Paska ndodhur diçka e jashtëzakonshme në Dardani!
Disa shqiptarë paskan filluar të mendojnë për historinë e tyre, për rrënjët e tyre, për identitetin e tyre dhe madje — o tmerr! — paskan filluar të bëjnë pyetje edhe për trashëgiminë shpirtërore të të parëve të tyre.
Dhe sapo shqiptari fillon të pyesë “Kush isha unë para se të më tregonin kush duhet të jem?”, në skenë shfaqet menjëherë kujdestari i madh i ndërgjegjes kombëtare e shpirtërore: Prof. Milazim Krasniqi.
Alarm!
Kush e dha lejen?!
A nuk e dinë këta shqiptarë se për identitetin e tyre paska një komision të posaçëm interpretimi?!
Dhe, me sa duket, kryetar i komisionit është vetë Mullah Milazimi.
Ai paska zbuluar edhe formulën e re të tolerancës:
“Jeni të lirë të konvertoheni, por nëse e bëni, nuk keni mend.”
Kjo është vërtet një arritje e re në teorinë e pluralizmit fetar.
Ndoshta universitetet e botës duhet ta studiojnë.
Sepse demokracia, sipas kësaj teorie, nuk është më: “Mendo dhe beso si të duash.”
“Mendo dhe beso si të duash — me kusht që të mos dalësh nga kuzhina ime ideologjike.”
Dhe ja ku arrijmë te thelbi i problemit.
Milazim Krasniqi nuk shqetësohet thjesht nga disa fjalë të pamatura. Ai shqetësohet nga një proces shumë më i madh: shqiptari që nuk pranon më t’i marrë identitetet e gatshme nga tezga e askujt.
Sepse kur shqiptari fillon të lexojë historinë e vet, të kërkojë rrënjët e veta dhe të bëjë dallimin ndërmjet besimit personal dhe ideologjisë politike, atëherë fillon të bëhet shumë i papërshtatshëm për çdo projekt që kërkon ta fusë në një kallëp të gatshëm.
Dhe kjo, me sa duket, është arsyeja pse disa njerëz e humbin qetësinë.
Në shkrimin e tij, profesori na tregon se ata që mendojnë ndryshe janë “vagabondë kryqtarë”, ndërsa për ata që konvertohen thotë se “nuk kanë mend”.
Është një mënyrë interesante për të mbrojtur tolerancën.
Por ka një problem të vogël:
Toleranca nuk është pronë e askujt.
Sidomos nuk është pronë e atij që e shpall veten të vetmin pronar të së vërtetës dhe pastaj u jep të tjerëve leksione për “paqe, mëshirë, mirësi dhe shpëtim”.
Nëse një shqiptar katolik, ortodoks, ateist apo thjesht laik nuk e pranon recetën shpirtërore të Mullah Milazimit, kjo nuk e bën atë as më pak shqiptar dhe as më pak të denjë për respekt.
Dhe këtu bëhet shumë interesante situata.
Sepse Mullah Milazimi thotë se askush nuk po i pengon të tjerët të konvertohen.
Por pse atëherë aq shumë nervozizëm?
Pse “kryqtarë”, “vagabondë”, “pa mend”?
Mos vallë sepse dikush po largohet nga gjella që është servirur prej kohësh në një kuzhinë ideologjike të caktuar?
Nëse dikush nuk e pëlqen gjellën, profesor, nuk është domosdoshmërisht “gjak i prishur”.
Mund të jetë thjesht se i ka ardhur në majë të hundës nga e njëjta menu.
Dhe nëse dikush kërkon një tryezë tjetër shpirtërore, kjo nuk është tragjedi.
Por, mesa duket, liria bëhet paksa e bezdisshme kur shqiptari nuk porosit më vetëm nga menuja e vjetër.
Më interesante është edhe mënyra se si autori e ndërton armikun.
Çdo kritikë ndaj turkofilisë, neo-otomanizmit apo islamit politik duhet medoemos të lidhet me Karaxhiqin e Plavshiqin.
Kjo është një teknikë e vjetër retorike:
kur nuk mund ta rrëzosh argumentin, lidh kundërshtarin me figurën më të urryer që mund të gjesh.
Por historia nuk funksionon kështu.
Të kritikosh një ideologji nuk do të thotë të urresh njerëzit që kanë një fe të caktuar.
Të kritikosh neo-otomanizmin nuk do të thotë të urresh turqit.
Të kritikosh islamin politik nuk do të thotë të urresh myslimanët.
Të kërkosh rikthimin e shqiptarëve te rrënjët e tyre historike nuk është luftë kundër shqiptarëve myslimanë.
Është e drejtë e çdo shqiptari të kërkojë përgjigje për historinë e vet.
Por kjo e drejtë duket se po i shkakton disa njerëzve një lloj pagjumësie historike.
Dhe këtu kemi një paradoks pothuajse komik.
Një profesor që ankohet për “urrejtje” përdor vetë një gjuhë përçmuese ndaj njerëzve me pikëpamje të tjera.
Një mbrojtës i “tolerancës” u thotë të tjerëve se “nuk kanë mend”.
Një mbrojtës i pluralizmit shpirtëror u tregon të tjerëve se ku ndodhet “shpëtimi”.
Dhe pastaj habitet pse njerëzit fillojnë të dyshojnë.
Profesor, kjo nuk është tolerancë. Kjo është tolerancë me kusht.
Dhe toleranca me kusht është si demokracia me yllth — vlen vetëm për ata që kalojnë provimin e bindjes.
Prandaj, në vend se të frikësoheni nga shqiptarët që kërkojnë rrënjët e tyre, më mirë hapni librat bashkë me ta.
Lexoni historinë.
Lexoni burimet.
Lexoni historinë e krishterimit të hershëm në trojet shqiptare.
Lexoni historinë e Arbërisë.
Lexoni historinë e Dardanisë.
Lexoni edhe historinë e periudhës osmane.
Por lexojeni të gjithën.
Sepse historia nuk është pronë e një feje.
As e një profesori.
As e një mulla-je.
As e një perandorie të vdekur.
Dhe sidomos nuk është pronë e ndonjë ëndrre neo-otomane të ringjallur në shekullin XXI.
Shqiptarët nuk kanë nevojë të urrejnë askënd për të qenë shqiptarë.
Por kanë të drejtë të mos pranojnë që identiteti i tyre t’u serviret si një pjatë e gatshme dhe pastaj, kur kërkojnë menynë e historisë së tyre, të shpallen “kryqtarë”, “vagabondë” ose “pa mend”.
Mullah Milazimi mund të vazhdojë të ruajë portën e kuzhinës së tij ideologjike.
Por një gjë duhet ta dijë:
Shqiptarët nuk janë më fëmijë që presin dikë t’u tregojë çfarë duhet të besojnë, çfarë duhet të lexojnë dhe çfarë duhet të mendojnë.
Dhe ndoshta ky është pikërisht makthi i vërtetë.
Jo se shqiptarët po urrejnë dikë.
Por se shqiptarët po fillojnë të mos kenë më nevojë për kujdestarë të identitetit të tyre.
E atëherë, profesor, mund të ndodhë edhe një katastrofë tjetër:
shqiptari mund të fillojë ta zgjedhë vetë menynë.
Dhe kjo, për çdo kuzhinë ideologjike, është një lajm shumë më i keq se çdo “kryqtar” imagjinar.
Sepse Dardania nuk është kuzhinë neo-otomane.
Dhe shqiptari nuk është klient i përjetshëm i askujt.
