Rrezart Kalaja

OSMAN MUSLIU – KUR DEPUTETI BËHET “HISTORIAN” PA DOKUMENTE

Ka ardhur koha që pushteti dhe partitë politike të kuptojnë se Kuvendi i Kosovës nuk është as minber, as studio televizive dhe as laborator ku secili shpik historinë sipas qejfit të vet.

Osman Musliu figuron zyrtarisht si deputet i Lëvizjes Vetëvendosje; në biografinë e Kuvendit shkruhet se ka arsimim medreseje dhe se ka shërbyer si imam. assembly-kosova.org Kjo, në vetvete, nuk e bën askënd më pak të denjë për politikë. Por sapo një deputet hyn në tema historike, kombëtare dhe identitare, publiku ka të drejtë t’i kërkojë burime, dokumente dhe përgjegjësi për çdo fjali.

Pikërisht këtu lind problemi.

Nuk mund të bëhesh historian vetëm pse të është ndezur mikrofoni.

Nuk mund ta kthesh foltoren e parlamentit në një vazhdim të predikimit dhe pastaj të presësh që çdo interpretim personal të marrë vulën e së vërtetës.

Dhe sidomos, nuk mund të prekësh historinë dhe identitetin shqiptar me fjali të mëdha, ndërsa dokumentet i lë jashtë dere.

Për deklaratën që po qarkullon në rrjete për serbët, shqiptarët dhe periudhën para Skënderbeut, unë nuk gjeta një burim të besueshëm që ta dokumentojë në atë formulim të saktë. Prandaj ajo duhet trajtuar si pretendim i shpërndarë në media sociale, derisa të gjendet videoja e plotë ose burimi origjinal. Ajo që është e dokumentuar është se Musliu ka bërë edhe më herët deklarime publike mbi figurën e Skënderbeut dhe raportin e tij me kombin. El Hikmeh

Por kritika ime shkon shumë më larg se një fjali e Osman Musliut.

VËREJTJE E RËNDË PËR QEVERINË DHE PARTITË POLITIKE

Mos e mbushni Kuvendin me njerëz që dinë të flasin më shpejt sesa dinë të argumentojnë.

Kosova ka universitete, akademikë, juristë, ekonomistë, diplomatë, profesorë, njerëz të kulturës dhe profesionistë të mijëra fushave. Atëherë pse standardi i përfaqësimit politik duhet të ulet deri aty sa deputeti të bëhet sot historian, nesër ekspert kushtetues dhe pasnesër strateg ndërkombëtar vetëm pse ka një mikrofon përpara?

Kuvendi nuk është kurs për fillestarë.

Është vendi ku vendoset për ligje, buxhet, drejtësi, siguri dhe të ardhmen e shtetit.

Prandaj qeveria dhe partitë duhet të bëjnë një pastrim politik të listave të tyre nga paaftësia, papërgjegjshmëria dhe diletantizmi. Jo duke larguar dikë për besimin e tij, por duke mos promovuar njerëz që nuk e respektojnë peshën e institucionit që përfaqësojnë.

Sepse ironia është bërë pothuajse tragjikomike:

Dje minberi.
Sot parlamenti.
Nesër akademia e shkencave?

Nëse mjafton vetëm të flasësh me bindje, atëherë bibliotekat mund t’i mbyllim, historianët t’i çojmë në pushim dhe dokumentet arkivore t’i përdorim për të mbështjellë byrekë.

Një shtet serioz nuk ndërtohet kështu.

As me improvizim.

As me folklor politik.

As me histori të sajuara sipas nevojës së ditës.

Qeverisë së re dhe çdo partie që kërkon votën e qytetarit duhet t’i thuhet hapur:

Ngrijeni standardin e Kuvendit. Mos e ktheni institucionin më të lartë përfaqësues të Kosovës në skenë për predikues, improvizues dhe “ekspertë” të vetëshpallur.

Deputeti duhet të ketë të drejtë të flasë lirshëm. Por qytetari ka po aq të drejtë t’i thotë:

“Mirë, zotëri deputet. Tani na trego dokumentin.”

Në xhami predikohet.
Në arkiv kërkohet dokumenti.
Në universitet studiohet historia.
Në Kuvend bëhen ligje.

Kur të katërta futen në një thes, nuk del shtet — del karikaturë.

Washington, 26 shtator 2026

Fotot i kam bërë 2 ditë para perurumit të shtatorës së Mbretereshës Teuta në Shengjin…(Lekë Mrijaj)

Lekë Mrijaj, Klinë

• PËR NE SHQIPTARËT, MBRETËRESHA TEUTA MBETET NJË FIGURË E LASHTËSISË ILIRE, EMRIN E SË CILËS E KEMI RUAJTUR ME RESPEKT NË HISTORINË, KULTURËN DHE FAMILJET TONA

Në bregdetin shqiptar të Adriatikut, mbi Ranën e Hedhun në Shëngjin, disa ditë më parë u përurua shtatorja monumentale e Mbretëreshës Teuta, një prej figurave më të njohura të historisë së lashtë ilire. Vendosja e kësaj shtatoreje monumentale më nxiti të reflektoj jo aq mbi debatet historiografike rreth Teutës, sesa mbi vendin që figura dhe emri i saj kanë zënë në kujtesën shqiptare. Ditë më parë, me disa miq të mi intelektualë të qytetit të Klinës, diskutuam pikërisht për këtë çështje.

Në historiografinë dhe kulturën tonë, Teuta dhe Agroni janë njohur gjerësisht si figura të rëndësishme të historisë ilire. Me kalimin e kohës, emrat e tyre janë bërë të pranishëm edhe në jetën dhe shoqërinë shqiptare. Siç e trajtuam edhe në bisedën tonë të përbashkët, ne shqiptarët kemi baballarë, nëna, vëllezër, motra, bij dhe bija që mbajnë emrat Agron dhe Teuta, qē do të thotë se për ne, pikërisht kjo është shumë domethënëse. Pa pretenduar se vetëm emrat mund të dëshmojnë vazhdimësi historike apo prejardhje, përdorimi i tyre tregon, së paku, afërsinë kulturore dhe emocionale që shqiptarët kanë krijuar me kujtesën e botës ilire.

Pas përurimit të shtatores, vëmendjen ma tërhoqi edhe komenti i historianit kroat Ivan Pamiç, i cili e vë theksin te dallimi ndërmjet historisë antike dhe interpretimeve kombëtare bashkëkohore. Ai argumenton se Teuta duhet lidhur më fuqishëm me bregdetin lindor të Adriatikut, veçanërisht me hapësirat që sot u përkasin Malit të Zi dhe Dalmacisë jugore. Ky këndvështrim i tij ndoshta edhe jo aq i matyruar, mua më shtyn ta shoh çështjen me më shumë kujdes dhe në një kontekst më të gjerë historik. Teuta i përket një kohe shumë më të hershme se shtetet, kombet politike dhe kufijtë e sotëm. Prandaj, figura e saj nuk duhet domosdoshmërisht të lexohet vetëm përmes hartës politike bashkëkohore. Por kjo nuk e zbeh domethënien që ajo ka marrë në kujtesën shqiptare. Përkundrazi, këtu qëndron edhe reflektimi im analitik. Pra, një figurë historike mund të lidhet me një hapësirë të gjerë gjeografike dhe, njëkohësisht, të zërë një vend të veçantë në kujtesën historike e kulturore të një populli.

Për ne shqiptarët, në përgjithësi, Teuta, Agroni dhe figura të tjera ilire janë pikërisht ndër ato personalitete të lashtësisë që janë ruajtur në historiografinë, kulturën dhe simbolikën tonë. Edhe përdorimi i emrave të tyre ndër shqiptarë është një shprehje e kësaj kujtese dhe e kësaj afërsie kulturore.

Prandaj, shtatoren gjigante të Teutës mbi Ranën e Hedhun nuk e shoh si një pretendim për ta kufizuar figurën e saj brenda një historie ekskluzivisht kombëtare, por më fjalë tjera e shoh si një shenjë nderimi ndaj një figure të lashtësisë ilire, e cila ka zënë një vend të rëndësishëm edhe në kujtesën historike dhe kulturore shqiptare. Popujt e tjerë përgjatë Adriatikut mund ta kujtojnë dhe ta interpretojnë Teutën në raport me historinë dhe trashëgiminë e hapësirave të tyre.

Kjo nuk ka pse ta përjashtojë mënyrën se si shqiptarët e kanë përfshirë atë në kujtesën e tyre historike dhe kulturore. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron simbolika më e bukur e shtatores mbi Ranën e Hedhun: Mbretëresha Ilire Teuta qëndron përballë Adriatikut – një hapësire më të gjerë se kufijtë e sotëm – ndërsa për ne shqiptarët mbetet një figurë e lashtësisë ilire, emrin e së cilës e kemi ruajtur me respekt në historinë, kulturën dhe familjet tona.

Ky është, për mua, kuptimi i saj më i natyrshëm: jo pretendim mbi historinë, por respekt ndaj kujtesës.

Klinë, 26 shtator 2026