhagë 17. 11. 2026

Pranvera që nuk u gjunjëzua, nga grilat e burgut të Prishtinës te zëri i Hydajet Hysenit

0
Nga Sak Muji (Sylë Mujaj) – pjesëmarrës i demonstratave të 11–26 marsit 1981, ish-i burgosur politik
NJË PËRGJIGJE VËLLAZËRORE PËR SALIH SEFËN DHE NJË HOMAZH PËR HYDAJET HYSENIN, SHOKUN TONË TË IDEALIT, TË BURGUT DHE TË QËNDRESËS KOMBËTARE.
I dashur vëllaçko Salih Sefa!
E lexova me shpirt të trazuar, me mall, krenari dhe emocione të papërshkrueshme rrëfimin tënd: “Zëri i Megafonit dhe ëndrra e një të riu që u bë realitet!”
Ti shkrove për Hydajet Hysenin, për zërin e tij historik nga bliri i Prishtinës, për takimin tuaj në burgun famëkeq të Nishit më 1988 dhe për atë fjalë që nuk e shuan as koha, as burgu, as mërgimi:
“SI JE, VËLLAÇKO? SI TË KAM?”
Por, vëllaçko Salih, derisa ti dëgjoje zërin e Hydajetit nga kujtesa e një rinie kryengritëse, unë po rikthehem atje ku historia na kishte lidhur me pranga, ku gjaku ynë njomte dyshemetë e hetuesisë dhe ku Pranvera e Madhe e vitit 1981 po shkruhej me trupat tanë!
26 MARSI 1981 – KATËR STUDENTË PËRBALLË MAKINERISË SË DHUNËS
Po, vëllaçko!
Katër veta ishim në fillim!
Ali Lajçi, Hamdi Hajdini, Riza Demaj dhe unë, Sak Muji, atëherë Sylë Mujaj.
Katër të rinj shqiptarë, katër studentë, katër zemra që nuk pranuan ta ulnin kokën përpara pushtuesit!
Më 26 mars 1981, njësitet policore dhe speciale, të armatosura e të pajisura me kërbaçë të bardhë, na rrëmbyen nga radhët e qëndresës studentore dhe na hodhën në burgun hetues të Prishtinës.
Atje nuk kishte ligj!
Atje nuk kishte drejtësi!
Atje sundonte kërbaçi, kërcënimi, dhuna dhe përpjekja për të na thyer shpirtërisht.
Na lidhën në karriget e hetuesisë.
Përballë nesh qëndronin njerëzit e aparatit represiv, emrat e të cilëve nuk më janë shlyer kurrë nga kujtesa:
Selim Brosha, Asllan Sllamniku, Bashkim Kursani, Muharrem Dana dhe një hetues që e njihnim si Saviç.
Këta janë emrat që unë i mbaj mend nga përballja ime me hetuesinë.
Rolin dhe përgjegjësinë individuale të secilit duhet ta ndriçojnë edhe dokumentet e kohës.
Ata kërkonin emra, organizatorë, lidhje, deklarata dhe nënshtrimin tonë.
Por ne kishim një përgjigje që nuk mund ta shuanin:
KOSOVA DUHET TË JETË E LIRË!
1–2 PRILL 1981 – KUR ZËRI I POPULLIT HYRI EDHE NË QELITË TONA
Dhe erdhën ditët e mëdha të 1 e 2 prillit!
Ne ishim të mbyllur, të lidhur, të izoluar nga bota.
Por diçka e jashtëzakonshme po ndodhte jashtë!
Prishtina po ziente!
Kosova po ngrihej!
Gazi lotsjellës, që policia e përdorte kundër demonstruesve, depërtonte deri në hapësirat ku na mbanin të burgosur.
Ai gaz na digjte sytë, por lajmi që vinte nga jashtë na ndizte zemrat!
Në ato çaste dëgjuam se mijëra demonstrues po marshonin dhe se në krye të asaj vale qëndrese ishte edhe HYDAJET HYSENI!
Dhe mbi zhurmën e dhunës po ngrihej një thirrje që për ne kishte vlerën e një përqafimi nga i gjithë populli:
“LIRONI SHOKËT NGA BURGU!”
A mund ta përfytyroni, shqiptarë të dashur, çfarë do të thoshte kjo për katër të rinj të lidhur në karriget e hetuesisë?
Ne nuk mund t’i shihnim demonstruesit.
Nuk mund t’ua shtrëngonim duart.
Nuk mund të dilnim në mesin e tyre.
Por e dinim se nuk ishim vetëm!
JASHTË GRILAVE ISHTE POPULLI YNË!
Dhe kur një popull ngrihet për bijtë e vet, asnjë mur burgu nuk është aq i trashë sa ta ndalë shpresën.
Atë ditë, sipas kujtesës sime, Hydajet Hyseni nuk ishte vetëm një udhëheqës i demonstruesve.
Ai ishte zëri i lirisë që trokiste në dyert e hekurta të burgut tonë!
NGA KATËR STUDENTË NË NJË PROCES POLITIK KUNDËR 21 TË RINJVE
Makineria e përndjekjes nuk u ndal.
Nga katër të arrestuar në grupin tonë fillestar, dosja u zgjerua.
Nga katër në shtatë.
Nga shtatë në njëmbëdhjetë.
Dhe më në fund, në procesin tonë politik, u përfshinë 21 të rinj shqiptarë, të cilëve iu shqiptuan dënime të rënda, nga 6 deri në 15 vjet burg.
Një aktgjykim prej rreth 125 faqesh!
Një dokument që për mua mbetet dëshmi e përpjekjes së pushtetit jugosllav për ta dënuar një brez të tërë për idealin e tij kombëtar.
Në kujtesën time të atyre viteve mbeten edhe emrat e funksionarëve politikë dhe shtetërorë: Stane Dollanc, Mahmut Bakalli, Azem Vllasi, Isa Mustafa, Ali Shukriu, Kolë Shiroka dhe Rahman Morina.
Po ashtu, në rrëfimin tim për atë periudhë përmendet edhe Bajram Dreshaj.
Por historia duhet të bëjë dallimin ndërmjet hetuesve që ushtruan dhunë, drejtuesve të aparatit shtetëror, funksionarëve politikë dhe personave të tjerë që përmenden në dëshmi.
Përgjegjësia e secilit duhet të përcaktohet mbi bazën e dokumenteve dhe veprimeve konkrete, jo vetëm nga prania e emrit në kujtesën tonë.
Ne kërkonim Republikë. Ata na përgjigjeshin me vite burgu!
Ne kërkonim barazi. Ata na jepnin pranga!
Ne kërkonim dinjitet. Ata kërkonin nënshtrim!
Por ne nuk u nënshtruam.
NISHI – ATJE KU PRANGAT NUK E MBYLLËN DOT VËLLAZËRINË
I dashur Salih!
Ti e përshkruan me aq dashuri takimin tënd me Hydajetin më 1988 në burgun e Nishit.
Unë e kuptoj më mirë se shumëkush emocionin tënd.
Sepse më pas, për vite të tëra, edhe unë ndava jetën e burgut me ty, me Hydajetin dhe me shumë vëllezër të tjerë të idealit.
Mbi gjashtë vjet bashkëjetese në kushtet e rënda të burgut!
Aty nuk kishim pasuri.
Nuk kishim liri.
Nuk kishim as të drejtën për të përqafuar familjarët tanë sa herë na merrte malli.
Por kishim një pasuri që nuk na e konfiskoi dot askush:
VËLLAZËRINË SHQIPTARE!
Ti, Salih Sefa, vëllaçko i dashur!
Hydajet Hyseni, njeriu i megafonit dhe i blirit historik!
Dhe ne, shokët tuaj të prangave, që e kthyem vuajtjen në qëndresë, izolimin në shkollë kombëtare dhe burgun në vend ku ruhej e ardhmja e lirisë.
Në Nish mësuam se njeriu mund të jetë i burgosur fizikisht, por të mbetet i lirë në ndërgjegje.
HYDAJET HYSENI – NJERIU QË NUK E RRËZOI AS BURGU
Hydajeti nuk ishte vetëm zëri i 1 prillit.
Ai ishte pjesë e asaj ndërgjegjeje kombëtare që e kuptonte se liria nuk fitohet vetëm me një fjalim, as vetëm me një demonstratë.
Ajo kërkon organizim, sakrificë, qëndrueshmëri dhe besim të palëkundur.
Dhe Hydajeti i kishte këto cilësi.
Në përjetimin tim, ai ishte një nga simbolet më të fuqishme të Pranverës së vitit 1981.
Një njeri që e nderonte shokun e burgut, që dinte të dëgjonte, që e ruante dinjitetin edhe në rrethanat më çnjerëzore.
Prandaj, kur ti shkruan, Salih:
“PËR NE, HYDA ISHTE VETË LIRIA!”
Unë ta kuptoj shpirtin.
Sepse për ne, që jetuam pas grilave, liria nuk ishte vetëm një fjalë.
Ajo kishte fytyrat e shokëve tanë.
Kishte zërin e Hydajetit.
Kishte përqafimin e Salihut.
Kishte qëndresën e Ali Lajçit, Riza Demajt, Hamdi Hajdinit dhe të gjithë atyre që nuk pranuan të bëheshin dëshmitarë të rremë kundër njëri-tjetrit.
NGA PRANVERA 1981 TE ÇLIRIMI I KOSOVËS
Pranvera e vitit 1981 nuk e solli menjëherë lirinë.
Përkundrazi, pas saj erdhën burgje, përndjekje, largime nga puna, ndëshkime, izolime dhe vite të tëra vuajtjesh.
Por ajo Pranverë e ndryshoi ndërgjegjen e një brezi.
Ideali për Kosovën Republikë vazhdoi të jetonte nëpër burgje, universitete, familje, organizime ilegale dhe mërgatën shqiptare.
Më vonë, breza të tjerë e bartën përpara këtë përpjekje.
Adem Demaçi mbeti simbol i qëndresës së gjatë politike.
Ukshin Hoti u bë një nga zërat e mendimit politik shqiptar.
Adem Jashari, me familjen e tij, u bë simbol i sakrificës për çlirim.
Dhe Ushtria Çlirimtare e Kosovës, bashkë me qëndresën e popullit dhe zhvillimet ndërkombëtare, u bë pjesë vendimtare e rrugës drejt çlirimit të vitit 1999.
Ne nuk mund ta përvetësojmë historinë e të gjithëve.
Por kemi të drejtën dhe detyrimin ta themi:
Edhe gjaku, rinia dhe burgjet e brezit të vitit 1981 janë pjesë e themeleve të lirisë së Kosovës!
SOT JEMI FITIMTARË TË SHEKULLIT TË RI – POR KUJTESA KËRKON DREJTËSI!
Sot Kosova është e lirë nga sundimi serb dhe është shtet i pavarur.
Ne që dikur numëronim ditët pas hekurave, sot mund të flasim publikisht, të shkruajmë, të dëshmojmë dhe t’ua lëmë brezave kujtimet tona.
Por historia jonë nuk duhet të mbetet vetëm në përvjetorë dhe fotografi.
Kosovës i duhet dokumentimi i plotë i përndjekjes politike dhe një proces serioz i lustracionit, i bazuar në ligj, prova dhe përgjegjësi individuale.
Të hapen arkivat e disponueshme!
Të studiohen dosjet e UDB-së!
Të publikohen dokumentet e hetuesive dhe të proceseve politike!
Të dëgjohen dëshmitë e të mbijetuarve!
Të identifikohen ata që urdhëruan, zbatuan apo ndihmuan përndjekjen politike, duke dalluar përgjegjësitë e provuara nga dyshimet dhe akuzat!
Sepse lustracioni nuk duhet të jetë hakmarrje.
Ai duhet të jetë drejtësi historike, transparencë dhe mbrojtje e së ardhmes demokratike të Kosovës.
Njëkohësisht, duhet të nderohen me emër e mbiemër demonstruesit, organizatorët, të burgosurit politikë, dëshmorët, luftëtarët dhe të gjithë ata që dhanë kontribut në rrugën tonë të gjatë drejt lirisë.
Asnjë sakrificë e vërtetë nuk duhet të harrohet!
Asnjë meritë nuk duhet të përvetësohet!
Asnjë padrejtësi nuk duhet të fshihet nën pluhurin e historisë!
VËLLAÇKO SALIH, NE E FITUAM BETEJËN ME KOHËN!
Ti e takove Hydajetin në burgun e Nishit dhe ëndrra jote rinore u bë realitet.
Unë e dëgjova emrin e tij në ditët kur Prishtina digjej nga gazi lotsjellës dhe kur ne, të lidhur në hetuesi, prisnim të mësonim çfarë po ndodhte jashtë.
Pastaj u bashkuam pas grilave.
Dhe sot, pas kaq dekadash, jemi ende këtu!
Me kujtesën tonë.
Me veprat tona.
Me shokët tanë.
Me Kosovën tonë.
Ata që kërkuan të na shuanin zërin nuk arritën ta shuanin idealin.
Ata që na mbyllën në qeli nuk arritën ta burgosnin Pranverën.
Ata që na dënuan me vite të rënda burgu nuk arritën ta dënonin me vdekje ëndrrën tonë.
SEPSE PRANVERA E VITIT 1981 NUK ISHTE VETËM NJË NGJARJE. ISHTE NJË BETIM!
Një betim që kaloi nga studentët te populli, nga burgjet te mërgata, nga qëndresa politike te lufta çlirimtare dhe te shteti i pavarur i Kosovës.
Dhe sot, me gjithë dhembjen që bartim, mund të themi:
NE NUK U THYEM!
NE NUK U DORËZUAM!
NE I MBIJETUAM BURGUT, DHUNËS DHE KOHËS!
NE JEMI FITIMTARËT E SHEKULLIT TË RI!
Por fitorja jonë do të jetë më e plotë kur drejtësia, kujtesa historike dhe dinjiteti njerëzor të jenë të garantuara për çdo qytetar të Kosovës.
Të përqafoj, vëllaçko Salih Sefa!
Të përqafoj edhe ty, Hydajet Hyseni, vëlla i Pranverës, i burgut dhe i idealit tonë të përbashkët!
Dhe përulem me respekt para të gjithë atyre që nuk arritën ta shohin ditën e lirisë.
LAVDI PRANVERËS SHQIPTARE TË VITIT 1981!
NDERIM TË BURGOSURVE POLITIKË!
LAVDI DËSHMORËVE TË KOMBIT!
RROFTË KOSOVA E LIRË DHE SOVRANE! 🇦🇱
────────
SAK MUJI (Sylë Mujaj)
Ish-i burgosur politik i demonstratave të marsit 1981
Pjesëmarrës dhe dëshmitar i Pranverës së Madhe
Artist dhe veprimtar i çështjes kombëtare
Zvicër, 20 nëntor 2026
Shënim redaktorial: Ky shkrim është ndërtuar si dëshmi personale dhe reagim ndaj rrëfimit të Salih Sefës.
Datat, emrat dhe përshkrimet e hetuesisë pasqyrojnë kujtesën time si Autor dhe nuk përbëjnë vetvetiu verifikim arkivor ose përcaktim juridik të përgjegjësive individuale qe duhet te verifikohet nga Kommision i dashur arkivor

“Zakoniku” i Dushanit, gurthemel i mashtrimeve serbe!

0
Tekstin nga Prizreni, gjoja nga shekulli XV, në Beograd e dërgoi mësuesi nga Smedereva, Nikolla Maslin, prej nga ai i përpunuar në Vjenë, iu dorëzua Novakoviqi që ta nxjerrë në dritë. Natyrisht se Novakoviqi u përpoq që „kredibilitetin“ dokumentues të veprës ta pasqyrojë me tekstet e Schafarikut në sllavishten e vjetër kishtare me atë serbe. Në parathënie Novakoviq shpjegon origjinën e teksteve dhe mbledhjen e tyre nga dora në dorë, që sipas tij, plotësojnë Kanunin dhe frymën e tij. Kështu, 165 fletët (listina), vijnë nga 16 mbledhës të ndryshëm, të cilëve nuk u dihen emrat, pos që thuhet se një pjesë e madhe e tyre janë rishkruar nga 6 klerikë dhe dy xhakonë në Prizren.
Meqë botimi i parë i vitit 1870, ishte me shumë shpërputhje dhe si i tillë nuk i plotësonte sa duhet kriteret themelore për t’u marrë seriozisht, Novakoviqi, pasi që të jetë emëruar kryetar i Akademisë Mbretërore Serbe në viti 1886, paraqitet me versionin e dytë “të plotësuar” të “Kanunit” me disa copëza të “rizbuluara” të versionit të “Kanunit” të Strugës nga shekulli XIV dhe të Prizrenit nga shekulli XV. Aty përfshihen 106 nene, të cilat nuk paraqesin tjetër pos një bartje (kopjim) të drejtpërdrejt të akteve ligjore kishtare të Bizantit (Homokanon), të cilat, ishin në pjesë e të drejtës romake-bizantine në përputhje me kodin e Justinianit, por që rregullonin çështjet pronësor në raportet e kishës me Perandorinë, ku ajo ishte pjesëmarrëse në administrimin e pronave kishtare dhe atyre vendore. Këtyre neneve nga kodi bizantin do t’i shtohen edhe pjesët tjera, ku amputohen raportet me ritet kishtare (me katolikët) e ku shfaqen edhe disa dekrete me të cilat përcaktohen sjelljet e kishave, e ku nuk mungojnë edhe regjistrat rreth pasqyrës demografike të popullatës ku, krahas popullatës shumicë “serbe”, si pakicë, shfaqen “katunët arbanase” (arbanaski katuni) dhe “katunët vllehe” (vlaski katuni).
Nuk është për t’u habitur skenari i “pasqyrës demografike” të popullatë së “Perandorisë së Dushanit”, ku asokohe nuk ka pasë përkatësi kombëtare pos kishtare: e ritit ortodoks ( me gjuhën e liturgjisë kishtare sllaviste e vjetër dhe greqishte) dhe e ritit latin (me gjuhën e liturgjisë kishtare latinishte)! Por, është për t’u habitur, që ky konstrukt antihistorik dhe antishkencor, i sajuar nga kisha ortodokse serbe dhe historiografia serbe e shekullit XIX për qëllime hegjemoniste, është pranuar “si e vërtetë shkencore” dhe thuajse u ka shërbye që të gjitha disajnimeve të raporteve gjoja kombëtare në shtetin e imagjinuar mesjetar serb, ku ka pasë edhe disa “katune arbanase” (katolike) dhe vllehe! Kështu, ky diktat i falsifikuar i të ashtuquajturit “shtet mesjetar serb”, në saje të “verifikimit” nga historianët, linguistët, etnografët e shkollës së sllavistëve të njohur të Vjenës, është pranuar te një pjesë e mirë e historiografisë botërore. Madje, edhe në veprën e historianit Noel Malcolm “Kosova – një histori e shkurtër”, në mesjetë, shqiptarët në Kosovë shfaqen “si popullatë pakicë”, ndërsa serbët shumicë – raport ky që do të ndryshojë diku në shekullin XVIII pas shpërnguljes së madhe serbe! Ky diskurs antihistorik, i bartur edhe te historiografiaa ideologjike e ish Jugosllavisë, si i tillë, vazhdon të kopjohet i plotë edhe nga historianët shqiptarë (në të dy anët e kufirit).
Ndonëse rënia e ish Jugosllavisë, me shfaqjen e shteteve të pavarura: Kroacisë, Sllovenisë, Maqedonisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Malit të Zi dhe së fundit Kosovës, ndryshoi realitetet shtetërore, me çka te shumë nga këta popuj filloi edhe dekonspirimi i “amzës së jugosllavizmit” të mbështetur mbi platformën e “Naçërtanjes” së Garashaninit dhe epiqendrën e saj “historike” – Mbretërinë Mesjetare të Dushanit, megjithatë, te shqiptarët, në të dy anët e kufirit, në masë të madhe vazhdon diktati i historiografisë serbomadhe, diktat ky që me riaktivizimin e sintagmës së “botës serbe”, po mban peng politikisht dhe kulturalisht Kosovën,po edhe Shqipërinë.
Andaj, institucioneve shkencore akademike në të dy shtetet shqiptate, u bie barra që të ndërmarrin hapa të organizuar hulumtues-shkencorë për t’u lirua nga diktati i falsifikimeve të historiografisë hegjemoniste serbe. Ndonëse kjo, bazuar në qindra vepra të kësaj natyre të krijuar nga Akademia Serbe e Shkencave gjatë shekullit të fundit, nuk është punë e lehtë, megjithatë hartimi i një platforme të qartë të rishikimit të historisë në përputhje me të vërtetën shkencore, është e domosdoshme.
(Shkëputje nga “Dardania – antika, mesjeta”, botuar nga “Faik Konica” – Prishtinë dhe “Jalifat Publishing” – Houston 2020).

Në Jashanicë të Klinës iu dha lamtumira e fundit doajenit të mjekësisë kosovare, Dr. Xhafer Morinës

0

Lekë Mrijaj, Klinë

Në varrezat e Joshanicës, në prani të familjarëve, kolegëve, miqve, përfaqësuesve institucionalë dhe qytetarëve të shumtë, iu dha lamtumira e fundit doajenit të mjekësisë kosovare, dr. Xhafer Morinës, specialist i pensionuar i mjekësisë interne, i cili për katër dekada i shërbeu me përkushtim shëndetit të qytetarëve të Klinës. Ai kishte ndërruar jetë një ditë më parë, në orët e mëngjesit, duke lënë pas një veprimtari të pasur profesionale, një emër të respektuar dhe trashëgiminë e një mjeku që profesionin e kishte shndërruar në mision njerëzor.

Gjatë karrierës së tij shumëvjeçare, Morina punoi në Qendrën Kryesore të Mjekësisë Familjare “Nënë Tereza” në Klinë, ku me profesionalizmin, përgjegjësinë dhe përkujdesjen ndaj pacientëve la gjurmë të pashlyeshme në jetën e komunitetit. Për shumë qytetarë, ai nuk ishte vetëm specialisti të cilit i drejtoheshin për ndihmë shëndetësore, por edhe njeriu që dinte t’i dëgjonte, t’i këshillonte dhe t’u qëndronte pranë në çastet më të vështira.

Në nderim të jetës dhe veprës së tij, në sallën e Asamblesë Komunale të Klinës u mbajt një mbledhje komemorative, ku morën pjesë të afërm të të ndjerit, drejtues komunalë e shëndetësorë, bashkëpunëtorë dhe qytetarë. Takimin e hapi dhe e drejtoi dr. Gazmend Boja, drejtor i Qendrës Kryesore të Mjekësisë Familjare “Nënë Tereza”, i cili, pasi përkujtoi figurën njerëzore dhe profesionale të të ndjerit, ia dha fjalën nënkryetarit të Komunës së Klinës, z. Fadil Gashi. Në fjalën e tij përkujtimore, Gashi shprehu dhimbjen për këtë humbje, duke e cilësuar të ndjerin si internist të përkushtuar dhe personalitet me vlera të veçanta njerëzore. Ai vuri në dukje se, krahas aftësive profesionale, Morina ishte edhe familjar i devotshëm, njeri i dashur e i afërt, i respektuar nga bashkëpunëtorët dhe pacientët që kishin pasur mundësinë ta njihnin. Duke sjellë një kujtim personal, nënkryetari tregoi se mjeku kishte qenë edhe në shërbim të familjes së tij, çka i kishte dhënë mundësinë ta njihte nga afër seriozitetin dhe përkushtimin me të cilin e ushtronte profesionin. Ai theksoi se, ndonëse ishte pensionuar nga institucioni publik, gjurmët e punës dhe humanizmit të tij do të mbeteshin të pranishme në kujtesën e të gjithëve. Sipas Gashit, njerëzit e mirë nuk largohen plotësisht, sepse vazhdojnë të jetojnë përmes veprave të tyre dhe mirënjohjes që lënë pas.

Më pas, drejtori i Drejtorisë për Shëndetësi në Klinë, z. Agron Bacaj, vlerësoi kontributin e të ndjerit në zhvillimin e shërbimeve mjekësore, duke theksuar se komuniteti kishte humbur një profesionist të çmuar, i cili jetën ia kishte kushtuar mbrojtjes së shëndetit dhe dinjitetit njerëzor. Ai e përshkroi Morinën si përfaqësues të një brezi për të cilin mjekësia nuk ishte thjesht profesion, por thirrje dhe përgjegjësi morale. Në vlerësimin e tij, Bacaj nënvizoi se, gjatë punës si internist, ai kishte qenë pranë të sëmurëve në rrethanat më të vështira, kur kujdesi dhe fjala e mjekut marrin rëndësi të veçantë. Kontributi i tij, sipas drejtorit, do të mbetet pjesë e kujtesës institucionale dhe qytetare, ndërsa vlerat profesionale e njerëzore përbëjnë një shembull që nuk zbehet me kalimin e viteve.

Në vijim, drejtori i QKMF-së, dr. Gazmend Boja, solli para të pranishmëve kujtime nga jeta dhe veprimtaria e kolegut të ndjerë, duke vënë në pah përgjegjësinë në ushtrimin e detyrës, marrëdhëniet me bashkëpunëtorët dhe përkushtimin ndaj të sëmurëve. Ai shprehu ngushëllime për bashkëshorten, fëmijët dhe të afërmit, duke theksuar se dhimbja e tyre ndahej edhe nga komuniteti shëndetësor i Klinës dhe më gjerë. Sipas dr. Bojës, vlera e profesionit të mjekut nuk përcaktohet vetëm nga orët e punës, por nga besimi që krijon te pacientët, durimi për t’i dëgjuar dhe përgjegjësia për të marrë vendime në çastet vendimtare. Këtë mision, Morina e kishte kuptuar dhe përmbushur me përkushtim të jashtëzakonshëm. Si internist, ai kishte trajtuar sëmundje të ndryshme, përfshirë ato të zemrës, ndërsa qetësia dhe komunikimi i tij shpesh ua lehtësonin shqetësimet pacientëve përpara fillimit të trajtimit. Duke paraqitur të dhëna biografike, Boja bëri të ditur se i ndjeri kishte përfunduar shkollimin fillor në vendlindje dhe atë të mesëm në Klinë, ndërsa në vitin 1979 kishte diplomuar në Fakultetin e Mjekësisë të Universitetit të Prishtinës. Specializimin në mjekësinë interne e kishte kryer në Beograd. Në vitin 1986 nisi punën si internist në Qendrën Kryesore të Mjekësisë Familjare “Nënë Tereza”, ku shërbeu deri në pensionim. Gjatë kësaj periudhe ushtroi edhe detyra drejtuese, duke ndihmuar në organizimin dhe përmirësimin e shërbimeve shëndetësore. Pensionimi nuk e largoi nga mjekësia. Ai vazhdoi të punonte në Poliklinikën “Biolab Zofi” deri në ditët e fundit të jetës, duke ruajtur njëkohësisht lidhje të ngushta me ish-kolegët e institucionit publik, të cilët i vizitonte dhe i këshillonte vazhdimisht. Boja e kujtoi si bashkëpunëtor të gatshëm për të ndarë përvojën, që e çmonte punën ekipore dhe e kuptonte rëndësinë e secilit profesionist në funksionimin e sistemit shëndetësor. Ai theksoi se kjo ndarje nga jeta nuk shënonte vetëm përfundimin e një rrugëtimi profesional, por edhe një humbje të ndjeshme për familjen dhe shoqërinë. Pas mbeteshin pacientë të shumtë që kishin përfituar nga ndihma e tij, kolegë që kishin mësuar prej tij dhe një emër i mirë, i ndërtuar përmes punës së ndershme. Për familjarët, nderimi i shprehur në këtë mbledhje përbënte dëshmi të respektit që ai kishte fituar si mjek dhe si njeri.

Në emër të familjes Morina, të pranishmëve iu drejtua vajza e të ndjerit, Suzana Morina, e cila falënderoi institucionet, kolegët dhe qytetarët për pjesëmarrjen dhe nderimin që i bënë babait të saj. Mirënjohje të veçantë ajo shprehu për Komunën e Klinës, kryetarin dhe nënkryetarin, QKMF-në, Drejtorinë e Shëndetësisë dhe organizatorët e mbledhjes komemorative.

Suzana falënderoi gjithashtu bashkëpunëtorët shumëvjeçarë të të atit në institucionin publik dhe në Poliklinikën “Biolab Zofi”, duke theksuar se ky respekt ishte një ngushëllim i madh për familjen dhe dëshmi se puna, përkushtimi dhe humanizmi i tij nuk do të harroheshin. Ajo përcolli mirënjohjen e të afërmve për të gjithë ata që u qëndruan pranë në këto çaste dhimbjeje.

Pas mbledhjes komemorative, ceremonia mortore vazhdoi në varrezat e Joshanicës, ku pjesëmarrës të shumtë nga Klina më rrethinë dhe Kosova u mblodhën për ta përcjellë në banesën e fundit. Prania e tyre dëshmoi respektin që i ndjeri kishte fituar gjatë veprimtarisë profesionale dhe jetës së tij. Me këtë rast, dr. Gazmend Boja mbajti një tjetër fjalë përkujtimore, duke evokuar humanizmin dhe përkushtimin e kolegut ndaj profesionit dhe njerëzve. Në fjalën e tij, Boja e përshkroi si internist me shpirt, për të cilin mjekësia nuk ishte vetëm detyrë, por mision. Ai theksoi se Morina e shihte çdo pacient fillimisht si njeri e më pas si rast klinik, duke e dëgjuar me durim, shqyrtuar me kujdes dhe trajtuar me qetësi. Shpesh, dera e ambulancës së tij qëndronte e hapur edhe pas orarit të punës, sepse nuk e refuzonte askënd që kishte nevojë për ndihmë. Duke iu drejtuar kolegëve, ai kujtoi qetësinë që e karakterizonte në situata të vështira dhe gatishmërinë për të përcjellë njohuritë te brezat e rinj. Përvoja e tij nuk mbetej vetëm pasuri personale, por ndahej me të tjerët përmes këshillave, mbështetjes dhe mësimeve praktike. Në këtë frymë, ai përcillte mesazhin se mjekësia është art i shërbimit ndaj njeriut. Vëmendje të veçantë Boja i kushtoi edhe marrëdhënies së të ndjerit me personelin infermieror, punën e të cilit ai e çmonte thellësisht. I vetëdijshëm për rëndësinë e kujdesit, durimit dhe sakrificës së infermierëve, Morina i trajtonte ata si bashkëpunëtorë të barabartë, pavarësisht përgjegjësive drejtuese që kishte ushtruar. Kjo frymë kolegjialiteti kishte krijuar lidhje të forta njerëzore dhe profesionale, ndaj mungesa e tij do të ndihej në mjediset ku kishte shërbyer për vite me radhë. Një pjesë prekëse e fjalës iu kushtua pacientëve, shumë prej të cilëve kishin ardhur për ta përcjellë për herë të fundit. Boja kujtoi se i ndjeri ua mbante mend emrat, interesohej për familjet e tyre dhe u qëndronte pranë në momentet e pasigurisë e të frikës. Për disa kishte qenë burim shprese, ndërsa të tjerë ia atribuonin atij shpëtimin e jetës. Kështu, përkujdesja e tij kishte tejkaluar kufijtë e trajtimit fizik, duke përfshirë edhe mbështetjen shpirtërore. Duke e përmbledhur peshën e kësaj humbjeje, drejtori u shpreh se familja kishte humbur bashkëshortin, babanë dhe një shtyllë të rëndësishme të saj, kolegët një mik e bashkëpunëtor të çmuar, ndërsa Klina një qytetar që dashurinë ndaj njerëzve e kishte dëshmuar përmes veprave. Ai theksoi se mënyra më e denjë për ta nderuar kujtimin e tij ishte vazhdimi i punës me të njëjtën përgjegjësi dhe përkujdesje ndaj çdo pacienti. Në përmbyllje të fjalës së tij-dr. Boja solli në vëmendje thënien se njeriu vdes dy herë: së pari kur i ndalet zemra dhe më pas kur harrohet emri i tij. Sipas tij, kujtimi i doktor Xhafer Morinës do të mbetet i gjallë përmes jetëve që kishte ndihmuar të shpëtoheshin, fjalëve ngushëlluese, familjeve që e kujtojnë me respekt dhe profesionistëve që kishin mësuar prej tij. Ai shprehu bindjen se emri i të ndjerit do të ruhej në kujtesën e institucionit dhe në zemrat e bashkëpunëtorëve, duke i uruar familjes forcë për ta përballuar dhimbjen.

Ndaj edhe me ndarjen nga jeta të dr. Xhafer Morinës, Klina humbi një mjek të respektuar dhe një humanist të përkushtuar, i cili për katër dekada i shërbeu me profesionalizëm dhe dinjitet shëndetit të qytetarëve. Përtej veprimtarisë së tij mjekësore, ai la pas një emër të mirë, mirënjohjen e pacientëve dhe respektin e kolegëve e të bashkëqytetarëve. Nga këndvështrimi im e them se dr. Xhafer Morina i përkiste atij brezi njerëzish që vlerën e jetës e dëshmojnë përmes punës, ndershmërisë dhe humanizmit. Kujtimi i tij do të mbetet pjesë e historisë së shëndetësisë së Klinës dhe e mirënjohjes së atyre të cilëve u shërbeu. Me këtë rast, familjes së nderuar Morina, të afërmve, miqve dhe kolegëve u shpreh ngushëllimet e mia më të sinqerta. Besoj se njerëzit që lënë pas vepra të mira nuk harrohen, sepse jetojnë në kujtesën dhe zemrat e atyre që i kanë njohur.  I lehtë i qoftë dheu i Kosovës dhe i përjetshëm qoftë kujtimi për dr. Xhafer Morinën! U prehtë në paqe!

Më 20 nëntor 2026

Homazh për mjekun emblematik, Dr. spc. Xhafer Morinen

0

Florim Zeqa

Dr. spc. Xhafer Morina mjek i përmasave ndërkombëtare

Vdekja na e mori edhe një personalitet të shquar, mjekun specialist Dr. Xhafer Morina, me përvojë të gjatë si internist-kardiolog në shërbim të popullatës sonë! Ishte aktivist dhe veprimtarë i shquar i viteve të krenarisë kombëtare.

Humbje e madhe për familjen dhe shoqërinë

Xhafer Morina ishte një nga personalitetet më markante të Komunës së Klinës dhe jo vetëm. Ishte emër i njohur në mbarë Kosovën, trojet etnike dhe në mërgatën tonë!

Xhafer Morina i ka përfunduar me suksese të larta studimet e Mjekësisë së Përgjithshme në Universitetin e Prishtinës, kurse specializimin për Mjekësinë Interne (Kardiologji) e ka kryer në Univeristetin e Beogradit.

Xhafer Morina i përket plejadës së parë të Internistëve (Kardiologëve) në Kosovë!

Para luftës, në vitet e rënda të okupimit klasik të Serbisë, Xhafer Morina ka shërbyer si internist-kardiolog në Shtëpinë e Shëndetit në Klinë.

Pas mbylljes së institucioneve publike ishte vënë në shërbim të pacientëve me sëmundje kardiake jo vetëm në komunën e Klinës, por edhe më gjërë në rajonin e Pejës, Istogut, Deçanit, Skenderajt, Drenasit, Malishevës, etj.

Pas luftës, Dr. Xhafer Morina për 26 vite rresht ka punuar si specialist i mjekësisë interne (internist) në Poliklinikën “Biolab Zafi” në Klinë, ku trajtonte pacientë me probleme të ndryshme shëndetësore, përfshirë ato të fushës së kardiologjisë.

Si e njoha Dr. spc. Xhafer Morina!?

Ishte vjeshtë e vonë e vitit 2011, Pasi ia rregullova dokumentet e bashkimit familjarë, Nënën time (Hysnije Zeqa) me të ardhur në Itali e dërgova për vizitë tek mjeku familjarë (medico di famiglia). Ajo me vete e kishte marrë një qese të mbushur përplot barna të rekomanduara nga mjek të ndryshëm nga Kosova!

Pas kontrollit rutinor, mjeku i mori dhe i shikoj me kujdes barnat, me ç’rast ia largoj të gjitha me përjashtim barnave të Doktor Xhaferit, të cilat ia rekomandoj që t’i përdor edhe më tutje!

Por, ky verifikim i mjekut specialist nga Kosova nuk përfundon më kaq!

Pas një muaji, Nëna ime pësoi ‘Infarkt MIO’, nga i cili shpëtoj me suksese të përgjysmuar falë intervenimit urgjent në Spitalin e Conegliano-s (TV-Itali).

Me të dalur nga Spitali, mjekët specialist, përveç barnave të përshkruara nga ana e tyre, i rekomanduan që t’i vazhdoj edhe ato të Dr. Xhafer Morinës!

Edhe pse doktor Xhaferin e njihja personalisht nga vitet e ’90-ta, e njoha më mirë se askush tjetër nga sëmundja e Nënës sime të ndjerë, Hysnije Zeqa në vitin 2011 në Itali!

Mjek me vyrtyte të larta njerëzore

Dr.spc. Xhafer Morina, përveqse një njeri i urtë dhe i mirë, ishte atdhetar i devotshëm, profesionist i spikatur shëndetësor, Internist-Kardiolog i përmasave kombëtare dhe ndërkombëtare, i cili, tani e tutje do t’i takojë botës së amshueshme, porqë përjetësisht do të kujtohet me nder dhe respekt të përhershëm nga qytetarët e Klinës dhe mbarë Kosovës.

Xhafer Morina ishte doktori që iu shërbu mijëra e mijëra pacientëve me përkushtim të lartë profesional, me dashuri njerëzore dhe humanizëm të madh.

Mungesa e tij do të jetë e madhe dhe e pakompensueshme për pacientët, miqtë, kolegët dhe farefisin e gjerë, por mbi të gjitha për familjen e tij, e cila përveq dhimbjes, e ka krenarinë e përjetshme për birin e saj, prindin dhe gjyshin e devotshëm dhe atdhetar!

Ngushëllimet më të sinqerta familjes Morina, bashkëshortes, djemve, vajzës dhe të gjithë familjarëve, kolegëve dhe miqve, në veçanti pacientëve të shumtë! Forcë në përballimin e dhimbjes!

Lavdi jetës dhe veprës humatitare të mjekut emblematik, Xhafer Morina!

I qoftë i lehtë dheu i Kosovës, të cilën aq shumë e deshi dhe i shërbeu me nder dhe atdhedashuri!

Prehu në paqe, Doki!

Shkruaj, sepse ekzistoj! Mendime për librin e Qani Osmanit

0

Dr. Nail Draga, Ulqin

  • Kontribute më vlerë nga fusha e sociologjisë

Qani Osmani, SHKRUAJ, SEPSE EKZISTOJ!, Fiorentia, Shkodër, 2026

Botimi i librave ku si temë trajtimi kanë të bëjnë me shqiptarët në Mal të Zi, paraqet sfidë për autorët të cilët kësaj çështje i janë përkushtuar në mënyrë profesionale Dhe njëri nder ata është sociologu Qani Osmani, i cili në sajë të botimeve dhe qasjës së çështjeve të tilla ishte i veçantë në kohën tonë.

Ndonëse në Mal të Zi sociolog të diplomuar janë mbi dhjetë, por askush nuk është veçuar si Qani Osmani, duke qenë i vetmi si i tillë që është dëshmuar me artikuj, studime, vështrime e analiza, në lidhje me raportët shoqërore në këtë mjedis.

Duke vlerësuar diskursin shoqëror dhe politik ndaj çështjeve aktuale në Ulqin dhe më gjerë të shqiptarët në Mal të Zi, Qaniun e njoftova se me rastin e 25-vjetorit të mbajtjës së zgjedhjeve të para pluraliste në Mal të Zi do të organizojë një tryezë të rrumbullakët me temë “Shqiptarët dhe pluralizmi në Mal të Zi” me datën 9.12.2015.

Ne këtë takim e ftova që të marrë pjesë me një kumtesë, ndonëse ai fillimisht hezitoi për të marrë pjesë, por me insistimin tim të vazhdueshëm më së fundit pranoi.

Dhe një pjesëmarrje e tillë ishte një ogur i mirë, sepse ishte nxitje për t´u paraqitur në medie me artikuj, ese e vështrime, më ç´rast për tetë vite ka botuar pesë libra të cilat janë:

  1. Demokracia dhe partitë politike shqiptare në Mal të Zi, Ulqin, 2016
  2. Vizione, Ulqin, 2018
  3. Identiteti përballë nënshtrimit, Ulqin, 2020
  4. Mes zgjimit dhe nënshtrimit, Ulqin, 2023
  5. Shqiptarët dhe sfidat e tranzicionit, Ulqin, 2024
  6. Shkruaj, sepse ekzistoj! Shkodër, 2026

Pesë librave të para siç shihet iu shtohet edhe libri i gjashtë i cili është i veçantë sepse botohet me rastin e një vjetorit të vdekjës së tij.

Kompetenca profesionale

Duke lexuar librat e Qani Osmanit hetohet kompetenca profesionale e shkencore dhe origjinaliteti i mendimit të ideve të paraqitura. Ai analizon dhe i argumenton tezat e tia, duke sjellur fakte dhe të dhëna e informacion të pasur. Aty gjejmë studime, artikuj e analiza dhe interpretime intelektuale të njeriut me përvojë dhe studiuesit, e në veçanti gjejmë guximin intelektual e patriotik për çështjet e trajtuara. Gjuha e përdorur në libra veçohet nga stili i lehtë dhe i qartë i mendimeve dhe ideve, ku fuqia shprehëse e gjuhës e mban të zgjuar kureshtjen e lexuesit.

Përfundimisht themi se librat e Qani Osmanit përbëjnë kontribut më vlerë nga fusha e sociologjisë për zhvil limet aktuale shoqërore te kohës së tranzicionit në rrethana të reja shoqërore në skenën politike pluraliste, në vendet e ish kampit socialist, ku bëjnë pjesë edhe shqiptarët në Mal të Zi si pjesë integrale e hapësirës etnogjeografike shqiptare.

Referencë e obligueshme

Libri “Shkruaj, sepse ekzistoj!” i bashkangjitet pesë librave të botuara më herët, si rrallë kush në një afat prej tetë vitesh. Ndërsa ne që kemi kontribouar në përgatitjen dhe botimin e tij, kemi kryer një obligim moral dhe kolegial për ta përkujtuar në këtë formë në përvjetorin e parë të vdekjës së tij. Të gjithë ata që do të trajtojnë çështjet sociologjike për shqiptarët në Mal të Zi dhe më gjerë librat e Qani Osmanit do të jenë referencë e obligueshme.

Dhe nuk ka si të ishte ndryshe sepse ky ishte i veçantë, duke na bërë të vetëdijesohemi në këtë kohë të krizës morale, edhe më shumë për problemet tona si komb, duke mos harruar edhe shkaktarët e kësaj pozite e statusi në të cilën gjindemi.

Përfundim

Dhe në fund e them pa hezitim se libri “Shkruaj, sepse ekzistoj”, i cili është përgatitur për botim nga kolegët e tij me rastin e një vjetorit të vdekjës së Qani Osmanit, është  një dhuratë për familjen, shokët dhe miqtë e tij, e po ashtu edhe për dashamirët e librit dhe fjalës së shkruar.

Sepse, përveç emrit mbesin veprat ku Qani Osmani ishte model pozitiv në kohën tonë dhe për brezat që do të vijnë në të ardhmën, ku edhe titulli i këtij libri “Shk ruaj, sepse ekzitoj!” e dëshmon në mënyrë transparente një konstatim të tillë.

(Lexuar më rastin e përurimit të librit në Ulqin, më 1 nëntor 2026 ) 

Dëshmi tragjedishë nga Kabashi – 74 burra të masakruar më 1913, një histori që po del nga heshtja

Safet Sadiku, Zvicër

Reportazh historik për Kabashin:

KABASHI – 74 BURRA TË MASAKRUAR MË 1913: NJË HISTORI QË PO DEL NGA HESHTJA

Nga Kabashi i Prizrenit në Karadak: prejardhja, tragjedia, varrezat masive dhe këmbëngulja për rikthimin e së vërtetës historike.

Një histori që nuk duhet të mbetet në harresë

Në rrëzë të maleve të Karadakut, në trevën e Moravës së Epërme, shtrihet Kabashi i Vitisë, një vendbanim shqiptar me histori të veçantë, me rrënjë të hershme dhe me një të kaluar të shënuar nga tragjeditë e shtetit të Serbisë, përndjekjet dhe qëndresa për mbijetesë. Historia e këtij fshati nuk mund të kuptohet pa u kthyer te prejardhja e familjeve të tij, te lidhjet historike me Kabashin e Prizrenit dhe te ngjarjet tragjike që përjetoi popullsia shqiptare gjatë pushtimit serb. Një nga kapitujt më të rëndë të kësaj historie është masakra e vitit 1913, kur, sipas kujtesës historike të banorëve dhe rrëfimeve të përcjella ndër breza, forcat serbe vranë dhjetëra burra të Kabashit. Në traditën historike të fshatit përmenden 74 viktima. Kjo ngjarje la pas familje të shkatërruara, shtëpi të djegura dhe një plagë të thellë që u përcoll brez pas brezi. Sot, pas më shumë se një shekulli, kjo histori po rikthehet në vëmendjen publike, falë përpjekjeve për dokumentimin e ngjarjes, ruajtjen e vendit të varrimit të viktimave dhe ndriçimin e së vërtetës historike.

Prejardhja nga Kabashi i Prizrenit: Sipas hulumtimeve historike të publikuara, vendosja e familjeve kabashase në trevën e Karadakut lidhet me shpërnguljen nga Kabashi i Prizrenit, rreth viteve 1780–1785. Në këtë rrëfim historik përmenden vëllazëritë Cenaj, Muqaj, Balaj dhe Veselaj. Me ardhjen në këtë trevë, familjet e reja krijuan vendbanimin që mori emrin Kabash, duke ruajtur traditat, gjuhën shqipe, identitetin kombëtar dhe kujtesën e prejardhjes. Kjo lidhje nuk është thjesht një ngjashmëri emrash. Ajo përfaqëson një pjesë të historisë së lëvizjeve familjare shqiptare brenda hapësirës së Kosovës dhe një trashëgimi që meriton të studiohet e të dokumentohet më tej. Kabashi i Prizrenit dhe Kabashi i Karadakut mbeten të lidhur nëpërmjet kujtesës së prejardhjes, traditave dhe lidhjeve familjare të trashëguara ndër breza.

Pushtimi i vitit 1912 dhe fillimi i tragjedive: Me pushtimin e Kosovës nga ushtria serbe më 1912, popullsia shqiptare u përball me një periudhë të rëndë dhune, represioni, pasigurie dhe përndjekjeje. As Kabashi i Karadakut nuk mbeti jashtë kësaj klime të dhunshme. Edhe para vitit 1912, fshati kishte përjetuar ngjarje të rënda. Sipas rrëfimeve historike, gjatë operacioneve ushtarake osmane të vitit 1910, të udhëhequra nga Shefqet Turgut Pasha, një pjesë e fshatit ishte djegur dhe ishin vrarë vëllezërit Adem dhe Mustafë Kabashi, të lidhur me qëndresën shqiptare në Grykën e Kaçanikut dhe në Luginën e Moravës. Por pas vitit 1912, Kabashi do të përballej me një tjetër pushtet dhe me një tragjedi edhe më të rëndë.

Masakra e Kabashit – tetor dhe nëntor 1913: Një nga kapitujt më të dhimbshëm të historisë së këtij vendbanimi është masakra e vitit 1913. Sipas studimit historik të Sabit Abdylit, në gjysmën e dytë të tetorit 1913, një grup kaçakësh shqiptarë, të udhëhequr nga Rrustem Januz Kabashi, u përballën me rojat serbe në fshat. Pas shkëmbimit të zjarrit dhe vrasjes së dy pjesëtarëve serbë, situata u përshkallëzua. Forcat serbe rrethuan fshatin. Burrat mbi moshën 15-vjeçare u arrestuan dhe fillimisht u dërguan në xhaminë e Kabashit, e më pas në Kullën e Mbretit në Viti. Banorëve iu krijua përshtypja se të arrestuarit do të dërgoheshin në Gjilan për t’u gjykuar. Por, sipas dëshmive të përmbledhura nga autori, rruga e tyre përfundoi në një vend të përgatitur për ekzekutim, në afërsi të Kllokotit. Ndërkohë, fshati u dogj. Shtëpitë, hambarët, plevicat dhe pasuria e banorëve u shkatërruan ose u plaçkitën. Në vendin e njohur si Zabeli i Sahit Agës, sipas disa studimeve, e veçanërisht sipas dëshmitarëve të fshatit konfirmohet, se u vranë dhe u varrosën 74 persona, ndoshta edhe më shumë. Edhe autori Sabit Abdyli ka publikuar një listë me emra viktimash, duke theksuar se numri i saktë kërkon hulumtime të mëtejshme. Ndërkaq, në kujtesën historike të Kabashit dhe në rrëfimet e përcjella ndër breza, masakra lidhet me 74 burra të vrarë. Dallimi ndërmjet hulumtimeve studimore dhe dëshmitarëve të fshatit kërkon një ndriçim të posaçëm, krahasimin e listave të viktimave dhe mbledhjen e dëshmive familjare e arkivore. Qëllimi duhet të jetë identifikimi sa më i saktë i të gjithë të vrarëve, në mënyrë që asnjë viktimë të mos mbetet jashtë kujtesës historike. Kjo nuk ishte vetëm vrasje e njerëzve. Por, ishte një goditje e rëndë ndaj familjeve, ndaj jetës shoqërore dhe ndaj vazhdimësisë së një vendbanimi shqiptar.

Gratë dhe fëmijët që mbajtën gjallë Kabashin: Pas masakrës, fshati mbeti kryesisht në duart e grave, fëmijëve dhe të moshuarve. Nënat që kishin humbur burrat, djemtë dhe vëllezërit u detyruan të merrnin mbi supe barrën e mbijetesës. Disa fëmijë u rritën përkohësisht në familjet e gjinisë, ndërsa familje të tjera u shpërngulën për t’i shpëtuar dhunës dhe pasigurisë. Por Kabashi nuk u shua. Me kalimin e viteve, banorët u kthyen në trojet e tyre, rindërtuan shtëpitë dhe rifilluan jetën. Megjithatë, sipas rrëfimeve historike, pasuan edhe konfiskime tokash, shpërngulje dhe vendosje të kolonëve serbë në këtë trevë. Në këtë kuptim, historia e Kabashit është edhe histori e grave shqiptare, të cilat, në rrethana jashtëzakonisht të vështira, mbajtën gjallë familjet, traditat dhe trashëgiminë e të parëve.

Kolonizimi dhe ndryshimet pronësore në trevën e Kabashit: Një aspekt tjetër që duhet trajtuar në historinë e Kabashit është kolonizimi serb dhe ndryshimi i strukturës pronësore në Kosovë gjatë periudhës së pushtetit serb dhe jugosllav. Politikat e kolonizimit, konfiskimet dhe ndryshimet në pronësinë e tokës ndikuan në jetën e popullsisë shqiptare dhe në zhvillimin e vendbanimeve të kësaj treve. Për ta dokumentuar saktë këtë periudhë, nevojiten hulumtime në regjistrat kadastralë, dokumentet administrative, arkivat historike dhe dëshmitë e familjeve të prekura. Një çështje veçanërisht e ndjeshme në këtë histori është fati i vendit ku u varrosën viktimat e masakrës së vitit 1913.

Varrezat masive – vendi ku historia priti për më shumë se një shekull: Një prej elementeve më të rëndësishme të rrëfimit të Feriz Deliut-Kabashi është historia e vendndodhjes së varrezave të viktimave të masakrës. Sipas rrëfimit të tij, vendi ku prehen viktimat kishte mbetur për një kohë të gjatë në pronësi private të një qytetari serb. Për dekada, kjo pjesë e historisë nuk kishte marrë vëmendjen dhe trajtimin që meritonte. Fakti se vendi i varrimit të viktimave ndodhej në një pronë private e bënte edhe më të ndjeshme çështjen e ruajtjes së kujtesës historike dhe të mbrojtjes së vendit të tyre të prehjes. Këtu fillon edhe një kapitull tjetër i rëndësishëm i historisë së Kabashit: përpjekja e banorëve për ta nxjerrë të vërtetën në dritë dhe për t’i dhënë dinjitet vendit ku prehen të vrarët.

Feriz Deliu-Kabashi – këmbëngulja për rikthimin e historisë: Meritë të veçantë në këtë proces ka Feriz Deliu-Kabashi, i cili, së bashku me bashkëfshatarët e tij, ka ndërmarrë përpjekje të vazhdueshme për ndriçimin e kësaj ngjarjeje tragjike dhe për ruajtjen e vendit të varrimit të viktimave. Një angazhim të veçantë në këtë drejtim ka treguar edhe profesori Mustafë Murati, i cili ka dhënë kontribut të rëndësishëm në këtë përpjekje të përbashkët.Këmbëngulja dhe angazhimi i tyre kanë ndikuar që historia e masakrës, vendndodhja e varrezave dhe rëndësia e këtij vendi të marrin vëmendjen që për një kohë të gjatë u kishte munguar. Përpjekjet për sigurimin dhe blerjen e pronës ku ndodhen varrezat përbëjnë një prej hapave më të rëndësishëm të këtij procesi. Kjo nuk është vetëm çështje e një prone. Është çështje e dinjitetit të viktimave, e respektit ndaj familjeve të tyre dhe e mbrojtjes së një vendi me rëndësi të veçantë historike. Falë këmbënguljes së Feriz Deliut-Kabashi, angazhimit të profesor Mustafë Muratit dhe bashkëfshatarëve të tjerë, kjo histori po rikthehet në vëmendjen publike dhe po merr trajtimin që meriton.

Përgjegjësia institucionale përballë një historie të tillë: Një aspekt tjetër që del nga rrëfimi i Feriz Deliut-Kabashi është mungesa e mbështetjes së nevojshme institucionale për ruajtjen e këtij vendi historik. Sipas tij, pavarësisht rëndësisë së ngjarjes dhe përpjekjeve të qytetarëve për sigurimin e pronës, institucionet nuk kanë ofruar përkrahjen e duhur, përfshirë edhe trajtimin e çështjes së pronës së blerë. Kjo ngre një pyetje që meriton vëmendje publike: A duhet që qytetarët, me mundësitë e tyre personale, të bartin të gjithë barrën e ruajtjes së një vendi ku prehen viktimat e një masakre historike? Mbrojtja e varrezave, dokumentimi i ngjarjes, identifikimi i viktimave dhe përkujdesja për memorialin janë përgjegjësi që kërkojnë angazhim edhe institucional. Institucionet përgjegjëse duhet të shqyrtojnë mundësitë ligjore për mbrojtjen e këtij vendi, evidentimin e tij si trashëgimi historike dhe vendosjen e një memoriali dinjitoz. Historia e Kabashit nuk është vetëm histori lokale. Ajo është pjesë e kujtesës historike të Kosovës.

Dy Kabashët – një lidhje që kapërcen brezat: Kabashi i Prizrenit dhe Kabashi i Karadakut lidhen përmes një historie të prejardhjes, familjeve dhe traditave. Kjo lidhje meriton të studiohet dhe të dokumentohet më tej, në mënyrë që historia e familjeve, e vëllazërive dhe e shpërnguljeve të ruhet për brezat e ardhshëm. Njëra trevë ruan historinë e vjetër të Kabashit të Prizrenit, ndërsa tjetra dëshmon për jetën dhe qëndresën e pasardhësve të familjeve që u vendosën në Moravën e Epërme. Kabashi i Karadakut ka historinë e vet, me periudha të vështira, me tragjedi dhe me qëndresë. Por mbi të gjitha ka një trashëgimi që nuk duhet të humbasë.

Historia duhet të shkruhet, jo të harrohet: Rrëfimet e Feriz Deliut-Kabashi, studimi i Sabit Abdylit dhe kujtesa e ruajtur në familjet e Kabashit përbëjnë një pikënisje të rëndësishme për ndriçimin e kësaj historie. Përpjekja për dokumentimin e masakrës së vitit 1913, për ruajtjen e vendit të varrezave dhe për t’i dhënë dinjitet kujtimit të viktimave është një punë që meriton vlerësim dhe mbështetje. Ky hulumtim duhet të pasurohet edhe më tej me dëshmitë e bashkëfshatarëve, familjarëve dhe të moshuarve të fshatit, me dokumente arkivore, regjistra të pronave dhe burime të tjera historike. Veçanërisht e rëndësishme është që të bëhet identifikimi dhe dokumentimi i plotë i viktimave, duke krahasuar emrat e publikuar me dëshmitë familjare dhe dokumentet që mund të gjenden në arkiva. Por një gjë është e qartë: viktimat e Kabashit nuk duhet të mbeten vetëm në kujtesën e familjeve të tyre. Ato meritojnë vendin e tyre në historinë e shkruar. Sepse një popull që i ruan rrënjët, i nderon të rënët dhe kërkon të vërtetën, nuk e lejon historinë e vet të zhduket.
Kabashi i Karadakut nuk e humbi emrin, nuk i harroi rrënjët dhe nuk u shkëput nga kujtesa e të parëve. Ai mbeti në tokën e vet, si dëshmi e një historie që kërkon të dokumentohet, të njihet dhe të përcillet te brezat që vijnë.

Lavdi përjetë të gjithë viktimave të masakrës së Kabashit!

BURIMET HISTORIKE DHE LITERATURA E PËRDORUR

Për ndërtimin e këtij reportazhi janë shfrytëzuar materialet dhe rrëfimet historike në vijim:
1) Ora News, “Historia e panjohur e masakrës së Kabashit të Vitisë”, 2 gusht 2023. Material që trajton prejardhjen e familjeve kabashase nga Kabashi i Prizrenit dhe vendosjen e tyre në Karadak rreth viteve 1780–1785.
2) Sabit Abdyli, “Masakra e Kabashit të Vitisë (1913)”, botuar më 29 nëntor 2013. Studim që përmban rrëfime historike, dëshmi të të mbijetuarve dhe emra të viktimave të masakrës.
3) Materiale historike mbi origjinën e Kabashit të Prizrenit, me referenca te studiuesit që janë marrë me historinë e fisit dhe të familjeve kabashase.
4) Rrëfimet dhe dëshmitë e Feriz Deliut-Kabashi, dhe profesor Mustafë Murati lidhur me masakrën e vitit 1913, vendndodhjen e varrezave dhe përpjekjet për ruajtjen e këtij vendi historik.
5) Kujtesa gojore e banorëve dhe familjeve të Kabashit, e përcjellë ndër breza, e cila përbën një burim të rëndësishëm për vazhdimin e hulumtimit dhe identifikimin e viktimave.

Shënim: Burimet gojore dhe rrëfimet familjare duhen dalluar nga dokumentet arkivore dhe studimet e botuara, të cilat ende nuk janë të klasifikuara në ndonjë institucion të shtetit të Kosovës.

Informacion:

PËRKUJTIMI I 74 BURRAVE TË KABASHIT – KUJTESË QË NUK SHUHET

Më 28 nëntor 2026, në orën 13:00, në Memorialin e Masakrës së Kabashit në Kllokot, do të mbahet ceremonia përkujtimore kushtuar 74 burrave të Kabashit, të cilët humbën jetën tragjikisht gjatë masakrës së vitit 1913.

Historia e dhimbshme e Kabashit nuk përfundon me rrëfimet për masakrën e vitit 1913. Ajo vazhdon të jetojë në kujtesën e pasardhësve, në emrat e viktimave dhe në përpjekjet e vazhdueshme për ta nxjerrë në dritë e për ta ruajtur të vërtetën historike. Një dëshmi e kësaj kujtese është edhe Memoriali i Masakrës së Kabashit në Kllokot, ku janë përjetësuar emrat e viktimave. Pas më shumë se një shekulli, përpjekjet e bashkëfshatarëve dhe të pasardhësve të viktimave për ndriçimin e kësaj tragjedie, ruajtjen e vendit të varrimit dhe rikthimin e së vërtetës historike po marrin një rëndësi të veçantë.
Sipas ftesës publike të organizatorëve, më 28 nëntor 2026, në orën 13:00, në Memorialin e Masakrës së Kabashit në Kllokot, do të mbahet ceremonia përkujtimore kushtuar 74 burrave të Kabashit, të cilët humbën jetën tragjikisht gjatë masakrës së vitit 1913. Në këtë ceremoni janë ftuar familjarët e viktimave, bashkëfshatarët, qytetarët e Komunës së Vitisë, përfaqësuesit e institucioneve, shoqëria civile dhe të gjithë ata që ndajnë respektin për historinë dhe kujtesën e kësaj treve. Ceremonia do të përfshijë vendosjen e kurorave para lapidarit, homazhe, fjalime përkujtimore dhe program kulturor.
Nën flamurin kuqezi, para memorialit ku janë skalitur emrat e viktimave, ky përkujtim nuk është thjesht një ceremoni e zakonshme. Është një akt dinjiteti, nderimi dhe përgjegjësie historike ndaj 74 jetëve të humbura, ndaj familjeve që përjetuan tragjedinë dhe ndaj brezave që kanë për detyrë ta ruajnë kujtesën kombëtare. Ky aktivitet shënon edhe një hap të rëndësishëm në përpjekjen për ta nxjerrë nga heshtja një kapitull të dhimbshëm të historisë së Kabashit, i cili për më shumë se një shekull ka jetuar kryesisht në kujtesën familjare dhe në rrëfimet e përcjella brez pas brezi.
Të mos harrohen rrënjët, të mos harrohen viktimat dhe të mos humbasë historia e Kabashit, nga Prizreni deri në Karadak.
Prania në këtë përkujtim është shenjë nderimi dhe respekti për viktimat, për familjet e tyre dhe për kujtesën historike të Kabashit.

Lavdi përjetë 74 burrave të Kabashit!