Dom Fran Sopi, Pejë

Dita e përkujtimit të të gjithë besimtarëve të vdekur na fton të ndalemi përpara misterit të jetës, të vdekjes dhe të amshimit. Ajo nuk është vetëm një ditë kujtimesh të dhimbshme, varresh të vizituara, qirinjsh të ndezur dhe emrash të shqiptuar me mall. Është, para së gjithash, një ditë lutjeje, shprese dhe bashkimi shpirtëror me ata që kanë kaluar nga kjo botë në amshim.

Për besimtarin, varri nuk është fjala e fundit mbi njeriun. Vdekja nuk është një mur që e mbyll përgjithmonë jetën, por një prag përmes të cilit njeriu kalon përpara fytyrës së Hyjit. Aty bien titujt, pasuritë, lavdërimet njerëzore dhe çdo dukje e jashtme. Përpara Zotit mbetet vetëm e vërteta e jetës sonë: çfarë kemi dashur, çfarë kemi bërë, kujt i kemi shërbyer dhe sa kemi ditur ta shndërrojmë fenë në vepra të mira.
Krishti na jep sigurinë më të madhe të shpresës së krishterë:
“Unë jam Ringjallja dhe Jeta:
kush beson në mua, edhe nëse vdes, do të jetojë.
Edhe kush jeton e beson në mua,
nuk do të vdesë kurrë. A e beson ti këtë?” (Gjn 11,25–26)

Kjo pyetje, të cilën Jezusi ia drejtoi Martës, i drejtohet sot secilit prej nesh: A e beson ti këtë? A beson se jeta nuk përfundon nën dhe? A beson se dashuria, mirësia dhe flijimi nuk humbasin? A beson se ata që kanë vdekur në hirin e Zotit janë ende të lidhur me ne në bashkësinë e shenjtërve?
Besimi ynë na mëson se njeriu i cili vdes në miqësi me Zotin, por ende ka nevojë për pastrim të brendshëm, kalon nëpër purgator. Purgatori nuk duhet kuptuar si braktisje nga Zoti, por si vepër e mëshirës së Tij. Ai është pastrimi përfundimtar i shpirtit, në mënyrë që njeriu të mund të hyjë plotësisht i pastër në dritën, nderin dhe lavdinë e përjetshme të Hyjit.

Në purgator nuk pastrohet një shpirt pa shpresë, por një shpirt i shpëtuar, i cili përgatitet për takimin e plotë me Zotin. Ashtu si ari pastrohet në zjarr nga çdo papastërti, edhe shpirti pastrohet nga pasojat e mëkatit dhe nga gjithçka që ende e pengon bashkimin e tij të përsosur me Hyjin. Shën Pali shkruan: “Vepra e secilit do të dalë në dritë. Ajo Ditë do ta tregojë, sepse do të vijë me zjarr, e zjarri do ta provojë cilësinë e veprës të secilit. Ai, vepra e të cilit do të qëndrojë, do të marrë shpërblimin. Po iu dogj vepra ndokujt, ai do të pësojë dëm; njëmend do të shëlbohet, por si ai që shpëton nëpër zjarr.” (1 Kor 3,13–15)

Këto fjalë të Apostullit na tregojnë se, përpara Hyjit, nuk mjafton dukja e jashtme. Zjarri i së vërtetës hyjnore do ta provojë cilësinë e veprës së secilit. Atëherë do të shihet se çfarë kemi ndërtuar me dashuri dhe çfarë kemi bërë vetëm për lavdinë tonë; çfarë kemi bërë me zemër të pastër dhe çfarë kemi bërë për sy e faqe.

Ne shpesh jemi shumë të mirë në fjalë, por jo gjithmonë edhe në vepra. Dimë të flasim për dashurinë, por jo gjithmonë dimë të duam. Flasim për faljen, por e ruajmë zemërimin. Flasim për drejtësinë, por heshtim përpara padrejtësisë. Flasim për mëshirën, por kalojmë pranë të varfrit pa e parë. Flasim për fenë, por jo gjithmonë e lejojmë fenë të bëhet jetë në ne.
Pikërisht për këtë arsye, Shën Jakobi na qorton me fjalë të qarta: “Ç’dobi, o vëllezërit e mi, nëse ndokush thotë se ka fe, në qoftë se nuk i ka veprat?

A thua mund ta shpëtojë vetëm feja?”
“Kështu edhe feja: në qoftë se nuk i ka veprat, është e vdekur në vetvete.” (Jak 2,14.17)

Dhe Apostulli përfundon: “Sikurse trupi pa shpirt është i vdekur, kështu edhe feja pa vepra është e vdekur.” (Jak 2,26)

Kjo është një thirrje e fuqishme për kthim. Nuk mjafton të kemi emrin e të krishterit; duhet të kemi edhe jetën e krishterë. Nuk mjafton ta përmendim Zotin me gojë; duhet ta dëshmojmë Atë me zemër, me duar dhe me vepra. Lutja duhet të bëhet falje, besimi duhet të bëhet dashuri, ndërsa dashuria duhet të bëhet shërbim.
Në fund të jetës, njeriu nuk do të gjykohet sipas fjalëve të bukura që ka shqiptuar, por sipas së mirës që ka bërë. Hyji do ta shpaguajë secilin sipas veprave të tij. Shën Pali shkruan se ata që, me qëndresë në vepra të mira, kërkojnë nderin dhe pashkatërrueshmërinë, do të marrin jetën e pasosur; ndërsa ai që vepron të mirën do të ketë “lumturi, nder e paqe”.

Prandaj mund të themi se, pas vdekjes, Zoti e vendos njeriun e mirë, të drejtë dhe të moralshëm në nderin dhe në lavdinë e Tij të përjetshme. Mirësia e bërë në heshtje nuk harrohet. Asnjë gotë ujë e dhënë me dashuri, asnjë lot i fshirë, asnjë i uritur i ushqyer, asnjë i dëshpëruar i ngushëlluar dhe asnjë padrejtësi e përballuar me durim nuk humbet përpara Hyjit.

Vetë Krishti thotë: “Kush ia jep ndonjërit prej këtyre të vegjëlve, madje edhe një gotë uji të freskët, pse është nxënësi im, për të vërtetë po ju them: nuk do t’i humbë shpërblimi!”
(Mt 10,42) Përpara një jete të mbushur me mirësi, flijim, moral dhe dashuri, mund të jehojnë fjalët latine: “Digitus Dei est hic!”

Në kuptimin e drejtpërdrejtë, kjo shprehje do të thotë: “Gishti i Hyjit është këtu!”, ndërsa në kuptimin shpirtëror të këtij reflektimi mund ta shprehim: “Dora e Zotit është këtu!”
Dora e Zotit është aty ku njeriu fal, ndërsa mund të hakmerret. Dora e Zotit është aty ku njeriu ndihmon pa kërkuar shpërblim. Dora e Zotit është aty ku i forti e mbron të dobëtin, ku i pasuri e ndan bukën me të varfrin dhe ku njeriu i moralshëm nuk e shet ndërgjegjen e vet për një interes të përkohshëm.

Dora e Zotit është edhe mbi shpirtin që pastrohet. Purgatori nuk është vendi ku Zoti mungon; është misteri ku mëshira e Tij vepron. Është dora e Zotit që e heq nga shpirti atë që ende nuk është dashuri e pastër. Është dora e Zotit që e përgatit njeriun për ta parë Atë faqe më faqe.
Kjo është arsyeja pse Kisha lutet për të vdekurit. Lutja jonë nuk është një kujtim i zbrazët, por një vepër dashurie dhe ndërmjetësimi. Libri i Dytë i Makabenjve dëshmon se Juda Makabeu mblodhi të holla dhe i dërgoi në Jerusalem që të kushtohej fli për mëkatet e të vdekurve. Ai veproi kështu “i shtyrë nga mendimi i ringjalljes”, sepse besonte se një shpërblim i bukur i priste ata që vdisnin në hirin e Zotit. Shkrimi e quan këtë një “mendim të shenjtë e të përshpirtshëm”. Shkrimi Shenjt thotë:
“Po të mos kishte shpresuar se do të ringjallen ata që u vranë, do të kishte qenë e tepërt dhe e kotë të luteshin për të vdekur. Mandej ai e kishte parasysh se një shpërblim tepër i bukur i priste ata që vdesin në hirin e Zotit: mendim ky i shenjtë e i përshpirtshëm. Ja, pra, pse dha të kushtohet fli shpërblimi, që të çlirohen nga mëkati.” (2 Mak 12,44–46)

Prandaj, kur lutemi për të vdekurit tanë, ne nuk shikojmë vetëm prapa, drejt jetës që kaloi, por edhe përpara, drejt ringjalljes që presim. Mesha e shenjtë, lutjet, flijimet dhe veprat e bamirësisë që bëjmë për ta janë shenja të dashurisë që nuk ndërpritet nga vdekja.

Ndoshta ata që kanë vdekur nuk mund të na flasin më me zërin e tyre, por jeta e tyre vazhdon të na pyesë: Çfarë po bëjmë me kohën që na është dhënë? A po ndërtojmë vetëm për tokën apo edhe për qiellin? A jemi vetëm njerëz të fjalëve apo edhe njerëz të veprave?

Varret na mësojnë se krenaria njerëzore është e përkohshme. Qirinjtë që ndezim na kujtojnë se shpirti është krijuar për dritën. Lulet që vendosim mbi varre vyshken, por dashuria e bërë në Zotin nuk vyshket kurrë. Emrat e njerëzve mund të harrohen nga historia, por nuk harrohen nga Hyji.

Të dashur vëllezër dhe motra,

Dita e të Gjithë Besimtarëve të Vdekur nuk duhet të na çojë vetëm te lotët për ata që kanë ikur, por edhe te kthimi ynë personal. Purgatori nuk na flet vetëm për gjendjen e shpirtrave pas vdekjes; ai na kujton nevojën që të fillojmë pastrimin e zemrës sonë që në këtë jetë.

Le të mos e shtyjmë pendimin. Le të mos presim fundin për të filluar të duam. Le ta falim sot atë që na ka lënduar. Le ta ndihmojmë sot atë që ka nevojë. Le ta themi sot fjalën e mirë. Le ta bëjmë sot veprën që ndërgjegjja na kërkon.
Sepse jeta kalon, fjalët shuhen, duart plaken dhe zëri hesht. Por veprat e bëra me dashuri ecin pas njeriut deri përpara fronit të Hyjit.
Atëherë, përballë shpirtit që ka jetuar me drejtësi, moral, mëshirë dhe dashuri, do të mund të thuhet:
“Digitus Dei est hic – Dora e Zotit është këtu!”
Këtu është dora e Zotit, sepse ky njeri nuk jetoi vetëm për vete. Këtu është dora e Zotit, sepse besimi i tij u bë vepër. Këtu është dora e Zotit, sepse mirësia e tij la gjurmë në jetën e të tjerëve.
E pasi shpirti të jetë pastruar nga çdo njollë, Zoti do ta vendosë në nderin, dritën dhe lavdinë e Tij të përjetshme, atje ku nuk ka më vdekje, as vaj, as dhimbje, por vetëm jetë, paqe dhe bashkim të amshuar me Të.

Prandaj, le të lutemi: O Zot, jepu pushimin e pasosur të gjithë besimtarëve të vdekur dhe drita e pambaruar u ndriçoftë! Pushofshin në paqe! Amen.

Edhe Batman u shfaq me flamurin e Hamas gjatë trazirave të së shtunës në Frankfurt. Përzierja mes të rinjve myslimanë dhe së majtës nuk mund të mohohet më. Foto: Kirill KUDRYAVTSEV /AFP/ NTB

Ali Sh. Mehmeti, Zvicër 

Viti 1968 mbahet mend për shkak të një vale të protestave dhe demonstratave anë e mbanë Evropës. Edhe pse filluan në fund të vitit 1967 në Torino të Italisë, historikisht mbahen mend sikur demonstratat e vitit 1968 sepse atëherë u përhapën në mbarë Evropën. Nëpër Paris, Pragë, Varshavë, Berlin, Madrid, Romë deri në Beograd dhe Prishtinë. Jo gjithnjë për arsye të njëjta.

Në shtetet e bllokut lindor, studentët protestuan kundër censurës dhe kërkonin më shumë liri politike, demokraci, reforma ekonomike dhe universitare, respektivisht një socializëm më demokratik. Të gjitha protestat u shuan me dhunë, madje në Çekosllovaki edhe me ndërhyrje ushtarake ruse.

Në shtetet perëndimore kapitaliste, fusha e kërkesave ishte më e shumëllojshme. Nga kërkesa për reforma universitare që përfshinin heqjen e disiplinës autoritare, heqjen e ndalesave që djemtë dhe vajzat të jetojnë në të njëjtin konvikt që lidheshin pastaj edhe me liritë seksuale që përfshinin qasje në kontracepsion dhe të drejtën në shmangie të shtatzënive të padëshiruara dhe të drejtat e grave që përfshinin barazi në arsim, punësim dhe vendimmarrje; zvogëlimi i pabarazive që përfshinin kërkesa për paga më të larta, kushte më të mira punë, kundër privilegjeve të elitave; liri në veshje, muzikë, art deri te kundërshtimi i luftës në Vietnam. Shumë nga këto kërkesa u aprovuan dhe zbatuan viteve në vijim, përveç njërës: zvogëlimin e pabarazive!

Protestat në Jugosllavi, që nuk i takonte as lindjes as perëndimit, ishin më ndryshe, varësisht nga vendi ku zhvilloheshin. Në Beograd dhe Zagreb kërkesat ishin, po thuaj identike: zhdukja e privilegjeve të funksionarëve komunistë, demokratizimi i Lidhjes së Komunistëve, liria e shtypit, liria e tubimeve dhe të demonstratave, përfaqësimi i studentëve në universitet, punësim për të diplomuarit, luftimi i pasurimit të padrejtë dhe korrupsionit.

Në Kosovë kërkesat ishin më specifike se në Beograd: kërkohej statusi i republikës, universiteti në gjuhën shqipe, kushtetuta, përdorimi zyrtar i gjuhës shqipe. Demonstratat u shtypën me dhunë policore, kurse pati të vrarë dhe të plagosur, qindra të burgosur dhe të dënuar.

Pra, edhe pse të gjitha këto lëvizje njihen si pjesë e gjeneratës së vitit 1968, ato nuk luftonin për të njëjtën gjë. Një i ri në Paris mund të kërkonte lirinë për të jetuar me partneren e vet pa martesë në konvikt studentor, ndërsa një student shqiptar në Prishtinë kërkonte të drejtën për të studiuar në gjuhën e vet dhe për njohjen e Kosovës si republikë.

Vala e protestave nëpër Evropë sigurisht që ishte katalizator edhe për protestat dhe kërkesat e shqiptarëve në Kosovë, jo pse ato nuk do të ndodhnin ndonjë vit më pas. Por, siç ishin këto katalizator për Kosovën, ashtu demonstratat e Kosovës ishin katalizator për demonstratat dhe kërkesat e protestuesve në Zagreb 3 vjet më vonë, kur studentët dhe intelektualët kroatë në Zagreb kërkonin më shumë sovranitet politik, pavarësi ekonomike, barazi kombëtare dhe njohjen e veçantë të gjuhës kroate brenda Jugosllavisë.

Protestat e Zagrebit të vitit 1971 u shuan kryesisht përmes represionit policor, ndërhyrjes politike të Titos, shkarkimit të udhëheqjes reformiste kroate dhe arrestimit të drejtuesve studentorë.

Sipas të gjitha gjasave dhe ngjarjeve aktuale në Evropë, viti 2026 do të mbahet mend sikurse edhe viti 1968, sipas valës së protestave gjithë evropiane! Por, ku është dallimi?

Derisa në vitin 1968 kërkesat studentore dhe të qytetarëve në përgjithësi ishin mjaft heterogjene, këtë vit kërkesat janë më uniforme, në pajtim edhe me globalizimin që ka ndodhur në 3-4 dekada të fundit. ‘

Aktualisht protestohet kundër rritjes enorme të çmimeve, respektivisht kundër uljes kritike të aftësisë blerëse të qytetarit evropian dhe pakënaqësisë me shërbimet publike, kurse në disa shtete, siç ishin apo janë Mali Zi, Hungaria, Serbia dhe Shqipëria, duhet shtuar edhe kundër udhëheqësve autoritar, kundër korrupsionit, nepotizmit dhe arrogancës të pushtetit.

Siç u theksua më lartë, po thuaj të gjitha kërkesat e vitit 1968 janë realizuar, përveç asaj për zvogëlimin e pabarazisë pasurore. Kjo vërtetohet edhe nga shënimet nga World Inequality Report 2026, ku thuhet se 10% e popullatës në botë, në vitin 2025 zotëronin 74% të pasurive botërore, kurse në vitin 1995 zotëronin 77%. Pra, një diferencë minimale për të mirë. Ndryshimi ka ndodhur brenda atyre më të pasurve prej 10%, nga të cilët vetëm 0,001% sot zotërojnë 6,1% të pasurisë kurse në vitin 1995 zotëronin 3,8% !

Në nivelin evropian, situata është pak më e mirë në krahasim me atë botëror. Por trendi është më i keq. Në nivelin botëror 3% të pasurisë ka kaluar nga duart e të pasurve në duart e të varfërve, kurse në nivelin evropian 2% të pasurisë ka kaluar nga duart e të varfërve në duart e të pasurve.

Pra, në Evropë, pabarazia si pasojë e padrejtësisë, jo vetëm se nuk është zvogëluar, por është thelluar. A ka ardhur koha që të pasurit edhe njëherë ta lexojnë librin e ekonomistit me famë botërore dhe laureatit të çmimit Nobel për ekonomi Joseph Stiglitz, “Çmimi i pabarazisë”, ku thotë “Të pasurit nuk jetojnë në vakuum. Atyre ju duhet shoqëria që funksionon, për ta mbajtur pozitën e tyre. Shoqëritë ku pabarazia është tepër e madhe nuk funksionojnë me efikasitet, ndërsa ekonomitë e tyre nuk janë as stabile, as të qëndrueshme në planin afatgjatë. Dëshmitë që na ofron historia dhe përvojat e sotme nga shumë pjesë të botës janë të qarta dhe të padyshimta: në një moment të caktuar, kur pabarazia arrin nivele të papërballueshme, nis një spirale rënieje – e gjithë shoqëria rrëshqet drejt mosfunksionimit”!

A jemi në prag të kësaj situate dhe si arritëm këtu?

Në 3-4 dekada të fundit janë disa momente që ndikuan në mënyrë vendimtare në uljen e aftësisë blerëse të qytetarëve evropian, që është thelbi i protestave aktuale.

Dështimi i sistemit socialist sovjetik diktatorial, të cilin disa e quajnë komunist, në Bashkimin Sovjetik, është momenti i parë. Mund të tingëllon absurde, por qytetarët evropian ia kanë pa sherrin rënies së sistemit socialist sovjetik. Sepse rënia e këtij sistemi ua ka lënë duart e lira kapitalistëve perëndimor që të sillen si të duan, sepse nuk kishin më nevojë të dëshmohen para qytetarëve të vet, se sistemi i tyre është më i mirë se ai sovjetik. Me fjalë tjera sistemi kapitalist ka mbetur pa konkurrencë! Kapitalisti pa konkurrencë, dihet si sillet.

Futja e euros në vitin 2002 është momenti i dytë që shënoi plaçkitje masive të qytetarëve evropian, sidomos atyre në €uro zonë. Kur valuta € u fut në qarkullim filloi me raport 1:2 në krahasim me markën gjermane (DM) dhe 1:6,56 në krahasim me frangun francez (FF). Sikur sot të ekzistonin këto dy valuta 1 € do vlente 1,2-1,4DM dhe 4,03-4,2 FF (qershor 2024).

Arsyet e zhvlerësimit të euros janë të shumta: kriza më e madhe ekonomike në botë, e shkaktuar me kolapsin e tregjeve botërore në vitin 2008 që filluan me krizën e patundshmërive në ShBA që pas vetës tërhoqën edhe tregje tjera botërore; kriza e borxhit grek (2009); dalja e Britanisë së Madhe nga BE dhe Pandemia (2020).

Por, plaçkitja nuk ndodhi me vet faktin e futjes së euros dhe zhvlerësimit të tij, por më shumë për shkak se iu dha rasti prodhuesve dhe sidomos tregtarëve, për lloj lloj marifetesh. Filluan të ndryshojnë emrat aktual me emra të ri pa ndryshuar fare produktin; ndryshuan paketimet, sasinë, gabaritet e ambalazhimeve, ambalazh më të madhe për sasi më të vogël, koloritin e ambalazheve … dhe të gjitha këto për të gjetur arsye për ndryshimin e çmimeve, lexo, për ngritjen e çmimeve.

Lufta në Ukrainë i dha edhe një goditje të fuqishme rritjes së çmimeve për të gjitha llojet e energjisë, shumë lëndëve të para, grurit, misrit, lulediellit, plehrave artificial dhe shkaktoi nervozë nëpër tregjet, sidomos në vitin e parë të fillimit të kësaj lufte.

Por, edhe pas pandemisë edhe pas fillimit të luftës në Ukrainë, pasi tregjet u qetësuan dhe furnizimet u stabilizuan, çmimet nuk u kthyen. Kjo, edhe për arsye se duhej financuar rezistencën e Ukrainës përballë Rusisë, që po e kushton Evropën me qindra miliardë euro.

Faktori Tramp dhe lufta me Iranin janë pika e fundit që mbushi kupën. Çmimi i karburanteve gati u dyfishua, që ndikoi edhe në shpenzimet e transportit dhe prodhimit, duke rritur edhe çmimet e ushqimit. Kur kësaj i shtohen edhe lloj lloj marifetesh të Trampit me taksa dhe kufizime tjera tregtare dhe sidomos rritja e shpenzimeve ushtarake të anëtarëve të NATO nga 3% në 5% të bruto prodhimit vendor, barra mbi supet e qytetarëve do të rritet edhe më tej.

PËRFUNDIM

Deri sa krizat nuk bien mbi supet e të pasurve, atij 10%-i që zotëron rreth 60-70% të pasurisë,   dhe sidomos atyre shumë të pasurve 0,001%-i, mos të çuditemi pse po ndodhim këto protesta dhe pse nuk do ndalen, pavarësisht se pushtetet, si duket, kanë vendosur ti shuajnë me masa represive. Nëse kjo është e vërtet, atëherë mosbesimi ndaj klasës politike aktuale evropiane, veçse do të thellohet edhe më shumë!

Në ndërkohë, e djathta ekstreme po përhap tezën se normalizimi i marrëdhënieve me Rusinë, përfundimi i shpejtë i luftës në Ukrainë, rikthimi i bashkëpunimit ekonomik, veçanërisht në sektorin e energjisë do të përmirësonte mirëqenien e evropianëve, që ka një logjikë ekonomike. Kundër argumenti është se rikthimi i varësisë nga gazi rus mund ta bëjë Evropën përsëri të cenueshme ndaj presioneve politike, kurse për shtetet që janë në kufi me Rusinë, Ukrainën dhe Bjellorusinë, është më me rëndësi siguria sesa mirëqenia.

Establishmenti aktual evropian kundërshton marrëveshjet që shpërblejnë agresionin rus me ndryshime territoriale dhe argumenton se mbështetja e Ukrainës është investim në sigurinë evropiane. Në të kundërtën do ishte një precedent i rrezikshëm nga i cili druajnë shtete kufitare.

Me fjalë tjera, sot në Evropë ekzistojnë dy qasje ndaj Rusisë: qasja e normalizimit dhe qasja e sigurisë (lexo konfrontimit).

Qasjen e normalizimit e përkrah edhe politika aktuale amerikane, për t’u liruar nga barra e Ukrainës dhe për t’u përqendruar në “luftë” kundër Kinës dhe luftë kundër Iranit.

Për cilën qasje do të deklarohen qytetarët evropian mbetet të shihet nëpër zgjedhjet e ardhshme nacionale. Duke pasur parasysh mosbesimin e thellë që qytetarët kanë ndaj establishmentit aktual evropian, duke e ditur se në fund të fundit e shikojnë interesin personal dhe momental dhe duke mos e ditur sa janë të gatshëm ta “shtrëngojnë rripin”, nuk duhet të habitemi nëse deklarohen për normalizim, që do e sjell në pushtet të djathtën ekstreme, s’paku në disa shtete evropiane. Kushdo që fiton brenda shteteve nacionale, diferenca do jetë shumë e ngushtë. Nëse edhe në nivel evropian do ketë shtete që do deklarohen për opsione të ndryshme, atëherë ky mund të jetë edhe fundi i Bashkimit Evropian. Pikërisht, çka do Rusia!

Besimi i qytetarëve mund të rikthehet vetëm nëse ata binden se edhe të pasurit, ai 10%-i ku hynë edhe shumica e elitës politike, janë të gatshëm të “sakrifikojnë”, duke ulur profitin apo pagat e tyre dhe këtë pasuri t’ua rishpërndajnë atyre nga 60-70%-i! Kështu do krijohej një front unik mbarë evropian, i qartë edhe për Rusinë, që do e dekurajonte nga ambiciet e saj dhe do e bënte që ajo të kërkon normalizim dhe jo Evropa.

Në të kundërtën, “fitorja” e Rusisë është e sigurt!